Pie-wszenstwo: 21 lutego 1938 (Stany Zjednoczone Ameryki) Wynalazek niniejszy dotyczy usuwania ze 'zbiorników mais materialu stalego, zwlaszcza osadów koksu lub asfaltów, po¬ wstalych w komorach reakcyjnych lub koksowych przy przeróbce olejów weglo¬ wodorowych. Sposób wedlug wynalazku mozna wprawdzie zastosowac do usuwania róznego rodzaju osadów z aparatów naj¬ rozmaitszych, zwlaszcza jednak nadaje on sie do usuwania koksu porowatego, jaki wytwarza sie przy procesach rozszczepia¬ nia olejów weglowodorowych. W poniz¬ szym opisie podano zastosowanie sposobu wedlug wynalazku do oczyszczania od koksu pionowej komory reakcyjnej lub koksowej typu znajdujacego zastosowanie w urzadzeniiu do rozszczepiania olejów sy¬ stemu Dubbsa; sposób mozna jednak rów¬ niez zastosowac do czyszczenia poziomej komoiry reakcyjnej, jak równiez do usuwa¬ nia podobnych osadów porowatego koksu lub materialu asfaltowego z róznych zbior¬ ników lub przewodów, w których koks osadzil sie wskutek zweglania sie oleju.Zwykly sposób usuwania koksu z ko¬ mory reakcyjnej lub koksowej w urzadze¬ niach do rozszczepiania olejów polega na zawieszaniu liny stalowej w licznych, zwo¬ jach wewnatrz komory przed uruchomia¬ niem urzadzenia i na wyciaganiu nastep¬ nym tej liny, po ukonczeniu pracy urzadze¬ nia, przy poimocy wyciagu parowego. Wy-ciaganie liny powoduje lamanie sie i roz¬ drabnianie masy koksu, który zostaje na¬ stepnie usuniety przez wlaz, po czym kil- |ta osób wchodzi do komory i usuwa kilo¬ fami pozostaly koks przylegajacy do scian komory. Sposób ten jest niedogodny, gdyz wymaga wiele czasu, poniewaz komore na¬ lezy wpierw oziebic do temperatury, w której czlowiek moze pracowac. Oprócz tego kawalki drutu zelaznego, na którym zawiesza sie line stalowa, -dostaja sie do koksu, wtskutek czego nie nadaje sie on dio wielu celów, o ile nie zostanie poddany dodatkowej przeróbce w celu oddzielenia kawalków .metalu.Wynalazek niniejszy podaje ulepszony sposób usuwania ze zbiorników osadów, np. 'koksu i podobnych; sposób tein wyma¬ ga mnlieij pracy i czasu, jest bardziej oszczedny i mniej niebezpieczny, niz do¬ tychczas stosowane sposoby, przy czym w przypadku koksu otrzymuje sie go bez do¬ mieszek metalu. Wynalazek niniejszy po¬ daje rówriiez urzadzenia do wykonywania powyzszego sposobu.Sposób wedlug wynalazku opiera sie na odkryciu, ze osaldy koksu lub podobnych materialów mozna skutecznie rozbijac lub rozdrabniac i usuwac ze zbioirników przy pomocy strumienia wody, skierowanego taik, aby wywieral on dzdala'nie tnace na osad. Strumien wody o takim dzialaniu otrzymuje sie przy pomocy odpowiednio zbudowanej dyszy. Dla otrzymania dziala¬ nia tnacego lub rozbijajacego stosuje sie najlepielj strumienie wody o szybkosci przekraczajacej 65 m/ sek, przy czym naj¬ lepsze wyniki daja szybkosci 100—165 m/sek i wieksze. Strumien wody powinien byc zwarty, to znaczy nie powinien prze¬ rywac sie lub rozlewac przed uderzeniem.Oprócz tego dobrze jest stonowac strumie- nie^ mogace wywierac uderzenie o sile przekraczajace) 50 kg, przy czym najlepsze Wyniki daja strumienie o sile uderzenia, lezacej w granicach 100 i 150 kg lub wiek- sizej. Przy zastosowaniu mniejszych szyb¬ kosci lub gdy dysza posiada taka budowe, ze powoduje ona przerywanie sie strumie¬ nia, nastepuje oslabienie dzialania tnacego i zwiekszenie rozdrobnienia koksu. Powo¬ duje to znaczne przedluzenie czasu, po¬ trzebnego do usuniecia materialu stalego, a oprócz tego jest czesto nie pozadane, poniewaz jest zwykle rzecza bardziej ko¬ rzystna otrzymywanie koksu w duzych brylach wielkosci kurzego jaja. Mozna inp. zastosowac strumien wody, wyrzucany z szybkoscia 130 m/sek z dyszy o sredni¬ cy 9 mim. Strumien taki wywoluje uderze¬ nie o sile 100 !kg na powierzchni nieco tyl¬ ko wiekszej od 81 mm2.Najipraktycziniejisze wykonanie sposobu wedlug wynalazku dbejmuje dwa zabiegi: wiercenie otworów w masie usuwanego materialu badz przy pomocy strumienia wody, badz swidra, wiercacego otwór ru¬ rowy, oraz rozbijanie masy materialu przy pomocy strumienia tnacego wody wyrzu¬ canego z dyszy i skierowanego do wywier¬ conych otworów. Azeby tnacy strumien wody mozna bylo kierowac wprost w wy¬ wiercony otwór, wiercenie mozna przepro¬ wadzac w dwóch zabiegach, a mianowicie w pierwszym zabiegu wierci sie imaly otwór, a w drugim otwór ten powieksza sie lub rozwierca.Sposób wedlug wynalazku mozna sto¬ sowac do kazdego materialu (nie rozpusz¬ czalnego w wodzie), który .moze byc roz¬ bijany lub rozcinany strumieniem wody o sile uderzenia, dochodzacej do 125 kg, a nie tylko do przecinania osadów weglo¬ wych. Na rysunku przedstawiono przykla¬ dy wykonania urzadzenia do wykonywa¬ nia sposobu wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia w ogólnym widoku perspektywicznym cylindryczna komore reakcyjna wraz z urzadzeniem do usuwa¬ nia koksu, fig. 2 — w powiekszeniu widok perspektywiczny prowadnicy rury do do¬ prowadzania wody, fig. 3 — w widoku per- - 2spektywicznym oslone ido rozprowadzania wody, fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja przekro¬ je pionowe komory reakcyjinej podczas ko¬ lejnych zabiegów usuwania koksu sposo¬ bem wedlug wynalazku, fig; 7 przedstawia przekrój pionowy dyszy wytryskowej, fig. 8 ;— w widoku .perspektywicznym glowi¬ ce rotzwiercajaca z dyszami, fig. 9 — prze¬ krój podluzny konca jednej z dysz, w któ¬ re zaopatrzona jelst glowica wedlug fig. 8, fig. 10 — w widoku perspektywicznym glówna glowice z dyszami, fig. 11 — prze¬ krój podluzny jednej z dysz glowicy wed¬ lug lig. 10, fijg. 12 — w widoku perspekty- wicznyni kolnierz, który moze byc przysru¬ bowany do górnej czesci glowicy, wedlug fig. 10, fig. 13 — widok odmiennej postaci wykonania glowicy z dyszami, nadajacej sie do wykonywania pierwszych dwóch zabie¬ gów siposdbu wedlug wynalazku, fig. 14 przedstawia w czesciowym przekroju wi¬ dok zlozonej glowicy z dyszami, której czesc dolna jest na rysunku dla jasnosci obrócona o kat 90°, fig. 15 —w powieksze¬ niu rzut poziomy górnej czesci glowicy we¬ dlug fig. 14, fig. 16 — schematyczny prze¬ krój pionowy komory reakcyjnej w czasie pracy skladane') glowicy wedlug ifiig. 14, fig. 17 — w powiekszeniu przekrój piono¬ wy górnej czesici glowicy wzdluz linii a—a na fig, 14, pirzy czym lewa polowa fig. 17 jest wskazana w wlidoku z pirzodu, fig. 18— pnzekrój poziomy wzdluz linii b—b na fig. 14, f}g. 19 — widok boczny dolnej czesci glowfcy wedlug fig. 14, fig. 20 — widok z przodu, czesciowo w przekroju, odmien¬ nej po^taciNwykanania jednej z czesci glo¬ wicy wedlug fig. 14, fig. 21 — widok z bo¬ ku czesci glowicy wedlug fig. 20, fig. 22 — przekrój poziomy wzdluz linii c—c na fig. 20, fig. 23 — szczególowy widok czesci glowicy wedlug fig. 20, fig. 24 — schema¬ tyczny przekrój pionowy koniory reak¬ cyjnej, w czasie pracy odmian glowicy przedstawionych na fig. 20—23, fig. 25 — przekrój pionowy odmiennej postaci wyko¬ nania glowicy z dyszami, nadajacej sie do wykonywania pierwszych dwóch .zabiegów sposobu wedlug wynalazku, fig. 26 — dol¬ ny rzut poziomy tejze glowicy, fig. 27 — schematyczny przekrój pionowy komoiry reakcyjnej w.czasie pracy glowicy wedlug fig. 25, 26a,, fig. 28 — widok z przodu, cze* sciowo w przekroju, dolnej obrotowej cze¬ sci odmiennej postaci wykonania tej glowi¬ cy, fig. 29 — dolny rzuit poziomy czesci, wskazanej na fig. 28, fig. 30 — w powiek¬ szeniu szczególowy widok krawedzi ply¬ ty tnacej, widzianej w przekroju wzdluz li¬ nii d—d na fig. 25.Na fig* 1 cyfra 1 oznaczono komore koksowa zwyklej aparatury do rozszcze- riiainia, ustawiona na podstawie 2 i zaopa¬ trzona we wlaz górny 3 i wlaz dolny 3a (widoczny na fig. 4), Na pokrywie komo¬ ry koksowej umieszczona jest wieza 4, za- opatrzona w kilka pionowych szyin 5 w postaci ksztaltowników korytkowych.Wzdluz tych szyn przesuwa sie w kierun¬ ku pionowym prowadnica 6, zawieszona na linie, przechodzacej przez krazek 7 i nawinietej na beben 8, uruchomiany przez odpowiednie zródlo napedu. Pro¬ wadnica 6 prowadzi pionowa rure zasila¬ jaca 9 do wody wspólsrodkowo wzgledem komory koksowej. Woda moze byc dopro¬ wadzana do niej ze zbiornika 10 przez pompe 11, rure 12, lacznik przegubowy 13, rure 14 oraz pare rur 15 i 16. Rury 15 i 16 sa osadzone przegubowo lub obrotowo na osi poziomej wzgledem rury 14 w miejscu oznaczonym liczba 17 oraz tak samo prze¬ gubowo osadzone wzgledem krzyzaka (lacznika krzyzowego) 18. Pozwala to ru¬ rom 15 i 16 na przechylanie sie ku rurze 9 i z powrotem, gdy prowadnica 6 przesuwa sie pionowo, a jednoczesnie rura 14 obra¬ ca sie w laczniku przegubowym 13. Pola¬ czenie przegubowe 18a pozwala rurze 9 na obracanie sie dokola jej wlasnej osi.W ceilu usuniecia koksu z komory zdej¬ muje sie pokrywe górnego wlazu i na jej - 3 -mieg&ce przysrubowtuje plyte 19 prowadni- cy rury do doprowadzania wody. Plyta 19 posiada otwory w celu unikniecia wytwa¬ rzania sie cisnienia i jest zaolpatrzona we wsporniki 20, na których umieszczona jest plyta wodzaca 21. Plyty 19 i 21 posiadaja po srodku otwory, przez które rura zasi¬ lajaca 9 przechodzi do komory i w których porusza sie w czasie jej ruchu pionowego.Do wsporników 20 przymocowana ]est dzwignia 22 hamulca noznego, zaopatrzo¬ na w klocek hamulcowy 23, dociskany do rury zasalajacej 9.Komora koksowa moze u góry posiadac rure wypulstowa 59 zaopatrzona w za¬ wór 58.Podstawa 2 jest zaopatrzona w katow¬ nik 24, posiadajacy otwory 25 na prowad¬ nice rurowe (nie wskazane na rysunku) do prowadzenia wypuklej zaslony, sluzacej za lacznik miedzy wózkami na koks i za¬ pobiegajacej rozsypywaniu sie koksu po torach podczias ladowalnia. Do dolnego wlazu 3a komory mozna przymocowac za pomoca haków 26 oslone 27, zapobiegaja¬ ca rozlewaniu sie wody (fig. 3); po srodku tej oslony znajduje sie szczelina 28, przez która moze sie przesuwac ruira zasilajaca, jak bedzie opisane nizej; oprócz tego oslo¬ na ta posiada na swym obwodzie i wzdluz szczeliny 28 -wygiette ku górze obrzeza.Pod podstawa 2 umieszczone jest kory¬ to 29, odprowadzajace wode do zbiornika osadowego' 30. W poprzek zbiornika osa¬ dowego 30 umieszczona jest siatka 31.Zbiornik 30 jest polaczony ze zbiornikiem 10 za posrednictwem przewodów 32. Pa¬ ra plyt betonowych 33 kieruje wode do ko¬ ryta 29. Nad korytem 29 przechodza szy¬ ny 34 do przeltaiczania wózków na koks.Dysze 35 (lig. 7), posiadajaca zwezona gardziel 36 i rozszerzony otwóir wylotowy - -37 mozna przymocowac do rury zasilajacej przy pomocy gwintu.Glowica rozwierajaca (fig. 8 i 9) po¬ siada wydrazony kadlub 39 osadzony obro¬ towo za pomoca lozysk kulkowych i za¬ konczony rura z gwintem 40, przy pomocy którego mozna ja polaczyc z rura zasila¬ jaca 9. Do kadluba 39 glowicy przymoco¬ wane sa kolanka 41, zaopatrzone w dysze 42, skierowane tak, aby wytryskajaca z nich woda obracala glowice. Jedna para przeciwleglych sobie dysz jest skierowana w dól pod katem okolo 30° wzgledem po¬ ziomu, a druga para jest skierowana w gó¬ re pod katem okolo 45° do poziomu. Do kadluba 39 przymocowana jest u góry pa¬ ra skrobaczek 43, zaopatrzonych w ostre kolce.Glowica glówna, zaopatrzona w dysze tnace (fig. 10—12), sklada sie z czesci gór¬ nej i dolnej i jest, najkorzystniej, nieobro- towo polaczona z rura zasilajaca 9. Ozesc górna zawiera rure 44, która moze byc przysrubowana do rury zasilajacej 9 i jest zaopatrzona w plytke kolnierzowa 45, przysrubowana do jej dolnego konca. Za¬ krzywione rury 46, laczace sie z wnetrzem rury 44, sa zaopatrzone w dysze 47 i po¬ siadaja taki ksztalt, ze kieruja strumien wody w dól pod katem 30° do poziomu, przy czym osie tych dysz sa ulkosne wzgle¬ dem osi rury 44, wskutek czego reakcja wody udziela glowicy momentu obrotowe¬ go. Dysza 47, jak widac na fig. 11, posiada zwezajaca sie czesc kadlubowa 48, zaopa¬ trzona z jedinej strony w gwint zewnetrz¬ ny i wewnetrzne wyciecie cylindryczne 49, uksztaltowane tak, aby mogla sie w nim pomiescic tuleijlka 50, w której osadzone sa osiowo lopatki prostujace 51. Dysze 47, jak ró^vniez dysze 47a, powinny byc zbu¬ dowane tak, aby wytwarzaly strumien wo¬ dy, który by zasadniczo nie ulegal prze¬ rwaniu przed uderzeniem o mase koksu, _ co zapewnia najlepsze dzialanie tnace. Tak samo dysze 42 (fig. 8), jak równiez dysza 35 (fig. 7), powinny byc zbudowane tak, aby wytwarzany przez nie strumien wody nie rozlewal sie i nie przerywal. — 4 —Czesc dolina glowicy wedlug fig. 10 za¬ wiera pionowa rure 52, zaikonczona u gó¬ ry plylfka kolnierzowa 53, zaopatrzona w sruby lub sworznie 54, sluzace do przymo¬ cowywania jej do plytki kolnierzowej 45, Z koncem dolnym rury 52 polaczona jest para dysz 47a, zbudowanych tak, jak dy¬ sze 47* Dysze 47a moga sie obracac w gó¬ re dokola ramion obrotowych 55. Lancu¬ chy 56 podtrzymuja zwykle dysze 47a pod katem wokolo 45° nad poziomem.Gdy czesc dolna glowicy zostaje odje¬ ta, wówtozias wylot rury 44 zaslania sie kol¬ nierzem 57 z usizczellka 57a, uwidocznio¬ nym na lig. 12.Dysze, zwlaszcza dysze 35 (fig. 7), naj¬ korzystniej jest sporzadzac z utwardzonej stali, poniewaz sa one narazone! w duzym stopniu na scieranie sie.Na fig. 13 przedstawiono odmienna po¬ stac wykonania glowicy mogacej równo¬ czesnie wykoinywac czynnosci przebijajace i irozwieroajace. Glowica ta zawiera srod¬ kowa rure 60, zaopatrzona w gwint 61, po¬ zwalajacy na pirzylaczainie jej do rury za¬ silajacej 9. Do rury 60 przymocowana jest za pomoca lozysk kulkowych pierscienio¬ wa glowica obrotowa 62, wyposazona w liczne dysze 42a, podobne do dyszy 42 przedstawioinej na fig. 9. Dysize sa pochylo¬ ne w dól pod katem 30° wzgledem poziomu i sa zasilane woda z rury 9 przez zakrzy- wiome przewody 63, podparte poprzeczny¬ mi kolnierzami 64, przymocowanymi do, glowicy 62 i obracajacymi sie wraz z nia.Pod kolnierzami umocowany jest swider 65. Krawedzie zewnetrzne kolnierzy 64 sa wylkomame jako krawedzie tnace, najko¬ rzystniej wykonane ze stopu • sitellltowego i szlifowane.Czynnosc usuwania koksu wedlug wy¬ nalazku niniejszego wykonywa sie w na¬ stepujacy sposób.Przede wszystkim oziebia sie w dowol¬ ny sposób komore koksowa, np. przez wprowadzanie pary w ciagu 15—30 minut, po czym wprowadza sie wode w ciagu 30 minut — 2 godzlln. Wode te mozna wpro¬ wadzac badz zwyklymi przewodami, badz Specjalnymi przewo'dami tloczinymi, prze¬ widzianymi w tym celu. Przy stosowaniu sposobu wedlug wynalazku komory kokso¬ wej nie trzeba loziebiiac do takiego stop¬ nia, jak przy stosowaniu sposobu linowego.Najpralktycizniejszy sposób postepowainia obejmuje trzy nastepujace zabiegi: Zabieg iplieirwszy (wyjasniony na fig. 4).- Komore otwiera sie u góry i u dolu i przymocowuje do górnego wlazu 3 ply¬ te 19 prowadnicy rury zasilajacej. Prowad¬ nice 6 ruiry zasilajacej podnosi sie do gór¬ nej czesci wiezy, a dysze 35 przymocowu¬ je do dollnego konca rury 9. Nastepnie ze¬ spól tein opuszcza sie w glab komory i do¬ prowadza do dyszy wode pod wysokim cisnieniem, mp. 100 kg/cm2, mierzonym przy pompie, co powoduje wytrysk w dól strumienia wody o bardzo duzej szybkosci.Szybkosc wytryskujjacego strumienia wo¬ dy imoze wynjosiic np. 2000—3400 litrów/ min lub wiecej przy uzyciu dyszy o dlugo¬ scia 20 om, której gardziel posiada sredni¬ ce 18 lub 21 mm, a otwór wylotowy — srednice 21 lub 25 mm. Woda przebija pio¬ nowy otwór w masie koksu, przy czym srednica tego otworu jest diosc duza, tak ze rura zasilajaca moze sie w nim swobod¬ nie poruszac. Podczas tej cfcynnoscii rure, prowadzona plytami 19 i 21, stopniowo sie opuszcza. W wiekszosci przypadków, cho¬ ciaz otwór jest przebijany od góry, woda wyplywa dolnym wlazem,, mie zalewajac komoiry. Drobne kawalki koksu, wypluki¬ wane' przy powyzszej czynnoscif zostaja zatrzymane przez glówna mase koksu. Gdy ma sie do czynienia z warstwami koksu specjalnie twardymi lub asfaltowymi, a przeplyw wody przez te warstwy jest nie¬ dostateczny, wówczas do odprowadzania wody moze sluzyc rura 59. W wiekszosci jednak przypadków przez samikniecie do- — 5 —plywu wody komore mozna (momentalnie opróznic z wody przez dno. W przypadku nicinonmallnie grubych warstw koksu asfal¬ towego lub speicjalnie twardego moze rów-, niez zajjsc potrzeba przebicia takiej war¬ stwy przez podnoszenie zespolu na 20— 50 cm i opulsizczanie gó. Czynnosc te pow¬ tarza sie, ai do przebicia warstwy, poslu¬ gujac sie w tym celu bebnem 8 z nawinieta lina o napedlzie silnikowym lub pomocni¬ czym recznie napedzanym wyciagiem.W celu zmniejszenia wymaganej wyso¬ kosci wiezy 4 rura zasilajaca 9 moze skla¬ dac sie z kilku laczonych tze soba odcin¬ ków, które kolejno dolacza sie, gdy pro¬ wadnica 6 irury osiaga swe polozenie naj¬ nizsze.Pierwszy zabieg mozna równiez wyko¬ nywac przy pomocy wiercenia, przy czym dobrze jest tez wprowadzac wiode w celu wyplukiwania pokruszonego materialu.Ewentualnie mozna tez, zanim nastapi koksowanie, umiescic w komorze kokso¬ wej rure, która nastepnie wyjmuje isie za pomoca -wyciagu, przy czym pozostaje w materiale srodkowy otwór.Zabieg drugi (wyjasniony na fig. 5).Celem izabiegu drugiego, który niekie¬ dy mozna pominac, jest takie zwiekszenie wymiarów poczatkowego otworu dlo 45— 60 om srednicy, afiy glowicy mozna bylo uzyc w ostatnim zabiegli bez jej stykania sie z wairstwa koksu, a jej praca mogla byc uwiazana za dalszy ciag czynnosci wier¬ cenia otworu, podanego w opisie pierw¬ szego zabiegu. Przy koncu zabiegu pierw¬ szego otwór srodkowy zostaje przebity przez koks az do dna i dysza 35 wychodlzi przez dolny wlaz 3a i przez szczeline 28 w oslonie 27 na zewnatrz komory kokso¬ wej. Dysze 35 odejmuje sie, a na jej miej¬ sce przykreca glowice rozwiercajaca, np. glowice wedlug fig. 8. Nastepnie oslone 27 usuwa sie, po czym rure i glowice podnosi 5'ie stopniowo przez ikomore doprowadza¬ jac jednoczesnie wode pod pelnym cisnie- nieim, co powoduje obracanie sie glowicy z wielka szybkoscia, np. 1000 obr/min.Ilosc doprowadzanej wody moze wynosic np. 1600—3000 litrów/min lub wiecej, przy glowicy o dwóch lub wiekszej liczbie dysz 42, którydh srednica wylotu wynosi 9 mm.Skrobaczki 43 sluza glównie do zapobie¬ gania groimaidzeniu sie koksu na glowicy i hamowaniu przez to jej obrotów, nie zas do ciecia, poniewaz glówna czynnosc tna¬ ca jest wykonywana przez wode.Zabieg drugi mozna tez wykonywac równoczesnie z zabiegiem pierwszym, np. w razie osadzenia dyszy przebijajacej na glowicy rozwiercajacej, przy silajaca 9 przymocowuje sie w tym ukla¬ dzie do przeciwleglego konca kadluba 39* Mozna równiez zastosowac glowice we¬ dlug fig. 13. Reakcja wody wytryskujacej z dysz 42a powoduje obracanie sie glo¬ wicy 62 z wielka szybkoscia,'wskutek cze¬ go swider 65 i krawedzie kolnierzy 64 tna koks. Woda splulkuije rozdrobniony koks, jak opisano powyzej.Zabieg trzeci (wyjasniony na fig. 6).Jest to zabieg ostatni, w -czasie które¬ go nastepuje rozbicie calej masy koksu i calkowite Usuniecie go z komory. Prze¬ prowadza siie go najkorzystniej po ukon¬ czeniu zabiegów pierwszego i drugiego, lecz moze on równiez byc wykonywany równoczesnie z kazdym z nich lub z oby¬ dwoma. Po' ukonczeniu zabiegu drugiego, glowice irozwiercajaca opuszcza sie pod komore koksowa, odejmuje ja i przykreca na jej miejsce glowice glówna, nip. glowice wedlug fig. 10. Do ciecia wstepnego odla¬ cza sie dolna czesc glowicy glównej, a do plytki kolnierzowej 45 przymocowuje sie kolnierz 57, zamykajacy dolny koniec ru¬ ry 44. Nastepnie podnosi sie rure 9 z przy¬ mocowana do niej górna czescia glowicy do góry i — skoro tylko dysze znajda sie w polozeniu nad szyja wlazu — rozpoczy- 6na sie wytryslkiwanie wody. Dzieki kato¬ wemu polozeniu dysz glowica, wraz z rura zasilajaca, -obraca sie, przy cizym szybkosc ¦jej [obrotu najlepiej jest regufowac przy po¬ mocy hamulca nozneigo 22—23 tak, aby nie przekroczyc 2—4 obr/min. Szybkosc jed¬ nak obrotu zalezy od wielkosci oczyszcza¬ nej Ikomory, a obroty nalezy regulowac tak, aby jreden obrót dokonywal w masie kok¬ su jednego pelnego kolowego ciecia. Utrzy¬ mujac nadal cisnienie wody podnosi sie ze¬ spól na wysokosc 15—18 cm, po czym obracanie odbywa sie nadal. Czynnosc te prowadzi sie dalej, az do usuniecia z dna komory koksu do wysokosci okolo 1,5 m.Nastepnie zamyka isie doplyw wody, obni¬ za sie zespól, wysuwajac glowice na ze¬ wnatrz komory odlacza sie slepy kolnierz 57 i dolacza dolna czesc glowicy glównej przy pomocy sworzni 54. Nastepnie caly zespól podnosi sie do dna masy koksu, przy czym dysze 47a sklada sie w góre dla umozliwienia ich przejscia przez szyje wla¬ zu 3a. Caly zespól po wejsciu do komory koksowej przybiera polozenie, wskazane na fig. 10. Zespól ten podnosi sie w ko¬ morze koksowej do polozenia, wskazane¬ go na fig. 6, po czym puszcza sie wode pod pelnym cisnieniem. Szybkosc wyply¬ wu wody moze wynosic np. 2000—3400 litrów/min przy uzyciu dysz 47 i 47a, po¬ siadajjacych otwory o srednicy 9 mm. Dy¬ sze 47a kieruja strumienie wody w góre, przy czym strumienie te padaja na,sciane komory na tej samej wysokosci, co stru¬ mienie z dysz 47 skierowane w dól, cho¬ ciaz strumienie z dysz 47a mpga byc tez skierowane nieco nizej. Kat miedzy stru¬ mieniami z dysz 47 i 47a powinien wynosic okolo 90°. Podobnie, jak w zabiegu drugim, rure zasilajaca wraz z glowica dyszowa podnosi sie stopniowo, az do calkowitego usuniecia kdksu z komory koksowej.Dla przykladu mozna powiedziec, ze calkowity czas, zuzyty na pompowanie podczas trzech zabiegów usuwania koksii z komory o wysokosci 14 m i srednicy 3,5 m, przy podanych szybkosciach prze¬ plywu i podanych wymiatach dysz, wyno¬ si zwykle od 1 do 2^ godzin.Na czas czynnosci natryskiwania pod komora koksowa umieszczony jest wy¬ wrotny lub przechylny wózek na mieszani¬ ne wody i koksu. Wieksza czesc koksu osiada na dnie wózka, a tylko najdrobniej¬ sze kawalki sa splukiwane po bokach . i przez otwory w wózku. Woda, skierowa¬ na przez plyty 33, splywa do koryta 29 zabierajac ze soba ten drobny koks. Obok komory znajduje sie dowolna liczba zbior¬ ników osadowych 30. Po osadzeniu sie ciezszych czastek koksu czesciowo oczysz¬ czona woda przechodzi przez sito lub siat¬ ke 31, która zatrzymuje najdrobniejsze czastki koksu.W niektórych przypadkach zachodzi potrzeba stosowania glowicy zlozonej (fig. 14—19), która pozwala na równoczesne wykonywanie zabiegu drugiego i zabiegu trzeciego sposobu za jednym ruchem rury zasilajacej przez warstwe koksu. Taka glo¬ wica rfozóna sklada sie z kilku czesci, z których kazda wycina w masie koksu coraz to szerszy otwór, pozwalajac dzia¬ lac bez przeszkód czesci nastepnej. Le¬ piej jest wykonywac powyzej opisane za¬ biegi drugi i trzeci przez ruch do góry ta¬ kiej zlozonej glowicy, zawieszonej na ru¬ rze zasilajacej, wskutek czego odcinek wi¬ rujacy dniala jak rozwieirtak, mozna jed¬ nak równiez glowicy nie zawieszac, lecz podpierac ja i doprowadzac do niej wode od dolu. W tym przypadku mozna pomi¬ nac w razie potrzeby zabieg pierwszy, przy czym odcinek wirujacy nie wykony¬ wa wtedy dzialania rozwiercajacego, lecz' bezposrednio przebija otwór srodkowy w masie koksu. Mozna równiez w tym celu przymocowac swider do górnego konca szybko wirujacej glowicy.Jaik widac iia fig. 14, glowica zlozona sklada sie z trzech polaczonych osiowo czesci: wirujacej czesci górnej — od gwin^ towanego górnego konca rury 101 do kol¬ nierza zlaczowego 102, tnacej czesci srod¬ kowej — od kolnierza zlaczowego 103 do kolnierza zlaczowego 104 oiraz tnacej czer sci dolnej — od kolnierza zlaczowego 105 do konca glowicy. Te trzy czesci, zlozone razem, tworza sztywny przewód, który piozna przymocowac górnym koncem do zródla cieczy pod cisnieniem. W razie od¬ laczenia czesci dolnej lub dolnej i srod¬ kowej, do kolnierza 102 lub 104 przymoco¬ wuje sie odpowiedni kolnierz zaslaniajacy w celu zamkniecia otwartego w dól prze¬ wodu.Dzialanie wirujacej czesci górnej (fig. 14, 15 i 17) polega na poszerzaniu otwo¬ ru w masie stalego materialu do wymia¬ rów, dostatecznych do wpuszczenia do niego pierwszych dysz tnacych. W niniej¬ szej postaci wykonania czesc górna dziala jak rozwiertak poszerzajac poczatkowy otwór, w którym znajduje sie rura zasila¬ jaca do wody; dzialanie to, jak wspom¬ niano, moze jednak byc tylko tnace w przypadku, gdy glowica jest podparta od dolu i nie wywiercono przedtem otworu wstepnego.Liczne otwory 108 (fig. 17), rozmiesz¬ czone na róznych poziomach, pozwalaja na promieniowy przeplyw wody z rury 101.Tuleja 109, zaopatrzona w liczne otwory 110, zgadzajace sie z otwórami 108, jest przymocowana do rury 101 przy pomocy srub nastawnych 111. Para gniazd do lo¬ zysk kulkowych, umocowana nad tuleja 109 i pod nia, zawiera pierscienie wewnetrz- ^ne 112, 113, nieruchome wzgledem rury 101 i pierscienie zewnetrzne 114, 115, obraca¬ jace sie wzgledem niej. Pierscien 116, przymocowany do rury 101, tworzy piono¬ wa podstawe pierscienia wewnetrznego 113.Lozyska sa napelnione smarem, nieprzepu- szozajacym wody.Oslona obrotowa 117 jest przymocowa- na do pierscieni zewnetrznych 114 i 115 przy pomocy tulei 118 i pierscienia roizpor- rowego 119, przytrzymywanych razem pier¬ scieniem 1%0, przymocowanym do oslony 117 srubami 121. Miedzy oslona 117 i pier¬ scieniem 120 moze byc umieszczona uszczelka. Do oslony 117 i do pierscienia 120 przysrubowane sa tulleje brazowe 122 i 123. Tuleje te posiadaja na swych we¬ wnetrznych powierzchniach przylegajacych do rury 101 pierscieniowe rowki. Przewo¬ dy boczne 124 i 125, przymocowane do sciany oslony 117 przez spawanie, sa pola¬ czone z wnetrzem rury 101 przy pomocy otworów 126 i 127, wykonanych w oslonie 117 i w tulei 118. Kazdy przewód boczny jest zaopatrzony w dysze 128, przy czym miedzy przewodem i dysza znajduje sie kolanko prostokatne 129, co pozwala na dowolne dobieranie katowego ustawienia osi dyszy. Azeby zapobiec rozluznieniu lub przypadkowemu naruszeniu polozenia dy¬ szy, mozna przypoic krótki pret metalo¬ wy 130.Do oslony 117 przymocowana jest sru¬ bami glówkowymi 134, 135 para skroba¬ czek 132 i 133. Kazda skrobaczka jest za¬ opatrzona w liczne kolce piramidalne 136, 137, przymocowane do niej przez przypo- jenie ich trzonków do pierscieni 140. Skro¬ baczki sa przewidziane tylko w tym celu, aby zapobiec przeszkadzaniu przez mate¬ rial staly dzialaniu wirnika, gdyz wstepnej czynnosci tnacej dokoriywuja strumienie wody.Tnaca czesc srodkowa glowicy (fig. 14 i 18) jest zaopatrzona w pierwsze dysze tnace, które sa ,,wodzacymi glównymi dy¬ szami tnacymi", gdy glowica porusza sie osiowo w masie materialu stalego.Rura bezszwowa 141, przymocowana do kolnierza zlaczowego 103, laczy sie z ru¬ ra 101 i rozszerzona czescia 142. Para krzywych rur 143 i 144 jest przypojona w dole w miejscu zwezania sie czesci 142. — 8 —Kazda z krzywych rur 143% i 144 jest za¬ opatrzona w stopniowo zwezajaca sie dy¬ sze 145, której os jest nachylona w dól i (najkorzystniej) ukosna wzgledem osi ru¬ ry zasilajacej do wody, przez co dzialanie woidy wprawia w ruch obrotowy rury 101 i 141. Rura 151 laczy czesc 142 z kolnie¬ rzem zlaczowym 104.Plyta ochronna 152 o ksztalcie jajowa¬ tym jest przypojona do górnej pochylej powierzchni czesci 142 i przymocowana do rury 151 przy pomocy licznych promienio¬ wych -plytek 153. Promieniowe wymiary ze¬ wnetrzne plyty ochronnej w najszerszym miejscu przekraczaja nieco promieniowa odleglosc konców dysz 145 od oisi rury 151, dzieki czemu material staly, który ewen¬ tualnie nie zostal usuniety przez wirnik, nie moze przeszkadzac dyszoim 145, a ma¬ terial staly, rozbity przez wirnik, opada w dól poza dyszami.Tnaca czesc dolna glowicy (fig. 14, 18 i 19) jest zaopatrzona równiez w dysze tnace, które sa „drugimi glównymi dyszami tnacymi", gdy glowica porusza sie osiowo w masie materialu -stalego.Rura 154 jest przymocowana swym gór¬ nym koncem do kolnierza zlaczowego 105, a dolnym koncem — do czesci 155, zaopa¬ trzonej z kazdej strony w zlacze 156, przy- mocowane w miejscu 157 do kolanka obro¬ towego 158. Kolanko obrotowe 158 jest po¬ laczone z krzywa rura 159.Dysze 145a, tworzace drugie glówne dysze tnace, sa osadzone na koncach rur 159 tak, ze leza w jednej plaszczyznie pk nowej iz osia rury 154.Rury 159, które, za posrednictwem ko¬ lanek 158 moga byc obracane dckola osi poziomej zlaczy 156, sa zwykle podtrzy¬ mywane przez elastyczne podparcie, np. przez lancuchy 160, przymocowane do za¬ cisków rurowych 161 i 162. Dysize 145 i 145q najlepiej jest ustawic wzgledem sie¬ bie pod katem 90°, jak widac na fig. 18, a -dlugosc rury 151 ddbrac tak, aby stru¬ mienie wody, wyplywajace z dyszy 145a, padaly na scianke oczyszczanego zbiorni¬ ka na wysokosci okolo 1 m ponizej punk¬ tu przeciecia osi dylsiz 145 ze sciana zbior¬ nika, jak widac na fig. 16. W ten sposób strumienie z dysz 145 oraz strumienie z dysz 145a leza zas^dnicz;o na urojonych po- wierzchniiach obrotu, które przecinaja sie wzdluz kola, polozonego zewnatrz zbiorni¬ ka, jak widac na fig. 16. Na fig. 16 przed¬ stawiono schematyczilie przekrój pionowy komory reakcyjnej w czasie pracy sklada¬ nej glowicy wedlug fig. 14.Liczba 163 oznacza pionowa cylindrycz¬ na komore koksowa, liczba 164 — mase koksu w komiorze, W którym uprzednio wy¬ wiercono pionowy otwór 165 na rure za¬ silajaca. Do rury zasilajacej 107, przecho¬ dzacej przez OtWór 165 i wypuszczonej przez dolny wlaz 166, przymocowuje sie rure 101 glowicy i poczatkowo odejmuje dolna i srodkowa czesc glowicy, a kolnierz 102 zaslania. Nastepnie podnosi, sie rure zasilajaca wraz z górna czescia wirujaca * i gdy czesc wiruljaca przejdzie przez dol¬ ny wlaz 106 doprowadza sie do rury 107 od góry wode pod pelnym cisnieniem, wskutek czego z dysz 128 wyplywaja skie¬ rowane w góre strumienie wody, a oslo¬ na 117 wiruje z wielka szybkoscia. Stru¬ mienie wody odcinaja koks nad wirnikiem, poszerzajac poczatkowy otwór do srednicy nieco wiekszej od wymiarów plyty 152, której srednica wynosi zwykle 45—60 cm.Rure z czescia wirujaca glowicy podnosi sie stopniowo, az zostanie wywiercony roz¬ szerzony otwór 167 o_ wysokosci okolo 1 nu Po przerwaniu doplywu wody opuszcza sie rure zasilajaca i czesc wirujaca, po czym do kolnierza zlaczowego 102 przy¬ lacza sie srodkowa czesc tnaca glowicy, a kolnierz zlaczowy 104 zaslania. Nastepnie znów podnosi sie caly zespól w celu dopro¬ wadzenia dyszy 145 ponad szyje wlazu i ponownie puszcza sie wode pod pelnym cisnieniem. Oslona 117 obraca sie dalej, a - 9 —posizerzanie otworu poczatkowego postepu¬ je naprzód, jak opisano powyzej/ Równo¬ czesnie z dysz 145 wyplywaja ograniczone strumienie wody, powodujace obracanie sie srodkowej czesci tnacej, niezaleznie od od¬ cinka wirujacego. Jednoczesnie obraca sie rura zasilajaca 107, do której czesc srod¬ kowa nie jest przymocowana obrotowo.Szybkosc obrotu srodkowej czesci tnacej najkorzystniej -jest uregulowac tak, aby nie przekraczala 2—4 obrotów na minute i dby za kazdym obrotem w masie koksu nastepowalo jedno calkowite ciecie wzdluz linii kolowej. -. Na przyklad za jednym obrotem moze byc dokonane ciecie w po¬ staci scietego stozka o wysokosci 15 lub 18 cm, siegajace prawie do sciany komo¬ ry. Czynnosc te powtarza sie, az do usu¬ niecia warstwy koksu o wysokosci prawie 1,7 m z dna komory.Nastepnie zamyka sie doplyw wody, zespól opuszcza sie przez dolny wlaz i do kolnierza 104 dolacza dolna czesc tnaca glowicy. Nastepnie rury 159 sklada sie ku górze i! podnosi caly zespól. Ramiona 159 po wejsciu glowicy do komory koksowej przybieraja polozenie wskazane na fig. 14 i 16. Potem podnosi sie caly zespól tak, aby dysze 145 srodkowej czesci g|lowicy znalazly sie w tym samym miejscu, co przy koncu poprzedniego zabiegu, jak wi¬ dac na fig. 16, i ponownie doprowadza sie do glowicy wode pod pelnym cisnieniem.Wirujaca czesc górna obraca sie dalej ze stosunkowo duza szybkoscia, podczas gdy obie czesci tnace obracaja sie z mniejsza szybkoscia. Dysze 145 i 145a wyrzucaja silne strumienie wody odcinajace koks, zwykle w postaci bryl, które spadaja w dól komory i wylatuja przez ddny wlaz, jak wskazano na fig. 16.Srodkowa czesc tnaca glowicy od kol¬ nierza zlajczowego 103 do kolnierza zla- czowego 104 moze tez byc zbudowana od¬ miennie, jak wskazano na fig. 20—23. W tej postaci wykonania czesc srodkowa po* siada dwie pary dysz na róznych pozio¬ mach, dzieki czemu moze ona miec znacz¬ nie mniejsza srednice, niz wedlug fig. 14, a kilka warstw koksu lub podobnego ma¬ terialu mozna usunac za jednym podnie¬ sieniem glowicy, skracajac przez to czas potrzebny do opróznienia komory.Jak widac na fig. 20 i 21, krótka bez¬ szwowa rura 170, przymocowana do kol¬ nierza 103', jest przypojona do szerokiej oslony wydrazonej 171, posiadajacej glad¬ ka i wypukla ku górze powierzchnie zew¬ netrzna. Oslona 171 jest polaczona z wne¬ trzem rury 170. Stozek 17la jest osadzo¬ ny w dnie oslony. Do dna oslony przymo¬ cowane sa dwa przewody 172 i 173, umie¬ szczone srednicowo na przeciwko siebie i polaczone z rura 174. Przewody te pro¬ wadza wode z rury 170 do rury 174.Do dna oslony, pomiedzy przewodami 172, 173, przysrubowane sa poza tym dwa laczniki 175, 176 o budowie ipodanej na fig. 23. Boczne odgalezienie 177 kazdego lacz¬ nika jest odchylone w dól pod katem 15° od poziomu, a kazdy z laczników, jak wi¬ dac na fig. 22, jest ustawiony w plaszczyz¬ nie pionowej, tworzacej kat okolo 32° z plaszczyzna przechodzaca przez os glo¬ wicy i oba laczniki. Kazde boczne odga¬ lezienie 177 jest zaopatrzone w dysze 145' o takiej dlugosci, ze przykryte sa one od góry oslona 171. Przewody 172, 173 sa nieco wygiete na zewnatrz w celu umiesz¬ czenia dysz/Laczniki rurowe sa umocowy¬ wane w zadanym kierunku przy pomocy srub 178.Kazdy lacznik jest zaopatrzony w przy¬ srubowane do niego kolanko 179, zakrzy¬ wione i skierowane tak, aby os dolnego konca byla odchylona w dól pod katem okolo 15° od poziomu i lezala w plaszczyz¬ nie pionowej, tworzacej kat okolo 27° z plaszczyzna przechodzaca przez os glo¬ wicy i oba laczniki, jak widac na fig. 22.Do kazdego kolanka 179 przymocowana jest dysza 145". Dysze 145" i kolanka 179 — 10 —sa umocowywane w zadanym kierunku przy pomocy srub 180.Górna para dysz 145' wywiera na glo¬ wice moment obrotowy, skierowany w le¬ wo (jak widac na fig. 22), podczas gdy dolna para dysz 145" wywiera na nia mo- menit obrotowy, skierowany w prawo. Po1 niewaz jednak kat ustawienia dysz gór¬ nych jest wiekszy od kata ustawienia dysz dolnych, przeto dzialanie ich jest silniej¬ sze, niz dzialanie dysz dolnych i w wyni¬ ku tego ,glowica obraca sie w lewo. Urza¬ dzenie takie umozliwia nastawianie wiel¬ kosci momentu obrotowegp i pozwala na wieksza swobode w ustawianiu dysz, po¬ niewaz mozna zmieniac ich kierunki nie wplywajac na ostateczny moment obro¬ towy.Srodkowa czesc tnaca glowicy wedlulg fig. 20—23 uruchomia sie tak, jak opisa¬ no wyzej w przypadku glowicy wedlug fig. 14. Wykonuje ona równoczesnie dwa ciecia, jak widac schematycznie na fig. 24.Na fig. 25—30 podano bardziej szcze¬ gólowo urzadzenie pozwalajace na równo¬ czesne wykonywanie pierwszego i drugiego zabieigu sposobu wedlug wynalazku oraz glowice, wskazana juz na fig. 13, która mozna zastosowac do tego celu.Jak widac na fig, 25, 26 i 27, rura 201 jest zaopatrzona na górnym koncu w gwint zewnetrzny, dzieki któremu mozna ja po¬ laczyc z rura pionowa 202 do doprowadza¬ nia wody. Na koncu ddlnym rura 201 po¬ siada wywinfety na zewnatrz kolnierz 203: Na rurze 201 osadzona jest para gniaizd 204, 205 na lozyska kulkowe, przy czym ich pierscienie wewnetrzne stykaja sie z powierzchnia zewnetrzna rury 201. Piers¬ cien wewnetrzny gniazda dolnego 204 spo¬ czywa na kolnierzu 203, a pierscien we¬ wnetrzny gniazda górnego 205 jest oddzie¬ lony od pierscienia poprzedniego wewne¬ trzna tuleja rozporowa 206. Gwintowany pierscien 207, zabezpieczony przed obraca¬ niem sie sruba 208, przytrzymuje w miej¬ scu górny pierscien wewnetrzny. Na gór¬ nej powierzchni pierscienia 207 znajduje sie pierscieniowe zgrubienie.Wirnik zawiera oslone 209, która moz¬ na naisunac w dól przez gniazda lozysko¬ we i zewnetrzna tuleje rozporowa 210, która oddziela od siebie zewnetrzne piers¬ cienie gniazd lozyskowych. Oslona 209 jest zaopatrzona w otwór 211 do wprowadzania smaru, który dostaje sie do gniazd lozy¬ skowych rowkiem pierscieniowym 212 na zewnetrznej powierzchni tulei rozporowej 210 i jednym lub kilkoma otworami 213, przechodzacymi przez tuleje. Pierscien 214, osadzony na rurze 201 pod gniazdami lo¬ zyskowymi, podpiera pierscien zewnetrzny dolnego gniaizda lozyskowego 204, sam zas spoczywa na plycie koltnierzowej 215, któ¬ ra jest przymocowana do wywinietego kol¬ nierza 216 oslony 209 srubami 217. Po¬ wierzchnia wewnetrzna oslóftiy 209 posiada u góry wyzlobienie 218 na pierscieniowe zgrubienie pierscienia 207, co zapobiega wyciekaniu1 smaru z lozysk. Miedzy dnem oslony 209 i plyta 215 moze byc umieszczo¬ na uszczelka 219, uszczelniajaca pierscien 214 wzgledem plyty 215.Plyta 215 posiada posrodku otwór, w którym timocowany jest, np. przez spawa¬ nie, kielich 220 {który moze byc wykona¬ ny z krótkiego kawalka rury bezszwowej, zamknietej spawana glowica), tworzacy przewód laczacy sie z rura 201. Krawedz górna kielicha 220 jest (zaopatrzona w pier¬ scieniowe zgrubienie wcholdzace w rowek 221 powierzchni dolnej kolnierza 203. Pier¬ scien 214 równiez posiada takie zgrubienie, jak widac na rysunku. Takie zgrubienia na pierscieniu 214 i na kielichu 220 zapobier gaja przeciekaniu wody do gniazd lozysko¬ wych i wyciekaniu z nich smaru. Krawedz zewnetrzna plyty 215 równiez posiada po¬ dobne zgrubienie 215a wchodzace, jak wi¬ dac na rysunku, w wyzlobienie kolnie¬ rza 216. — 11 -Do dolnej powierzchni plyty 215 i do kielicha 220 (przymocowane sa przez spa¬ wanie cztery plyty tnace lub ostrza 222.Plyty te posiadaja mniej wiecej ksztalt wycinka kolowego, wystajacego promienio¬ wo na zewnatrz plyty 215. Krawedzie ze¬ wnetrzne plyt 222, tworzace krawedzie tnace 223, sa sciete ukosnie mniej wiecej pod katem 15° i zahartowane. Moga one byc wykonane hp. ze stopu stellitowego i doszlifowane.W dno kielicha 220 wkrecona jest dy¬ sza 224, posiadajaca gladki, stopniowo zwe¬ zajacy sie otwór 225. Jest ona uksztalto¬ wana tak, aby strumien wody kierowala w dól. Jest ona najkorzystniej, lecz nieko¬ niecznie, osadzona na tej saijiej osi, co ru¬ ra 201, i umieszczona nad dolna krawedzia ostrzy tnacych tak, dby byla. chroniona przez nie.Cztery krzywe przewody 226 lacza sie z wnetrzem .kielicha 220, jak widac na fig. 26. Przewody te doprowadzaja wode do dysz 227, osadzonych, w plytach 222 i wy* rzucajacych strumienie wody w kierunku poziomym, prostopadle do powierzchni plyt. Te dysze 227 moga posiadac gladkie stopniowo zwezajace sie otwory wylotowe.Dysze 227, osadzone poziomo, wywieraja na wirnik najwiekszy momerit obrotowym mozna jednak równiez niektóre z nich lub wszystkie pochylic w dól, jak widac na fig. 28 i 29, lub nawet w góre. Dysze 227 i przewody 226 w celu zabezpieczenia przed uderzeniami kawalków koksu nie po¬ winny wystawac poza plyte 215.W kolnierzu 216 osadzone sa liczne kolce stozkowe 229, wykonane ze stali na¬ rzedziowej i zaopatrzone w gwintowane trzonki. Dzieki tym kolcom kawalki koksu, które ewentualnie zostalyby odbite w cza¬ sie wiercenia, nie moga zatykac otworu i zatrzymywac obrotu wirnika.W zewnetrznej krawedlzi plyty 215 i kolnierza 216 wyciete sa liczne wyciecia pólokragle 231, których krawedzie 231a s4 sciete ukosnie tak, ze woda moze przeply¬ wac przez te wyciecia w czasie pracy wir¬ nika.Na fig. 27 przedstawiono schematycz¬ nie przekrój pionowy przez komore reak¬ cyjna w czasie pracy glowicy wedlug fig. 25, 26. Liczba 232 oznacza, pionowa cylin¬ dryczna komore koksowa, a liczba 233 — mase koksu. Dla wywiercenia otworu srod¬ kowego przykreca sie, po usunieciu pokryw* górnego i dolnego wlazu i przynajmniej czesciowym ochlodzeniu koksu, glowice do rury zasilajacej 202, i opuszcza ja w glab komory, a po znalezieniu sie dysz 227 we¬ wnatrz komory doprowadza sie wode pod pelnym cisnieniem.Weda, wytryskujaca z dyszy 224, prze¬ bija dtwór 234 na blisko 1 m przed ostrza¬ mi tnacymi. Reakcja wody, wyplywajacej z dysz 227, powoduje obracanie sie wirni¬ ka z wielka szybkoscia, np, z szybkoscia 1000 obr/min. Glowice powoli opuszcza sie doprowadzajac krawedzie tnace 223 plyt 222 do zetkniecia z koksem, wskutek czego wierca one w masie koksu otwór rurowy.Na poziomie dysz 227 otwór ten rozszerza sie, jak wskazuje liczba 235, pod tnacym dziailaniem strumieni wody.Srednica otworu, utworzonego pod dzia¬ laniem strumieni wody, jest zwykle 1V2-— 2y2 razy wieksza od srednicowej odleglo¬ sci miedzy górnymi czesciami krawedzi tna¬ cych 223. Zespól opuszcza sie powoli, az glowica przejdzie przez wlaz dolny 236.Poddzas pracy glowicy drobne czastki kok¬ su i woda rozchodza sie poprzez warstwe koksu, a woda odplywa wlazem dolnym 236. Dzialanie strumienia wody z dyszy 224, wybijajacego otwór 234 na kilka stóp pod nozami 222, zapewnia niezbedna prze¬ strzen dla przesiakania wody w warstwe koksu. Jezeli szybkosc przedostawania sie wody w gl^b warstwy koksu pod glowica jest niedostateczna, wówczas nadmiar wo¬ dy, a niekiedy i koksu, "plynie w góre doko¬ la plyty 215 i przez wyciecia 231 dostaje sie - 12 -do warstwy koksu w miejscach, polozonych nad glowica. Niekiedy nieznaczne ilosci rozdrobnionego koksu gromadza sie nad glowica, lecz ilosci te okazaly sie niedosta¬ teczne dlla wiekszego zahamowania szyb¬ kosci obrotu i przeszkadzania czynnosci tnacej.W odmiennych postaciach wykonania, przedstawionych na fig. 28 i 29, rura 201, oslona 209 oraz urzadzenia lozyskowe i smarowe sa takie, jak w postaci wyko¬ nania wedlug fig. 25, Dolna czesc wirnika posiada plyte kolnierzowa 215' z wyciecia¬ mi 231', 231d, plyty tnace 222' o krawe¬ dziach tnacych 223', tak jak na fig. 25. Za¬ miast jednak dyszy odmiana ta posiada swider gwiazdowy 237, zaopatrzony w kil¬ ka, np. w piec krawedzi tnacych. Trzon 238 swidra jest przypojony do plyty kwa¬ dratowej 239, posiadajacej posrodku otwór, do którego wchodzi trzon 238. Plyta 239 jest przymocowana do plyt tnacych 222' przez spawanie, jak widac na fig. 29, Krzywe przewody 226' lacza kielich 220' z dyszami 227', osadzonymi w plytach tna¬ cych 222', przy czym jedyna róznica mie¬ dzy ta budowa i budowa poprzednio opi¬ sana polega na tym, zebsie dysz 227' sa odchylone w dól pod katem okdlo 30° od poziomu. Dzieki takiemu urzadzeniu stru-* mienie wody z dysz 227' wycinaja otwór przed górnymi czesciami plyt tnacych 222' zmniejszajac w ten sposób ich obciazenie. PL