Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie, które umozliwia wylaczanie przy stosun¬ kowo malej sile na zderzaku, tak iz nie powsta¬ ja odksztalcenia mechanizmu napedowego ani zwiazane z tym~odskoki i skrecania suportu; po¬ za tym urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia stosowanie wiekszej ilosci zderzaków o mniej¬ szych niz dotad rozmiarach przy znaczhje wie¬ kszej dokladnosci wylaczania. v Na rysunku przedstawiono przedmiot wyna¬ lazku tytulem przykladu. Fig. 1 — 4 przedsta¬ wiaja schematycznie mechanizm posuwowy ob¬ rabiarki, przy czym fig. 1 przedstawia narzady skrzyni suportu w przekroju podluznym, a fig. 2 — w przekroju poprzecznym; fig. 3 przadsta- wia czesciowy przekrój wzdluz linii A—B ria fig. 2, fig. 4 przedstawia odmiane wykonania urzadze¬ nia d!o uruchomiania drazka ograniczajacego.Skrzynia 1 suportu, do której przytwierdzone sa sanki 2 suportu, jest napedzana przez wal po¬ ciagowy 3,'.za posrednictwem slimaka A, osadzq- nego obrotowo w skrzyni suportu i sprzezonego z walem pociagowym.Slimak 4 zazebia siie z kolem * slimakowym 5, osadzonym obrotowo na wale 6 (fig. 2). Kolo slimakowe 5 posiada wieniec sprzegla klowego o skosnych zebach, które zazebiaja sie z druga czescia sprzegla 7, osadzona przesuwnie na wa¬ le 6* Ta czesc sprzegla posiada pierscieniowe wy¬ zlobienie 8, z którym, za posrednictwem czopów prowadiiiczym 9, sa sprzezone widelki rozrzad- cze 10, osadzone obrotowo w lozysku na wspor¬ niku 11 skrzyni suportu. Do widelek 10 jest przy¬ twierdzone ramie 12, którego koniec tworzy dwie skosne powierzchnie, wspóldzialajace z rolka 18.Rolka 1$ jest osadzona obrotowo na jednym z ra¬ mion dwuramiennej dzwigni 1% osadzonej wa- hliwie w lozysku równiez na wsporniku ii. Do drugiego konca dzwigni 1A jest przytwierdzona sprezyna 15, zaczepiona drugim koncem na scian¬ ce skrzyni 1 suportu. Na wale 6 jest zamocowane kolo zebate 16 wspólpracujace z kolem zebatym 17. ,Z kolem zebatym 17, osadzonym obrotowo na czopie 18f jest zazebione kolo zebate 19, wspól¬ dzialajace z kolem zebatym 20, osadzonym na wale 21. Na wale 21 jest osadzone kolo 22, za¬ zebiajace sie z zebatka 28, przytwierdzona do loza maszyny. Kolo zebate 17 napedza kolo ze¬ bate 2A, zamocowane na wale 25. Na Wale 25 jest równiez zamocowane kolol slimakowe 20, wspóldzialajace ze slimakiem 27, slimak 27 jest zamocowany na wale 28, osadzony w skrzyni su¬ portu. Na wale 28 jest przesuwnie osadzona tar¬ cza hamulcowa 29; powierzchnie czolowe tej tar¬ czy tworza powierzchnie cierne, wspóldzialajace z powierzchniami ,ciernymi korpusu 30, osadzo¬ nego w skrzyni suportu, przy czym pomiedzy tarcza hamulcowa 29 a powierzchniami cierny- . mi korpusu 80 pozostawiony jest pewien luz osiowy. W skrzyni suportu jest osadzony prze¬ suwnie drazek 31, którego konce, wystajace z obydwu stron tej skrzyni, wspóldzialaja zderza¬ kami 32, 33, osadzonymi nastawialnie w lozu maszyny* Drazek 31 posiada wyciecie 3Af w któ¬ re wchodzi krawedz obwodowa tarczy hamulcp- wej 29. ( Na fig. 4 przedstawiono odmiane wykonania wynalazku, wedlug której drazek hamulcowy SI jest uruchomiany posrednio za pomoca obroto¬ wego bebna zaczepowego 37. Beben ten jest osa¬ dzony obrotowo i przesuwnie na czopie 38, sta¬ nowiacym czesc przytwierdzonego do skrzyni su¬ portu korpusu 30. Na obwodzie bebna 37 sa osa¬ dzone nastawiane sruby zderzakowe 39, z któ¬ rych kazda wspóldziala z jednym zderzakiem 32, osadzonym w lozu maszyny. Beben 87 jest pola¬ czony z drazkiem 81 w ten sposób, ze kolnierz AO bebna zaczecia o wyciecie SA. drazka 81.Beben ustala sie w zadanym polozeniu za po¬ moca zapadki Al, umieszczonej w korpusie be¬ bna. Zapadka ta znajduje sie pod naciskiem spre¬ zyny, na czopie zas 88 wykonane sa odpowiednie wyciecia.Sposób dzialania urzadzenia jest opisany po¬ nizej. l Wal pociagowy 3 napedzany jest w znany sposób za posrednictwem przekladni, przez wrze¬ ciono robocze maszyny nad skrzynia posuwowa lub pr,zez oddzielne zródlo sily. Kolo zebate $2 jest napedzane za posrednictwem slimaka A, ko¬ la slimakowego 5 i kól zebatych 16, 17, 19, 20.Kolo zebate 22 zazebia sie z zebatka 28, wskutek czego. nastepuje posuw suportu 2, np^ w kierun¬ ku strzalki A. Sprzeglo 7 jest przy tym wlaczone i przytrzymywane przez sprezyne 15. Sprezyna ta dziala za posrednictwem dwuramiennej dzwi¬ gni 1£, która za pomoca rolki 13 naciska jedna ze skosnych powierzchni, uksztaltowanych na ra¬ mieniu.12 widelek rozrzadczych i0 i w ten spo-. sób utrzymuje w sprzezeniu oba wience zebate sprzegla. Sila sprezyny i£ jest tak dobrana, aby odpowiadala maksymalnemu oporowi skrawania na narzedziu. Posuw suportu trwa tak dlugo, az lewa powierzchnia czolowa konca drazka 31 uderzy o zderzak 82. G^y tylko drazek 81 dotknie zderzaka 82 drazek zatrzyma sie w stosunku da 2 —posuwu sifportu a jego wyciecie SA. spowoduje lo, ±e suport dociska wieniec tarczy hamulcowej 29 4o prawej powierzchni ciernej korpusu 30, przy czym wskutek powstajacego tarcia ruch obroto¬ wy tarczy hamulcowej zostaje wstrzymany. Przez przekladnie zlozona z kól slimakowych 27, 26 i kól zebatych 2A, 17 i 16, zostaje wstrzymany TÓwniez ruch obrotowy walu 6 i przesuwnej cze¬ sci sprzegla 7. Jednakze kolo slimakowe 5 obra¬ ca sie dalej pod dzialaniem slimaka A, napedza¬ nego w dalszym ciagu przez wal pociagowy 8, "Wskutek tego pod wplywem skosnych zebów -sprzegla nastepuje osiowe przesuniecie czesci 7 sprzegla w prawo, widelki rozrzadcze 10 z ra¬ mieniem 12 obracaja sie okolo czopa 86, przy czym lewa skosna powierzchnia ramienia 12 po¬ rusza sie po rolce 18, napinajac przy tym spre¬ zyne 15. Koniec ramienia 12 przekracza poloze¬ nie równowagi i dalszy nacisk rólki 13 na jego prawa skosna powierzchnie przytrzymuje cofnie¬ ta czesc 7 spirzegla w jej prawym skrajnym po¬ lozeniu* Zeby sprzegla zostaja wskutek tego roz- .sprzegniete i polaczenie pomiedzy napedzana i napedzajaca czescia mechanizmu zostaje przer¬ wane. Kolo slimakowe 5 obraca sie dalej luzno na wale 6.Sprzeglo 7 mozna na nowo wlaczyc za pomoca recznej dzwigni 35. Dzwignia ta dziala na czop obrotowy 36 sprzegla, co powoduje dalszy po¬ suw suportu.' Urzadzenie do rozsprzegania sprze¬ gla dziala przy obu kierunkach posuwu. W ra¬ dzie gdy suport posuwa sie W kierunku strzalki B, (fig. 1), dlrazek wylaczajacy 31 wspóldziala ze zderzakiem 38, przy czym sposób dzialania jest podobny do wyzej opisanego.Istota wynalazku polega wiec na tym, ze pod¬ czas gdy w znanych urzadzeniach rozsprzegnie- cie sprzegla nastepuje wskutek zatrzymania cze¬ sci napedzanej mechanizmu posuwowego cala si¬ la posuwu przez zatrzymanie wzglednego ruchu pomiedzy zebatka 28 a trybem 22, to wylaczanie wedlug wynalazku odbywa sie przy uzyciu znacz¬ nie mniejszej sily dzieki zastosowaniu pomocni¬ czego urzadzenia hamujacego i odpowiednio dob¬ ranej, dodatkowej prziekladni pomiedzy osia kóla zebatego 22 a osia* tarczy hamulcowej 29. Jesli przekladnia ta wynosi np. 1:80, to przy wspól¬ czynniku tarcia pomiedzy powierzchniami hamul- -cowymi wynoszacym 0,1 i przy podwójnych po¬ wierzchniach hamulcowych, przy których powie¬ rzchnia czolowa wyciecia 8U i powierzchnia cierna korpusu 30 zaciskaja z obu stron po¬ wierzchnie czolowa tarczy 29, sila na zderzaka maleje w stosunku 1 1 1 _ 1 0,1- 80 ' 2 ~16 N Np* przy toczeniu stali o wytrzymalosci 60 kg/mm2 przy maksymalnym przekroju poprzecz¬ nym wióra 12 mm2 sila posuwu wynosi okolo 800 kg. Zderzak 82 w urzadzeniu wedlug wyna¬ lazku bedzie obciazony sila 16 razy mniejsza* to znaczy sila tylko 50 kg, wobec 800 kg, które mu¬ sialby wytrzymac zderzak w znanych urzadze¬ niach.Urzadzenie wylaczajace wedlug wynalazku, mozna zastosowac takze przy innym ukladzie na¬ rzadów wylaczajacych, anizeli w wyzej opisanym przykladzie. Sposób dzialania jest zupelnie po¬ dobny,, jezeli np. zamiast sprzegla klowego za¬ stosuje sie slimacznice. Urzadzenie mozna zasto-' sowac nie tylko przy mechanizmie posuwowym obrabiarek;, ale równiez przy kazdym mechaniz¬ mie, w którym uderzenie o zderzak' wywoluje im¬ puls, majacy na celu samoczynne przerwanie przeniesienia ruchu pomiedzy .czescia napedzaja¬ ca i napedzana tego mechanizmu; przy czym jest rzecza zupelnie obojetna, czy w gre wchodzi ruch posuwisty lub inny, albo czy porusza sie sam zderzak. PL