Przedmiotem niniejszego wynalazku jest dluto do udarowego wiercenia w twar¬ dej skale za pomoca pneumatycznego lub elektrycznego mlotka wiertniczego. Trud¬ nosci powstajace przy wierceniu w twardej skale sa róznorodne; szczególnie zdarzaja sie tak zwane trwale pekniecia w tych miejscach dlut, w których ich przekrój po¬ przeczny sie zmienia, poniewaz tam po¬ wstaja tak zwane wezly drgan, wywola¬ nych przez uderzenie mlotka wiertnicze¬ go. Boczne, sillne zuzywanie sie ostrzy po¬ woduje juz po krótkim czasie wiercenia zakleszczenie sie dluta. Nastepuje szybkie stepienie sie ostrzy. Niewlasciwe hartowa¬ nie, zwlaszcza przegrzanie przy hartowa¬ niu, powoduje przedwczesne powstawanie odprysków lub stepienie ostrzy.Znane sa juz dluta do udarowego wier¬ cenia w kamieniu, w którym w celu unik¬ niecia pekniec, spowodowanych przez drgania, podluzne wydrazenie trzonu dlu¬ ta miedzy koncem do osadzania go w mlot¬ ku i koncówka jest rozszerzone ponad mia¬ re potrzebna do plukania. Takie dluta ma¬ ja jednak te wade, ze w przejsciach mie¬ dzy trzonem i koncem do zakladania kon¬ cówki powstaja latwo pekniecia, wskutek czego cale dluto staje sie nieuzyteczne.Wynalazek niniejszy usuwa te wady i zapewnia beznaganne wiercenie w naj¬ twardszej skale. W tym celu wedlug wy¬ nalazku dluto wiertnicze jest zlozone z kil¬ ku czesci skladowych, które moga byc roz- laczailnie zlozone w jednolite narzedzie, dzieki czemu mozliwa jest szybka wymia-na czesci skladowych bez wiekszych przerw w pracy. Dluto sklada isie wedlug wynalazku z ikoncówki z wkladkami tna¬ cymi, z czesci rurowych z powiekszonym wydrazeniem na calej ich dlugosci oraz z jednej ilub kilku laczników do tych cze¬ sci rurowych, które maja wydrazenia o mniejszej srednicy. Dzieki takiemu wy¬ konaniu dluta jego czesci skladowe moga byc zaleznie od ich natezenia i odpowied¬ nio do celu ich uzycia dostosowane pod wzgledem gatunku stali lulb-obróbki ciepl¬ nej, tj. hartowania i uszlachetniania.Do laczenia czesci skladowych dluta sluzyc moga tuleje, istozki lub gwinty. Naj¬ odpowiedniejsze okazaly sie laczniki stoz¬ kowe. W tym celu najlepiej w goncach kazdej czesci rurowej wykonane sa stoz¬ kowe wydrazenia,, do których zaklada sie* oddzielne laczniki zaopatrzone w odpo¬ wiednie zewnetrzne czopy stozkowe. Cze¬ sci rurowe moga byc wyrabiane w wiek¬ szych dlugosciach przez walcowanie lub wyciaganie i nastepnie przecinane na od- pawiednio dlugie odcinki, dzieki czemu tóh skladowanie jest znacznie ulatwione. Przez zastosowanie laczników mozna wiercic dowolnie gleboko. Praktycznie potrzebna jest tylko jedna koncówlka, zaopatrzona najlepiej w plytkowe wkladki z wysoko- wartosciowej stali specjalnej lub twarde¬ go njietallu, poniewaz trzon moze byc zaw¬ sze przedluzony za pomoca jednej lub wie¬ cej podatnych czesci rurowych. Laczniki moga miec srednice wieksza od zewnetrz¬ nej srednicy trzonu, dzieki czemu osiaga sie jednoczesnie proste i dobre jego pro¬ wadzenie w otworze strzalowym.Rysunek uwidacznia przyklady wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia koncówke dluta wiertniczego w wi¬ doku z boku, fig. 2«— lacztoik do laczenia koncówki z trzonem w widoku z boku, fig. 3 — koncówke z zalozonymi ostrza¬ mi zk twardego metalu w widoku z góry, fig. 4 — to samo w widoku z boku, fig, 5— odmiane koncówki z czopem stozkowym w widoku z boku, fig. 6 — rurowa czesc trzonu w widoku z boku, fig. 7 — lacznik do laczenia dwu rurowych czesci trzonu, fig. 8 — lacznik mlotkowy trzonu, a fig. 9L— cale zlozone dluto wiertnicze.Na fig. 1 jest uwidoczniona koncówka 1 dluta udarowego ze stali zlewnej lub stali specjalnej z ostrzaimi 2. Do przeplywu cie¬ czy pluczacej znajduje sie w koncówce wy¬ drazenie 3, siegajace az do ostrzy. W dol¬ nej czesci koncówki znajduje sie gwinto- waine wydrazenie 4, za pomoca którego koncówka jest nakrecana na lacznik kon¬ cówkowy 5 (fig. 2). Lacznik 5 jest zaopa¬ trzony na jednym koncu w naisade 6 o mniejszej srednicy, zaopatrzona w gwint, na który nakreca sie koncówke 1 za po¬ moca gwintu, wycietego w. wydrazeniu 4 tak daleko, az dolny jej brzeg przylega do kolnierza lacznika 5. Lacznik jest z dru¬ giej istrony zaopatrzony w czpp stozko¬ wy 7, zakladany do odpowiedniego stozko¬ wego wydrazenia rurowej czesci trzonu. Do przeplywu, cieczy pluczacej sluzy podluz¬ ne wydrazenie 3.Koncówka wedlug fig. 3 i 4 odpowiada na ogól koncówce wedlug fig. 1 z ta róz¬ nica, ze jest zaopatrzona w wymienne wkladki 8 z twardego metalu lub twardej stali. Te tnace Wkladki sa zalozone w kon¬ cówce / tak, ze sa otoczone jej materia¬ lem ze wszysitkich stron a tylko krawedz tnaca jest odslonieta. Wkladki 8 z twar¬ dego tworzywa sa umocowane w glowicy za pomoca twardego lutu lub przez spa¬ wanie.W przykladzie wykonania wedlug fig. 5 koncówka 1 jest zaopatrzona w czop stoz¬ kowy, wykonany z glowica w jednym ka¬ walku, przy czym wydrazenie 3 do' cieczy pluczacej znajduje sie takze gosci koncówki. Srednica otworu wyply¬ wowego tej cieczy jest dobrana tak, iz wy¬ plywa ona z tego otworu z przyspiesze- - 2 -niem. Poniewaz pekniecia wskutek drgan powstaja czesto wzdluz linii S—S, nalezy do drogich koncówek z metalu twarde¬ go stosowac celowo lacznik koncówkolwy wedlug fig. 2.Na fig. 6 jest uwidoczniona otwarta na dwu koncach czesc rurowa 10 trzonu, w której srednica wewnetrznego wydrazenia podluznego 11 jest wieksza (np. 20 mim) od koniecznej do plukania srednicy (np. 7 mm). W wydrazeniu 11 na, obu 'koncach czesci rurowej 10 wykonane sa stozkowe fozszerzenia 139 sluzace do zakladania rozlaczalnych czesci skladowych, jak np. koncówek, laczników, lacznika koncówko¬ wego lub mlotkowego'. Rozszerzona sred¬ nica wydrazenia piodluznego , nadaje cze¬ sci rurowej 10 wielkszy moiment wytrzyma- losoi na drgania przy obciazeniach, powsta¬ jacych podczas wiercenia udarowego, a dzieki temu takze i wieksza wytrzyma¬ losc przeciw zlamaniu wskutek tych drgan.Scianka wewnetrzna wydrazeinia 11 moze byc przy wyrobie czesci rurowych 10 przez wyciaganie wykonana taJk gladka na ca¬ lej swej dlugosci, ze nie ma ona zadnych wystepów, zlobków ani innych nierówno¬ sci, jak to sie zdarza przy znanych sposo¬ bach walcowania, które to nierównosci mo¬ ga powodowac nagryzanie tej scianki przez wode pluczaca. Przez wykonanie stozko¬ wych rozszerzen 12 na obu koncach ruro¬ wej czesci moze ona byc ^zakladana takze odwrotnie.Do laczenia rurowych czesci 10 isluza laczniki 13 (fig. 7), zaopatrzone na dwu koncach w odpowiednie czopy stozkowe 7 oraz podluzne wydrazenie 3 na calej ich dlugosci. Kolnierz 14 miedzy czopami stoz¬ kowymi lacznika 13 ma najlepiej tak du¬ za srednice, ze sluzy on jednoczesnie do prowadzenia dluta w otwotfze strzalowym.Nalezy jednak wykonac na zewnetrznej powierzchni kolnierza 14 zlobki podluzne 15 do odprowadzania mialu wiertniczego.W tylny otwarty koniec rurowej cze¬ sci wklada sie lacznik milotkowy 16 (fig. 8) , który na jednym swym Ikoncu jest równiez zaopatrzony w czop stozkowy 7, na drugim zas koncu posiada czworokatna lub sze¬ sciokatna obsade 17* wlkladana w ulchwyt mlotka wiertniczego. Prócz tego lacznik ten jest zaopatrzony w cylindryczna czesc 18, na która nasuwa sie glowice pluczaca, za pomoca której ciecz pluczaca przez boczne wydrazenie 3a jest doprowadzana do podluznego wydrazenia 3.Cale zlozone dluto wiertnicze wedlug wynalazku jest uwidocznione na fig. 9.Dluto to umozliwia wiercenie z dobrym skutkiem w najtwardszej skale, przy czym jego czesci skladowe sa rozlaczalne" i mo¬ ga byc latwo wymieniane przy uszkodze¬ niu lub zuzyciu sie. W celu naostrzenia stepionych ostczy trzeba tylko zdjac kon¬ cówke, natomiast caly trzon pozostaje na miejscu pracy, co stanowi znaczne ulatwie¬ nie pracy zwlaszcza przy zachodzacych czesto w praktyce glebokosciach kopaln do 2000 m.W niektórych przypadkach dobrze jest zaopatrywac czesci dluta wiertniczego, sty¬ kajace sie z ciecza pluczaca, w powloke ochronna. Dotyczy to zwlaszcza zewnetrz¬ nej powierzchni cylindrycznej czesci (18), która sluzy do osadzania glowicy plucza¬ cej i która powinna posiadac o ile mozno¬ sci wolna od rdzy powierzchnie slizgowa.Mozna do tego stosowac dowolne powloki ochronne, zapobiegajace tworzeniu sie rdzy, np. powloki nakladane galwanicznie, przez wpalanie metalu lub przez emalio¬ wanie. Taka czesc zaopatrzona w powloke ochronna 18' jest uwidoczniona na fig. 8.Przy zastosowaniu takiej powloki .ochron¬ nej zaklada sie w glowicy pluczacej piers¬ cienie gumowe dla zabezpieczenia tej po¬ wloki od scierania sie, przez co osiaga sie czesto nieraz kilkomiesieczna trwalosc, — 3 - PL