Wynalazek dotyczy nitownicy z daja¬ cym sie przestawiac chwytaczem nitów, który w polozeniu poza osia nitowania ujmuje jeden nit i przenosi go w os po¬ miedzy podkladka do formowania glówki nita i przedmioty, które maja byc nitowane.Nity powinny byc doprowadzane z dolu do przedmiotów obrabianych. Przedstawia to wtedy szczególnie duza korzysc, gdy cho¬ dzi o nity z plaskimi glówkami. Mozna, mianowicie, wtedy tak nitowac, ze gladka strona obrabianego przedmiotu, zwrócona ku dolowi, lezy na plaszczyznie stolu ma¬ szyny, podczas gdy ksztaltowniki, które maja byc przynitowane, albo podobne czesci, wystaja w góre. iW tych warunkach celowo jest umiescic chwytacz nitów pod stolem maszyny. Decydujaca cecha zna¬ mienna przedmiotu wynalazku jest to, ze chwytacz nitów moze byc dostawiony w po¬ blize powierzchni stolu, sluzacej jako plaszczyzna podstawowa dla przedmiotów obrabianych. Umozliwia to zupelna kon¬ trole ruchu nitu. Przenoszenie chwytacza nitów do powierzchni stolu roboczego mo¬ ze byc uskutecznione przez umieszczenie go w odpowiednim wglebieniu w stole ma¬ szynowym. Jego glówny kadlub moze byc wtedy wykonany z jednej czesci. Ko¬ rzystna poslac wykonania otrzymuje sie, jesli stól nie posiada takiego wglebienia, a glówny kadlub chwytacza nitów jest tak wykonany, ze posiada czesc ruchoma w kie¬ runku osi nitowania, zaopatrzona w narza-dy przytrzymujace i centrujace, która przez podkladke do nitów wbrew nacisko¬ wi sprezyny jest dosuwana przez otwór w stole maszynowym do przedmiotu obra¬ bianego.Jako narzady przytrzymujace sluzy kilka lapek, osadzonych najlepiej za po¬ moca sprezyn skrecajacych i dzialajacych do srodka. Mozna w kilku plaszczyznach, prostopadlych do osi, zastosowac kilka na¬ rzadów przytrzymujacych, przy czym na¬ rzady te w rozmaitych plaszczyznach po¬ przecznych moga byc rozmaitego rodzaju.Do doprowadzania nitów do chwytacza sluzy kanal dla sprezonego powietrza, na którego koncu, zwróconym do ehwytacza, jest zastosowany poddajacy sie centrujacy oporek. Do doprowadzania poszczególne¬ go nitu do chwytacza przez ten oporek slu¬ zy narzad podsuwajacy, wchodzacy z boku ponizej poddajacego sie oporka do kanalu dla sprezonego powietrza i poruszajacy sie np. w góre i na dól i opuszczajacy kanal w celu umozliwienia dostepu nowego nitu.Wobec zastosowania sprezonego powie¬ trza do doprowadzania nitu do chwytacza celowo jesit uruchamiac równiez narzad podsuwajacy za pomoca tloka, poruszane¬ go sprezonym powietrzem.Przedmiot wynalazku oraz dalsze jego cechy uwidocznione sa na rysunkach.Fig. 1 przedstawia pionowy przekrój przez dolna czesc nitownicy ze stolem, doprowa¬ dzeniem nitów i narzedzi nitar^kich, we¬ dlug linii / — /na fig. 2; fig. 2 — Widok z góry na czesc dolna po odjeciu plyty stolu; fig. 3 — przekrój wzdluz linii /// — /// na fig. 2; fig. 4 — 6 uklad narza¬ du, podsuwajacego nit do chwytacza nitów w przekroju, w widoku z boku i w widoku z góry; fig. 7 — przekrój innej postaci wy¬ konania, sluzacej do sterowania narzadu podsuwajacego; fig. 8 — przekrój w plasz¬ czyznie pionowej do plaszczyzny przekro¬ ju na fig. 7 przez tloczysko tloka, dopro¬ wadzajacego sprezone powietrze do narza¬ du podsuwajacego; fig. 9 — przekrój pio¬ nowy przez urzadzenie do rozrzadzania do¬ prowadzenia sprezonego powietrza do tlo¬ ka, uruchamiajacego narzad podsuwajacy; fig. 10 — przekrój pionowy przez nitowni- ce, zaopatrzona w inny chwytacz nitów, po¬ dobny do przekroju na fig. 1; fig. 11— wi¬ dok z góry na postac wykonania wedlug fig. 10; fig. 12 — przekoj pionowy przez inna postac wykonania narzadu podsuwa¬ jacego; fig. 13 — przekrój, podobny do przekroju wedlug fig. 12, przez chwytacz nitów w innym polozeniu toku pracy i fig. 14 — widok z góry na chwytacz ni¬ tów wedlug fig. 12 i 13. Na ostoi 1 maszy¬ ny jest umieszczona glowica rewolwero¬ wa 2, dostawiajaca na przemian wiertlo 3 i podkladke 4 pod nity w polozenie robo¬ cze. Narzedzia te sa zamkniete w stalym kadlubie 5, którego pokrywa 6, tworzaca podstawe dla obrabianych przedmiotów, zawiera górne lozysko 7 walu rozrzadza¬ jacego 8, obracajacego sie niezaleznie od glowicy rewolwerowej 2.Nity sa dosylane z bebna sortowniczego dowolnej budowy za pomoca sprezonego powietrza do rury 10, celowo sporzadzonej z przezroczystego tworzywa. Rura 10 ucho¬ dzi do kanalu -//w kadlubie 5, a chwytacz nitów 12, który moze byc wychylany ponad podkladke 4 pod lby nitów naokolo osi 13 (fig. 2 i 3), znajduje sie ponad rura.W chwytaczu nitów 12 (fig. 1) znajduje sje tuleja 14, przesuwna w kierunku osi i do¬ ciskana do dolu do oporków sprezyna 15.W osiowych wycieciach tulei 14 sa umiesz¬ czone lapki przytrzymujace 16, wahliwe naokolo osiek 17 i poddajace sie w kie¬ runku srodka tulei przy pomocy osobnych sprezyn, albo wskutek uksztaltowania osiek 17, jako sprezyn skrecajacych, tak ze lapki przytrzymuja wsuniety nit i cen¬ truja go.Na wale rozrzadzajacym 8 znajduje sie nosek 20 (fig. 2 i 3), który poprzez kra¬ zek 21 i dzwignie 23, wahliwa naokolo — 2 -oski 22, wbrew naciskowi sprezyny 19 wy¬ chyla chwytacz nitów 12 naokolo jego osi wahania 13 tak daleko, az znajdzie sie w osi podkladki 4 pod nity.Ta podkladka 4 pod nity (fig. 1) jest otoczoma pochwa 24 oraz przesuwna na niej sprezyna 25, naciskajaca ku górze az di zetkniecia ze sruba 26. Jezeli podkladka 4 wraz z pochwa 24 posuwa sie ku górze, wtedy pochwa przesuwa naprzód w góre tuleje 14 z lapkami przytrzymujacymi 16 do otworu 27 w pokrywie 6; przy dalszym ruchu podkladki 4 zatrzymuja sie tuleje 14 i 24 przy równoczesnym sciskaniu spre¬ zyn 15 i 25. Sama podkladka 4 przechodzi przez wydrazenie w tulei 14 i posuwa nit do góry w lezacy powyzej, wywiercony otwór przedmiotu, przy czym lapki przy¬ trzymujace 16 zostaja rozsuniete na boki.Przy ruchu powrotnym podkladki 4 na nity pod dzialaniem sprezyn 15, 19 i 25 wszyst¬ kie czesci narysowane zajmuja pierwotne polozenie.Azeby z jednej strony przy uzyciu roz¬ maitych dlugosci nitów nie miec trudnosci, a z drugiej strony zapewnic wsuniecie ni¬ tów w wahliwy chwytacz, kanal U jest w górze tak zamkniety za pomoca trzech opor- ków kulkowych 30 (fig. 1, 4,6), naciskanych sprezynami, ze nit musi te trzy kulki ode¬ pchnac, azeby dostac sie do góry do wahli- wej tulei. Przyjmiemy, ze cisnienie spre¬ zonego powietrza, sluzacego do doprowa¬ dzania nitów do chwytacza, nie wystarcza do pokonania poddajacych sie oporków kulkowych 30; nit, wysuniety cisnieniem powietrza najbardziej ku górze, stoi zatem ciagle w miejscu, ustalonym przez te opor¬ ki. W tym miejscu znajduje sie wiec widel- kowaty narzad podsuwajacy 31 (fig. 4—6), wchodzacy przez wyciecia w kanale 11 pod nit i wciskajacy nit w góre do tulei 14 i po¬ miedzy lapki przytrzymujace 16, wypiera¬ jac oporki kulkowe 30 (fig. 1). Ten narzad podsuwajacy 31 jest uruchamiany za pomo¬ ca sprezonego powietrza, naciskajacego w cylindrze 32 tlok 33 ku górze wbrew nacis¬ kowi sprezyny 34. Na górnym koncu tlo¬ czyska 35 jest umieszczone przesuwnie su- wadlo 36 z narzadem widelkowatym 31.Dwa wystajace z boku sworznie 37 na su- wadle 36 cisna wstecz przy ruchu w góre tloka 33 z suwadlem 36 na skosne po¬ wierzchnie 40, umieszczone na katowej dzwigni, wahliwej naokolo osi 38 wbrew sprezynie 39, tak dlugo, az w najwyzszym polozeniu suwadla skosna powierzchnia 40 pod dzialaniem tej sprezyny 39 zaskoczy w polozenie wyjsciowe. Gdy tlok 33 pod dzia¬ laniem sprezyny 34 posuwa sie ku dolowi, wtedy wskutek wspóldzialania sworzni 37 i tylnej strony a powierzchni skosnej 40 wbrew dzialaniu sprezyny 39a przesuwa sie suwadlo w prawo, przy czym po osiagnieciu swego najnizszego polozenia pod dzialaniem sprezyny 39a zaskakuje z powrotem w swo¬ je polozenie wyjsciowe. Wskutek bocznego wymijania suwadla 36 zapobiega sie zde¬ rzaniu sie narzadu podsuwajacego z nitem, który tymczasem podsunal sie az do opor¬ ków kulkowych 30, a tym samym unika sie uszkodzenia obu czesci.Inna mozliwosc rozrzadzania poziomego przesuwania narzadu podsuwajacego jest pokazana na fig. 7 i 8. Tloczysko 35 posia¬ da tu dzwignie katowa 45, której jedho ra¬ mie uderza o stale oporki 46, a drugie laczy sie z suwadlem 36 poprzez scisliwy narzad kolyskowy 47, posiadajacy czop, wchodza¬ cy w pionowe wreby 49 suwadla 36. Ostat¬ nio wymienione ramie tworzy z narzadem 47 pare dzwigni kolyskowych. Narzad 47 doprowadza szybko po przekroczeniu mar¬ twego punktu albo polozenia rozciagania narzad widelkowaty 31 w kazdorazowo in¬ ne polozenie tak, ze przesuniecie w kierun¬ ku poziomym wymaga tylko czesci okresu czasu, potrzebnego na posuw pionowy.Rozrzadzanie doplywem sprezonego po¬ wietrza do tloka 33 jest pokazane na fig. 9.Na wale rozrzadzajacym 8 znajduje sie drugi nosek 50, który przez posrednie dzwi- - 3 ¦ r-gnie 51 (fig. 2 i 9) i krazek 51a przesuwa popycjhaioz 52, który znów przesuwa w dól za pomoca powierzchni klinowej 52* tlok zaworu 53 wbrew naciskowi sprezyny 55.Przy tym wneka kolista 57 na tloku 53 po¬ krywa sie z odgalezieniem 58' kanalu 58, znajdujacego sie w ostoi 1, polaczonego z przyrzadem, wytwarzajacym sprezone po¬ wietrze albo z zapasem powietrza. Od wne¬ ki kolistej 57 prowadza w kierunku promie¬ nia kanaly 5T do kanalu! 53' w osi tloka 53.Przy dolnym polozeniu tloka 53 przez wy¬ mieniony kanal przedostaje sie sprezone powietrze, przeplywajace z kanalu 58 przez \yineke 57, promieniowe kanaly 57' i przaz przestrzen sprezyny 55 do przewodu 56, la¬ czacego sie z cylindrem 32* Pionowy uklad cylindra rozrzadzajace¬ go umozliwia bez powiekszania kadluba 5 pomieszczenie dostatecznie dlugich usz¬ czelnien.Na fig. 10—14 pokazano inna postac wykonania wynalazku. Glówny kadlub wa¬ liliwego chwytacza nitów 60 jest jednolity; azeby mimo to mozna bylo osiagnac prawi¬ dlowe wprowadzenie nitu do obrabianego przedmiotu, pokrywa 61 kadluba 5 posiada w tym miejscu wrab wzglednie jest ciensza, a glówna czesc chwytacza jest wyzej umie¬ szczona. Chwytacz 60, wahliwy okolo oski 13, posiada jeden nad drugim dwa narzady, przytrzymujace nit, z których dolny sklada sie z trzech oporków kulkowych 62, nacis¬ kanych sprezynami 63 i wystajacych do ka¬ nalu 64 dla nitów. Na górnym koncu glów¬ nego chwytacza nitów 60 sa umieszczone przesuwnie naprzeciwko siebie dwie lapki przytrzymujace 65. Sa one sciskane przez dwuramienne dzwignie 68, wahliwe naoko¬ lo osi 67, pod dzialaniem nalozonego na nie pierscienia gumowego 66. Nity doprowa¬ dza sie przy poprzednio opisanych posta¬ ciach wykonania za pomoca sprezonego po¬ wietrza do kanalu llf a mianowicie zgodnie z celem przez narzad rozrzadzajacy, uru¬ chamiany przy kazdym toku pracy i posu¬ wajacy kazdorazowo jeden nit. Nit, wdmu- chany ku oporkom kulkowym 62, jest wcis¬ kany za pomoca wahliwego naokolo oski 70 narzadu posuwajacego 71 przez zespól kulek pomiedzy lapki przytrzymujace 65.Uruchamianie narzadu posuwajacego od¬ bywa sie przy tym od noska 72 przez dzwi¬ gnie wahliwa 73. Przy dostatecznym cis¬ nieniu powietrza mozna nie uzywac narza¬ du posuwajacego, tj. czesci 71 — 73, jezeli nacisk sprezyn obu grup narzadów przy¬ trzymujacych 62 i 65 jest odpowiednio wy¬ mierzony. Cisnienie powietrza wyciska w tym wypadku nit poza oporki kulkowe 62 pomiedzy lapki przytrzymujace 65; jezeli z powodu jakiejs przeszkody to sie nie uda, to przynajmniej oporki kulkowe 62 zabez- pieczaja nit od wpadniecia, a zabiera go nastepnie podnoszaca sie podkladka 75 pod nit.Podkladka 75 posiada tuleje 76, we¬ wnatrz stozkowa, obejmujaca wolne konce dzwigni 68 i wskutek tego w odpowiedniej chwili rozciaga lapki przytrzymujace 65, tak ze nit moze byc wcisniety podkladka 75 w otwór obrabianego przedmiotu. PL