Istnie|e caly szereg sposobów, przezna¬ czonych do przerobia olejów i substancyj weglowodorowych na oleje swietlne. Spo¬ soby powyzsze oparte sa na wywolanilu rozkladu, weglowodorów albo na hydroge- nacji w obecnosci katalizatorów na pod¬ stawie reakcji pmL PauTai Sabatie^a, Na¬ sycone weglowodory o zlozonej budowte rozpadaja sie przytein ma weglowodory nie¬ nasycone, nai gaz i n^ smole (gjudrony). Dla przerobienia tych produktów, a w szcze¬ gólnosci weglowodorów nienasyconych na weglowodory mniej lub wiecej podobne do weglowodorów, zawartych w surowych o- lejach swietlnych, nalezy stosowac hydroge- nacje,, która nastepuje przy pewnych tem¬ peraturach iJ cisnieniu (por. metode Ser¬ giusz, w której wodór dziala na produkt pod cisnieniem 100 do 150 atm), Kazdy z takich sposobów posiada pew¬ ne braki pod wzgledem teoretycznym lub praktycznym. Oleje, otrzymane ta droga, róznia sie od produktów, otrzymanych za- ponioca destylacji ropy surowej. Przyrza¬ dy, znajdujace zastosowanie, sa bardzo zlozone, co utrudnia zastosowanie prak¬ tyczne.Zadanie byloby latwe do rozwiazania, w raizile posiadaJnia prostego sposobu, la¬ czacego w jednym procesie reakcje roz¬ kladu i hydrogenacji, która moznaby przy¬ tem bylo przeprowadzic przy pomocy na-turalnych skladniików produktu, przera¬ bianego bez dodatku wodoru i bez skom¬ plikowanych reakcyj. v ¦ Zadanie byloby jeszcze latwiejsze, gdy¬ by produkowany olej swietlny pod wzgle¬ dem fizycznym ij chemicznym odpowiadal produktowi, powstajacemu przy destylacji ropy surowej.Zadanie byloby ostatecznie rozwiaza¬ ne, gdyby mozna bylo bezposrednio w ten sposób traktowac: rope siitowai ziWieiks^yc wydatek olejów swietlnych.Rozwazania powyzsze stanowia podsta- 7 we n^wegti spbsobu, który opieral sie na prostej i latwej reakcji, nie wymaga skom¬ plikowanych aparatów i moze byc stoso¬ walny do bezposredniej przeróbki ropy su¬ rowej.W tym celu ropa, zawierajaca olej swietlny, zostaje ogrzewana i poddana de- ? stylacjil, i kosztem weglowodorów ciezkfch zwieksza sie wydatek lzejszych gatunko¬ wo weglowodorów. Weglowodory produ¬ kowane stanowia weglowodory nasycone (cykliczne lub acykliczne). Reakcja odby¬ wa sie szybko i moze byc w dalszym ciagu przyspieszona, jezeli, znajdujace sie pod cisnieniem, pary weglowodorów stykac s:e bed^ z katalizatorem.Reakcja chemiczna zachodzi bardzo szybko. Ciezsze weglowodory o wysokim" punkcie wrzenia rozkladaja sie pod wply¬ wem ciepla, wskutek zetkniecia sie ich pary z przegrzanemi sciankami metalowe- mi zbiornikai, na lzejsze i nienasycone we¬ glowodory o nizszym punkcie wrzenia.Przy udziale katalizatora lotniejsze pary weglowodorów powoduja hydrogenacje we¬ glowodorów nienasyconych.Katalizatorem moze byc zelazo! lub miedz, które przyspieszaja powyzsza re¬ akcje.Cisnienie posiada diize znaczenie, gdyz im cisnienie jest wyzsze, tern wydatniejsza staje sie reakcja. Przy przeróbce ropy, zawierajacej 13% olejów swietlnych1, po destylacji, doprowadzonej do temperatury 160° C, otrzymac mozna pod cisnieniem 10 atm o 5% zwiieikszony wydatek olejów swietlnych, a pod cisnieniem 30 atm zwiek¬ szenie wydatku olejów dochodzi do 9% w porównaniu z wynikami destylacji tego samego surowca pod cisnieniem atmosfe- rycznem.Najlepsze wyniki otrzymac mozna w '.; grafcijcy 400?". d&flpOP G w zaleznosci od wlasciwosci przerabianego surowca, Znaczna równiez role gra zawartosc lekkich weglowodorów^ poniewaz od nich zalezy nasycanie weglowodorów, powsta¬ jacych na skutek rozkladu.Nowy sposób zwieksza powaznie wy¬ datek bogatego w gazy oleju swietlnego zamiast olejów wygazowanych.Przez dodanie do nafty odpowiedniej i- losci skladników lotnych nowy sposób zwieksza ogólna wydajnosc olejów swietl¬ nych w ilosci, zaleznej od sposobu pro¬ wadzenia przeróbki, od katalizatora i wla¬ sciwosci dodanych skladników lotnych.Reakcja powyzsza moze byc przepro¬ wadzona z kazdym innym surowym ole¬ jem swietlnym, do którego dodano pewna ilosc skladników lotnych nafty. Bez kom¬ plikacji jednak odbywa sie ta reakcja o tyle tylko, o ile domieszke stosuje sie do olejów swietlnych, czyli do produktów wrzacych w granicach od 250° do 300° C.Reakcja ta zachodzi np. przy przeróbce ro¬ py surowej kosztem olejów swietlnych, których wydajnosc zmniejsza sie na ko¬ rzysc zwiekszonej wydajnosci czesci lot¬ nych.Przy podhiesienfiu cisnienia powyzej 50 atm mozna otrzymac odpowiednia reakcje w zastosowaniu do ciezkich gatunkowo produktów ropy. Badania w tym kierun¬ ku, wymagajace bardzo wysok?lch tempe¬ ratur oraz zlozonych i kosztownych apa¬ ratów, wylaczajacych moznosc praktycz-nego zastosowania, nie byly przeprowa¬ dzone do konca.Chodzi narazie o uwydatnienie istotnej wlasciwosci) nowego sposobu. Chodzi, mia¬ nowicie, o to, ze obecnosc substancyj lot¬ nych, czyli najlotniejszych weglowodorów w autoklawie, pozwala zwiekszyc cisnie- nile bez uciekania sie do wysokich tempe¬ ratur zewnetrznych. Mozna wiec pobu¬ dzic reakcje przez dodanie lotnych weglo¬ wodorów, co powoduje nietylko hydroge- naJcje, ale jednoczesnie podnosi cisnienie bez spalania wiekszych ilosci paliwa, Pro¬ ces odbywai sie znacznie predzej, a zuzycie paliwai maleje.Stosownie do doswiadczen dotychcza¬ sowych otrzymac mozna zwiekszenie wy¬ dajnosci olejów swietlnych od 5 do 6%, o ile prowadzic destylacje pod normalnem cisnieniem w temperaturze do 160° C i poddawac cisnieniu 8 do 10 atm ropy, za- wiieraljace w stamie naturalnym lub przez dodanie cd 10 do 15% cial lotnych, stosujac w roli katalizatora zelazo lub miedz w stanie odtlenionym. ; ¦ - - Katalizator moze byc umieszczony albo w autoklawie tak, aby pary weglowodór rów stykaly sie z nim bezposrednia, albo w rurze lub zbiorniku odprezajacym, i wówczas uchodzace z katalizatora gazy napotykaja po drodze mase katalizatora.W ostatnim wypadku trzeba utrzymac ma¬ se katalizatora przy najodpowiedtruejszej dla reakcjfl temperaturze.Z punktu widzenia zastosowania prak¬ tycznego nowy sposób wyróznia sie prze- dewszystkiem tern, ze reakcja zachodzi w samym autoklawie, a destylacja odbywa sie po przeprowadzeniu reakcji w tym samym przyrzadzie bez potrzeby utrzymy¬ wania w nim zwiekszonego cisnienia, W celu zastosowainia nowego sposobu w raffrierji ropy nalezy usunac lub przero¬ bic zwyczajne zbiorniki destylacyjne pod wzgledem wiekszej wytrzymalosci, pozo¬ stawiajac poza tern reszte ajpatratów bez zmiany.Zalety nowego sposobu sa nastepujace: 1. Znaczne zwiekszenie wydajnosci weglowodorów lekkich, odpowiadajacych calkowicie skladnikom surowej ropy, na¬ syconych (cyklicznych lub acyklicznych).Produkty pozostale zachowuja przytem do¬ tychczasowe wlalsmcsci chemiczne wystepu¬ jac jedynie w mniejszej ilosci. 2. Prosta, odbywajaca sie w autokla¬ wie, reakcja zachodzi dzieki zawartym w tym przyrzadzie produktom lotnym, prze¬ znaczonym do hydrogenaicji produktów' roz¬ kladu. 3.. Prosta aparatura, nffe wymagajaca zadnych powazniejszych przeróbek istnie¬ jacych urzadzen rafineryjnych, oprócz przystosowania zbiorników destylacyjnych.Przerobiona nowym sposobem ropa za¬ wierajaca: C. g.Tprzy objetosc +150 C w % benzyny lekkiej 0,728 7,5 „ ciezkiej 0,765 8,6 nafty swietlnej 0,825 32,7 ropalu (+ straty) 0,925 51,2 wydala: benzyny lekkiej 0,727 9 ,f ciezkiej 0,765 13,8 nafty swietlnej 0,825 29,2 ropalu (+ straty) 0,925 48 co stanowi zwiekszenie czesci lotnych o 6/7%.Ropa surowa poddana byla cisnieniu 10 atm, które powstaje przy ogrzewaniu ro¬ py. Destylacja odbywa sie pod cisnie¬ niem, które przy wydzielaniu ostatnich frakcyj oleju swietlnego opada do 0.W roli katalizatorów stonowano zelazo, miedz 1 nikiel w stanie odtlenionym.Nowy prGces stosowano1 równilez do ga¬ tunków ropy, ubogich w naturalne sklad-% nikii lotne, lecz wzbogaconych dodatkiem pewnej ilasci lych skladników, kopa zawierajaca: C. g. przy -|-15«r C 0,738 0,765 0J&26 0,937 objetosc w o/0 0,9 3.1 41,2 54,8 benzyny lekkiej lf ciezkiej naity iwietlnej ropalu (-|- straty) po dodaniu 9% olejów lekkich (o. g. 0,735) poddana zostala nowemu procesowil i wy¬ dala produkty nastepujacej benzyny lekkiej 0,725 8,8 „ ciezkiej 0,765 12,5 nafty swietlnej 0,820 35,0 ropalu (+ straty) 0,940 47,7 Ogólny wzrost olejów lekkich wyniósl 15,3 %4 a po odlrzracenhi 9% wycbtiku, 6f3% nal objetosc.Zastosowanie nowego sposobu daje na¬ stepujace korzysci: 1) Produkty otrzymane w niczem nie róznia sie od produktów zwyklej desty¬ lacji (ciezar gatunkowy, punkt wrzenia, oznaczenie jodem i t. L). 2) Zwiekszenie wydajnosci olejów lek¬ kich odbywa sie kosztem ciezkich olejów.Róznica polegaj jedynie niai ilosci nile na jakosci tych olejów.Stasowane przy badaniach zbiorniki po¬ siadaly objetosc 250 litrów. PL