1016 i»i (EBwajctu.ua) Wynalazek dotyczy sposobu wyrobu tkanin za pomoca chwytakowych krosien tkackich, we¬ dlug którego najmniej jeden wystajacy poza brzeg tkaniny koniec nitki watku wprowadzony do przesmyku jest przejsciowo przytrzymywany za pomoca urzadzenia do chwytania i przytrzy¬ mywania oraz dotyczy urzadzenia do wykony¬ wania tego sposobu.Przy krosnach tkackich, w których nici watku sciagane sa z cewek watkowych, znajdujacych sie poza przesmykiem, za pomoca czólenek tkackich chwytakowych, nic jest wprowadzana do prze¬ smyku i obcinana nieco dalej, niz tego wymaga szerokosc tkaniny. Konce nici, wystajace poza brzeg tkaniny, przytrzymywane sa podczas obci¬ nania badz wyzwalania z czólenek az do przy¬ bijania przez ploche i zwierania przesmyku za pomoca urzadzen zaciskowych, tak zwanych za¬ cisków brzeznych. Te zaciski brzezne musza u- chwycic nic watku na równi czólenkowej bidla "i przytrzymywac ja, az zostanie przybita do tka¬ niny. Aby koniec nici watku nie zostal podczas przybijania plocha wyrwany z zacisku brzezne- go, sila zaciskania narzadu zaciskowego musi byc odpowiednio dobrana.Przy tkaniu krajek przekladanych, przy któ¬ rym wystajacy z tkaniny koniec nici zostaje wsuniety do nastepnego przesmyku, sily zacis¬ kajace, wywierane przez zacisk brzezny, zwlasz¬ cza przy lekkich tkaninach, sa szkodliwe z tego wzgledu, ze koniec nici watku czesto bywa albo zerwany albo tez przeciagniety za daleko. Pod wplywem silnego napiecia krancowe nici osno¬ wy zostaja równiez sciagniete bardziej ku sobie i krajka zostaje utkana za gesto. Wskutek tego tkanine sciaga sie juz przed rozponka. Przez to nie zostaje w stosunku do nici brzeznych osno¬ wy spelniona czynnosc, do której przeznaczone sa rozponki tkackie, polegajace na tym, aby przytrzymywac tkanine w stanie , rozszerzonym az do chwili przybicia watku przez ploche^ a przez to umozliwic zebom plochy swobodne prze-suwanie sie wzdluz równoleglych nici osnowy.Nici brzezne osnowy, bedac sciagniete • jeszcze przed rozponka, zostaja poddane silnemu tarciu o boczne zeby plochy, co powoduje mechacenie brzeznych nici osnowy,, a nastepnie rwanie sie o- slabionych nici krajki. Utworzona w ten sposób krajka jest wskutek urwania konców nici watku i silnego naprezenia nici osnowy nie tylko osla¬ biona dla dalszego wykonczenia tkaniny, lecz po- , nadto znacznie traci na wygladzie.Próbowano juz otwierac narzady zaciskowe zacisków brzeznych podczas przekladania konców nici watku za pomoca igiel przekladajacych, po¬ woduje to jednak niedokladne przekladanie wspomnianych konców nici watku, przy czym nic watku badz wyskakuje z narzadu zaciskowego * dzieki swej sprezystosci i nie zostaje uchwyco¬ na przez igle przekladajaca, badz tez przelozo¬ ny koniec tej nitki tworzy petelke na zewnatrz tkaniny.Sposób wedlug wynalazku niniejszego ma na celu unikniecie tych niedogodnosci i polega na tym, ze podczas pracy dokonywana jest zmiana sily naciskania stosowanej do przytrzymywania konca nici. Urzadzenie wedlug wynalazku posia- , da skuteczne srodki celem zmiany podczas ru¬ chu sily zaciskania, uzytej do przytrzymywania konca nitki Watku.Na zalaczonym rysunku przedstawiono sche¬ matycznie, tytulem przykladu, urzadzenie wed¬ lug wynalazku.Fig. 1 przedstawia boczny widok chwytako¬ wego krosna tkackiego od strony nawoju odbior¬ czego; fig. 2 — widok boczny mechanizmu do chwytania i przytrzymywania nici watku, zaopa¬ trzonego w naped i sterowanie; fig. 3 — urza- \ dzenie zaciskowe i sterownicze w polozeniu przed utworzeniem krajki; fig. 4 — widok z góry u- rzadzenia -zaciskowego i tkaniny podczas tkania krajki; fig. 5 — inne jeszcze wykonanie urza¬ dzenia zaciskowego; fig. 6 — wykres nastawia¬ nia sily sprezynowania; fig. 7 — urzadzenie za¬ ciskowe ze sprezyna o nastawnej sile sprezyno¬ wania; fig. 8 — urzadzenie Sterownicze, powo¬ dujace zmiane sily naprezenia czesci nitki.Chwytakowe krosno tkackie na fig. 1 posiada dwie ramy boczne 1 i 2, pomiedzy którymi u- mieszczony jest nie uwidoczniony na rysunku nawój nadawczy, nawój odbiorczy 3 z nawinie-, ta tkanina A., nie .. uwidocznione na rysun¬ ku urzadzenia prowadnicze i napinajace dla osno¬ wy i tkaniny, glówny walek napedowy 5 krosna ze sprzeglem i hamulcem 6 oraz silnikiem 7, jak równiez plocha 8 do przybijania nici watku oraz nicielnice 9 do tworzenia przesmyku wraz z nie uwidocznionymi mechanizmami napedowymi, przymusowo polaczonymi z walkiem glównym 5.Nic watku 10, sciagana z cewki 11, zostaje w celu wprowadzenia do przesmyku przymoco¬ wana do czólenka 12, które wyrzucone przez u- rzadzenie wyrzutowe 13 przebiega przez równie czólenkowa 1U do urzadzenia chwytakowego 15.W poblizu strony wewnetrznej urzadzen 13 i 15 przewidziano po jednym mechanizmie 16. do chwytania i przytrzymywania nici watku 10, podczas gdy urzadzenie kontrolne 17 kontroluje wlot czólenka 12 do skrzynki chwytakowej 15 i w znany sposób powoduje zatrzymywanie we wlasciwym czasie walka' glównego 7 lub krosna, przez wylaczenie sprzegla i hamowanie z chwi¬ la, gdy wlot czólenka jest spózniony lub wogóle nie nastapil.Po wprowadzeniu nici watku iO do przesmy¬ ku urzadzenia zaciskowe 16 zostaja przesuniete z polozenia spoczynku na równie 1A czólenka 12, aby uchwycic nic watku 10, zacisnac ja i przy¬ trzymac podczas ruphu przybijania watku przez ploche 8 do tkaniny U bez zmiany jej napiecia.' Nic watku moze byc wykonana z roslinnego, zwierzecego, metalowego lub innego sztucznego tworzywa. W poszczególnych przypadkach), moz¬ na zastosowac tylko jedno urzadzenie zaciskowe 16 w poblizu skrzynki chwytakowej 15. Nato¬ miast w razie podzialu tkaniny U na kilka,rów¬ ni, mozna zastosowac prócz obydwóch mechaniz¬ mów zaciskowych 16 po obydwóch bokach tkani¬ ny lf jeszcze inne takie mechanizm^ rozmieszczo¬ ne pomiedzy kazdymi dwiema równiami.Uwidoczniona na fig. 2 nic watku 10 zostala juz wprowadzona do przesmyku utworzonego, przez nici osnowy 18. Mechanizm zaciskowy 16, polaczony z drazkiem napedowym 19, a w poda¬ nym przykladzie stanowiacy z nim jedna calosc, zostal wraz z narzadem zaciskowym, skladaja¬ cym sie z nózki 20 i szczeki ruchomej 21, prze¬ suniety z polozenia spoczynku /, oznaczonego li¬ nia przerywana, w polozenie II.Walek 22, przymusowo otrzymujacym naped od walka glównego 5 krosna, posiada tarcze kciu¬ kowa 23, wspólpracujaca z rolka 2U dzwigni ka¬ towej 25.. Dzwignia ta jest osadzona obrotowo dokola nieruchomego, czopa 26 i naciska za po¬ moca kciuka sterowniczego 27 na ruchomy okrag¬ ly drazek 28, zakonczony szczeka zaciskowa 21, z taka sila, aby napiecie sprezyn 29 i 30 zosta¬ lo przezwyciezone. Narzad zaciskowy 20 i 21 u- trzymywany. jest w stanie otwartym w celu u- chwycenia nitki watku 10. Z drazkiem 28 pola¬ czony jest na stale zabierak 31, o który oparta jest sprezyna 29. Zabierak 31 posiada widelko¬ wy zderzak 32, który obejmuje drugi drazek 33, umieszczony równolegle do drazka 28. Na draz¬ ku tym zamocowana jest obraczka 3U, na która z dolu naciska osadzona na tym drazku spiralnasprezyna 30 do styku ze zderzakiem 32. Sila » dzialania sprezyny 29 musi byc mniejsza niz sila sprezyny 30 przy zacisnietym narzadzie zacisko¬ wym 20, 21 i wynosic moze na przyklad jedna trzecia tej sily.Druga tarcza kciukowa 35, osadzona równiez na wale 22, porusza dzwignie 36 za pomoca rol¬ ki 37. Dzwignia 36 obraca sie dokola nierucho¬ mego czopa 38 i stale polaczona jest za pomoca przegubu 39 z drazkiem napedowym 19, slizga¬ jacym sie w lewo i w prawo w prowadnicy 40 tak, iz mechanizm zaciskowy 16 wykonywa ruch prawie prostolinijny. Dzwignie 25 i +36 wraz z ich rolkami napedowymi 24, 37 sa za pomoca ^silnej sprezyny 41 mocno dociskane do tarcz kciu¬ kowych 23, 35. Do rozszerzania tkaniny 4 w miejscu przybijania sluzy znany walek rozpon- kowy A2 z pokrywa 43.Sposób dzialania urzadzenia jest ponizej po¬ dany: Wal 22 jest obracany w kierunku strzalki i po wprowadzeniu watku 10 do przesmyka 18 przesuwa dzwignie 25 za pomoca kciuka 4U tar¬ czy 23, a kciuk sterowniczy 27 zostaje przesunie¬ ty z polozenia III w polozenie IV. Wskutek ta¬ kiego przesuniecia kciuka 27 napiecie r sprezyn 29, 30 zostaje zluzowane i pod dzialaniem tych sprezyn zderzak 32 podnosi drazek 28 wraz ze szczeka 21 do zetkniecia sie jej z nózka 20 urza¬ dzenia zaciskowego 16. Wskutek tego nic watku 10 zostaje zacisnieta przed jej rozlaczeniem z czólenkiem 12 lub przed jej obcieciem tak, iz ni¬ ci, watku 10 sa stale utrzymywane w napieciu.Nastepnie rolka sterownicza 37 zostaje prze¬ sunieta za pomoca tarczy kciukowej 35 i prze¬ chyla dzwignie 36 w prawo, wskutek czego me¬ chanizm zaciskowy 16 zostaje przesuniety w po¬ lozenie spoczynku 7. Nic watku 10 zostala teraz przesunieta do konca przesmyka 18 i moze byc przybita plocha 8. Polozenie to przedstawione jest na fig. 3.Z chwila, gdy koniec lOa nici watku ma byc nawrócony do nastepnego przesmyku, przesmyk 18 zostaje zmieniony przez zmiane nicielnic 9.Aby zmianic sile zaciskania, uzyta do przytrzy¬ mywania konca -10a nici podczas jej przeklada¬ nia, dzwignia katowa 25 zostaje przesunieta z polozenia IV z powrotem w polozenie 777, przy czym kciuk 46 przesuwa drazek 33 ku dolowi.Dzieki temu obraczka 3U zostaje przesunieta od zderzaka 32, a sprezyna 30 zostaje wylaczo¬ na. Sila zaciskania zostaje przez to zmniejszo¬ na do sily, wywieranej przez sprezyne 29, i wsku¬ tek tego zmniejszony zostaje nacisk szczek 21 na nitke 10 do jednej czwartej sily maksymalnego nacisku obydwóch sprezyn i koniec lOa nici wat¬ ku 10 moze byc bez obawy uszkodzenia tkaniny 4 badz jej krajki przelozony do przesmyku za pomoca igly przekladajacej 47, jak to przedsta¬ wiono na fig. 4. Koniec lOa nici watku zostaje przy tym schwytany haczykiem 48 igly przekla¬ dajacej 47, która w sposób zwykly porusza sie przymusowo, np. od walu 22 tam i z powrotem ruchem wahadlowym w kierunku podwójnej strzalki. Poniewaz koniec lOa nici daje sie przy tym latwo wyciagnac z mechanizmu zaciskowego 16, przeto haczyk 48 wyciaga nic, zacisnieta mie¬ dzy szczeka 21 a koncem 20 mechanizmu zacisko¬ wego 16, nie powodujac sciagania ku sobie nici osnowy przy jej brzegu i przeklada koniec 10a nici do przesmyku.Mechanizm zaciskowy 16 pozostaje nastepnie w polozeniu spoczynku /, zaznaczonym na fig. 2 linia przerywana, az do wprowadzenia do prze¬ smyku 18 nowej nici.watku 10.Uwidoczniony na fig. 5 mechanizm zacisko¬ wy 16 posiada prócz sprezyny sciskanej 29, u^ trzymujacej za pomoca zabieraka 31 szczeke za¬ ciskowa 21 w stanie zamknietym, równiez i spre¬ zyne rozciagana 51, przymocowana do nasadki 32 oraz do zabieraka 52 drazka 33. Drazek ten opiera sie swa obraczka 34 o drazek 19.Sila zaciskania sprezyny 29 oznaczona jest na fig. 6 litera. Po. Sprezyna 29 zostaje przez naciskanie ku dolowi drazka sterowniczego 33 za pomoca kciuka sterowniczego 46 naprezona od¬ powiednio do skoku h. Przy hi sila sciskania sprezyny 51 wynosi Pi, przy skoku hi zas wiel¬ kosc tej sily wzrasta do Pi. Sila przyciskania szczeki 21 zostaje prg:y hi zmniejszona do wiel¬ kosci Ri, przy hi zas do Ri. Sila sprezyny rozcia¬ ganej . 51 jest przy najwiekszym skoku h mniej-' sza lub co najwyzej równa sile sprezyny sciska¬ nej 29, tak iz sila zaciskania narzadu zacisko¬ wego moze byc nastawiana na kazda wartosc po¬ srednia pomiedzy maksimum a zerem.. Ma to szczególne zalety przy wyrobie tkanin zupelnie lekkich. Aby móc zapewnic dzialanie sprezyny 51 z okreslona sila, wystarczy jedynie przesunac kciuk sterowniczy 46 do góry lub do dolu pro¬ stopadle do drazka 19.Przedstawiony na fig. 7 mechanizm zacisko¬ wy 16 posiada jedna tylko sprezyne sciskana 29, utrzymujaca poprzez zabierak 31 ruchoma szcze¬ ke zaciskowa 21 w stanie zamknietym. W tym przypadku sprezyna 29 nie jest oparta o nózke 20 mechanizmu zaciskowego 16, lecz o widelki 58, stanowiace calosc z drazkiem 33, podnoszonym przez szyne sterownicza 61, za posrednictwem wystajacej i widocznej glówki 60 w celu zwiek¬ szenia sily zaciskania.Mechanizm zaciskowy 16 pozostaje w poloze- — 3 —niu // w równi czólenkowej w celu uchwycenia nici watku 10. Kciuk sterowniczy 62 przymoco¬ wany do dzwigni katowej 25 (figi 2) przesuwa sie z pglozenia 77/ w polozenie IV. Jednoczesnie porusza sie równiez do góry z polozenia III w po¬ lozenie IV szyna sterownicza 61, przymocowana np. do ramienia 25a dzwigni katowej, równoleg¬ lego do ramienia 25. Dzieki temu szyna sterow¬ nicza, naciskajac na glówke 60, unosi pret 59 do góry i sprezyne 29 napreza mocniej. Przy cofa¬ niu mechanizmu zaciskowego 16 z polozenia // w polozenie spoczynku* I, glówka 60 slizga sie wzdluz szyny 61 w stanie uniesionym, a szczeka zaciskowa 21 zeslizguje sie z kciuka 62 i pozo¬ staje mocniej scisnieta za pomoca sprezyny 29.Dopiero krótko przed przelozeniem konca nici do przesmyku, glówka 60 przechodzi do swojego normalnego polozenia i nacisk sprezyny 29 ma¬ leje wskutek przejscia szyny sterowniczej 61 z polozenia IV w poLozenie ///.Celem uzyskania szczególnych efektów w tka¬ ninie, uzywa sie czesto w takich przypadkach róznych nici, które wykazuja po wprowadzeniu do przesmyku rózne napiecia. Wówczas mecha¬ nizm zaciskowy 16 winien byc przystosowany do wywierania róznych sil zaciskowych w zaleznos¬ ci od gatunku i rodzaju tych nici. Aby móc zmie¬ nic sile zaciskania istnieja, jak przedstawiono, na fig. 8, dwa kciuki sterownicze 62 i 46. Pierw¬ szy z nich sluzy do otwierania szczeki zacisko¬ wej 21 przed uchwyceniem .nici watku iO po kazdym wprowadzeniu watku, prz^ c^ym otwie¬ ranie szczeki 21 uzyskuje sie przez nacisniecie drazka 28 ku dolowi. Drugi kciuk sterowniczy 46 jest sterowany tak, iz zmniejsza on sile zacis¬ kania szczeki 21 tylko przy niektórych niciach' watku, np. przy kazdym drugim przerzucanym watku, utrzymujac przy pozostalej czesci nici watku pelna sile zaciskania. - * Mozna osiagnac równiez kazda inna kolejnosc zabiegu przez zastosowanie specjalnie uksztalto¬ wanego kciuka sterowniczego A6. Mozliwego jest przez nadanie walowi sterowniczemu 22 (fig. 2) jednego pelnego obrotu co kazde dwa lub wiek¬ sza ilosc przerzucen watku i przez wspólprace walu sterowniczego z jedna osobna dzwignia do sterowania kazdego z kciuków sterowniczych 02 i 46. Przy tym tarcze kciukowa 23 (fig. 2) na¬ lezy zaopatrzyc w kilka kciuków 4.4, odpowiada¬ jacych ilosci wprowadzen watku na jeden obrót walu 22, która zachodzilaby w kazdym przypad¬ ku, a to w tym celu, aby kciuk sterowniczy 62 byl czynny przy kazdym wprowadzeniu watku.Wówczas kciuk 4£ bylby sterowany jeszcze jed¬ na tarcza kciukowa walu 22 za pomoca osobnej dzwigni katowej.- Gdyby sile zaciskania przy jednej tylko nici nalezalo zmniejszyc, mialaby ta tarcza kciuko¬ wa jedno tylko wzniesienie; gdyby natomiast *• mialo to zachodzic przy wiekszej liczbie nici, to przewidziana bylaby odpowiednia ilosc wznie¬ sien w miejscach ustalonych z góry, stos-ownie do wzoru otrzymywanej tkaniny.We wszystkich przytoczonych przykladach zbiegajacy tor 4-4a (fig- 2) tarczy 23, majacy na celu zmniejszenie sily zaciskowej watku, posia¬ da taki profil, ze dopiero po przybiciu watku przez ploche 8 i po zmianie przesmyku moglo to zmniejszenie nastapic; zmniejszenie to moze równiez nastepowac przed przybijaniem watku, aby udzielic jednej nici watku w tkaninie napie¬ cia odmiennego w porównaniu z druga nastepna nitka watku. Nalezy jednak w tym przypadku konstrukcyjnie zblizyc krawedz zbiegania 44^ tarczy 23 ku krawedzi nabiegania kciuka 44- Sila zaciskania moze byc zmniejszana nie tylko przy obydwóch koncach nici, lecz równiez przy jednym jej koncu. PL