Wynalazek dotyczy sposobu wykona¬ nia nakretki zabezpieczanej, skladajacej sie z dwóch czesci zewnetrznej i wew¬ netrznej, przy czym czesc wewnetrzna stanowi wlasciwa nakretke o srednicy sci¬ sle znormalizowanej oraz o wielkiej wy¬ trzymalosci promieniowej takiej nakretki zabezpieczonej, pozwalajacej jej wytrzy¬ mywac bez zadnj szkody najsilniejsze wi¬ bracje.Istnieja juz nakretki zabezpieczone, skladajace sie z dwóch takich czesci, umieszczonych jedna wewnatrz drugiej, których stykajace sie boki sa stozkowe, a czesc wewnetrzna, t. j. nakretka, jest roz¬ cieta wzdluz, oraz zaopatrzona w gwint, lecz posiadaja one liczne wady. Wiec np. osadzanie nakretki w czesci zewnetrznej odbywa sie w nich za pomoca klina lub zatyczki, które wymagaja znów nadlania zwiekszonych wymiarów tej czesci zew¬ netrznej, zabezpieczajacej nakretke. Pro¬ ponowano równiez nadac nakretce ksztalt ostroslupa; ksztalt ten jest zbyt trudny do wykonania i nie nadaje sie do uzycia w praktyce.Nakretka zabezpieczona, skladajaca sie z dwóch czesci, której czesc zewnetrzna wykonana jest wedlug wynalazku, nie ma tej wady, a posiada wszystkie zalety wy¬ magane w praktyce. Moze byc ona nie tyl¬ ko dokrecana i odkrecana bez uszkodze¬ nia gwintu, ale moze posiadac wymiary znormalizowane - nawet dla srub o 3 mmsrednicy i wytrzymywac najgwaltowniej- sze wibracje bez zadnej szkody. Nakretka wlasciwa wedlug wynalazku jest rozcieta wzdluz i zaopatrzona w otwór nagwinto¬ wany na rdzen sruby oraz stozkowa po¬ wierzchnie i odpowiednio do otworu w czesci zewnetrznej o tej samej zbieznosci i zupelnie gladka. Nakretka wlasciwa i czesc zewnetrzni, stanowiace razem na¬ kretke zabezpieczona, posiadaja .ponadjto prowadzenie w górnych swych czesciach, uniemozliwiajace wzajemne pokrecanie sie.Zewnetrzna czesc posiada poza tym u gó¬ ry kolnierz o przekroju prostokatnym od¬ powiedniej grubosci, wysokosc którego jest taka, ze gdy po zlozeniu nakretki za¬ bezpieczonej jest on wygiety ku srodkowi sruby prawie pod katem prostym, powsta¬ je z niego pierscien oporowy, którego brzeg znajduje sie mozliwie jak najblizej gwintu trzpienia sruby. Pierscien ten wzmacnia znacznie Wierzch zabezpiecze¬ nia.Sposób wykonania czesci zewnetrznej takiej nakretki jest nastepujacy. Wycina sie z arkuszyv metalowych odpowiedniej grubosci plytki zadanej wielkosci i wytla¬ cza sie te plytke w formie tlocznej w dwóch lub w trzech operacjach odpowied¬ nimi tloczakami: pierwszym tloczakiem, który wytlacza w tej plytce wglebienie, dalej zwlaszcza dla srub o wielkiej sred¬ nicy drugim tloczakiem, który formuje stozek wewnetrzny, oraz wydluza nieco scianki zewnetrznej czesci.Na zalaczonych rysunkach uwidocznio¬ ny jest przyklad wykonania nakretki za¬ bezpieczonej wedlug wynalazku oraz wy¬ jasniony jest sposób jej wykonania, a mia¬ nowicie: Fig. 1 i 2 przedstawiaja plytke, prze¬ znaczona do wykonania czesci zewnetrz¬ nej zabezpieczanej nakretki wedlug wyna¬ lazku, fig. 3 — przekrój tlocznika, prze¬ znaczonego do wytlaczania czesci zew¬ netrznej w przekroju pionowym, fig. 4 — widok w przekroju plytki wytloczonej pod prasa za pomoca tlocznika wedlug fig. 3, fig. 5 — to samo (fig. 4) w widoku z góry, fig. 6 — przekrój drugiego tlocznika, slu¬ zacego do wykonczenia czesci zewnetrz¬ nej, zabezpieczajacej nakretke, fig. 7 przedstawia w przekroju osiowym ksztalt zewnetrznej czesci, otrzymanej sposobem wedlug wynalazku, fig. 8 — rzut poziomy tejze czesci, fig. 9 — nakretke wlasciwa w widoku z boku, fig. 10 — przekrój nakret¬ ki zabezpieczonej wraz z jej wewnetrzna czescia gwintowana, fig. 11 i 12 — wido¬ ki pólfabrykatu czesci zewnetrznej w in¬ nej postaci, fig. 13 — przekrój pionowy czesci zewnetrznej, a fig. 14 — przekrój innej postaci wykonania czesci wewnetrz¬ nej nakretki zabezpieczanej o duzej sred¬ nicy odmiennego ksztaltu, fig. 15 — tlocz¬ nik, przeznaczony do wykonania czesci zewnetrznej nakretki zabezpieczanej o du¬ zej srednicy w przekroju pionowym, fig. 16 uwidocznia w przekroju pionowym pólwy¬ rób czesci zewnetrznej, otrzymanej po wy¬ tloczeniu tlocznikiem wedlug fig. 15, fig. 17 — czesc zewnetrzna czesciowo w wi¬ doku z boku i czesciowo w przekroju pio¬ nowym takiej nakretki, stosowaneji przy szczególnie gwaltownych wibracjach, fig. 18 — widok tejze nakretki wedlug fig. 17 w widoku'z góry, fig. 19 uwidocznia go¬ towa zabezpieczona nakretke czesciowo w przekroju pionowym a czesciowo w wi¬ doku z boku, w -której zastosowane jest zabezpieczenie wedlug fig. 17 i 18, wresz¬ cie fig. 20 uwidocznia w przekroju piono¬ wym nakretke zabezpieczona, zaopatrzo¬ na w podkladke sprezysta.Z plyty metalu o odpowiedniej grubo¬ sci wycina sie plytke 1 (fig. 1) o szczegól¬ nie korzystnym przekroju szesciokatnym.Kazda taka plytke 1 wytlacza sie w for¬ mie tlocznikiem 2 wedlug fig. 3. Tlocznik ten posiada zaokraglony koniec, u podsta¬ wy którego znajduja sie koliste wglebie¬ nia 3. Pod dzialaniem prasy plytka 1 — 2 —przyjmuje znana postac naczynia. Brzegi wglebienia 4 tego naczynia, posiadajace wypuklosc 5, sa nieco wklesle i w punk¬ cie 6 sa lekko pochylone w dól ku piono¬ wym sciankom zewnetrznym.Tak przygotowany pólwyrób jest pod¬ dany dzialaniu drugiego tlocznika 7. Tlocz¬ nik 7 posiada koniec plaski i boki zbiez¬ ne 8, pionowe szesciokatne zgrubienie 9 oraz w górnej czesci wglebienie cylin¬ dryczne 10, którego glebokosc jest po¬ przednio dokladnie dobrana. Ponowne tlo¬ czenie pólwyrobu pod prasa za pomoca tego tlocznika 7 pozwala na otrzymanie ksztaltu wedlug fig. 7 i 8, przy czym ten drugi pólwyrób posiada wewnatrz stozko¬ wa powierzchnie 12, a w górnej swej cze¬ sci — kolnierz 13. Ten kolnierz 13 posiada w przekroju ksztalt prostokatny. Grubosc kolnierza 13 jest w przyblizeniu równa po¬ lowie grubosci czesci zewnetrznej 11 w jej najcienszym miejscu. Wysokosc kolnierza 13 jest tak dobrana, aby przy pózniejszym wygieciu prawie pod katem prostym w kierunku trzpienia sruby brzeg kolnierza mógl byc najbardziej zblizony do gwintu sworznia. Ten drugi pólwyrób posiada ze wzgledu na profil pierwotnej plytki 1 sze¬ sciokatny obwód 14. Wreszcie ponad we¬ wnetrznym stozkiem 12 u podstawy kol¬ nierza 13 znajduje sie szesciokatne wgle¬ bienie 15. Wlasciwa nakretka 16, równiez wykonana pod prasa, posiada stozkowaty obwód 17 o tej samej zbieznosci, co sto¬ zek 12 pólwyrobu drugiego, w górnej zas swej czesci glówke 18 o szesciokatnym obwodzie 19. Wewnatrz czesc ta posiada gwint 20, scianka zas jest w jednym miej¬ scu przecieta, tworzac szczelinke podluz¬ na 21. Przy pochylosci scianek stozka 17 z osia nakretki pod katem 10° calosc dzia¬ la najkorzystniej.Przy skladaniu nakretki zabezpieczo¬ nej wedlug wynalazku wklada sie wlasci¬ wa nakretke 16 w otwór stozkowy czesci zewnetrznej 11, zagina sie kolnierz 13 sto¬ pniowo za pomoca prasy w kierunku osi nakretki prawie pod katem prostym, przy czym nalezy unikac znieksztalcenia czesci zewnetrznej zabezpieczajacej 11, aby nie spowodowac zatarcia powierzchni stozko¬ wych, co- zepsuloby nakretke. Zagiety brzeg kolnierza 13 stanowi opór dla wlas¬ ciwej nakretki 16 przy jej nakrecaniu i po¬ zwala utrzymac srednice scisle znormali¬ zowana w stosunku do przynaleznej sru¬ by bez obawy, ze czesc zewnetrzna wsku¬ tek nieznacznej swej grubosci ulegnie znie¬ ksztalceniu w czasie wkrecania lub odkre¬ cania lub tez pod wplywem wibracji trzpie¬ nia sruby. Obiex czesci nakretki zabezpie¬ czonej sa tak polaczone, iz tworza calosc, posiadajaca maksimum sprezystosci, co za¬ pobiega samoczynnemu odkrecaniu sie ta¬ kiej nakretki pod wplywem wibracji, jak to np. bywa przy uzyciu nakretek zwyk¬ lych.Nakretka, zabezpieczona wedlug wy¬ nalazku, dziala nastepujaco: po nakrece¬ niu jej na rdzen sruby az do zetkniecia sie z przedmiotem 'dociskanym jest dokreca¬ na dalej; wtedy wlasciwa nakretka 16, zwierajac sie pod wplywem stozka 12, po¬ suwa sie wewnatrz czesci zewnetrznej 11 zabezpieczenia, przy czym zaciskanie rdzenia sruby zwieksza sie stopniowo, az do maksimum i w tej chwili nakretka jest docisnieta kompletnie i stawia skuteczny opór przeciw odkrecaniu sie np. przy wi¬ bracjach.Wykonane wedlug sposobu, podanego na fig. od 7 do 10, czesci nakretki nie mo¬ ga sie pokrecac jedna wzgledem drugiej, poniewaz zapobiegaja temu szesciokaty 15 i 19.Ksztalt czesci zewnetrznej 22, zabez¬ pieczajacej nakretke, wedlug fig. 11 i 12 otrzymuje sie przez inne uksztaltowanie tlocznika 7, a mianowicie: wystepy szes¬ ciokatne sa w tym przypadku zastapione brzegami cylindrycznymi z dwoma wykro- — 3 —jami plaskimi, stanowiacymi splaszcze¬ nia 23.Ksztalt czesci zewnetrznej 24, zabez¬ pieczajacej nakretke, wedlug fig. 13 i 14 otrzymuje sie, przedluzajac boki zbiezne 8 tlocznika 7 az do pierscieniowego wgle¬ bienia cylindrycznego 10. Wtedy stozko¬ wa powierzchnia 25 czesci zewnetrznej zabezpieczenia 24 nakretki siega az do kolnierza 13. By uniemozliwic przekreca¬ nie sie obu czesci nakretki, nakretka 26 zaopatrzona jest u góry we wglebienia 27, do których wchodzil kolnierz 13 po uprzednim jego zagieciu, jak to bylo opi¬ sane wyzej.Praktyka wykazala, ze wytlaczanie za¬ bezpieczenia dla duzych nakretek, np. o 24 mm srednicy, za pomoca tylko dwóch operacji prowadzi do tego, ze krawedzie tlocznika 7 (fig. 6) stepiaja sie bardzo szybko, tak iz szesciokatne wglebienia 15, a nawet kolnierz 13 wypada niedokladnie i tlocznik bardzo predko jest nie do uzyt¬ ku, co pociaga duze koszty. Próby wyka¬ zaly, iz mozna zaradzic'tej niedogodnosci, uzywajac dodatkowo jeszcze tlocznika po¬ sredniego, wskazanego na fig. 15. Tlocznik posredni 28 posiada postac stozka, które¬ go tworzaca jest ta sama co i boków zbiez¬ nych 8 tlocznika 7. Boki jego 29 posiadaja u podstawy wglebienie pierscieniowe 30 do wytloczenia w czesci zewnetrznej 31 zabezpieczenia, nakretki zwezenia 32. Na¬ stepnie tlocznik 7 zostaje uzyty do wytlo¬ czenia szesciokata 15, a jego boki zbiezne 8 sa tylko prowadzone przez stozek 12 pólwyrobu 31, a za pomoca pierscienio¬ wego wglebienia 10 wytloczony jest kol¬ nierz- 13. W ten sposób calosc czesci ze¬ wnetrznej zabezpieczenia moze byc wy¬ konana bez zarzutu, przy czym tlocznik 7 moze byc uzyty bez obawy uszkodzenia wieksza ilosc razy.Nakretka wedlug wynalazku, skladaja¬ ca sie z dwóch czesci w róznych jej po¬ staciach wykonania nie odkreca sie samo¬ czynnie pod wplywem wibracji. Prócz te¬ go zagiety brzeg czesci zewnetrznej zabez¬ pieczenia dobrze wzmacnia jej górny ko¬ niec; skutkiem czego w czasie dociskania wzglednie odkrecania lub tez pod wply¬ wem wibracji czesc zewnetrzna zabezpie¬ czenia nie ulega znieksztalceniu. Jednako¬ woz, gdy nakretka zabezpieczona musi znosic wibracje szczególnie gwaltowne, a przede wszystkim jej podstawa jest wysta¬ wiona na duze obciazenia, nalezy przy zachowaniu znormalizowanej srednicy wzmocnic wytrzymalosc czesci zewnetrz¬ nej . zabezpieczenia u podstawy i to bez zwiekszenia^ wymiarów nakretki. Ten wa¬ runek wzmocnienia wytrzymalosci podsta¬ wy bez zwiekszania wymiarów osiaga sie dzieki zaopatrzeniu podstawy czesci zew¬ netrznej w okragla nasadke o srednicy, odpowiadajacej dokladnie srednicy obwo¬ du szesciokata czesci zewnetrznej.Czesc zewnetrzna 33 zabezpieczenia. jest wytlaczana za pomoca narzedzi, opi¬ sanych uprzednio, z ta róznica, ze forma do tloczenia dla pierwszej operacji posia¬ da w dblnej swej. czesci zaglebienie o ksztalcie i wymiarach, niezbednych do wytloczenia okraglego wystepu 34.W taka czesc zewnetrzna 33, zaopa¬ trzona w kolnierz 13 oraz w wystep 34, wklada sie nakretke 16, po czym zagina sie pod prasa kolnierz 13, co daje w ca¬ losci nakretke zabezpieczona wedlug fig. 19.Dodanie takiego wystepu 34 zwieksza nie tylko wytrzymalosc scianek podstawy czesci zewnetrznej zabezpieczenia oraz zezwala na obciazanie trzpienia sruby naj- gwaltowniejszymi drganiami, ale ponadto zwiekszajac wybitnie powierzchnie opar¬ cia nakretki zabezpieczonej, redukuje w znacznym stopniu nacisk na jednostke tej powierzchni.Na fig. 20 uwidoczniona jest podklad¬ ka sprezysta 35, umieszczona miedzy za¬ gietym kolnierzem 13 a nakretka 16, — 4 —wskutek czego nakretka zostaje herme¬ tycznie zamknieta. Stykajace sie powierz¬ chnie obu czesci nakretki zabezpieczonej sa chronione od rdzy i nakretka zacho¬ wuje cala swa-skutecznosc, niezaleznie od osrodka, w którym bedzie ona stosowana.Nakretka zabezpieczona wedlug wy¬ nalazku posiada nastepujace glówne za¬ lety.Jest wykonana calkowicie przez tlo¬ czenie.Posiadac moze znormalizowana sred¬ nice zewaetrzina dla wszystkich srub az do srednicy 3 mm wlacznie. Posiada równiez znaczna wytrzymalosc scianek, pozwala¬ jaca obciazac ja bez zadnej szkody naj- gwaltowniejszymi wibracjami i to bez wzgledu na czas ich trwania i na czesto¬ tliwosc drgan.Moze ona byc dociskana i odkrecana bez ograniczen, zachowujac stale niena¬ ruszona skutecznosc.Sprezystosc jej zapobiega samoodkre- caniu sie pod wplywem wibracji ponawia¬ nych.Sklada sie ona tylko z dwóch czesci: nakretki i zabezpieczenia. Nie wymaga ani klina, ani przetyczki lub podkladki, wobec czego toporowe powierzchnie jej sa utrzymywane stale w stanie gladkim i nie rysuja sie.Dzieki urzadzeniu wedlug wynalazku za pomoca nakretki usuwa sie samoczyn¬ nie wszelki luz, powstajacy ewentualnie miedzy poszczególnymi czesciami.Wreszcie podkladka sprezysta, która moze byc zastosowana, zamyka nakretke oraz gwint hermetycznie, zapewniajac obu czesciom doskonala szczelnosc, co chroni powierzchnie stykowe od rdzy i pozwala nakretce zabezpieczonej zachowac cala swa skutecznosc, niezaleznie od miejsca i otoczenia, w którym ja sie stosuje.Wszelkie zmiany szczególów, które mogly byc wprowadzone przy wykonaniu zasad zabezpieczenia lub tez róznorod¬ nych ksztaltów nakretki zabezpieczonej, nie zmieniaja w niczym istotnych cech wy¬ nalazku. PL