Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu grafitowania tasm woskowanych, zaopa¬ trzonych w mechaniczne pismo dzwiekowe, zwlaszcza tasm, utworzonych z gietkiej warsitwy nosnej i znajdujacej sie na niej cienkiej woskowej warstwy z pismem dzwiekowym z wieloma obok siebie polozo¬ nymi rowkami zapisów dzwiekowych, rów¬ noleglymi lub mniej wiecej równoleglymi wzgledem krawedzi tasmy, oraz urzadze¬ nia do wykonywania tego sposobu. Grafi¬ towanie ma przy tym na celu nadanie prze¬ wodnosci elektrycznej powierzchni nosnika dzwieków zaopatrzonej w zapisy dzwieko¬ we tak, aby z niego w kapieli galwanicznej mozna bylo wytworzyc patryce.Grafitowanie powierzchni oryginalnych tasm dzwiekowych, których warstwa z za¬ pisami dzwieków jest wykonana z wosku, jest znane od dawna. Sposób wedlug wy¬ nalazku dotyczy sposobu wykonywania ta¬ kiego grafitowania nadajacego sie do wy¬ konywania w praktyce. Dotychczas uda¬ walo sie co prawda grafitowac recznie krótkie kawalki tasm dzwiekowych tak, ze w kapieli galwanicznej mozna bylo wyko¬ nac nadajaca sie do uzytku patryce, nato¬ miast przy grafitowaniu dlugich tasm dzwiekowych okazalo sie, ze niektóre miej¬ sca powierzchni grafitowanej niechetnie przyjmuja osad, choc miejsca te tasmy wo¬ skowanej byly równiez grafitowane tak, ze ich powierzchnia posiadala blyszczacy, me- talicznoczarny wyglad.Doswiadczenia wykazaly, ze przyczyna tego niedomagania bylo to, ze wspomniane miejsca na powierzchni tasmy woskowanej byly polerowane nieodpowiednio, to jest grafit zostal tak mocno wcisniety w wosk i zasmarowany woskiem w ten sposób, ze poszczególne czastki grafitu byly od siebie w znacznym stopniu odizolowane. Ponie¬ waz zdolnosc przylepiania sie wosku jest bardzo znaczna, przeto ziarna grafitu oto¬ czonego woskiem nie mozna juz wydobyc z zajetego przezen polozenia, nawet przy pedzlowaniu kilkakrotnym.W celu zapobiezenia temu niedomaga¬ niu wynalazek niniejszy przewiduje, aby w celu grafitowania tasmy dzwiekowej pro¬ szek grafitowy, nakladany sposobem ciag¬ lym i równomiernie na jej powierzchnie zaopatrzona w zapisy dzwiekowe, byl na tasmie woskowanej polerowany pociagnie¬ ciami równomiernymi, siegajacymi przez cala dlugosc tasmy, az tasma woskowana przyjmie blyszczacy, metalicznoczarny wy¬ glad. Przez stosowanie pociagniec poleru¬ jacych, siegajacych przez cala dlugosc tas¬ my, osiaga sie, ze wszystkie miejsca po¬ wierzchni itasmy dzwiekowej ulegaja w cia¬ gu równomiernie dlugiego czasu obróbce narzedzia grafitujacego, stanowiacego naj¬ korzystniej szczotke z siersci wielbladziej, wobec czego, gdy polerowania pylu grafi¬ towego dokonano juz w takim stopniu, ze powierzchnia tasmy woskowanej przyjela blyszczacy, metalicznoczarny wyglad, moz¬ na zaprzestac obróbki, po czym tasma wo¬ skowana jest gotowa do obróbki galwanicz¬ nej. Dluzej trwajaca obróbka tasmy dzwie¬ kowej narzedziem grafitujacym jest nie tyl¬ ko bezcelowa, lecz szkodliwa, gdyz dopro¬ wadza do wspomnianego niewlasciwego wypolerowania tasmy.W celu zaoszczedzenia miejsca, wyna¬ lazek niniejszy przewiduje, ze oryginalna tasme dzwiekowa, zaopatrzona w zapisy dzwiekowe, bedzie sie nawijalo w znany sposób srubowo na beben, a szczotke po¬ lerujaca, do której sposobem ciaglym do¬ prowadza sie proszek grafitowy, przepro- wadzalo wzdluz bebna odpowiednio do je¬ go obrotu i do skoku linii srubowej, jaka tworzy tasma dzwiekowa. Nadmierna ilosc grafitu, jaka po polerowaniu znajduje* sie w rowkach zapisów dzwiekowych, usuwa wedlug wynalazku niniejszego obracajaca sie szczotka, a urzadzenie odsysajace od¬ prowadza go z powierzchni tasmy dzwie¬ kowej.Do wykonywania sposobu omawianego wynalazek niniejszy przewiduje urzadze¬ nie, w którym równolegle do osi bebna, sluzacego do srubowego nawijania orygi¬ nalnej tasmy dzwiekowej, przewidziana jest prowadnica, na której osadzona jest przesuwnie wzdluz szczotka polerujaca, sluzaca do rozprowadzania proszku grafi¬ towego, nalozonego na powierzchnie tasmy woskowanej. Urzadzenie doprowadzajace grafit jest przy tym najkorzystniej wbudo¬ wane w szczotke polerujaca.-- Szczotka polerujaca jest ruchoma i na¬ stawna celowo w kierunku promieniowym bebna. Poza tym wedlug wynalazku niniej¬ szego prowadnica, ulozona równolegle wzgledem osi bebna, oprócz szczotki pole¬ rujacej podtrzymuje szczotke wirujaca do usuwania nadmiernych ilosci grafitu oraz urzadzenie odsysajace. Przy tym szczotka polerujaca, szczotka wirujaca i urzadzenie odsysajace sa celowo przymocowane do wspólnego narzadu posuwajaceglo.W celu uproszczenia mechanizmu nape¬ dowego urzadzenia grafitujacego prowad¬ nice, ulozona równolegile wzgledem osi beb¬ na, moze stanowic wrzeciono srubowe, po¬ siadajace naped wspólny z bebnem. Zaleca sie, aby naped byl dokonywany za pomoca silnika pradu stalego, zaopatrzonego w urzadzenie do zmiany biegunów rozrzadza¬ ne narzadem posuwajacym urzadzenia gra¬ fitujacego w celu zmiany kierunku jego obrotu, przy czym wspomniane urzadzenie do zmiany biegunów obejmuje dwa kon- - 2 —takty, nastawne wzdluz wrzeciona, co w najprostszy sposób umozliwia uzgadnianie punktów zwrotnych ruchu szczotki grafitu¬ jacej z dlugoscia tasmy podlegajacej gafi- towaniu.Przyklad wykonania urzadzenia grafitu¬ jacego wedlug wynalazku niniejszego jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z przo¬ du, a fig. 2 — w widoku czolowym od stro¬ ny prawej wedlug fig. 1.Na podstawie ramowej 1 osadzony jest w dwóch lozyskach 2, 3 beben 4, sluzacy do srubowego nawijania nan tasmy wosko¬ wanej 5, zaopatrzonej w rowki zapisów dzwiekowych. Ponadto podstawa 1 pod¬ trzymuje dwa stojaki lozyskowe 6, 7, w których równolegle wzgledem osi bebna 4 osadzone jest wrzeciono srubowe 8. Wrze¬ ciono to f beben sa napedzane wspólnym silnikiem 9, którym celowo j esit silnik pra¬ du stalego i którego wal 10 jest polaczony poprzez sprzeglo 11 z walem 13, osadzo¬ nym w lozysku w stojaku lozyskowym 7 w miejscu oznaczonym na rysunku liczba 12. Na wale 13 osadzony jest slimak 14 zazebiajacy sie z kolem slimakowym 15 osadzonym na wale b^bna 2. Ponadto na wale bebna osadzone jest kolo stozkowe 16 zazebiajace sie z kolem stozkowym 17 i osadzone na dolnym koncu walu piono¬ wego 18 osadzonego w lozyskach w miej¬ scach oznaczonych na rysunku liczbami 19 i 20 w bocznych nasadach stojaka lozy¬ skowego 7. Na koncu górnym walu 18 osa¬ dzone jest kolo stozkowe 21 zazebiajace sie z kolem stozkowym 22 osadzonym na wrze¬ cionie 8.Ponadto na wrzecionie 8 osadzony jest narzad posuwajacy 23, zaopatrzony w od¬ powiedni gwint wewnetrzny, zabezpieczo¬ ny od obracania sie wraz z wrzecionem dzieki temu, ze obejmuje pret 24, osadzo¬ ny równolegle wzgledem wrzeciona 8 mie¬ dzy stojakami lozyskowymi 6, 7. Narzad 23 podtrzymuje przegubowo osadzona szczot¬ ke 25 z siersci wielbladziej, która za po¬ moca uchwytu 26 mozna przechylac do góry albo na dól i za pomoca sruby na- stawczej 27 mozna nastawiac dokladnie naprzeciw bebna, Ponadto narzad 23 podtrzymuje szczot¬ ke 29 o ksztalcie tarczy, zaopatrzona na obwodzie w siersc, osadzona obrotowo w lozysku oznaczonym na rysunku liczba 28, mogaca byc napedzana w dowolny odpo¬ wiedni sposób, np. poprzez wal gietki albo za pomoca silnika pomocniczego, i nastaw¬ na wzgledem bebna 4 za pomoca sruby na- stawczej 30. Szczotka 29 znajduje sie w oslonie 31, otwartej od strony bebna 8 w celu umozliwienia szczotce dostepu do bebna. Do oslony 31 przylaczony jest prze¬ wód zasysajacy 32.Na wrzecionie srubowym 8 z obydwóch stron narzadu posuwajacego 23 osadzone sa dwa biegacze 33, 34, przesuwne i na¬ stawne wzdluz wrzeciona, z których kazdy jest polaczony z jednym kontaktem 35 wzglednie 36. Te biegacze kontaktowe sta¬ nowia czesc urzadzenia do zmiany biegu¬ nów, silnika 9 pradu stalego i sa wlaczone do obwodu pradu silnika tak, ze gdy na¬ rzad posuwajacy szczotki podczas swego ruchu wzdluz wrzeciona 8 uderzy w jeden z kontaktów, to kierundk obrotu wirnika silnika zoslaje odwrócony. Poniewaz tego rodzaju urzadzenia do zmiany biegunowo¬ sci sa znane, przeto nie podaje sie rysun¬ ku urzadzenia lacznikowego.Przy uruchomianiu urzadzenia grafitu¬ jacego najpierw podnosi sie wszystkie szczotki. Nastepnie nawija sie tasme wo¬ skowana na beben grafitujacy, przy czym bezwarunkowo nalezy unikac dotkniecia reka powierzchni woskowanej. Tasma wo¬ skowana, na swej nie woskowanej krawe¬ dzi, jest przytrzymywana na bebnie w okreslonych odstepach za pomoca zacisków sprezynujacych, na rysunku nie uwidocz¬ nionych. Gdy tasma woskowana jest juz calkowicie nawinieta na bebnie, wówczas — 3 —wlacza sie silnik 9, a tasme woskowana po¬ leruje sie nieco za pomoca waty. Nastep¬ nie posypuje sie na wate nieco grafitu i je¬ szcze raz poleruje sie nieco tasme. Po tej obróbce wstepnej nastawia sie biegacze kontaktowe 33, 34 na dlugosc tasmy, a szczotke 25 ostroznie przesuwa sie w dól za pomoca sruby 27 tak, aby jej czubki by¬ ly nachylone tylko pod niewielkim katem.W szczotke 25 Wbudowany jest lej 37, po¬ siadajacy szereg otworów) wypustowych 36, znajdujacych sie miedzy wiazkami' siersci szczotki. Do leju 37 wsypuje sie sposobem ciaglym^ proszek grafitowy, który szczotka równomliernie rozprowadza na powierzchni woskowej, Poniewaz beben 4 obraca sie bez przerwy, a narzad posuwajacy szczotki po¬ suwa sie wzdluz bebna odpowiednio do skoku linii srubowej, jaka tworzy tasma woskowana, przeto szczotka wykonywa po¬ ciagniecie polerujace, siegajace od poczat¬ ku tasmy woskowanej az do jej konca. Gdy szczotka dojdzie do konca tasmy, wówczas narzad posuwajacy szczotki uderza o kon¬ takt 36 i powoduje zmiane kierunku obro¬ tu silnika 9, a tym samym zmiane kierun¬ ku obrotu bebna 4 i wrzeciona srubowego 8.Nastepnie szczotka 25 wykonywa nastepne pociagniecie polerujace od konca tasmy woskowanej do jej poczatku. Gdy szczot¬ ka dojdzie do poczatku tasmyf wówczas narzad posuwajacy ja uderza o kontakt 35, oo znów powoduje zmiane kierunku obrotu silnika 9 itd, Czas trwania grafitowaniia. zalezy od dlugosci tasmy filmowej i od szybkosci ob¬ wodowej bebna grafitujacego. Tasma fil¬ mowa jest wówczas nalezycie pografitówa- na, gdy jej powierzchnia-posiada metalicz- noczarny wyglad blyszczacy. Gdy stan ten osiagnieto, nalezy bezwzglednie zaprzestac grafitowania, gdyz inaczej nastapi wyzej wspomniane polerowanie nieuzyteczne.Gdy tasma woskowana zostala nalezy¬ cie pografitowana, wówczas szczotke gra¬ fitujaca 25 podnosi sie do góry za pomoca sruby 27, wirujaca szczotke tarczowa 29 przesuwa sie w kierunku do dolu i wlacza sie urzadzenie odsysajace. Szczotka 29 slu¬ zy wylacznie do usuniecia czastek grafito¬ wych, znajdujacych sie miedzy bokami rowków zajpilsów dzwiekowych; te czastki grafitowe sa chwytane zasysajacym stru¬ mieniem powietrza urzadzenia odsysajace¬ go, co zapobiega ich ponownemu osadzaniu slie na powierzchni tasmy woskowanej. Po wyszczotkowaniu i odessaniu nadmiaru grafitu z calkowitej powierzchni tasmy wo¬ skowanej, unieruchomia sie urzadzenie gra¬ fitujace.Dolna strone bebna grafitujacego ota¬ cza skrzynia 38, w której zbiera sie nad¬ miar grafitu, odpadajacy od tasmy woskor wanej. Te odpadki grafitu mozna w ogra¬ niczonej mierze powtórnie stosowac do gra¬ fitowania. Poniewaz przy uzyciu kilka¬ krotnym zdolnosc przewodzenia grafitu znacznie sie zmniejsza, przeto nalezy zwró¬ cic uwage na to, cdby stale dodawac gra¬ fitu nowego. Przyczyna powstawania gra¬ fitu lichego jest to, ze grafit czysty spala slie, a pozostaja zanieczyszczenia, np. sa¬ dze itd. Zebrany w skrzyni 38 grafit prze¬ puszcza sie przeto przez bardzo drobne si¬ to i miesza sie z grafitem nowym w sto¬ sunku 1 : 3. Wielkosc ziarn grafitu stoso¬ wanego musi wynosic od 0,6 do 0,8 tysiecz¬ nych milimetra. PL