Przy budowie wylaczników samoczyn¬ nych malych wymiarów dazy sie z jednej strony do zmniejszenia objetosci wylacz¬ nika, w celu zaoszczedzenia miejsca, po¬ trzebnego dla wbudowania go w urzadze¬ nie rozdzielcze, tablice rozdzielcza itd., z drugiej zas strony do zwiekszenia obcia¬ zalnosci, w celu rozszerzenia zakresu sto¬ sowania wylaczników samoczynnych ma¬ lych wymiarów i umozliwienia niezawodne¬ go wylaczania równiez przy duzych zwar¬ ciach, powstalych w urzadzeniu. Dazenie do zmniejszenia objetosci zmusza do sto¬ sowania malej komory gasniczej ze stosun¬ kowo mala przerwa iskrowa. Przy malych przerwach iskrowych stosuje sie zwykle duza szybkosc wylaczania i silny wydmuch magnetyczny. Kres zwiekszaniu szybkosci wylaczania zakreslaja wzgledy fabrykacyj- ne, kres zas zwiekszaniu wydmuchu ma¬ gnetycznego zasadniczo wzgledy ekono¬ miczne. Nie mozna wiec przez samo zwiek¬ szanie szybkosci wylaczania i natezenia pola magnetycznego zwiekszyc obciazalno¬ sci przy danej przerwie iskrowej poza pew¬ na wartosc graniczna.Wynalazek opiera sie na stwierdzeniu, ze dalsze zwiekszenie obciazalnosci przy malych przerwach iskrowych mozna osiag¬ nac, jezeli powietrze, znajdujace sie w ko¬ morze gasniczej przed procesem wylacza¬ nia, bedzie utrzymywane jak najdalej od luku, zeby doplyw tlenu do luku byl jak najmniejszy. Osiaga sie to wedlug wyna-lazku przez nastepujace wykonanie komo¬ ry gasniczej. Po stronie komory gasniczej cokól izolacyjny jest zaopatrzony w kilka od otoczenia wylacznika odgrodzonych komór zbiorczych, polaczonych z wne¬ trzem komory gasniczej kanalami doply¬ wowymi na tyle waskimi, iz zapobiegaja przeplywowi przetlaczanego przy przela¬ czaniu z przerwy iskrowej powietrza z ko¬ mór zbiorczych do komory gasniczej w czasie trwania luku. Scianki komór zbior¬ czych i kanalów doplywowych sa przy tym umieszczone prostopadle do powierzchni czolowej elektromagnetycznej cewki wy¬ dmuchowej. Luk ma zatem do dyspozycji tylko bardzo mala ilosc tlenu. Im mniej zas jest tlenu, tym krócej luk moze utrzymy¬ wac sie i tym wieksza jest obciazalnosc wylacznika.W celu wyjasnienia wynalazku uwi¬ doczniono na rysunku cokól izolacyjny wy¬ lacznika samoczynnego malych wymiarów.Fig. 1 rysunku przedstawia przekrój A—B cokolu, fig. 2 i 3 zas — przekroje C—D i E—F.Cyfra 1 oznaczony jest cokól wylaczni¬ ka, wykonany najlepiej z materialu cera¬ micznego. Cokól ten posiada z przodu za¬ glebienie 2, stanowiace komore gasnicza, a od tylu zaglebienie 3 dla elektromagne¬ tycznej cewki wydmuchowej 4. Zadaniem cewki 4 jest nie tylko rozrzadzanie nie przedstawionym na rysunku mechanizmem wyzwalajacym wylacznika, lecz równiez wytwarzanie silnego wydmuchu magne¬ tycznego w komorze gasniczej, znajdujacej sie przed jej powierzchnia czolowa. W ko¬ morze gasniczej znajduja sie dwa stale sty¬ ki 5, 6, które w polozeniu wlaczenia zo¬ staja zwarte ruchomym stykiem palako- wym 7. Z obu stron przerwy iskrowej umieszczone sa promieniowo po dwie pa¬ ry plytkowych narzadów ferromagnetycz¬ nych 8, ustawionych szerszymi bokami w kierunku linii sil magnetycznych. Te plyt¬ ki ferromagnetyczne sa swymi od przer¬ wy iskrowej odwróconymi koncami umiesz¬ czone w kanalach 9, wychodzacych z ko¬ mory iskrowej i przebiegajacych w cokole wylacznika równolegle do osi cewki 4. Ka¬ naly 9 zawieraja paski izolacyjne 10, któ¬ re nagrzewajac sie pod wplywem luku wy¬ dzielaja gazy dejonizujace. Luk elektrycz¬ ny zostaje pod dzialaniem pola magnetycz¬ nego skierowany na plytki ferromagne¬ tyczne 8 i podzielony u tych plytek na luki czesciowe. Te luki czesciowe przesuwaja sie od miejsca ich powstania w kierunku odwróconym od przerwy iskrowej i dosta¬ ja s/ie, zwlaszcza pod wplywem pola ma¬ gnetycznego, do równoleglych do osi cew¬ ki kanalów" 9. Na plytkach ferromagne¬ tycznych i w kanalach wygasaja poszcze¬ gólne luki czesciowo wskutek chlodzenia, a czesciowo wskutek dejonizacji.W tym celu, azeby do luku, dopóki on istnieje, doprowadzac jak najmniej tlenu, cokól izolacyjny zostaje zaopatrzony we¬ dlug wynalazku w osobne, od otoczenia wylacznika odgrodzone komory zbiorcze.Przedstawiony na rysunku cokól izolacyj¬ ny 1 o przekroju prostokatnym ma cztery umieszczone w rogach komory zbiorcze 11, 12, 13, 14, które sa polaczone z obszerna, przerwe iskrowa zawierajaca przestrzenia komory gasniczej za pomoca dlugich i wa¬ skich w porównaniu z komora zbiorcza ka¬ nalów. Wnetrza komór zbiorczych znajdu¬ ja sie na tej samej plaszczyznie nad po¬ wierzchnia czolowa cewki magnetycznej, co duza przestrzen komory gasniczej, obej¬ mujaca przerwe iskrowa. Scianki komór zbiorczych i ich kanalów sa prostopadle do powierzchni czolowej cewki magnetycznej.Sposób dzialania komór zbiorczych jest nastepujacy. Gdy w przerwie iskrowej po¬ wstaje luk, to cisnienie gazów, powstale w szczelinie iskrowej, wypiera, wskutek wy¬ dzielania sie duzej ilosci ciepla, znajduja¬ ce sie w poblizu powietrze z przerwy iskrowej. Powietrze to zostaje przy tym stloczone w komorach zbiorczych 11, 12, — 2 —13A 14. Natloczonego powietrza komory zbiorcze nie wypuszczaja natychmiast z powrotem, lecz zatrzymuja je przez pe¬ wien czas. Poniewaz powietrze nie moze natychmiast wyplynac z powrotem, pozo¬ staje, wskutek wydzielania sie ciepla i po¬ wstajacego wskutek tego rozrzedzenia po¬ wietrza na przerwie iskrowej oraz wsku¬ tek zgeszczenia powietrza w komorach zbiorczych, do podtrzymania luku poza tle¬ nem, który przy powstawaniu luku znaj¬ dowal sie bezposrednio przy przerwie iskrowej, tylko bardzo mala ilosc tlenu do dyspozycji. W komorze gasniczej wedlug wynalazku luk powinien zatem gasnac szybciej, niz gdyby sie znajdowal w prze¬ strzeni napelnionej powietrzem. Przez od¬ powiednie uksztaltowanie komór zbior¬ czych mozna osiagnac, ze powietrze stlo¬ czone w komorach zbiorczych dopiero wtedy wyplywa, gdy luk juz gasnie. Szcze¬ gólnie korzystnie jest, jak to przedstawia rysunek, rozmieszczac komory zbiorcze i ich kanaly wzgledem siebie tak, aby stru¬ mien powietrza ulegal silnym odchyleniom.Osiaga sie to dzieki temu, ze osie komór zbiorczych i ich kanalów tworza linie la¬ mana. W ten sposób wytwarza sie w ko¬ morach zbiorczych silne wiry powietrza, przeszkadzajace powracaniu powietrza z wnetrza komór zbiorczych do komory gasniczej. Sam luk zas nie ma sklonnosci do przedostawania sie w kanaly komór zbiorczych, poniewaz kanaly te i komory zbiorcze w przeciwienstwie do kanalów 9, zawierajacych narzady ferromagnetyczne 8, leza na tej samej wysokosci nad po¬ wierzchnia czolowa cewki wydmuchowej, co duza przestrzen komory iskrowej, za¬ wierajaca przerwe iskrowa.Utrzymywanie powietrza z dala od przerwy iskrowej ma poza tym te zalete, ze znacznie zmniejsza sie przez to spala¬ nie styków. Przy wylaczaniu lub wlacza¬ niu powstaje zatem stosunkowo mala ilosc gazów spalania, które, jak wiadomo, utrud¬ niaja przerywanie luku. Wskutek znacz¬ nego zmniejszenia ilosci gazów spalania gazy dejonizujace, wydzielajace sie z ma¬ terialów, znajdujacych sie w kanalach 9 i ewentualnie na pokrywie komory iskro¬ wej, moga oddzialywac przy ogrzewaniu sie tych materialów na luk szczególnie in¬ tensywnie.Korzystnie jest, gdy scianki zewnetrz¬ ne komór zbiorczych i ich kanalów doply¬ wowych sa wyzyskane dla ochrony narza¬ dów napedowych 16 ruchomego styku 7.Odbywa sie to w ten sposób, ze scianki te tworza komore 15, w która chowa sie przy wylaczaniu styk ruchomy 7. Scianki obejmuja styk tak szczelnie, ze powstaje zamknieta przestrzen dla narzadów nape¬ dowych 16 styku, w która luk nie moze przenikac.Dzieki wynalazkowi uzyskuje sie nie tylko znaczne zwiekszenie obciazalnosci, lecz równiez i pewnosc dzialania oraz trwalosc malych wylaczników samoczyn¬ nych o szczególnie malej przerwie w ko¬ morze gasniczej. PL