Do napedu cienkich tasrn o grubosci kilku¬ dziesieciu mikronów, np. tasm filmowych wyko¬ nanych z czesciowo lub calkowicie regenerowa¬ nej celulozy, nie nadaja sie zwykle stosowane narzady prowadnicze, np. walki z kolnierzami bocznymi obracajace sie lub nieobracajace sie al¬ bo tez inne elastyczne narzady prowadnicze, mie¬ dzy którymi przesuwa sie tasma. Tasma posia¬ dajaca wymieniona grubosc przy takim prowa¬ dzeniu ulega czesto uszkodzeniu lub przerwaniu.Do prowadzenia takich tasm stosuje sie nieru¬ chomy zderzak, do którego dotyka jeden bok tas¬ my podczas hamowania jej w poblizu zderzaka, niesymetrycznie wzgledem osi podluznej tasmy.W tym przypadku powstaje na powierzchni tas¬ my moment sil, pod dzialaniem którego tasma u- siluje zboczyc ze swego pierwotnego kierunku ruchu.Zderzak taki praktycznie biorac mozna umies¬ cic tylko w miejscu, w którym droga tasmy jest zakrzywiona, to jest gdy tasma przechodzi po cy¬ lindrze napedowym lub walku prowadniczym, gdyz tylko w tym miejscu tasma mimo malej grubosci dzieki swemu zakrzywieniu posiada sztuczna sztywnosc niepozwalajaca na zaginanie sie tasmy przy krawedziach. Gdy droga tasmy jest prosta nie jest wskazane stosowanie takie¬ go zderzaka.Przedmiotem' wynalazku jest urzadzenie za¬ wierajace zderzak dajacy sie zastosowac równiez wzdluz prostych czesci tasmy. Zderzak wedlug wynalazku stanowi dno narzadu w postaci ryn¬ ny, pomiedzy* sciankami bocznymi której prze¬ chodzi tasma.Wskazane jest scianki rynny sztywno przy¬ mocowac do dna, poniewaz elastyczne polaczenie powoduje ryzyko zacisniecia krawedzi tasmy miedzy zderzakiem a sciankami bocznymi pod¬ czas ruchu tasmy i wskutek tego zniszczenie jej.W najkorzystniejszej postaci wykonania wy¬ nalazku scianki rynny i dno sa ze soba sztywno polaczone tak, ze odleglosc miedzy sciankami wy-nosi nieco wiecej niz podwójna grubosc tasmy.Narzad w postaci rynny sklada sie np. z dwóch plytek oraz zderzaka, co w porównaniu z narza¬ dem wykonanym jako jedna jednolita czesc, wy¬ kazuje te zalete,, ze zderzakowi mozna latwo na¬ dac ksztalt pozadany ulatwiajacy ustawienie zde¬ rzaka w okreslonym polozeniu, np. równolegle do krawedzi tasmy.W urzadzeniu wedlug wynalazku powierzchnia zderzaka jest zakrzywiona. Dalsza zaleta stosowa¬ nia czesci oddzielnych polega na tym, ze katy, za¬ warte miedzy sciankami bocznymi i zderzakiem, sa scisle katami prostymi, dzieki czemu podczas przesuwania tasmy miedzy sciankami bocznymi jej krawedz styka sie z krzywa powierzchnia zderzaka tylko wzdluz prostej tworzacej, prosto¬ padlej wzgledem powierzchni tasmy. Przy wy¬ twarzaniu jednolitego narzadu w postaci rynny jest rzecza prawie niemozliwa otrzymanie nieza- okraglonych miejsc styku pomiedzy sciankami bocznymi i dnem rynny. Przy stosowaniu takie¬ go narzadu nastepuje nieprawidlowe prowadze¬ nie tasmy. Ponadto, jak juz wspomniano, narzad oddzielny moze byc 'wykonany w prosty sposób tak, aby osiagnac ,dokladne nastawienie odleg¬ losci miedzy sciankami rynny, np. nieco wiekszej od podwójnej grubosci tasmy, to jest przy tasmie o grubosci 40 mikronów odleglosc ta moze wyno¬ sic 0,1 mm.Jesli zalezy na tym, by srodkowa czesc tasmy np. filmowej byla równiez prowadzona plasko, scianki rynny moga byc tak przedluzone, by o- bejmowaly tasme na calej jej szerokosci. Nie jest to jednak potrzebne, jesli do prowadzenia tasmy stosuje sie znane dodatkowe elastyczne narzady prowadnicze. W tym przypadku wystarcza, ze jest objeta sciankami rynny tylko ta czesc tasmy filmowej, która jest zawarta miedzy obrazkami a krawedzia, co daje te korzysc, ze zderzak nie przeszkadza podczas wyswietlania filmu. W przy¬ padku stosowania 16 milimetrowej waskiej tas¬ my filmowej wystarcza jesli jest objeta czesc o szerokosci 1,5 mm. W innej odmianie wy¬ konania jedna ze scian rynny jest dluzsza niz druga V. tworzy ona czesc okienka obrazkowego.Jezeli bok drugiej, krótszej scianki jest zaokrag¬ lony, tasma filmowa moze byc latwo wprowadzo¬ na do narzadu prowadniczego.Wynalazek jest objasniony blizej przy pomo¬ cy rysunku, na którym fig. 1 i 2 wyjasniaja schematycznie sposób prowadzenia tasmy, a fig. 3 i 4 przedstawiaja przyklad wykonania zderza¬ ka wedlug wynalazku odpowiednio w przekro¬ jach bocznym i w widoku z góry.Nieperforowana tasma przechodzi po gladkim walku 2, osadzonym luzno. Niesymetrycznie wzgledem osi podluznej tasmy umieszczone sa dwie filcowe plyty 3, U, miedzy którymi posuwa sie tasma. Plyty te sa dociskane do tasmy za po¬ moca urzadzenia nieuwidocznionego na rysunku.Tarcie spowodowane zaciskaniem tasmy miedzy . plytami wytwarza na powierzchni tasmy moment sil, dociskajacych brzeg tasmy do zderzaka 5.Na. fig. 1 i 2 zderzak jest przedstawiony sche¬ matycznie w postaci plytki. W urzadzeniu wed¬ lug wynalazku zderzak jest zaokraglony w kie¬ runku podluznym tasmy i stanowi dno 8 narza¬ du w postaci rynny, którego scianki boczne 9, 10 sa utworzone z plytek najkorzystniej wykona¬ nych ze stali sprezynowej. Miedzy sciankami bocznymi 9, 10 tasma jest prowadzona na szero¬ kosci 1,5 mm. Scianki boczne 9, 10 sa przymo¬ cowane do dna 8 za' pomoca dwóch srub 11 i sa rozsuniete na odleglosc nieco wieksza niz po¬ dwójna grubosc tasmy, tak ze zlacza tasmy mo¬ ga swobodnie przechodzic pomiedzy sciankami.Podczas przechodzenia czesci tasmy bez zlacz tasma przesuwa sie miedzy sciankami z luzem.Nie jest to jednak niepozadane, poniewaz luz ten jest maly w porównaniu do szerokosci tasmy fil¬ mowej, która jest objeta sciankami rynny i "po¬ niewaz przez mocne docisniecie scian bocznych 0, 10 do dna 8 nie ma ryzyka zacisniecia tasmy miedzy sciankami bocznymi a dnem 8.W postaci wykonania uwidocznionej tytulem przykladu na rysunku scianka boczna 10 tworzy np. czesc okienka obrazkowego 12. W tym celu posiada ona otwór 13, poprzez który rzutowana wiazka swiatla pada na film. Bok kr.ótszej scian¬ ki 9 jest zaokraglony w miejscu 1 U, by ulatwic wprowadzanie tasmy. Scianka 10 moze byc rów¬ niez przymocowana do okienka dzwiekowego. PL