Wydano 31 grudnia 1943 URZAD PATENTOWY w WARSCHAU OPIS PATENTOWY Nr 32332 Wladyslaw Lesniewski, Warschau KI. 68 a, 5 EOSb, 3/£& Zamek Zgloszono 18 marca 1941 tidzielono 4 listopada 194S Wynalazek niniejszy dotyczy zamka, który posiada klucz z bródka ruchoma wzglednie opadajaca i który ma na celu dac bardzo pewne zamkniecie. Pomimo, ze zamek ten jest dosc skomplikowany, jest dzieki odpowiedniemu uksztaltowaniu cze¬ sci skladowych w wykonaniu niedrogi.Wynalazek polega na tym, ze zamek posiada co najmniej dwie zaopatrzone w wystepy równolegle tarcze, pomiedzy któ¬ rymi podczas obrotu klucza przesuwa sie bródka, zaopatrzona równiez w wystepy, mijajace swobodnie wystepy tarcz. Na dro¬ dze wystepów bródki znajduja sie wystepy zasuwek obrotowych, popychajacych glów¬ na dzwignie zamkowa. Zasuwki te sa tak ze soba sprzezone, ze tylko wtedy maja Swobode ruchu, gdy wszystkie zasuwki za posrednictwem swych wystepów naciskane sa przez bródke klucza.Na zalaczonych rysunkach uwidocznio¬ no jeden z przykladów wykonania wyna¬ lazku. Fig. 1 uwidocznia przekrój podluz¬ ny przez zamek z zalozonym kluczem, fig. 2 — widok zewnetrzny jednej z tarcz, fig. 3 — rozmieszczenie niektórych narzadów w zamku, fig. 4 — przekrój wzdluz linii m—m na fig. 3, fig. 5 — szczegól zamku, fig. 6 — przekrój wzdluz linii m—m na fig. 1 w zmniejszeniu, fig. 7 — widok klucza wsta¬ nie zloznym, fig. 8 — widok i czesciowy przekrój bródki klucza ze zmiennym profi¬ lem, fig. 9 — pierscieniowa dzwignie do zasuwy zamka.Prowadnica 1 posiada wewnetrzny obrys, dostosowany do obrysu zewnetrzne-go trzonka 31 klucza, jej zas zewnetrzny obrys jest cylindryczny i w przypadku sto¬ sowania wiecej niz dwóch tarcz (np. 13, 17 i 24) prowadnica ta posiada jeszcze wycie¬ cie 2, Skrzyneczka 3 posiada przegrode, za¬ opatrzona w otwór, przez który przechodzi prowadnica 1, w otworki dla precików 5 i 6 oraz w wyciecie 3a, ograniczajace ruch dzwigni glównej 4. Dowolne narzady slu¬ za do laczenia skrzyneczki. 3 z tarczami.Po jednej stronie przegrody mieszcza sie zasuwki 7, zaopatrzone w zaglebienia 8 i w rowki 9, wystepy 10, wystajace na wy¬ sokosc zabków klucza ponad powierzchnie tarczy 13, oraz glówna dzwignia 4. Przy wiekszej ilosci zasuwek 7 czesc .z nich mo¬ ze byc bierna, tj. wypelnia tylko przestrzen pomiedzy czynnymi zasuwkami wzglednie prowadnicami; te bierne zasuwki nie moga posiadac zaglebien 8. Dzwignia 4, obraca¬ jac sie na prowadnicy 1, uruchomia zasu¬ we glówna dowolnego rodzaju- Po drugiej stronie przegrody przymocowana jest spre¬ zynujaca podkladka 11 z lapkami, które dociskaja preciki 5 do wglebien 8 oraz do¬ ciskaja sprezynujaca podkladke 12, która przytrzymuje preciki 6 na pewnym pozio¬ mie w rowkach 9, przy czym sila docisku jednej lapki podkladki 11 przewyzsza sile sprezynujacej podkladki 12. Poza tym mo¬ ze byc tutaj umieszczona np. sprezyna glówna zamka. ^ Tarcza 13 (fig. 1, 3 i 5), tworzaca przy¬ krywe skrzyneczki 3, zaopatrzona jest w dowolne wystepy skierowane na zewnatrz, w wykrój dla umozliwienia ruchu wyste¬ pów 10, w szczeline, która moze byc pola¬ czona w jedna calosc z poprzednim wykro¬ jem i która sluzy do ruchu ramion zapa¬ dek 14, oraz w otwór do prowadnicy ./. Naf tarczy tej mieszcza sie poza tym lozyska 15 dla osi obrotowej 16 zapadek 14, przy czym tarcza ta moze byc dowolnie pola¬ czona ze skrzyneczka 3.Tarcza 17 (fig. 1, 2 i 5), zaopatrzona w dowolny sposób, np. przez polaczenie z tarcza 13, posiada wyciecie 18 i np. trzy szczeliny 19 oraz wystepy 20 i 21, z któ¬ rych np. wystepy 21 sa1 skierowane do tar¬ czy 13, wystepy 20 zas w przeciwna stro¬ ne. W szczelinach 19 przesuwaja sie trzpie¬ nie 22 z glówkami, podtrzymujace plyt¬ ki 23.Tarcza 24 (fig. 1), zaopatrzona w wy¬ ciecie 18a podobne do wyciecia 18 na tar¬ czy 17, tylko ze siegajace az do prowad¬ nicy 1, oraz w wystepy skierowane w stro¬ ne tarczy 17, jest nieruchoma.Mechanizm zamka jest umieszczony w oslonie 25.W stalowej plytce 26 z uchwytem 29, umieszczonej np. na zewnatrz drzwi (fig. 1 i 6), osadzony jest jednym koncem swo- izen 27, na którego drugim koncu, skiero¬ wanym do srodka zamka, zamocowana jest np. lapka 28. Ta plytka jest chroniona od zdjecia lufo wygiecia przez stalowa pokry¬ we 30, zamocowana na drzwiach w taki sposób, aby nie mozna jej bylo odjac od zewnatrz, i która posiada otwór do wpro¬ wadzania klucza i ewentualnie szczeline, w której moze sie poruszac uchwyt 29, slu¬ zacy do obracania plytki 26.Klucz (fig. 1 i 7). posiada trzonek 31, zaopatrzony w czopy 32 i 33, na których obracaja sie odpowiednio rekojesc 34 i bródka 35. Oslona 37 zakrywa uzebienie klucza i zabezpiecza go od otwierania sie np. w kieszeni.Dzialanie mechanizmu zamka jest na¬ stepujace.Najpierw odciaga sie troche oslone 37 w strone bródki 35 i przez to zwalnia re¬ kojesc 34, która ustawia sie prostopadle do osi trzonka. Nastepnie odchyla sie plyt¬ ke 26 przy pomocy uchwytu 29 i wprowa¬ dza klucz do otworu kluczowego tak gle¬ boko, az bródka 35 opadnie (samoczynnie lub mechaniczniej, po czym przyciaga sie klucz az do zetkniecia sie z tarcza 13, co jest mozliwe dzieki wycieciom 2 w pro- - 2 -wadnicy 1 i wycieciom 18 i 18a w tarczach 17 i 24. Dzieki dopasowaniu Wystepów na tarczach do zabków na bródce obraca sie klucz az do zetkniecia sie zabków bródki, skierowanych do tarczy 13, z wystepami 10 zasuwek 7, po czym te ostatnie zaczynaja sie równiez poruszac i wciskac przy tym preciki 5 tak gleboko, ze lapki sprezynuja¬ ce podkladki 11 odchyla sie dostatecznie daleko, aby sprezynujaca podkladka 12, podtrzymujaca preciki 6 w rowkach 9, mo¬ gla je z nich wyciagnac; Przy dalszym ru¬ chu obrotowym klucza zasuwki 7 wprowa¬ dzaja w obrót glówna dzwignie 4, zabki zas bródki, skierowane w strone tarczy 17 od strony tarczy 13, zaczepiaja o plytki 23, któfe, slizgajac sie dzieki trzpieniom 22 w tarczy 17, z kolei naciskaja na ramiona zapadek 14 i, przechylajac je, otwieraja droge dla dzwigni 4 az do koncowego jej polozenia. Przejscie dzwigni 4 z polozenia poczatkowego do koncowego wystarcza przy dostatecznej jej dlugosci i kata obro¬ tu do usuniecia glównej zasuwy zamka z przed drzwi. Zamkniecie zamka dokony¬ wane jest albo za pomoca odpowiednich Sprezyn albo tez za pomoca obrotowej dzwigni, uruchomianej kluczem przy jego ruchu obrotowym, z polozenia otwarcia zamka do polozenia zamkniecia. Wyjecie klucza jeist mozliwe tylko w polozeniu zam¬ kniecia. Nalezy go wówczas wsunac w glab zamka tak, aby bródka znalazla sie poza obrebem tarczy 24 i obrócic nastepnie o 180°, przy czym bródka opadnie samo¬ czynnie lub mechanicznie i ustawi sie osio¬ wo wzgledem trzonka 31, tak ze mozna bedzie go wyciagac przez prowadni¬ ce 1.Gdy zabki klucza nie sa dostosowane do danego zamku, to obrót klucza jest nie¬ mozliwy. Mozna jednak przez usuniecie niektórych zabków na bródce osiagnac to, ze dany podrobiony klucz da sie obrócic az do zetkniecia z niektórymi wystepami 10 zasuwek 7. Jednak dla nadania ruchu obrotowego zasuwkom 7 musza wszystkie wystepy 10 zetknac sie z zabkami klucza, gdyz gdyby choc jeden z precików 5 nie odchylil lapki podkladki 11, to wszystkie preciki 6 pozostana w rowkach 9 i nie po¬ zwola na dalszy ruch zasuwek 7, a tym sa¬ mym i glównej dzwigni 4. Wiec istnieje bardzo male prawdopodobienstwo, aby po usunieciu kilku zabków na bródce podro¬ bionego klucza mozna bylo zamek otwo¬ rzyc. Poza tym dalszy obrót klucza znowu zostanie zahamowany, o ile którakolwiek z plytek 23 z powodu braku odpowiednie¬ go zabka na bródce nie przechyli odpo¬ wiedniej zapadki 14. Prawdopodobienstwo dqpasowania klucza w wyzej wymieniony sposób jest bardzo male, gdyz rozmiesz¬ czajac np. w 12 rozmaitych miejscach sta¬ lych na wszystkich tarczach od 4 do 8 wy¬ stepów o jednakowych wymiarach, otrzy¬ muje sie 3398 rozmaitych rozmieszczen na kazdej tarczy.Zamki tego typu moga byc konstruowa¬ ne równiez jako zamki nastawialne, gdyz mozna dowolnie zmieniac liczbe i rozmie¬ szczenie wystepów 20 i 21 w granicach za¬ kreslonych liczba otworków, rozmieszczo¬ nych na (tarczach 13, 17 i 24 i ewentualnie liczba zasuwek 7 i zapadek 14, przy czyrn nie wkrecone do tych tarcz wkretki wkre¬ ca sie w otworki n w ramionach bródki 35a, dopasowujac w ten sposób profil bród¬ ki do profilu tarcz.Zamki tego rodzaju, moga byc zaopa¬ trzone w dzwignie pierscieniowa 38 (fig, 9), która w jednym miejscu jest polaczona np. z glówna dzwignia 4, a poza tym mozna na niej umiescic dodatkowa dzwignie 4a, która pozwala zamykac dany zamek we wszelkich kierunkach, zaleznie od umiesz¬ czenia tej dzwigni. O ile glówna dzwig¬ nia 4 jest sprzegnieta zasuwa, to dzwi¬ gnia dodatkowa 4a sluzy do odsuwa¬ nia zasuwy od wewnatrz 'zamka i odwro¬ tnie. — 3 — PL