Pojazdy z wahliwymi osiami, w których kazde kolo osi jest osobno uresorowane, sa znane. Wyrównanie kól przednich wzgledem kól tylnych ani tez wyrównanie jednego kola, nalezacego do danej osi, wzgledem drugiego kola tejze osi nie ma tu jednak miejsca. Znane sa tez osie tak zwane wahliwe, które moga ustawiac sie ukosnie wraz z obu kolami, tak iz pomie¬ dzy ruchami jednego kola i drugiego kola tejze osi zachodzi wyrównanie. Starano sie równiez osiagnac w pojezdzie terenowym wyrównanie pomiedzy jedna a druga osia za pomoca narzadów ciagnacych. Kon¬ strukcje takie sa jednak z jednej strony bardzo zlozone, a przez to i kosztowne, z drugiej zas strony nie nadaja sie do uzyt¬ ku praktycznego z powodu szczególnych wlasciwosci narzadów ciagnacych, które posiadaja sklonnosc do wydluzenia sie i musza byc prowadzone na krazkach pro¬ wadniczych.Równiez znane jest osadzenie kól za pomoca czterech skretnych resorów draz¬ kowych, z których to ostatnich dwa przy¬ nalezne do siebie sa umieszczone w róz¬ nych odleglosciach od srodka dlugosci wo¬ zu. Przy tym wprawdzie osadzone obroto¬ wo w ramie skretne resory drazkowe jed¬ nej strony pojazdu sa polaczone dla wy¬ równania z skretnymi resorami drazkowy¬ mi drugiej strony, kola sa jednak osadzone na skretnych resorach drazkowych za po¬ moca krótkich ramion lub dzwigni osio¬ wych, dalej potrzebny jest naped odwra¬ cajacy lub dodatkowy zespól drazków.Z tych czterech skretnych resorów draz¬ kowych tylko dwa sa polaczone miedzy soba za pomoca nastawnych czesci wy¬ równawczych i dlatego tylko jest mozliwe dokladne nastawienie tych dwóch skret¬ nych resorów drazkowych.Znane jest równiez oparcie nadbudowy pojazdu na dwóch polozonych blisko jed¬ na za druga osiach kól za pomoca czterech skretnych resorów drazkowych. W jednej postaci wykonania tego ukladu oddzialy- wuja wprawdzie jedne skretne resory draz¬ kowe za pomoca dzwigni wahliwych, skie¬ rowanych na zewnatrz, na jedna os, pod¬ czas gdy drugie skretne resory drazkowe za pomoca dzwigni wahliwych, skierowa¬ nych do wewnatrz, na druga tuz z tylu po¬ lozona os, ale skretne resory drazkowe jednego boku wozu sa przy tym umiesz¬ czone w jednej linii jeden za drugim w jed¬ nakowym odstepie od srodka wozu, na¬ stepnie wywoluja one przy dowolnie i nie¬ symetrycznie umieszczonym na ramie wo¬ zu obciazeniu zmiane statecznosci pojazdu, co jest szkodliwe, zwlaszcza przy wysokim polozeniu srodka ciezkosci.W innej znanej konstrukcji sa wpraw¬ dzie równiez zastosowane cztery skretne resory drazkowe, z tych jednak dwa ota¬ czaja jako rury pozostale skretne resory drazkowe. Skretne resory drazkowe jed¬ nego boku wozu sa wiec umieszczone w jednakowym odstepie od srodka wozu.Cztery skretne resory drazkowe sa miedzy soba polaczone tylko za pomoca dwóch laczników, które nie sa wykonane tak, aby sie daly nastawiac, przez co nie moga umozliwic polepszenia polozenia ramy wo¬ zu przy wystepujacych trwalych odksztal¬ ceniach skretnych resorów drazkowych.Wynalazek usuwa te wady przez rów¬ noczesne zastosowanie w pojezdzie tere¬ nowym nastepujacych cech: 1) przynalezne do siebie skretne reso¬ ry drazkowe sa umieszczone w róznych odleglosciach od srodkowej osi podluznej wozu, 2) skretne resory drazkowe, polozone wewnatrz, posiadaja dzwignie wahliwe, skierowane na zewnatrz, a skretne resory drazkowe, polozone na zewnatrz, dzwignie wahliwe, skierowane do wewnatrz, oraz 3) wszystkie skretne resory drazkowe sa na koncach wewnetrznych polaczone miedzy soba za pomoca znanych nastaw¬ nych narzadów wyrównawczych.Z tych cech cecha 1) jest sama przez sie znana, za to cecha 2) jest jako kombi¬ nacja cech podrzednych nowa (cztery skretne resory drazkowe w róznych od¬ stepach od srodka dlugosci wozu z dzwig¬ niami wahliwymi, skierowanymi.czesciowo na zewnatrz, a czesciowo do wewnatrz).Równiez nowa jest cecha 3), ze wszystkie skretne resory drazkowe sa na koncach wewnetrznych polaczone miedzy soba za pomoca znanych nastawnych czesci wy- równywujacych.Wynalazek przedstawiony jest tytu¬ lem przykladu na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z góry pojazdu wedlug wynalazku, przy czym nie¬ które czesci zostaly usuniete w celu wiek¬ szej wyrazistosci rysunku; fig. 2 —„prze¬ krój wzdluz linii //—// na fig. 1 w wiek¬ szej podzialce; fig. 3 — czesciowy przekrój wzdluz linii ///—/// na fig. 1 w wiekszej podzialce; fig. 4 — przekrój wzdluz linii IV—IV na fig. 1 w wiekszej podzialce; fig. 5 — przekrój wzdluz linii V—V na fig. 4 w podzialce jeszcze wiekszej; fig. 6 — przekrój podluzny oraz widok z góry cze¬ sci konstrukcji w wiekszej podzialce; fig. 7 — przekrój wzdluz linii VII—VII na fig. 6 w podzialce wiekszej, niz podzialka tej fi¬ gury; fig. 8 widok nieco innej odmiany wy¬ konania jednej z osi pojazdu wedlug wy¬ nalazku w wiekszej podzialce i w koncu fig. 9 — widok boczny dwóch osi wraz z ich kolami oraz czesci, w których sa one osadzone. — 2 —Na rysunku cyfry 1 i 2 oznaczaja jed¬ nolite osie, przechodzace pod cala szero¬ koscia pojazdu i dzwigajace kola 3 i 4. Ra¬ me podwozia stanowi w przedstawionym na rysunku przykladzie wykonania srod¬ kowa rura podluzna 5, boczne podluzne dzwigary 6 oraz dzwigary poprzeczne 7— 13. Skretne resory drazkowe sa rozdzielo¬ ne na cala dlugosc pojazdu tak, ze na kaz¬ da os, przechodzaca pod cala szerokoscia pojazdu, a wiec w przedstawionym przy¬ kladzie wykonania na osie li 2 przypada po jednej parze 14, 15 wzglednie 16, 17 takich resorów.Wszystkie skretne resory drazkowe po¬ laczone sa ze soba w celu wyrównania, w przedstawionym na rysunku przykla¬ dzie wykonania, za pomoca zespolonych z nimi narzadów nastawczych wyrównu¬ jacych 18, 19 (fig. 4).Dzwignie 18, dzwigajace narzady na- stawcze 19, oisadzone sa w korytkowym dzwigarze poprzecznym 10, stanowiacym most nastawczy i wyrównawczy. Wynika stad ta korzysc, ze skretne resory drazko¬ we'nie doznaja natezen zginajacych, lecz w miejscach osadzenia wysitepuja nateze¬ nia scinajace.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 na skretnych resorach drazkowych osadzone sa dzwignie wahliwe wzglednie narzady wahliwe 20, polaczone z jednym koncem osi za pomoca polaczonego z nia sztywno drazka 21, z drugim zas koncem osi za pomoca dzwigni przegubowej 22.Na fig. 8 przedstawiony jest nieco od¬ mienny przyklad wykonania. Os 1 jest tu polaczona z czescia 23, osadzona sztyw¬ no na srodkowej czesci ramy pojazdu, za pomoca dwóch dzwigni 24, 25, polaczonych ze soba przegubowo i ustawionych do sie¬ bie pod katem, z których jedna, mianowi¬ cie dzwignia 25, polaczona jest równiez przegubowo wodzikiem 26 z wystepem 27 nasadki czesci 23.Bardzo celowa jest konstrukcja, w któ¬ rej skretne resory drazkowe 16, 17, jak to uwidoczniono dokladnie na fig. 6 i czescio¬ wo na fig. 1, nie sa polaczone bezposred¬ nio z dzwigniami wahliwymi, lecz sa oto¬ czone rura 28, polaczona z nimi nieobroto- wo, ale przesuwnie w kierunku dlugosci.Innymi slowy skretny resor drazkowy 16 moze sie przesuwac wzgledem rury 28 w kierunku jej dlugosci przy skrecaniu sie i spowodowanym przez to skracaniu sie.Fig. 6 przedstawia ponadto dalsza odmia¬ ne wykonania. Zamiast zwyklych pojedyn¬ czych wahliwych dzwigni, laczacych rure 28 z jednym koncem osi, zastosowany jest tutaj narzad wahliwy, polaczony sztywno, np. przez spawanie z rura 28. Narzad ten sklada sie z dzwigni 29, 30, 31 oraz na¬ rzadu przegubowego 32. Pomiedzy dzwig¬ niami 29 i 30 znajduje sie drazek zabiera- kowy 33. Jeden koniec zewnetrzny 34 skretnego resoru drazkowego umieszczo¬ ny jest w rurze 28 przesuwnie lecz nie- obrotowo w uchwycie, oznaczonym cyfra 35, drugi cas wewnetrzny koniec 36 osa¬ dzony jest w dzwigni wyrównawczej 18 przesuwnie w kierunku podluznym, ale nieobrotowo (por. fig. 4).Caly ten zespól czesci osadzony jest na pojezdzie w sposób nastepujacy (jak we¬ dlug fig. 6).Skretny resor drazkowy 16 osadzony jest w dzwigarze poprzecznym 10 za po¬ moca obsady 37, sluzacej jako lozysko i po¬ laczonej z tym dzwigarem, w której to ob¬ sadzie umieszczone sa obrotowo tuleje 38.Najlepiej jest wykonac to lozysko jako lo¬ zysko nie smarowane. Rura 28 osadzona jerst w podobny sposób w obsadzie 39, w której wnetrzu osadzona jest obrotowo tu¬ leja 40.Na skretnym resorze drazkowym 16 za¬ cisniety jest zabierak 41, przy czym rura 28 siega tylko do tego zabieraka, po dru¬ giej zas jego stronie znajduje sie krótki ka¬ walek rury 42, sluzacy jedynie do lepsze- — 3 —go osadzenia narzadu wahliwego. Jezeli koniec osi, polaczony z narzadami prze¬ gubowymi 32, 30, wykonywa ruch w kie¬ runku istrzalki A, to po pewnym odchyle¬ niu sie konca osi zabierak 33 opiera sie o zabierak 41. Wskutek tego dalszy ruch konca osi w kierunku strzalki A dziala bezposrednio- na przedstawiona na fig. 6 na lewo od zabieraka 41 czesc skretnego resoru drazkowego 16, wskutek czego sila sprezysta zostaje znacznie powiekszona tak, iz w charakterystyce sprezystego osa¬ dzenia powstaje zalamanie. Koniec skret¬ nego resoru drazkowego 16, polozony na prawo od zabieraka 41, jest odlaczony przy dalszym wahadlowym ruchu konca osi.Do jednego z dzwigarów poprzecznych, np. do dzwigara 11, przymocowane sa cze¬ sci odbojowe 43, o które moga sie opie¬ rac bezposrednio dzwignie wahliwe 20 wzglednie czesci wahliwe 29, 30, 31. W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 na skretnych resorach drazkowych przymo¬ cowane sa w tym celu osobne nasadki odbojowe 44.W przykladzie wykonania wedlug fig. 9, odpowiadajacym mniej wiecej przykladowi wedlug fig. 6, znajduje równiez zastosowa¬ nie skretny resor drazkowy 16 oraz ota¬ czajaca go rura 28. Wahliwe dzwignie wzglednie czesci wahliwe nie sa tu jednak polaczone sztywno i bezposrednio z rura 28, lecz sa na niej osadzone obrotowo, np. tak jak dzwignie wahliwe 45, 46. Dzwignie wahliwe polaczone sa ze soba sztywno w dowolny sposób, np. za pomoca dalszej ru¬ ry, obejmujacej rure 28, lub tez za pomoca czesci posrednich 47.Dzwignie wahliwe 45, 46 polaczone sa narzadami przegubowymi 32 z obiema osia¬ mi 2 i 2a.Dzwignie wahliwe 45, 46 osadzone sa obrotowo na rurze 28 za pomoca czesci 48, 49 i sa polaczone ze soba dzwigniami wy¬ równawczymi. Te ostatnie skladaja sie z dzwigni podwójnej 50, wodzików 51, 52 oraz czesci nosnikowej 53 dla czopa obro¬ towego 54 dzwigni 20. W miejscu 55 ru¬ ra 28 jest rozcieta, tak iz powstaja dwie czesci 28 i 28a, podobnie jak to ma miej¬ sce w przypadku wedlug fig. 6. Na skret¬ nym resorze drazkowym osadzony jest za¬ bierak 56, który przy odpowiednim od¬ ksztalceniu sprezystym obu osi 2 i 2a wchodzi w zetknieciu z nosnikiem 53 i po¬ woduje przez to, podobnie jak to ma miej¬ sce w postaci wykonania wedlug fig. 8, wylaczenie pewnej czesci skretnego resoru drazkowego 16 z dalszego resorowania, a mianowicie te czesc, która jest objeta rurami 28 wzglednie 28a.Szczególnie korzystne jest takie, do¬ branie dlugosci skretnych resorów drazko¬ wych jednej osi, a przeto tez i czestotli¬ wosci drgan tej osi, aby wielkosci te byly inne, niz odnosne wielkosci dla skretnych resorów drazkowych drugiej oisi.Mozna tez nadac dlugosci, a przeto tez i czestotliwosci drgan dla skretnego re¬ soru drazkowego po jednej stronie osi, wartosci inne, niz dla skretnego resoru drazkowego po drugiej stronie osi. Dzieki temu osiaga sie tlumienie drgan, tak iz sto¬ sowanie osobnych tlumików drgan staje sie zbedne, a drgania poszczególnych cze¬ sci nie moga wplywac na siebie niekorzyst¬ nie wskutek rezonansu.Przez to osiaga sie te korzysc, ze pio- ^nowe drgania kól tlumione zostaja bardzo szybko, co stanowi przeciwienstwo wzgle¬ dem znanych sprezyn resorowych lub sru¬ bowych. W porównaniu z pojazdami, któ¬ rych kola zawieszone sa na sprezynach plaskich, wzglednie resorowych, w przed¬ miocie wynalazku boczne ruchy kól nie moga wystepowac, tak iz pojazd nie mo¬ ze zataczac niezamierzonych luków. Waz¬ na jest tez okolicznosc, ze w razie zlama¬ nia jednego ze skretnych resorów drazko¬ wych zaklócenie jazdy nie jest tak dotkli^ we, jak to ma miejsce przy zlamaniu re¬ soru w przypadku osi, zawieszonych na — 4 —resorach plaskich. Mozna nawet dokonac na drodze prowizorycznej naprawy, nakla¬ dajac tuleje, laczaca zlamane konce. Po¬ jazd posiada maly ciezar i mala wysokosc, przylega dobrze do drogi, przy czym czy¬ ni stosunkowo malo halasu podczas ruchu. PL