PL34400B1 - - Google Patents

Description

Jest rzecza znana, ze do wytwarzania zmien¬ nego napiecia, którego czestotliwosc zmienia sie w pewnym danym zakresie strojenia stopniami sto¬ suje sie oscylator, który zasadniczo jest strojony w sposób ciagly oraz którego czlony strojenia usta¬ la sie na pewnych z góry oznaczonych czestotliwo¬ sciach np. za pomoca mechanizmu zapadkowe — gaikowego.Tego rodzaju zmienny stopniami oscylator do¬ zwala na szybkie dostrojenie do pewnej liczby z góry wyznaczonych czestotliwosci, z stosunkowa dokladnoscia.Przedmiotem wynalazku jest osiagniecie szcze¬ gólnie wielkiej dokladnosci nastrojenia oscylatora, nastrajanego stopniami, nie tracac nic na szybko¬ sci strojenia.Zgodnie z wynalazkiem, do wytworzenia zmien¬ nego napiecia, którego czestotliwosc mozna zmie¬ niac stopniami o równych odstepach, stosuje sie oscylator, który najlepiej jest strojony w sposób ciagly w pozadanym zakresie strojenia,. oraz urza¬ dzenie do samoczynnego poprawiania czestotliwo¬ sci oscylatora wedlug drgan sterujacych, zawiera¬ jacych kilka czestotliwosci skladowych, których wzajemny odstep odpowiada pozadanemu odstepo¬ wi stopni poszczególnych nastrojenia. Napiecie sterujace, potrzebne do samoczynnej regulacji cze¬ stotliwosci uzyskuje «sie przez zmieszanie napiecia oscylatora i napiecia sterujacego, a najwiekszy za¬ kres regulacji urzadzenia samoczynnej poprawki czestotliwosci odpowiada w' przyblizeniu polowie róznicy czestotliwosci kolejnych skladników widma drgan sterujacych.Czestotliwosc oscylatora, sprzezonego z lampa opornosciowa, moze byc ustalona na kazdej skla¬ dowej widma czestotliwosci napiecia -impulsowego przez doprowadzenie do lampy opornosciowej na¬ piecia sterujacego, uzyskanego przez zmieszanie napiecia oscylatora z napieciem impulsowym.Widmo sterujace, potrzebne w opisanym ukla¬ dzie, moze byc pobrane w miare zyczenia za po¬ srednictwem nakladania czestotliwosci, na przy-klad z generatora impulsów albo z generatora pod¬ stawy czasu, albo tez uzyskane z napiecia sinusoi¬ dalnego przez modulacje czestotliwosci.Utrzymanie danych odstepów pomiedzy czesto¬ tliwosciami (odstep przesuniecia) w zakresie stro¬ jenia oscylatora, który ma byc strojony stopniami, Vaz wstega czestotliwosci, wytwarzana przez wid¬ mo sterujace, mozna uzyskac przez zmieszanie widma czestotliwosci róznicowych, (uzyskanych ze~ zmieszania widma sterujacego z napieciem oscyla¬ tora), z napieciem pomocniczym, którego czestotli¬ wosc odpowiada pozadanemu odstepowi przesunie¬ cia. Napiecie, uzyskane prze* ten ostatni proces zmieszania, stanowi napiecie regulujace, doprowa¬ dzane do urzadzenia samoczynnej poprawki czesto¬ tliwosci, najlepiej poprzez filtr dolnoprzepu- stowy.Na rysunku fig. 1 przedstawia uklad wedlug wynalazku, w którym drgania o czestotliwosci zmienianej stopniami uzyskuje sie z oscylatora, strojonego w pozadanym zakresie, i którego cze¬ stotliwosc moze byc synchronizowana z róznymi czestotliwosciami skladowymi napiecia sterujace¬ go, uzyskanego z generatora impulsów.W urzadzeniu, przedstawionym na fig. 2, wid¬ mo sterujace i zakres strojenia oscylatora sa wzgledem siebie przesuniete o pewien odstep cze¬ stotliwosci za pomoca strojonego dyskryminatora.Uklad obwodów, przedstawiony na fig. 3, tworzy odmiane urzadzenia, przedstawionego na fig. 2, albowiem przesuniecie dokonuje sie tam za pomo¬ ca pomocniczego oscylatora.Uklad obwodów, przedstawiony na fig. 1, za¬ wiera generator 1, dostarczajacy sterujace drga¬ nia impulsowe, oscylator 2, strojony w pozadanym zakresie, i stopien mieszajacy 3f na przyklad hek- sode jako lampe mieszajaca, do której poszcze¬ gólnych siatek sterujacych doprowadza sie syg¬ nal z generatora 1 i drgania z oscylatora 2, ule¬ gajace zmieszaniu. Obwód wyjsciowy stopnia mieszajacego 3 zawiera filtr dolnoprzepustowy 4, którego graniczna czestotliwosc przepuszczania odpowiada w przyblizeniu polowie odstepu czes¬ totliwosci kolejnych skladowych widma steruja¬ cego generatora impulsów 1. Napiecie wyjsciowe ,z filtra U jest doprowadzane jako napiecie, regu¬ lujace samoczynna regulacje czestotliwosci do lampy opornosciowej albo innej impedancji re¬ gulujacej, wplywajacej na czestotliwosc, na jaka nastrojony jest oscylator 2.Uklad ten posiada wlasciwosc samoczynnego nastrajania sie w taki sposób, ze czestotliwosc si¬ nusoidalnego zmiennego napiecia, wytwiarzanego przez oscylator 2\ scisle odpowiada czestotliwosci jednej ze skladowych napiecia sterujacego. Oscyla¬ tor 2 nastraja sie zawsze, ze wzgledu na zakres przepuszczania filtru dolnoprzepustowego 4, w ten sposób, ze "jego ustalona czestotliwosc drgania od¬ powiada tej skladowej widma sterujacego drgania inpulsowego, której czestotliwosc jest najblizsza.Przy zmianie strojenia oscylatora 2, w sposób ciagly np. przez regulacje kondensatoia strojenia, zawartego w obwodzie, wyznaczajacym czestotli¬ wosc oscylatora 2, czestotliwosc drgan oscylatora bedzie sie zmieniac pod wplywem poszczególnych skladowych widma, sterujacego w sposób nieciag¬ ly.Z chwila gdy czestotliwosc nastrojenia oscyia tora jest zgodna z pierwsza skladowa widma ste¬ rujacego, czestotliwosc napiecia zmiennego/pobra¬ nego z oscylatora 2, pozostaje poczatkowo nie¬ zmienna nawet przy zmianie w sposób ciagly cze¬ stotliwosci nastrojenia oscylatora 2 spowodowa¬ nej przez samoczynna regulacje czestotliwosci.Jezeli jednak zakres regulacji obwodu samo czynnej regulacji czestotliwosci (tzw. "zakres przy¬ trzymywania", tj. ten zakres czestotliwosci, który lezy pomiedzy poszczególnymi stopniami czestotli¬ wosci, w którym oscylator raz zsynchronizowany pozostaje w synchronizacji z drganiem steruja¬ cym, nawet przy zmiennym nastrojeniu oscylatora) zostanie przekroczony z powodu zmiany nastro¬ jenia, spowodowana samoczynna regulacja cze- tliwosci zanika, co powoduje, ze czestotliwosc drgan dazy do zrównania sie z ta czestotliwoscia, która zasadniczo jest. wyznaczona jedynie przez obwód drgajacy oscylatora 2. Jezeli jednak rózni¬ ca pomiedzy czestotliwoscia nastrojenia oscylatora 2 a czestotliwoscia nastepnej skladowej widma nie jest zbyt wielka, tj. wchodzi w tzw. „zakres chwy¬ tania" (tj. zakres, w którym przy danym nastro¬ jeniu oscylatora, czestotliwosc wytworzonych drgan samoczynnie synchronizuje sie z rózna od niej czestotliwoscia sterujaca) obwodu, obwód ten zaczyna dzialac i ustala czestotliwosc drgan oscyla¬ tora na czestotliwosci nastepnej skladowej widma.Stan taki utrzymuje sie tak dlugo, az przez dalszi zmiane czestotliwosci nastrojenia obwodu oscyiaco ra, zakres przytrzymywania obwodu zostanie pono¬ wnie przekroczony, po czym moze nastapic pono¬ wne ustalenie na czestotliwosci dalszej skladowej widma, zalozywszy, ze czestotliwosc ta jest zawar- ta~w chwilowym zakresie chwytania obwodu samo¬ czynnej poprawki czestotliwosci. W ten' sposób zmieniajac nastrojenie obwodu oscylatora 2 w spo¬ sób ciagly, czestotliwosc drgan, wytworzonych przez oscylator, bedzie sie zmieniac skokami, z jed¬ nej skladowej „widma na druga i bedzie kolejno, od : powiadac czestotliwosciom kolejnych skladowych widma sterujacego. Jezeli czestotliwosci sklado¬ wych widma sterujacego sa zgodne z pozadanymi? — 2 —czestotliwosciami nastrojenia oscylatora 2, wówczas osiaga sie kolejno pozadane czestotliwosci, zmie¬ niajac nastrojenia oscylatora 2 w sposób ciagly.Przy lampie Wzmacniajacej, polaczonej jako reaktancja do kontrolowania samoczynnej regula¬ cji czestotliwosci obwód reaktancyjny jest wykona¬ ny w sposób zwykly, jego zakres sterowania, mie¬ rzony odstepami czestotliwosci, zmienia sie wraz z; czestotliwoscia nastrojenia oscylatora 2. Moze to ' spowodowac, ze przy ciaglej zmianie czestotliwo sci nastrojenia oscylatora niektóre skladowe wid¬ ma, jako sterujace drgania stabilizujace moga, ze wzgledu na zbyt wielki zakres przytrzymywania obwodu, zostac przeskoczone. Trudnosc te mozna obejsc w rózny sposób,, np. przez zastosowani? sprzezenia pomiedzy, obwodem oscylatora i obwo¬ dem lampy opornosciowej, zmieniajacym sie wraz z nastrojeniem oscylatora, przez zastosowanie od¬ powiedniego, bezwatowego sprzezenia zwrotnego lampy opornosciowej zmieniajacego sie wraz z ¦cze¬ stotliwoscia itd.Praktyczna uzytecznosc wynalazku moze byc najlepiej przedstawiona liczbowym przykladem Zalozywszy, ze generator /, który dostarcza impuls sterujacy, posiada czestotliwosc powtarzania im¬ pulsów 104 cykli na sekunde, to zastosowanie -ukla¬ du, .przedstawionego na fig 1, dozwala na uzyska¬ nie oscylatora, który moze byc nastrojony na cze¬ stotliwosci powiedzy 104 cykli na sekunde i 2.10" cykli na sekunde stopniami po 104 cykli na sekun¬ de. W tym przypadku nalezy uwazac by dwusetna harmoniczna czestotliwosci powtarzania impulsów iwjala jeszcze wystarczajaca amplitude, w którym to celu czas trwania impulsów powinien byc wystar¬ czajaco maly. Wielki zakres strojenia oscylatora 2 pociaga za soba oczywiscie • koniecznosc podziele¬ nia go na kilka zakresów strojenia.Czesto jest rzecza pozadana móc rozporzadzac oscylatorem, którego czestotliwosc mozna by regu¬ lowac stosunkowo malymi stopniami, w zakresie np. od 2 do 4 Mc.Wynalazek dozwala na urzeczywistnienie tego róznymi sposobami. , --¦ Mozna wiec na przyklad widmo oci 10 do 1000 kc. wytworzone generatorem impulsów o czestotliwosci podstawowej 10 kc, przetworzyc przez nalozenie cze stotliwosci na,pozadany zakres strojenia za pomoca drgan, pobranych z stalego miejscowego oscylatora, majacego czestotliwosc 3 Mc.Jest rzecza mozliwa równiez wykonac obwód tak by utrzymywal on pomiedzy -stabilizujaca skladowi* widma i stabilizowana czestotliwoscia oscylatora staly odstep czestotliwosci, na przyklad 2 Mc przez zastosowanie ukladów polaczen, przedstawionych na fig. 2 i 3.W przeciwienstwie do ukladu, przedstawionego na fig. 1, uklad polaczen na fig. 2 posiada w obwo¬ dzie wyjsciowym stopnia mieszajacego 3 dyskrymi- nator 6, nastrojony na czestotliwosc, odpowiadaja¬ ca pozadanemu odstepowi czestotliwosci, pomiedzy stabilizujaca skladowa widma a drganiem oscyla¬ tora. Z obwodu wyjsciowego tego dyskryminatora czestotliwosci 6 pobiera sie napiecie regulujace którego biegunowosc i wielkosc zmniejszaja sie wraz z biegunowoscia i wielkoscia róznicy pomie dzy czestotliwoscia dyskryminatora i czestotli woscia doprowadzanych don drgan. To napiecie wyjsciowe jest uzyte do sterowania lampa reaktan- cyjna 5, sprzezona z obwodem oscylatora, która dziala na czestotliwosc oscylatora w ten sposób, ze pomiedzy czestotliwoscia oscylatora i stabilizu¬ jaca skladowa widma utrzymana jest róznica, od¬ powiadajaca czestotliwosci nastrojenia dyskrymi¬ natora 6.Uzycie strojonego dyskryminatora-czestotliwo¬ sci normalnego typu posiada te wade, ze stabilizo¬ wana czestotliwosc oscylatora moze sie róznic o kilka cykli od pozadanej czestotliwosci oscylatora.Rozbieznosci takie mozna calkowicie usunac za po¬ moca tzw. dyskryminatora dudnieniowego, przed¬ stawionego na fig. 3.Na figurze tej widmo czestotliwosci róznico¬ wych uzyskanych przez zmieszanie widma steruja¬ cego z napieciem oscylatora, miesza sie jeszcze raz w stopniu mieszajacym 7 (w tzw. dyskryminatorze dudnieniowym) z pomocniczym napieciem, pobra¬ nym z oscylatora pomocniczego 8, którego czesto tliwosc jest zgodna z wspomnianym przesunieciem Po ostatnim zmieszaniu widma czestotliwosci róznicowych z napieciem, pobranym z oscylatora pomocniczego 8 i przepuszczeniu poprzez filtr dol- noprzepustówy 9, którego graniczna czestotliwos przepuszczania odpowiada w przyblizeniu polowie odstepu pomiedzy czestotliwosciami kolejnych skla¬ dowych widma, poprzez lampe opornosciowa J, sprzezona ? obwodem, wyznaczajacym czestotliwosc oscylatora 2, czestotliwosc ta jest tak dostrojo¬ na, 'ze odpowiada scisle sumie skladowych czesto¬ tliwosci stabilizujacej widma i czestotliwosci oscy¬ latora pomocniczego 8.Uklad, polaczen, przedstawiony na fig. 2 i o, dozwala na to, by czestotliwosc nastrojenia dys¬ kryminatora 6, albo czestotliwosc drgan pobranych z oscyJ-atora 8, mogla byc zmieniana co znowu do¬ zwala na przesuniecie widma czestotliwosci na¬ strojenia stabilizowanego oscylatora 2 o zmienny odstep w stosunku do widma sterujacego.W odróznieniu od tego co przedstawiono na ry¬ sunku, pozadane widmo sterujace mozna uzyskac przez to, ze pomocnicze drganie, którego czestotli — 3 —wosc odpowiada pozadanemu odstepowi pomiedzy kolejnymi stopniami nastawienia moduluje czestotli wosc napiecia sinusoidalnego, którego czestotliwosc jest polozona na przyklad w srodku pozadanego za¬ kresu strojenia, który ma byc regulowany stopniami Uklad obwodów przedstawionych na fig. 3, mo¬ ze byc uzyty przy tzw. ukladzie dziesietnym cze¬ stotliwosci, wytwarzanych przez oscylator 2. W tym celu nalezy, (jezeli na przyklad czestotliwosc oscy¬ latora 2 ma byc nastrajana stopniami co 100 kc przy uzyciu generatora impulsów / o czestotliwo¬ sci podstawowej 100 kc) zastapic oscylator 8, sluza cy do przesuniecia widma czestotliwosci generatora impulsów 7, w stosunku do zakresu strojenia oscyla¬ tora 2, oscylatorem, który sam nastrajany jest stop¬ niami np. c 1 kc/s albo 10 kc/s. Moze on byc w tym celu wykonany np. zgodnie z fig. 1, przy uzyciu ge¬ neratora impulsów, dostarczajacego widmo sterujace o czestotliwosci podstawowej 1 albo 10 kc^s.Jezeli pozadana jest szczególnie szybka regula¬ cja oscylatora 2 moze on byc nastrajany na przedstawionym ukladzie za pomoca mechanizmu z galka zapadkowa. Wymagania dokladnosci, sta¬ wiane mechamizmowi z galka zapadkowa, sa bar¬ dzo male, albowiem przy oscylatorze 2, nastawia; nym stopniami na przyklad co 100 kc, mozna bez trudnosci zastosowac obwód samoczynnej regulacji czestotliwosci, posiadajacy zakres chwytania okolo 35 kc. Nastrojenie, uzyskane za pomoca mechaniz¬ mu z galka zapadkowa, moze miec dokladnosc jedynie okolo 35 kc, co przy normalnym wykonaniu obwodu oscylatorowego mozna latwo osiagnac pFzy zastosowaniu mechanizmu z galka zapadko¬ wa o bardzo prostej budowie. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe l. Uklad do wytwarzania zmiennego napiecia, któ¬ rego czestotliwosc jest zmieniania w zakresie strojenia stopniami o równych odstepach cz? stotliwosci, znamienny tym, ze zawiera oscyla1 v tor strojony w zakresie strojenia najlepiej w sposób ciagly, oraz urzadzenie do samoczynnej poprawki czestotliwosci oscylatora wedlug drgania sterujacego, zawierajacego kilka skla¬ dowych czestotliwosci, których wzajemny odstep odpowiada odstepowi poszczególnych stopni na¬ stawienia, przy czym napiecie regulujace, po¬ trzebne do samoczynnej poprawki czestotfiwo- Bltk nr 1 — 150 zam. 1520 10, sci, uzyskuje sie przez zmieszanie napiecia oscylatora z widmem sterujacym, najwiekszy zas zakres regulacji samoczynnej poprawki cze¬ stotliwosci odpowiada w przyblizeniu polowie odstepu czestotliwosci kolejnych skladowych widma. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze za wiera generator impulsów, którym wytwarza widmo sterujace.

2. Uklad wedlug zastrz, 1, znamienny tym, ze aa- widmo sterujace jest wytworzone z generatora impulsów za posrednictwem nakladania czesto¬ tliwosci drgania pomocniczego. 4. Uklad wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze drganie pomocnicze, którego czestotliwosc od powiada pozadanemu odstepowi czestotliwosci pomiedzy kolejnymi stopniami nastawienia, mo¬ duluje czestotliwosc napiecia sinusoidalnego, którego czestotliwosc jest polozona w obrebie pozadanego zakresu strojenia. 5. Uklad wedlug zastrz. 1— 4, znamienny tym, ze napiecie regulujace, potrzebne do samoczynnej poprawtyL<2zestxtliwosci, pobiera sie zestoopnaa mieszajacego, uzytego do mieszania napiecia oscylatora i widma sterujacego, poprzez filtr dolnoprzepustowy czestotliwosci, którego gra¬ niczna czestotliwosc przepuszczania odpowiada w przyblizeniu polowie odstepu czestotliwosci kolejnych skladowych widma. 6. Uklad wedlug zastrz. 1 — 4, w którym widmo sterujace i zakres strojenia oscylatora sa wzgle¬ dem siebie przesuniete o pewna róznice czesto¬ tliwosci, znamienny tym, ze widmo czestotliwo sci róznicowych, wytworzone przez zmieszanie widma sterujacego z napieciem oscylatora, jest skojarzone z napieciem pomocniczym, którego czestotliwosc odpowiada pozadanemu odstepowi przesuniecia, przy czym napiecie, uzyskane przez skojarzenie, stanowi napiecie regulujace, które doprowadza sie, najlepiej poprzez filtr dolnoprze pustowy czestotliwosci, do urzadzenia samoczyn¬ nej poprawki czestotliwosci. N. V. Philips' G1 o e i l a m p e n f a b xx e k e w Zastepca: inz. W. Zakrzewski rzecznik patentowy -51 — T-2-11452 15.1-52 rDn .!]iMi p;-:tentnvrego nr 34400 »—< \—««—(t^J—»— Ib Eia.

3 S PL