Najdluzszy czas trwania patentu do 23 wrzesnia 1957 Wolk ^c, W patencie nr 30 974 opisany jest sa¬ moczynny wylacznik instalacyjny, którego styki sa umieszczone w pozostajacej pod dzialaniem pola magnetycznego komorze gasniczej. W celu zwiekszenia obciazal¬ nosci przy niezmienionej objetosci komory gasniczej umieszczono przy przerwie iskro¬ wej szereg wykonanych z plytek narzadów ferromagnetycznych, ulozonych swymi szerszymi bokami zasadniczo w kierunku linii sil magnetycznych i tak rozstawio¬ nych, ze ich odstep od siebie zwieksza sie w kierunku od przerwy iskrowej. Dla dzialania tak wykonanej komory gasniczej istotne jest to, ze luk przebiega zasadniczo równolegle doi powierzchni czolowej cewki wydmuchowej. Zwiekszenie obciazalnosci mozna osiagnac zatem bez trudnosci w wy¬ lacznikach, w których przerwa iskrowa sty¬ ków przebiega równolegle do powierzchni czolowej cewki magnetycznej, Celem wynalazku jest skuteczne zasto¬ sowanie komory gasniczej o podanym w patencie nr 30 974 ksztalcie w wylaczni¬ kach samoczynnych, w których przerwa iskrowa przebiega w kierunku osi cewki wydmuchowej. Tak przebiegajace przerwy iskrowe posiadaja przede wszystkim sa¬ moczynne wylaczniki instalacyjne w wy¬ konaniu podobnym do bezpieczników wkretkowych. Wedlug wynalazku w ko¬ morze gasniczej umieszcza sie, prócz pro-mieniowo ulozonych plytek ferromagne¬ tycznych, w pewnych odstepach od siebie pierscienie ferromagnetyczne, których osie pokrywaja sie z osia cewki elektromagne¬ tycznej i które otaczaja przerwe iskrowa.Pierscienie te nie tylko ochladzaja luk, lecz przedluzaja go równiez w ten sposób, ze rozprzestrzenia sie on na duzych, do plaszczyzny czolowej^ cewki elektromagne¬ tycznej równoleglych przestrzeniach mie¬ dzy pierscieniami, przedewszystkim zas na promieniowo rozmieszczonych plytkach ferromagnetycznych. Dzieki pierscieniom zostaje zatem czesc luku, mimo ze przerwa iskrowa przebiega w kierunku osi cewki elektromagnetycznej, tak odchylona, ze wykorzystane zostaja promieniowo roz¬ mieszczone plytki ferromagnetyczne, moga¬ ce przyspieszyc przerwanie luku.Jezeli obciazalnosc szczególnie malej komory iskrowej ma byc duza, nalezy we¬ dlug wynalazku zastosowac jeszcze naste¬ pujace srodki. Stos pierscieni nalezy z zewnatrz zaopatrzyc w izolacyjne scian¬ ki z materialu, który nagrzewajac sie wy¬ dziela gaz dejonizujacy. Jezeli komora gasnicza jest umieszczona w cokole izola¬ cyjnym, jak to zwykle bywa w samoczyn¬ nych wylacznikach instalacyjnych, to naj¬ lepiej jest w sciankach wydzielajacych gaz porobic w niektórych miejscach przer¬ wy i umiescic je w pewnym odstepie od cokolu izolacyjnego. Korzystnie jest równiez cewke wydmuchowa otoczyc scian¬ ka izolacyjna wydzielajaca gaz dejonizu¬ jacy, umieszczajac równiez i te scianke w pewnym odstepie od cokolu izolacyjne¬ go, obejmujacego cewke wydmuchowa, W przestrzen miedzy wydzielajace gaz scianki izolacyjne i cokól izolacyjny moze przenikac luk i jego gorace gazy, gdzie sie na dlugich zimnych sciankach ochladzaja i jednoczesnie dejonizuja.Znane jest stosowanie do gaszenia luku w wylacznikach elektrycznych dwóch sto¬ sów plytek, pozostajacych pod dzialaniem dwóch pól magnetycznych i umieszczonych z obu stron luku w ten sposób, ze luk ten jest wciagany przez pola magnetyczne na przemian raz w jedna, raz w druga z na¬ przeciw siebie lezacych komór, w których czesci luku zostaja wprawiane w ruch obro¬ towy. Tego znanego urzadzenia do gasze¬ nia luku nie mozna, z powodu jego stosun¬ kowo wielkich wymiarów, stosowac bez trudnosci w samoczynnych wylacznikach instalacyjnych, poniewaz urzadzenie to, o ile ma ono jako tako dzialac, musi miec wymiary znacznie przekraczajace wymia¬ ry samoczynnych wylaczników instalacyj¬ nych w postaci bezpieczników wkretko- wych.Proponowano równiez do gaszenia lu¬ ku stosowac w samoczynnych wylaczni¬ kach instalacyjnych prócz cewki wydmu¬ chowej jedynie rozmieszczone w pewnych od siebie odstepach plytki metalowe, przez które przebiega w kierunku osi cewki przer¬ wa iskrowa. Komory utworzone przez te plytki maja przesuniete wzgledem siebie otwory, pozostajace w polaczeniu z oto¬ czeniem stosu plytek. Obciazalnosc takich wylaczników jest mala, poniewaz brak im rozmieszczonych promieniowo na przerwie iskrowej plytek ferromagnetycznych, jakie, prócz stosu plytek, posiada samoczynny wylacznik instalacyjny wedlug wynalazku.Inne zalety wylacznika wedlug wyna¬ lazku sa podane ponizej przy objasnianiu jednego z przykladów wykonania wylacz¬ nika wedlug wynalazku.Wynalazek zostal nizej wyjasniony na samoczynnym wylaczniku instalacyjnym w ksztalcie bezpiecznika wkretkowego.Fig. 1 rysunku przedstawia przekrój po¬ dluzny wylacznika, fig. 2 — jego przekrój wzdluz linii AB na fig. 1, fig. 3 zas — je¬ den ze szczególów wylacznika.Cyfra 1 oznaczony jest wydrazony co¬ kól izolacyjny, cyfra 2 zas — zamykajaca wydrazenie pokrywa wylacznika. Cokól i pokrywa nadaja wylacznikowi postac bez- — 2 —piecznikowej wkladki nagwintowanej. Cy¬ fra 3 oznaczony jest styk stopkowy, cyfra 4 zas —- styk gwintowy. W górnej czesci wydrazenia znajduje sie nie przedstawio¬ ny blizej na rysunku mechanizm wylacza¬ jacy wylacznika. Mniej wiecej w srodku umieszczona- jest cewka elektromagne¬ tyczna 5. iW dolnej czesci wydrazenia znajduje sie komora gasnicza 6. Cewka elektromagnetyczna sluzy nie tylko do sa¬ moczynnego wyzwalania wylacznika pod¬ czas przetezen, lecz spelnia równiez role cewki wydmuchowej dla komory gasniczej.Styk staly 7, umieszczony u dna wy¬ drazenia, jest polaczony ze stykiem stopko- wym 3. Styk ruchomy 8 ma postac kotwi¬ cy rdzeniowej. W polozeniu wlaczenia do¬ tyka on styku stalego 7. Gdy wylacznik wylacza, to styk ruchomy 8 jest wciagany do wnetrza cewki nie tylko przez nie przed¬ stawiona na rysunku sprezyne wylaczaja¬ ca, lecz takze przez pole magnetyczne cewki 5. W wylaczniku wedlug wynalazku przerwa iskrowa przebiega zatem w kie¬ runku osi cewki 5.W celu szybkiego zgaszenia luku, po¬ wstajacego w przerwie iskrowej w czasie wylaczania, komora gasnicza jest wykona¬ na w nastepujacy sposób. Na powierzchni czolowej cewki elektromagnetycznej 5 znajduje sie szereg plytek ferromagne¬ tycznych 9. Plytki te, rozmieszczone pro¬ mieniowo wzgledem przerwy iskrowej, sa swymi dluzszymi bokami ulozone zasadni¬ czo wzdluz linij sil magnetycznych (fig. 2).Pod nimi umieszczonych jest w odstepach jeden od drugiego kilka pierscieni ferro- magnetyoznych 10. Przez pierscienie te przechodzi przerwa iskrowa. Pierscienie 10 silnie chlodza luk. Maja one przede wszystkim te wlasciwosc, ze, obracajac luk, mocno przedluzaja go. Luk ulega wy¬ dluzeniu nie tylko miedzy poszczególnymi pierscieniami, lecz równiez w przestrzeni miedzy stosem pierscieni i cewka 5, zawie¬ rajacej rozmieszczone promieniowo plytki ferromagnetyczne 9. Czesci luku, przedo¬ stajace sie do wymienionych przestrzeni, sa zasadniczo równolegle do przestrzeni czolowej cewki elektromagnetycznej 5.Luk zostaje zatem powyginany wzdluz du¬ zych powierzchni prostopadlych do przer¬ wy miedzystykowej. Wskutek powygina¬ nia luku jest on szczególnie intensywnie chlodzony miedzy pierscieniami 10.Szczególnie wazne jest powyginanie sie lu¬ ku w przestrzeni, zawierajacej promienio¬ wo rozmieszczone plytki ferromagnetycz¬ ne 9. Dzieki wygieciu mianowicie luk przy¬ biera ksztalt taki, przy którym moga byc wykorzystane rozmieszczone promieniowo plytki ferromagnetyczne 9. Rozczlonko- wuja one luk na szereg luków czesciowych.Kazde dwie plytki promieniowe 9 tworza taka przerwe iskrowa, jak w odgromniku rozkowym, w której odnoga luku szybko przesuwa sie od miejsca powstania w kie¬ runku oddalania sie od siebie rozków, Wlasnie dzieki wspóldzialaniu pierscie¬ ni 10 z rozmieszczonymi promieniowo plytkami ferromagnetycznymi 9 uzyskuje sie zupelnie niezawodne gaszenie luku w komorach gasniczych z przebiegajaca w kierunku osi cewki elektromagnetycznej przerwa iskrowa.Korzystnie jest, gdy pierscienie 10 ma¬ ja ksztalt przedstawiony na fig. 3. Na stro¬ nie wewnetrznej sa one zaopatrzone w skie¬ rowane do wewnatrz kolce 11. Stosowa¬ nie tych kolców ma te zalete, ze rozgrze¬ waja sie one silniej niz reszta pierscienia i odprowadzaja 'wskutek tego w duzym stopniu cieplo z luku. Zeby zapobiec du¬ zym pradom wirowym w pierscieniach, sa one zaopatrzone w szczeliny 12.Szczególnie wielkie zwiekszenie obcia¬ zalnosci mozna uzyskac, jezeli na luk poza promieniowymi plytkami 9 i pierscienia¬ mi 10 dziala sie jeszcze materialami, które nagrzewajac sie wydzielaja gazy dejonizu- jace, np. fibra lub celuloza. W tym celu, zeby luk nie spalil takiego materialu — 3 —umieszcza sie go w odpowiedniej odleglosci od przerwy iskrowej, a wiec w miejscach, w których luk zostal juz w pewnym stop¬ niu oziebiony. Najlepiej stos pierscieni otoczyc z zewnatrz scianka 13 z tego ma¬ terialu. Scianka 13 ma postac cylindra.Umozliwia ona jednoczesnie utrzymywa¬ nie pierscieni 10 w odpowiednim od siebie odstepie. W tym celu pierscienie sa zaopa¬ trzone z zewnatrz w lapki 14 (fig. 3), któ¬ rymi sa umocowane w szczelinach scianki izolacyjnej 13. Korzystnie jest, gdy scian¬ ka izolacyjna jest zaopatrzona w inne jeszcze otwory 16 i jest umieszczona w pewnym odstepie od cokolu izolacyjnego U Przestrzen miedzy scianka izolacyjna 13 i cokolem izolacyjnym stanowi miejsce, w którym ochladza sie wydobywajacy sie ze stosu pierscieni luk i jego gazy.W tym celu, aby gazy demonizujace dzialaly równiez na luki czesciowe, po¬ wstajace miedzy promieniowo rozstawio¬ nymi plytkami ferromagnetycznymi 9, ko¬ rzystnie jest cewke elektromagnetyczna 5 otoczyc scianka 15 z materialu wydziela¬ jacego gaz vdejonizujacy, umieszczajac scianke te rÓMfriiez w pewnym odstepie od cokolu / otaczajacego cewke 5. W celu utrzymania scianki 15 wzgledem cokolu 1 korzystnie jest zaopatrzyc scianke 15 wzglednie cokól w równolegle do osi cewki zebra, które dziela przestrzen miedzy scianka 15 a cokolem na czesci. Luki cze¬ sciowe przenikaja pod wplywem pola ma¬ gnetycznego w przestrzen miedzy cokolem izolacyjnym i scianka 15, gdzie zostaja przez chlodzenie i dejonizacje szybko zga¬ szone.Dzieki wynalazkowi udalo sie w bar¬ dzo duzym stopnia ^zwiekszyc obciazal¬ nosc wylaczników o szczególnie malych Komorach gasniczych, w których przerwy iskrowe przebiegaja w kierunku osi cewki elektromagnetycznej. Poniewaz komora gasnicza moze byc bardzo mala, istnieje moznosc nadawania samoczynnym wy¬ lacznikom instalacyjnym wedlug wyna¬ lazku, pomimo wymaganej od nich duzej obciazalnosci, wymiarów nie wiekszych niz wymiary znanych bezpieczników wkretkowych. PL