Wynalazek dotyczy sposobu wyciagania materialów plastycznych, zwlaszcza wy¬ robu powlok kabli elektrycznych przez wyciaganie.Wiadomo, ze takie przedmioty jak pre ty, przewody izolowane, kable i inne przedmioty, pokryte plaszczem ochron¬ nym, moga byc zaopatrzone w powloke izolacyjna z plastycznych materialów prze z wyciaganie ich w wyzszej temperaturze, przy czym po zaopatrzeniu takiego pre'a w powloke chlodzi sie go. Taki sposób jest stosowany na szeroka skale do róznych materialów plastycznych. Wynalazek do¬ tyczy zastosowania takich materialów do wykonywania przez wyciaganie powlok izolacyjnych, które sa wystarczajaco sztywne i odporne na znieksztalcenie przez cisnienie atmosferyczne podez ais chlodzenia i wskutek kurczenia sie mate¬ rialu przy ochladzaniu.Przy wyciaganiu stosunkowo grubych warstw z takich materialów o wiekszych wymiarach trudno jest zapobiec powsta¬ waniu pecherzyków lub wolnych prze¬ strzeni, zwlaszcza przy pokrywaniu izolu¬ jaca powloka materialów plastycznych przewodów o okraglym przekroju po¬ przecznym. Podobne trudnosci napotyka sie przy robieniu odlewu z takiego mate¬ rialu przez wtryskiwanie, i w takim przy¬ padku pokonuje sie je przez dalsze wtry¬ skiwanie podczas chlodzenia. Talkiego sposobu nie da sie zastosowac przy wycia-., ganiu powlok na pretach lub przewodach.Przy zaopatrywaniu przewodów elek¬ trycznych w powloke izolacyjna mozna czesto zapobiec tworzeniu sie pustychprzestrzeni przez uzycie materialu pla¬ stycznego, w postaci kilku cienkich warstw, przy jednoczesnym bardzo powolnym chlo¬ dzeniu ich, lecz takie sposoby sa uciazliwe przy wykonywaniu ich na skale przemy ¦- slowa.Wynalazek dotyczy sposobu wyrobu grubych przedmiotów lub powlok wolny cli od pecherzyków (wolnych przestrzeni) przy zastosowaniu wiekszej liczby zabie¬ gów, niz to bylo mozliwe przy dotychcza¬ sowych sposobach, oraz przy jednoczes¬ nym stosowaniu dosc silnego chlodzenia.Wedlug wynalazku sposób wyrobu przez wyciaganie pretów lub powlok izo¬ lacyjnych na przewodach elektrycznych i kablach z plastycznego materialu o grubo¬ sci zasadniczo takiej samej jak grubosc plaszczy olowianych, polega na silnym chlodzeniu materialu po zabiegu wyciaga¬ nia go. Material plastyczny przeciaga sie w ogrzanym stanie przez wykrój wycia¬ garki i nastepnie poddaje sie go silnemu chlodzeniu za pomoca sprezonego po¬ wietrza, wody pod cisnieniem lub innego cieklego czynnika chlodzacego, doprowa¬ dzanego pod cisnieniem, przy czym to ci¬ snienie musi byc wystarczajaco duze, aby zapobiec tworzeniu sie trwalych wolnych przestrzeni.Tworzenie sie pecherzyków (wolnych przestrzeni) przy naglym chlodzeniu gru¬ bych przekrojów bez stosowania cisnienia przypuszczalnie ma miejsce wówczas, gdy sztywne powloki z plastycznych materia¬ lów skrzepna od zewnatrz predzej niz od wewnatrz. Dalsze krzepniecie powoduje skurczenie sie materialu wewnatrz i utwo¬ rzenie sie wolnych przestrzeni.Typowym przykladem wykonywania sposobu wedlug wynalazku, przy zastoso¬ waniu politenu jako materialu plastyczne¬ go, jest zaopatrywanie miedzianego prze¬ wodu elektrycznego w powloke izolacyj¬ na. Przewód jest przeciagany razem z od¬ powiednia iloscia politenu przez wykrój przeciagarki-w temperaturze ponad llO^C.Jezeili stosowany poiliten w wyzej wymie¬ nionej temperaturze poddaje sie latwo od¬ ksztalcaniu, to musi on byc utrzymywany w tej temperaturze tylko w ciagu krótkie¬ go czasu, co zapobiega jego rozkladowi.Po takim przeciagnieciu przewodu przez wykrój przeciagarki zostaje on pokryty ciagla warstwa politenu w stanie roznrek- czonym. Nastepnie poddaje sie-ja chlodze¬ niu w komorze pod cisnieniem, Moze to byc uskutecznione np. przez prze prowa¬ dzenie przewodu przez rure, w której dzia¬ la sie czynnikiem chlodzacym, doprowa¬ dzanym pod cisnieniem, np. powietrzem lub woda. Ochlodzony przewód po prze¬ prowadzeniu go przez taka komore posia¬ da ciagla powloke z politenu, wolna od pecherzyków.Innym zastosowaniem wynalazku jest wyrób pretów z materialu plastycznego przez przeciaganie takiego materialu, np, politenu, przez wykrój wyciagarki w tem¬ peraturze wyzszej, niz jego temperatura ¦ mieknienia. Po przeciagnieciu pTzeprrwn- dza sie pret przez rure chlodzaca, w któ¬ rej poddaje sie go chlodzeniu powietrzem, woda lub innym czynnikiem chlodzacym, doprowadzanym pod cisnieniem.W jednej z postaci urzadzenia do wy¬ ciagania materialu plastycznego wedlu^ wynalazku chlodzaca komora lub rura je*t przymocowana jednym koncem bezposred¬ nio do wykroju przeciagarki, drugi zas koniec jest zaopatrzony w urzadzenie do doprowadzania przeciaganego preta lub zaopatrzonego w powloke przewodu. Sto¬ sowane powietrze, woda lub inny czynnik chlodzacy jest odprowadzany przez to u- ^ rzadzenie lub przez odpowiedni otwór.Oczywiscie wykrój przeciagarki nie mo¬ ze byc ochladzany do zbyt niskiej tempe¬ ratury w celu uzyskania zadowain'ajacego przeciagania. Niekiedy jest korzystnie za¬ stosowac odpowiednie zamkniecie lub za¬ slone, zwlaszcza gdy stosuje *s;ie ciekly czynnik chlodzacy, np. wode, a komora — 2chlodnicza znajduje sie w poblizu wykro¬ ju i zapobiega omywaniu tego wykroju przez zimna wode.Sposób wedlug wynalazku moze byc za¬ stosowany do wszelkich materialów pla¬ stycznych dajacych sie wyciagac, które podczas chlodzenia kurcza sie, a po skrzepnieciu przechodza w stan staly i nie ulegaja latwo zlamaniu. Moga byc stoso¬ wane'polimery lub inne syntetyczne ma¬ terialy o duzym ciezarze czasteczkowym, jak równiez materialy naturalne. Jako przyklad takich materialów sa: politen o ciezarze czasteczkowym 10000, polizobu- tylen o ciezarza 100000, plastyczny chlo¬ rek poliwinylu, polimery styrenu i izobu- tylenu, plastyczna etyloceluloza, gutaper¬ ka oraz odpowiednie mieszaniny, zawiera¬ jace powyzsze materialy. Przez taka nre- szanine rozumie sie mieszanine, która po¬ zostaje jednorodna podczas chlodzenia i nie wydziela dwóch lub wiekszej liczby stalych postaci. Niektóre z tych materia¬ lów przy ochladzaniu od temperatury ich plastycznego stanu, w jakim poddaje sie je przeciaganiu, do temperatury pokojów ?j podlegaja kurczeniu az do 15% ich obje¬ tosci. Przy naglym ochladzaniu preta o srednicy 5 — 10 mm bez zastosowania ci¬ snienia czynnika chlodzacego, mozna o- trzymac pret, posiadajacy czesto peche¬ rzyki (wolne przestrzenie nawet o sredni¬ cy 1 mm).Najmniejsze cisnienie czynnika chlodza¬ cego w komorze chlodniczej zalezy od stopnia chlodzenia, od grubosci plastycz¬ nych materialów i od temperatury do ja¬ kiej musi byc ochlodzony ten material.Stwierdzono, ze gdy powloka przewodu elektrycznego, wykonana z politenu, po¬ siada grubosc 2,5 mm i temperatura j r wynosi okolo 120°C, wówczas powloka ta moze byc chlodzona bez niebezpieczen¬ stwa powstawania pecherzyków (wolnych przestrzeni), a przy szybkosci przeciaga¬ nia 3 m na minute, przez rure o dlugosci 2,5 m, do której wdmuchuje sie zimnie po wietrze, w rurze tej utrzymuje sie prez¬ nosc powietrza 0,7 kg/cm". Moze byc rów¬ niez stosowana znacznie wieksza preznosc czynnika chlodzacego, np. wynoszaca 14,4 kg/cm2 w przypadku, gdy wykonuje sie grubsza warstwe z materialu plastycznego, np. o grubosci 2 — 3 cm, lub stosowana temperatura jest znacznie wyzsza, np- 290°C, albo gdy stosuje sie nagle chlodze¬ nie woda. Jezeli komora chlodnicza jest bezposrednio przymocowana do wykroju przeciagarki, wówczas preznosc czynnika chlodzacego w tej komorze nie moze prze¬ kraczac cisnierfia przeciagania. Przy za¬ stosowaniu srubowej przeciagarki stosuje sie cisnienie okolo 21,4 kg/cm2, lecz przy przeciagarkach •tlokowych mozna stoso¬ wac cisnienie wyzsze. Przy wysokim ci- sniic-niu roboczym przeciagarki mozna sto¬ sowac duza preznosc czynnika chlodzace¬ go.Korzysci, osiagniete przez zapobieganie powstawaniu wolnych przestrzeni w prze¬ ciaganym materiale, zaleza od rodzaju te¬ go materialu i od zastosowania gotow^h produktów. Prety z materialu plastyczne¬ go moga miec mala wytrzymalosc oraz skazy w miejscu, w którym powstaly wol¬ ne przestrzenie. Druty z powloka z mate¬ rialu plastycznego beda posiadaly szcze¬ liny w powloce lub miedzy drutem i ^°- wloka, które nie tylko powoduja oslabia¬ nie takiej powloki, lecz równiez sa s^^- liwe przy stosowaniu takich drutów jako zyl kabla wysokiego napiecia, poniewaz wolne przestrz.enie moga stac sie osrodka¬ mi jonizacii, co moze spowodowac uszko¬ dzenie izolacji kabla.Wynalazek ilustruja przyklady podane nizej.Przyklad 1. Miedziany dirut o srednicy 1,2 mm, po zaopatrzeiniiu w okragla powlo¬ ke z politenu, wykonana w sposób opisa¬ ny w patencie brytyjskim nr 471 590, o ze¬ wnetrznej srednicy 7 mm, przeprowadza sie z szybkoscia 3 m na minute przez wy¬ krój srubowej przeciagarki w temperatu-rze J30,jC przy jednoczesnym doprowadza¬ niu do tego wykroju potrzebnej ilosci poli- tenu. Do wykroju jest przymocowana rur¬ ka o dlugosci 2,5 m, przez która jest prze¬ ciagany zaopatrzony w powloke drut i na¬ stepnie odprowadzany na zewnatrz przez otwór na drugim koncu tej rurki. Sprezo¬ ne chlodzace powietrze o preznosci 18 kg/cm2 cisnienia atmosferycznego jest do¬ prowadzane do rurki, przy czym powie¬ trze moze z niej powoli uchodzic. Powlo¬ ka drutu, po wyjsciu z rurki chlodniczi-rij byla skrzepnieta i wolna od pecherzyków (wolnych przestrzeni).Dla porównania wykonano podobne za¬ biegi wyciagania innej powloki, lecz po¬ wietrze chlodzace przeprowadzono przez rurke przy cisnieniu atmosferycznym. Uzy¬ skana powloka posiadala male pecherzyki w czesciach powloki, przylegajacych do drutu.Przyklad 2. Drut miedziany o srednicy 2 mm zostal zaopatrzony w okragla po¬ wloke z gutaperki o zewnetrznej srednicy 2 cm. Drut ten razem z gutaperka przecia¬ gnieto przez wykrój hydraulicznej tloko¬ wej przeciagarki w temperaturze 120°C Nastepnie zaopatrzony w powloke drut przeciagnieto przez rurke o dlugosci 6,5 m, zawierajaca wode pod cisnieniem 10,7 kg/cm2, wychodzaca na zewnatrz przez znajdujacy sie pod cisnieniem otwór kon¬ cowy rurki. Drugi koniec tej rurki byl przymocowany do wykroju.Przyklad 3. Mieszanine, skladajaca ^ie z 4 czesci wagowych politenu o ciezarze czasteczkowym 15 000 i z 1 czesci polyizo- butylenu o ciezarze czasteczkowym 100 000, poddano przeciaganiu w sposób ciagly przez wykrój srubowej przeciagar¬ ki, ogrzanej do 140°C, nadaijac tej miesza¬ ninie postac preta okraglego o srednicy 1 cm. Pret ten byl chlodzony podczas prze¬ ciagania go przez metalowa rurke o dlugo¬ sci 5 m, której jeden koniec byl przymoco¬ wany do wykroju, a drugi koniec posiadal urzadzenie do odprowadizania czynnika chlodzacego. Zimne sprezone powietrze, przy preznosci 3,6 kg/cm2, bylo doprowa¬ dzane do tej rurki i odprowadzane na ze¬ wnatrz przez otwór, posiadajacy zawór, kontrolujacy preznosc powietrza, PL