wodnych stosuje sie juz z powodzeniem kon¬ strukcje spawane.Na przeszkodzie stosowaniu spawanych skrzydel obrotowych, zwlaszcza przy duzych ob¬ ciazeniach hydraulicznych, stoi przede wszyst¬ kim wspomniany wyzej warunek odpowiedniej wytrzymalosci skrzydla .przy jego przejsciu w czop (obsade), przy czym budowa skrzydla win¬ na byc tak prosta, by dawala istotna oszczed¬ nosc w porównaniu ze skrzydlami odlewanymi i dodatkowo obrabianymi.Wymaganiom tym odpowiada w zupelnosci skrzydlo wedlug wynalazku. Istota wynalazku polega na tym, ze skrzydla smigla, zwlaszcza do turbin wodnych, zestawia sie i spawa z czes¬ ci tloczonych z blachy, a mianowicie przez przy- pawanie dalszych czesci tloczonych, które sa w ten sposób plasko usztywnione i wzmocnione, by posiadaly u obsady wzmocnienie wielokrotne, zmniejszajace sie stopniowo ku brzegom skrzyd¬ la. Do usztywnienia uzywa sie stosownie do wy¬ nalazku blachy, wytlaczanej szablonem o ksztal- Skrzydla smiglowe, zwlaszcza do turbin wodnych, np. do turbin Kaplana, musza prócz odpowiedniego ksztaltu posiadac takze gladka powierzchnie, a przede wszystkim równiez odpo¬ wiednia wytrzymalosc i sztywnosc, aby mogly wytrzymywac duze obciazenia hydrauliczne tak¬ ze przy duzych spadkach. Z punktu widzenia wytrzymalosci najniebezpieczniejsze miejsce skrzydla znajduje sie zawsze w miejscu jego osadzenia na czopie, na którym sie ono obraca.Wada uzywanych dotad skrzydel lanych po¬ lega na tym, ze powierzchnia odlewu musi byc wygladzana po ich odlaniu, co przy skrzydlach o profilu kroplowym mozna wykonywac tylko recznie lub na specjalnych maszynach kopio¬ wych. Zarówno obróbka reczna, jak i kosztowne specjalne maszyny kopiowe podwyzszaja znacz¬ nie koszty produkcji.Z tego powodu próbowano zastapic skrzydla lane skrzydlami wykonanymi z prasowanej bla¬ chy, przy których odpada obróbka powierzchni.Tak np. przy lopatkach kierowniczych turbincie wewnetrznej powierzchni skrzydla. Wykona¬ ne w ten sposób usztywnienia o ksztalcie wew¬ netrznej powierzchni skrzydla spawa sie nastep¬ nie na calym obwodzie czesciowo z powierzchnia wewnetrzna scianki 1 skrzydla, czesciowo zas nawzajem pomiedzy soba.Na rysunku przedstawiono przedmiot wy¬ nalazku w przykladowej postaci wykonania. Fig. 1 przedstawia skrzydlo w przekroju w plaszczyz¬ nie A -A na fig. 2; fig. 2 — skrzydlo w .wi¬ doku z góry; fig. 3 ^ przekrój w plaszczyznie lamanej B — B, prostopadlej do plaszczyzay ry¬ sunku, przedstawionego na fig. 2.' Zewnetrzna powierzchnie skrzydla tworza dwie plaskie, wytlaczane czesci 1, 2, odpowiednio uksztaltowane przez wytlaczanie w odpowie¬ dnim szablonie i na calym obwpdzie spa¬ wane ze soba oraz przypawane do czopa 7. W celu nadania skrzydlu odpowied¬ niej Wytrzymalosci jest ono wewnatrz usztyw¬ nione i tak wzmocnione przy pomocy czesci '3, U i 5, 6, ze wzmocnienie to, kilkakrotne przy ob¬ sadzie, maleje stopniowo ku brzegowi. Czesci usztywniajace 3-6 sa wykonane, najlepiej, z bla¬ chy, wytlaczanej szablonem o ksztalcie odpowia¬ dajacym wewnetrznej powierzchni skrzydla. Oka¬ zalo sie, ze przy wytlaczaniu usztywnien 8, U i 5, 6 z reguly mozna uzywac szablonu dla zew¬ netrznych czesci tloczonych 1 i 2. Dobr?e jest nawarstwiac kolejne usztywnienia wprost w szablonie, bez wyjmowania poprzednio wytlacza¬ nych czesci. Tylko w wyjatkowych przypadkach zachodzi potrzeba zaopatrzenia szablonu we wkladke.W opisanym i przedstawionym na rysunku przykladzie wykonania wynalazku usztywnie¬ nie jest tylko podwójne, a mianowicie sklada sie z czesci 8, A, \ 5, 6. Rozumie sie, ze w ramach wynalazku mozna tez stosowac usztywnienia wie¬ lokrotne (wiecej niz podwójne). Przy duzych rozmiarach skrzydla dobrze jest stosowac wiek¬ sza ilosc slabszych usztywnien z blachy i na od¬ wrót. Zastosowanie wiekszej ilosci delikatniej¬ szych, stopniowanych usztywnien jest korzystne takze ze wzgledu na "wytrzymalosc skrzydla.Przy wykonywaniu skrzydla wedlug wyna¬ lazku mozna albo wszystkie spawania powierzch¬ niowe umieszczac na krawedzi natarcia skrzyd¬ la, albo tez na jego stronie^ cisnacej tak, aby wszystkie spawajnia znajdowaly sie w miejs¬ cach nie zagrozonych ewentualna kawitacja.Dalsza korzysc tego sposobu wykonania polega na tym, ze ostatnia czesc wytlaczana strony ssacej skrzydla moze byc wytloczona z materia¬ lu odpornego na kawitacje, np. ze stali nierdzew¬ nej, podczas gdy strona cisnaca i usztywnienia moga byc wykonane ze zwyklego materialu.Przy zastosowaniu budowy wedlug wynalaz¬ ku uzyskuje sie skrzydlo celowo i równomiernie wzmocnione, które ze wzgledu na duza wytrzy¬ malosc i jednorodnosc walcowanego materialu wykazuje wieksza wytrzymalosc anizeli takie sa¬ mo skrzydlo ze stali lanej. Rozumie sie, ze wy¬ nalazek mozna stosowac tak do skrzydel stalych, jak i obrotowych.' PL