PL34290B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy sposobu bielenia tkanin lnianych. Dotychczas tkaniny lniane w celu bie¬ lenia poddawano poczwórnemu chlorowaniu, al- kalizowaniu przed gotowaniem w lugu, trzecie¬ mu lugowaniu, wiazaniu wolnego chloru w ma¬ teriale po kazdym chlorowaniu, obróbce tiosiar¬ czanem w roztworze sody, co powodowalo mecha¬ niczne wyciagniecie materialu i oslabienie wlók¬ na.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze material lniany zakwasza sie przed chlorowa¬ niem, przy czym proces ten powtarza sie tylko dwukrotnie, a wzamian dwu koncowych chloro- wan — stosuje dobielanie tkaniny kwasem siar¬ kawym, z równoczesnym jednorazowym zwiaza¬ niem chloru we wlóknach. Stosujac sposób wed¬ lug wynalazku zuzywa sie znacznie mniej chemi¬ kaliów niz dotychczas, uzywa sie roztworów bar¬ dziej rozcienczonych, dzieki czemu nie naraza sie wlókna na oslabienie, a przez zakwaszenie mate¬ rialu przed chlorowaniem stwarza sie srodowisko, w którym utlenieniu ulegaja substancje niecelu- lozowe. Okres bielenia znacznie sie skraca, co po¬ woduje oszczednosci w robociznie, w zuzyciu ma¬ szyn i energii pednej.Przy stosowaniu sposobu wedlug wynalazku otrzymuje sie tkaniny lniane o wiekszym stop¬ niu bialosci przy wiekszej wytrzymalosci tkaniny.Wedlug wynalazku tkanine lniana bieli sie poddajac ja najpierw lugowaniu wapnem, a na¬ stepnie kolejno kwaszeniu, gotowaniu w lugu, powtórnemu kwaszeniu, chlorowaniu, lugowaniu trzeciemu, kwaszeniu trzeciemu, chlorowaniu dru¬ giemu i ewentualnie trzeciemu, i wreszcie dobie- laniu za pomoca SO2.Sposób wedlug wynalazku szczególowiej opi¬ sany jest nizej.Surowy material lniany w sztukach zszywa sie w jedna tasme o dlugosci 2000 — 3000 m, a po zwilzeniu go w wodzie letniej przepuszcza sie przez rozczyn 150 kg wapna gaszonego, rozbelta- nego w 1500 — 2000 1 wody (w zaleznosci od dlugosci tasmy), uklada sie w kotle i gotuje pod cisnieniem do 0,5 atm przy stalej cyrkulacji wod¬ nej w ciagu 6 — 7 godzin. Wygotowany mate¬ rial przeplukuje sie w kotle czysta woda i prze¬ ciaga dwukrotnie przez pluczke z woda biezaca w celu usuniecia resztek wapna z materialu.Jezeli material do bielenia jest utkany z go¬ towanej przedzy lnianej, wówczas gotowanie zwapnem i nastepne zakwaszenie jest zbedne. W razie potrzeby wygotowuje sie material w 1%- owym roztworze sody i po zakwaszeniu przyste¬ puje sie bezposrednio do chlorowania.Wyplukana tkanine przeciaga sie dwukrotnie przez roztwór kwasu solnego o stezeniu okolo lu Be w temperaturze okolo 30U'C. Jezeli material nie ma byc farbowany, wówczas mozna zamiast HCl stosowac H2SO4 o stezeniu 2,7^ Be, lub tez równowazna mieszanine obu kwasów. Po zakwa¬ szeniu pozostawia sie material w ciagu 2 godzin w spokoju, w celu dokladnego zhydrolizowania zwiazków niecelulozowych, a nastepnie plucze sie jeden raz w wodzie biezacej.Kwaszenie przeprowadza zwiazki pektynowe nierozpuszczalne w zwiazki rozpuszczalne.Nastepnie napawa sie material goracym 2,5%- owym roztworem (w stosunku do wagi materialu) higu i gotuje pod cisnieniem do 0,5 atm w ciagu 4 — 5 godzin przy stalej cyrkulacji roztworu.Wygotowany material dwukrotnie plucze sie w kotle czysta woda cyrkulujaca i przemywa w pluczce woda biezaca.Czesc zwiazków pektynowych i lignina prze¬ chodza przy tym do roztworu.Wyplukany material napawa sie nastepnie kwasem siarkowym (w 800 1 wody 2,7 kg H2SO4 o stezeniu 65°' Be) albo octowym, o równowaz¬ nej wartosci pH = 1,72 — 1,85) w temperaturze 30 — 40UC, i wprowadza do roztworu podchlo¬ rynu o temperaturze 20 — 25°C i mocy 6 — 7 g CWl L Wskutek uprzedniego zakwaszenia materialu, wykorzystanie podchlorynu jest calkowite, a dzialanie jego równomierne, gdyz zalezy od ilosci wprowadzonego kwasu, a nie od stezenia podchlo¬ rynu (dla roztworów niezbyt rozcienczonych).Równomierna ilosc kwasów, którymi napojone sa wlókna materialu, jest czynnikiem regulujacym stopien utleniania. Utleniajace dzialanie wywia¬ zujacego sie przez to tlenu jest mniej agresywne niz chloru i zmniejsza sie mozliwosci bezposred¬ niego chlorowania celulozy.Po zakwaszeniu nalezy pozostawic material na wózku az scieknie nadmiar roztworu kwasne¬ go i w tym czasie kwasowosc pozostalego roztwo¬ ru spada do pH = 2.Pod wplywem kwasu, zwlaszcza cieplego, pod¬ chloryn sodu nie wydziela tlenu bezposrednio, a zmienia sie na nie trwaly kwas podchlorawy, a ten ostatni redukuje sie do kwasu solnego z wy¬ dzieleniem tlenu, przy czym reakcja przebiega nastepujaco: 2 NaOCl + H2SO4 Na2SOi + 2 HOCl 2 HOCl 2 HCl + O2.Podobnie przebiegaja reakcje przy uzyciu pod¬ chlorynu wapniowego w srodowisku kwasnym: CaCl (OCl) +H2SO* CaSOi+HClO+ + .HCL Reakcja dalsza jest podobna: ' 2 HCIO 2 HCl + 02, jak i podobnym jest dzialanie kwasu siarkowego na wytworzony chloran wapniowy: 6 Ca(OH)OCl Ca (ClOzh +2CaCh+ + 3 Ca(OH)2 Ca(ClOs)z + H2SO4 CaSOt+2 HCLOs 2HClOz + U HCl 6 HCIO 6 HCIO -— 6 HCl + 3 O2 3 Ca(OH)2 + 6 HCl 3 CaCh+6 H20.W obu wiec przypadkach, tak przy stosowa¬ niu podchlorynu sodowego jak i wapniowego, za¬ kwaszenie materialu kwasem niezbyt mocno dy¬ socjujacym (siarkowym lub octowym),przy rów- noczesnym podgrzaniu roztworu, lagodzi aktyw¬ nosc utleniajacego dzialania chloru, a zwieksza utlenianie za pomoca tlenu.Material przeciaga sie trzykrotnie przez roz¬ twór podchlorynu sodowego lub wapniowego, o poczatkowym stezeniu 6—7 g CI2 1 1, poczawszy od temperatury 20 — 25°'C. Po kazdym prze¬ puszczeniu tkaniny nalezy ja rozpostrzec na moz¬ liwie jak najwiekszej przestrzeni, poczekac 20 minut i nastepnie przeciagac ja ponownie, pod¬ grzewajac roztwór o S^C.Po ostatnim przeciagnieciu tasmy i odlezeniu sie 20-tu minutowym nalezy material przeplukac dwukrotnie w wodzie biezacej.Przy chlorowaniu tkanin poddawanych póz¬ niej barwieniu nie stosuje sie kwasu siarkowego i chlorku bielacego równoczesnie. Mozna uzyc do zakwaszenia H2SOL i bielic nastepnie NaOCl al¬ bo zakwasic CHsCOOH, jesli do bielenia ma byc uzyty CaCl(OCl), w celu unikniecia wytworzenia trudno rozpuszczalnego siarczanu wapnia, który moze osadzic sie trwale na wlóknach materialu.Pozostale jeszcze z poprzednich procesów sza¬ re substancje zabarwiajace material, usuwa sie teraz przez lugowanie. 1 Tkanine napawa sie goracym 1%-owym roz¬ tworem lugu NaOH (w stosunku do wagi tkani¬ ny) i luguje sie w kotle otwartym w ciagu 3 —4 godzin w temperaturze 80 — 90°C, przy stalej cyrkulacji roztworu. Po odpuszczeniu lugu i prze¬ plukaniu tkaniny w kotle przepuszcza sie ja przez pluczke z woda biezaca.W razie potrzeby material przeciaga sie przez ogrzana do temperatury 80 — 90°'C kapiel za¬ wierajaca w 600 — 800 1 wody 4 kg sody. Prze¬ myta w ten sposób i zlozona na wózku tkanina po¬ zostaje przykryta w ciagu dwóch godzin plachta, w celu zachowania ciepla, a nastepnie zostaje przeplukana w wodzie biezacej.Material po lugowaniu lub traktowaniu soda przepuszcza sie przez kwasna kapiel, zawieraja- — 2 — peraturze 30 — 40°C. Stopien kwasowosci ka¬ pieli wynosi pH = 1,95 — 2,05. Po zakwaszeniu pozostawia sie material na wózku az scieknie nad¬ miar roztworu kwasnego i w tym czasie kwaso¬ wosc pozostalego roztworu spada do pH ±= 2,3.Material nastepnie przeciaga sie dwa ewen¬ tualnie trzy razy przez 1700 1 roztworu podchlo¬ rynu o stezeniu 4—6 Hg ChU Z, poczawszy od tern peratury 20 —25°C, podwyzszajac ja przy na¬ stepnym przejsciu i po odlezeniu sie materialu w <;iagu 15 — 20 minut o 5°'C, a potem plucze sie w wodzie biezacej.Wyjatkowo stosuje sie trzeci raz chlorowanie w przypadku niedostatecznego odbarwienia tka¬ niny po uprzednim przemyciu jej w roztworze so¬ dy. Chlorowanie wtedy przeprowadza sie w sla¬ bych kapielach chlorowych bez uprzedniego za¬ kwaszania materialu, gdyz w tym przypadku ste¬ zenie chloru czynnego spadloby prawie do zera, zanim jeszcze caly material zostalby przeciag¬ niety przez roztwór.Tasme przeciaga sie dwukrotnie przez 1700 1 roztworu podchlorynu o stezeniu 1,5—3" g HCWil (zaleznie od potrzeb, to jest stopnia uzyskanej bieli) i o temperaturze poczatkowej 25 — 30°(\ Po kazdym przejsciu pozostawia sie mater4al w ciagu 15 minut do odlezenia, a po ostatnim odle¬ zeniu plucze w wodzie biezacej.Ewentualne slady pozostalych jeszcze we wlóknach tkaniny barwników nadaja jej odcien zóltawy lub matowy. Usuwa sie te resztki sub¬ stancji barwiacych i jednoczesnie wiaze pochlo¬ niety przez wlókno chlor za pomoca kwasu siar¬ kawego, który nie narusza przy tym celulozy.Kwas siarkawy wytwarza sie w kapieli przez zakwaszenie roztworu tiosiarczanu sodu albo kwasnego siarczynu sodu kwasem siarkowym.Na2SkOs + HnSO* NCI2SO4 + + H2SOs + S;\ub: NaHS03+ H2SO4 Na2SOi + 2 HvSOs.Wydzielajacy sie w obu reakcjach kwas siarka- wy H2SO3, istniejacy praktycznie tylko w duzym rozcienczeniu, rozklada sie przy ogrzewaniu z wy¬ dzieleniem bezwodnika siarkawego SO2, który wiaze chlor wolny wedlug równania H2SO3 + CU + H2O 2 HCl + H2SO*.Material przepuszcza sie przez 800 — 1000 1 wody zakwaszonej 2,7 kg H2SO4 (65U) Be) i pod¬ grzanej do temperatury 40°C, a nastepnie wymie¬ szanej z 4 kg juz uprzednio rozpuszczonego tio¬ siarczanu lub kwasnego siarczynu sodu. (Dozo¬ wac w dwóch równych czesciach, jezeli material ma byc dwa razy przeciagany).Przez roztwór, przyrzadzony w ten sposób, przeciaga sie tasme jedno — ewentualnie dwu¬ krotnie. Tkanine pozostawia sie pod przykryciem zlozona na wózku 1,5 — 2 godzin, a nastepnie plucze sie w wodzie biezacej.W celu usuniecia pozostajacych jeszcze w tka¬ ninie chocby tylko sladów kwasów H2SO4, HCl lub H12SO3 tkanine przepuszcza sie dwukrotnie przez ogrzana do temperatury okolo 50°C kapiel zawie¬ rajaca w 600 — 800 1 wody 2 kg sody, a nastep¬ nie wyplukuje sie dokladnie w wodzie biezacej.Po wyplukaniu próba na chlor musi wypasc u- jemnie, a wartosc pH roztworu powinna byc bliska 7. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób bielenia tkanin lnianych, znamien¬ ny tym, ze tkanine lniana po wygotowaniu w lugu poddaje sie dwukrotnie chlorowaniu po uprzednim przepuszczeniu jej przez kapiel kwasna, a nastepnie po wyplukaniu traktuje kwasem siarkawym, po czym zobojetnia i plu¬ cze.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tkanine po wygotowaniu z wodorotlenkiem wapnia pod cisnieniem traktuje sie slabym roztworem kwasnym podgrzanym do tempera¬ tury okolo 30°C, a nastepnie luguje wodoro¬ tlenkiem sodu o stezeniu 2,5% w stosunku do wagi tkaniny, pod cisnieniem, przy stalej cyr¬ kulacji roztworu w ciagu 4 — 5 godzin, a na¬ stepne lugowanie przeprowadza sie w 1%-owym roztworze wodorotlenku sodu w temperaturze 80 — 100UC w ciagu .3 — 4 go¬ dzin, przy czym po kazdym lugowaniu tkanine ' plucze sie.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tkanine po wylugowaniu przepuszcza sie przez roztwór kwasu, którego wartosc pH =2,0 - 2,5, a nastepnie przez podgrzany do tempera¬ tury 20 — 25°C roztwór podchlorynu sodu lub wapnia, o stezeniu 6 — 7 g CI2/I 1 przy pierwszym, oraz 4 — 6 g CI2/I 1 przy drugim chlorowaniu, stopniowo podnoszac temperatu¬ re roztworu do 30 — 35°C, po czym tkanine luguje sie i plucze, lub tylko plucze. •
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ostateczne wybielanie tkaniny lnianej usku¬ tecznia sie przez przeciaganie tkaniny przez ogrzany roztwór kwasu siarkawego, otrzymy¬ wanego np. przez zakwaszenie roztworu kwas¬ nego siarczynu lub tiosiarczanu sodu, po czym tkanine przepuszcza sie przez kapiel zobojet¬ niajaca i plucze. inz. Józef Obrocki Bltk. nr 1 - 150 zam. 1334—19.4-51 T-2-11257- 23 X 51 r PL