Przedmiotem wynalazku niniejszego jest urzadzenie, które wyklucza przekro¬ czenie chyzosci maksymalnej nip. przy wy- ciajgairkach kopalnianych ii na kolejach. Od¬ dzialywa ono mai sygnal powiodtijajcy zmniej¬ szenie chyzosci) ltub wywoluje samoczynnie zmniejszenie chyzosci, prizez dteialanie na silnik przestawiajac kurki lub przesuwacze lulb wreszcie przez uruchomienie hamulców lub urzadzen zatrzymujacych.W mysl wynalazku odbywa sie to w ten sposób, ze przewód, przez który przedosta¬ je sie plyn, galz lub prad elektryczny, po¬ dzielony jest na ipewme odcinki (fig. 1) i w kazdej jego odnodze znajdlije sie organ wy¬ laczajacy a, 6, t j. kurek, wylacznik, któ¬ ry moze byc zamkniety przez zderzak na linie wyciagowej, poruszajacy sie obok or¬ ganu z predkoscia Wzgledna i naistepnie mo¬ ze samoczynnie sie otlworzyc. Wyrazy „zamknac" i „otworzyc" nalezy rozumiec w odniesieniu do kurka dla plynu. Gdy czas od zamkniecia) do otwarcia poruszonego narzadu jest tak obliczony, iz otwiera sie on podczasi ruchu klatki! wyciagowej z chy- zoscia dopusizczalna przedtem nim kurek umieszczony w drugiej odnodze przewodu zostanie zamkniety, przeplyw plynu odby¬ wa sie bez przeszkody, poniewaz o ile na¬ rzad a jest zamkniety, przeplywac on mo¬ ze przez narzad b i naodiwrót. Gdy jednak zderzak c porusza sie tak szybko, ze pierw¬ szy narzad jest jeszcze zamkniety, gdy i drugi juz sie zamyka, przeplyw plynu zo-~*staje przerwany, poniewaz obie drogi sa zajmilcniete. Ptzeir^ajniie przeplywu plynu moze spowodowac zadane opóznienie prze¬ kroczonej chyzoscil lub zatrzymanie maszy¬ ny np. skutkiem wypadnieciai kotwicy wlacznika lub przez uruchomienie hamulca.Przyklad przedstawia fig. 5. Klatka wy¬ ciagowa posuwajaca sie ku górze przerywa np. wpoblizu wiezy wyciagowej najpierw zlacze a, potem b. Gdy predkosc klatki c jest jeszcze zbyt wielka, to zlacze a nie zdazy sie wlaczyc, kiedy zlacze b zostanie juz wylaczone. Skutkiem tegoi magUes / o- puszcza dzwilgjniie hamulcowa g i zatrzymu¬ je w ten sposób maszyne wyciagowa h.Urzadzenia zlaczy a ii b moga np. byc po¬ laczone w szereg z wylacznikiem ostatecz¬ nym przy i, który nie powraca samoczyn¬ nie do swego polozenia koncowego.Czas trwania przerwy spowodowanej równoczesnie przez; oba narzady wylaczaja¬ ce moze byc zuzyty do wskazania wielko¬ sci koniecznego' zimniejszenia chyzosci lub spowodowac moze konieczne miarkowanie lub zahamowanie wten sposób, iz wskazów¬ ki, kurki, przerywacze, hamulce zostaj a przestawiane ziajpomoca silnika item moc- nilej im dlluzej trwa iprzerwa. Do tego sa^ mego celu sluzyc moze wzrost cisnienia w przewodzie, przez który przeplywa plyn lub gaz, z chwila, gdy oba narzady sa za¬ mkniete.Celeim zwii^ksizeniai cidfcinków mierzo¬ nych, ilosc narzadów wylaczajacych moze byc dowolnie zwiekszana (fig. 4) przyczem dzialanie wysteipuje niletylko pomiedzy a i b jako tez a* i 6' ale i miedzy b i a\ 61 i a"Jt. d.Urzadzenie to mozna zastosowac takze w ten spolsób, iz oba narzady wylaczajace znajdowac sie beda w tym samym nieroz- dzielonym przewodzie bedacym pod cisnie¬ niem lub napieciem pradu (fig. 2) albo tez w osobnej odnodzie (fig. 3). Otwieraja sie one wtedy jeden po drugim tak, iz prad moze plynac, jak dlugo podczas przekro¬ czenia maksymalnej chyzosci oba sa otwar¬ te. Dziailajnie urzadzenia wywolane jest wte¬ dy nie przerwa pradu, lecz przeplywem pradu. Na fig. 3 moga a i b przedlstawiac kurki przewodu harmuilciowegio lub powietrza sprezonego w pociagu, które pod: dziala¬ niem zderzaka c przymocowanego do toru moga wypuszczac powietrze przez otwór d i w ten sposób powodowac zmniejszenie! ci¬ snienia, które uruchamia hamulec.Na fig. 2 moze np. przez a i b przeply¬ wac prad do silnika ii podczas przekrocze¬ nia chyzoscil makisymalnej, a wiec przy rów- noczesnem zamknieciu a i b moze on zostac przerwany.Wlasciwe organy wylaczajace {kurki, przelaczniki) moga miec dowolne wzgledem siebie! polozenie i moga byc uruchomiane za- pomoca drazków lub innych srodków talk, iz niezaleznie od nastawienia! szybkosci po¬ wrotu do normalnego ich polozenia nasta¬ wienie moze byc uzyskane przez zmiane tych srodków.Czaisi powrotu do normalnego polozenia drugiego narzadu jest dowolny. Ogranicza¬ jac i ten czais' mozemy trwalosc impulsu zmien:(ac, albo tez mozna dla ruchu tam i zpowrotem np. wgóre i wdól nastawiac na rózne lub jednalkowe chyzosci maksymalne.Jezeli chcemy uniknac umieszezeaMia u- rzadzen powodujacych opóznianie powrotu dioi polozenia poczatkowego, nile- zawsze cal¬ kiem prostych jak np. mechanizmu zegaro¬ wego, hamulców hydraulicznych i i 4. W miejscach gdzie na|d!zór jest trudiny i gdzie wystawiaJne sa na wplywy atmosferyczne lub inne, mozna narzad wylaczajacy poru¬ szany przez; line wyciagowa wykonac jako zwykly wylacznik, powracajjacy samoczyn¬ nie do polozenia poczatkowego ii osobno lecz pod jego dziaillanieni umiescic narzad opóz¬ niajacy chyzosc, który moze byc np. prze¬ niesiony do kali maszyn, Fig, 6 przedstawia przyklad takiego u- rzadzenia: a i b sa to dwa narzady wylacz- nikowe, tak urzadzone, ze powracaja qa- — 2 —tychmiast po ich uruchomieniu do swego polozenia normalnego. Do tego celu sluza przyrzady, które nawet w niekorzystnych zewnetrznych warunkach pracuja pewtoie i nie wymagaja dozoru, e jest to klatka wy¬ ciagowa, h beben linowy, / magnesi haimul- cowy, g hamulec, 6X jest to wlacznik czalso- wy dowolnej budowy ze zlaczem b2. Prad plynacy z sieci plyalje do bieguna dodatnie¬ go przez miales , Jiajmujlcowy / i czescia przez zlacze 62* czucia'przez b do bieguna ujemnego. Hamulec jesft zwolniony, gdy klatka e posuwajac sie wgóre, przechodzi kolo zlacza er, zamyka go. Skutkiem tego pobudza sie wlaeztoik 6X i przerywa sie prad przy 62. Gdy klatku ma dopuszczalna chyzosc wlacznik hlf przez który wskutek samoczynnego otwarcia isie wylacznika a prad juz nie plynie, zanfcyka znów zlacze 62 zanim klaltka e otworzy zlacze 6. 0 ile jednak dopuszczalnai maksymalna chyzosc zostala przekroczona, zlacze b otwiera sie zanim zlacze b2 sie zamknefc. Skutkiem tego prad biegnacy przez maignes hamulco¬ wy przerywa sie jednoczesnie w 6 i bv nie moze atoii jedna, ani druga strona przeply¬ nac, magnes / jest bez pradu i hamulec g opada. Takze narzad & nfe musi dzialac bezposrednio, lecz za posrednictwem wlacznika. PL