Wynalazek niniejszy dotyczy podwój¬ nej karty zbiorowej do kartoteki stojacej w postaci teczki, w której srodkiem do' odszukiwania kart sa paski orientacyjne.Kartoteki, posiadajace paski orienta¬ cyjne, sa znane- W jednej z tych znanych kartotek paski te sa ruchomo zalozone na szynach, ulozonych w kierunku równole¬ glym do spodu kartoteki. W celu przymo¬ cowywania pasków dolna ich powierzch¬ nia jest zaopatrzona np, w otwory lub wy¬ tloczenia. Kartoteke te otwiera sie w ten sposób, ze pasek chwyta sie przy jego górnym wystajacym koncu i przegina sie do przodu, po czym mozna wyjmowac znajdujace sie z tylu karty.W tej kartotece niewygodne jest prze¬ de wszystkim to, ze pasek po swym zwol¬ nieniu odskakuje wstecz i trzeba go zno¬ wu odgiac do przodu przy wkladaniu kar¬ ty- Te dwie czynnosci powoduja znaczna strate czasu, sa klopotliwe i zajmuja obie rece. Ponowne wkladanie karty jest utrudnione równiez i przez to, ze przy wy¬ ginaniu karty skupiaja sie one wzglednie stlaczaja na dolnych swych krawedziach, co utrudnia powrotne ich wkladanie.W innej postaci wykonania na spodzie kairtoteki sa ulozone karty przedzialowe jedna nad druga podobnie, jak luski i po¬ siadaja na tylnych swych stronach pewna liczbe stojacych pasków, miedzy którewklada sie karty kartoteki. Uklad ten, prócz wad wyzej wymienionych, posiada jeszcze te wade, ze masa wlozonych kart naciska na karty przedzialowe, ulozone na spodzie jedna nad druga na podobien¬ stwo lusek, przeto przy wychylaniu kart zakleszczaja sie one wzajemnie. Pozada¬ ne przyleganie kart do pasków orientacyj¬ nych nie jest mozliwe, gdyz po wlozeniu kart powierzchnie pasków sa polozone ukosnie wzgledem powierzchni kart kar¬ toteki- Wreszcie znane sa kartoteki, w któ¬ rych paski orientacyjne moga byc rucho¬ me i wahliwe np. na szynach w kierunku podluznym lub poprzecznym.Tego rodzaju urzadzenia posiadaja te wade, ze musza one byc wykonane z me¬ talu lub z innego twardego materialu, gdyz inaczej trwale przymocowywanie pasków orientacyjnych na dolnym ich koncu nie jest mozliwe. Takze i tu, przy odchylaniu pasków, zacinaja lub wysuwa¬ ja sie one ku górze, co przy stosowaniu pasków, wykonanych z materialu twarde¬ go, powoduje czestokroc ich wrzynanie sie w dolne krawedzie kart, zwlaszcza gdy chodzi o lekkie karty kontowe, stoso¬ wane do wszelkiego rodzaju buchaltera przebitkowych. Paski prowadnicze nie przylegaja do kart, gdyz po wlozeniu kart, paski, nawleczone na szyne poprzeczna, przyjmuja polozenie ukosne- Wadzie tej stara sie zapobiec w ten sposób, ze paski powyzej osi wychylenia przekreca sie nie¬ co tak, aby ich powierzchnie pokrywaly sie z powierzchniami kart. Zabieg ten da¬ je jednak tylko warunkowy skutek, gdyz to przystosowywanie powierzchni pasków moze byc obliczone tylko na pewna okre¬ slona laczna grubosc kart, co uniemozli¬ wia ogólne jego zastosowywanie dla do¬ wolnej liczby kart. Szczególna niedogod¬ nosc tych kartotek polega tez na tym, ze szeregi pasków nie sa w ogóle wymien¬ ne albo tez moga byc wymienione dopiero po opróznieniu kartoteki. Dotyczy to wszelkich dotychczas znanych rodzajów kartotek. Utrudnia to wkladanie nawych kart, co, zwlaszcza w kartotekach o po¬ rzadku alfabetycznym, jest czesto ko¬ nieczne- Wskutek tego moznosc stosowa¬ nia kartoteki jest bardzo ograniczonal gdyz potrzebne sa do niej skrzynki, za¬ opatrzone np. w szyny, co podraza bardzo znacznie calosc.Przesuwnosc i wymiennosc pasków orientacyjnych, konieczne w kartotekach o porzadku alfabetycznym, sa obecnie mozliwe w niedostatecznym tylko stopniu, W kartotekach, w których usilowano roz¬ wiazac to zadanie, na dolnych krawe¬ dziach pasków osadzano walcowe nasad¬ ki, wtlaczane od góry w podluzne sprezy¬ nujace rurki, zaopatrzone u góry w po¬ dluzne szczeliny. Wtlaczanie i wyjmowa¬ nie walcowych nasadek wewnatrz karto¬ teki i przy jej spodzie nie jest wygodne i wymaga znaczniejszego nakladu sily- Te postacie wykonania posiadaja ponadto te wade, ze ich paski musza byc wykonane ze sztywnego materialu, np. z metalu.Zbiorowa karta w postaci teczki we¬ dlug wynalazku niniejszego zapobiega wy¬ zej wspomnianym wadom w ten sposób, ze jedna z jej okladek, najkorzystniej tyl¬ na, sklada sie cala z pasków orientacyj¬ nych, przy czym grzbiet karty jest podat¬ ny, a paski orientacyjne, zamocowane w spodzie karty, dadza sie do pewnego sto¬ pnia przeginac w dolnych swych cze¬ sciach.Podatnosc grzbietu karty osiaga sie przez wytloczenie w nim rowków tak, jak to sie stosuje np. w teczkach, a zdolnosc przeginania sie pasków orientacyjnych umozliwia sie najkorzystniej równiez przez -wytloczenie w nich pewnej liczby obok siebie polozonych rowków, skiero¬ wanych prostopadle do najdluzszych bo¬ ków pasków- Czesci zbiorowej karty mo¬ ga byc jednak zespolone ze soba za porno- 2 —ca drucianej spirali, osadzonej w grzbiecie karty.Grzbiet zbiorowej karty moze byc za¬ opatrzony we wciecia, stanowiace prze¬ dluzenia linii, odgraniczajacych od siebie paski prowadnicze. Karta moze byc tez wykonana tak, ze jeden z obydwóch pa¬ sków orientacyjnych zewnetrznych jest polaczony z jednym jej arkuszem, siegaja¬ cym z tylu za pozostalymi paskami do przeciwleglego drugiego orientacyjnego paska zewnetrznego i przymocowanym poprzez spód karty podwójnej do scianki jej przedniego arkusza, sluzac w ten spo¬ sób jako wspornik pozostalych pasków orientacyjnych.Do zbiorowej karty wedlug wynalazku mozna wkladac znaczna liczbe pojedyn¬ czych kart, przy czym otrzymuje sie cal¬ kowite przyleganie do siebie pasków orientacyjnych i kart bez zacinania lub wysuwania sie kart.Lekkie orientacyjne paski, wykonane z kartonu, przylegaja znacznie lepiej do kart niz paski, wykonane z materialów twardych, zwlaszcza z tego powodu, ze ich powierzchnie moga sie scisle ukladac w plaszczyznie powierzchni kart.Pojedyncze karty zbiorowe mozna la¬ two ustawic obok siebie w skrzynce, a wstawianie dodatkowych kart zbioro¬ wych jest mozliwe bez zadnego trudu.W celu moznosci wyszukiwania karty zbiorowej i wyjecia jej ze skrzynki, prze¬ dnia okladka tej karty jest zaopatrzona w wystajacy znacznik. Poza tym przednia okladka tej karty jest zaopatrzona w ko¬ lumny i rubryki, na których wpisuje sie nazwiska wlascicieli kont. W celu ozna¬ czania miejsc, na których maja byc poje¬ dyncze paski orientacyjne, górna krawedz przedniej okladki karty jest zaopatrzona w szereg znaków, zgodnych z szeregiem znaków na wystajacych znacznikach pa¬ sków-.Karte zbiorowa wklada sie do skrzyn¬ ki tak, aby jej jednolita okladka znajdo¬ wala sie z przodu- Miedzy kazde dwa pa¬ ski wklada sie jedna karte, a mianowicie tak, aby pasek znajdowal sie przed odpo¬ wiadajaca mu karta. Wyjmowanie karty nastepuje przede wszystkim przez odchy¬ lenie przedniej, tj. jednolitej okladki karty zbiorowej, na której jest nasadzony glów¬ ny znacznik. Chcac np. znalezc numer 148, chwyta sie najpierw za osadzony na prze¬ dniej okladce karty zbiorowej glówny znacznik 140- Dopiero drugim ruchem chwyta sie za widoczny obecnie pa¬ sek 148. Po odchyleniu zadanego paska pozostaje on w tym stanie odchylonym, nawet gdy kat tego odchylenia jest maly.Osiaga sie to przez mozliwosc przegina¬ nia sie paska w pewnej strefie przy dol¬ nym jego koncu i dzieki przymocowywa¬ niu ciezszego metalowego znacznika do gietkiego paska, który pozostaje odchylo¬ ny wskutek przewazajacego ku przodowi ciezaru znacznika.Karta wedlug wynalazku nadaje sie szczególnie dobrze do wypelniania kart kontowych poza pudlem kartoteki. Kazda karte mozna wyjac bez trudu, wygodnie polozyc na stole i wypelnic- Inna zaleta karty wedlug wynalazku polega na tym, ze po zakonczeniu roku karte zbiorowa odklada sie lacznie z kartami pojedynczy¬ mi. W tym celu trzeba ja tylko zaopa¬ trzyc w otworki w celu zwiazania jej z in¬ nymi kartami i utworzenia z nich teczki.Znane zalety pasków w stosunku do niepodzielnych kart orientacyjnych, pole¬ gajace zwlaszcza na znacznej oszczedno¬ sci materialu i miejsca, przedstawia w ca¬ lej pelni kartoteka wedlug wynalazku.Taniosc i nieograniczona mozliwosc jej stosowania wraz z wyzej wymienionymi odrózniaja ja od dotychczas znanych kar¬ totek, zaopatrzonych w paski orientacyj¬ ne, co stanowi ich wyzszosc.Wedlug innej cechy znamiennej wyna¬ lazku karty pojedyncze nie potrzeba opie- — 3 —rac o sam grzbiet karty zbiorowej, lecz mozna je opierac na osobnych mostkach, osadzonych wewnatrz z lewej i z prawej strony karty zbiorowej. Uklad taki umoz¬ liwia jeszcze powiekszenie liczby kart po¬ jedynczych do niej wkladanych.Mostki takie mozna utworzyc badz to w samej karcie zbiorowej za pomoca od¬ powiednio na boku umieszczonych pa¬ sków wspornikowych, nj. z papy lub plót¬ na, baclz tez w skrzynce kartoteki przez zastosowanie w kierunku podluznym listew bocznych, polozonych nieco wyzej od spo¬ du skrzynki, które wchodza w odpowie¬ dnie wyciecia w dolnych rogach karty zbiorowej.Taka postac wykonania posiada te szczególna zalete, ze w karcie zbiorowej mozna pomiescic znacznie wieksza liczbe kart pojedynczych niz wówczas, gdy kar¬ ty te opieraja sie o grzbiet karty podwój¬ nej. Mostki moga byc podatne tak, iz wielkosc i grubosc karty zbiorowej, za¬ opatrzonej w mostki, zalezy scisle od jej zapelnienia kartami pojedynczymi.Wedlug jeszcze innej cechy wynalaz¬ ku paski orientacyjne moga byc osadzone przesuwnie w grzbiecie karty zbiorowej.Uklad taki posiada te zalete, ze paski mozna wymieniac bez ograniczen. Scisle i niezawodne umieszczenie pasków na spodzie karty zbiorowej z jednej strony, a moznosc latwego ich wyjmowania i przesuwania z drugiej strony osiaga sie tu w sposób szczególnie celowy, gdyz za¬ mocowanie i prowadzenie poszczególnych pasków jest przelozone poza os ich od¬ chylania. W dotychczasowych urzadze¬ niach os odchylania znajdowala sie za¬ wsze w prowadnicy pasków. Ten rozdzial osi odchylenia pasków od ich prowadnicy i miejsca ich zamocowywania powoduje to, ze przy odchylaniu pasków prowadni¬ ca nie porusza sie wcale- Prowadzenie i zamocowywamie pa¬ sków moze byc dokonywane w sposób rózny. Wedlug szczególnie korzystnej po¬ staci wykonania urzadzenia, zaopatrzone¬ go w paiski przesuwne, paski te moga byc przeprowadzane przez grzbiet karty zbio¬ rowej i przedluzone na przedniej okladce tej karty w kierunku do góry, a na górnej krawedzi tej okladki przedluzenia te mo¬ ga byc zalozone przesuwnie w odpowied¬ nich prowadnicach. Paski, znajdujace sie na przedniej stronie karty zbiorowej, be¬ dace przedluzeniami pasków polozonych w jej wnetrzu, moga byc zaopatrzone w odpowiednie liczby i oznaczienia, odnosza¬ ce ^sie do pasków wewnetrznych. Takie urzadzenie dwudzielnych pasków posiada te szczególna zalete, ze paski orientacyj¬ ne i okladki karty zbiorowej nie potrzebu¬ ja byc znacznie wyzsze od wkladanych kart i ze pomimo to istnieje przejrzystosc i dostateczna widocznosc znaczników. Na przedniej stronie karty zbiorowej mozna przedluzenia pasków umiescic w osob¬ nych prowadnicach, nie stanowiacych bezposredniego przedluzenia paska we¬ wnetrznego- Przyklady wykonania urzadzenia we¬ dlug wynalazku uwidoczniono na rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia widok w perspektywie karty zbiorowej, wykonanej jako karta podwójna, czyli teczka z po¬ datnym grzbietem, fig. 2 — inny widok karty wedlug fig. 1 ze wsporna listwa skrzynki kartotekowej, fig. 3 — odmien¬ na postac wykonania karty z osadzonymi w niej mostkami, fig- 4 wyjasnia sposób przesuwnego osadzenia pasków orienta¬ cyjnych w grzbiecie karty, fig. 5 przedsta¬ wia odmienna postac przesuwnego osa¬ dzania pasków a fig. 6 — przekrój po¬ przeczny wzdluz linii / — /na fig. 5.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 karta zbiorowa ma postac teczki zlozonej z dwu okladek, wykonanych np. z kartonu lub tektury. Przednia jednoli¬ ta scianka 1 laczy sie z podatnym grzbie¬ tem 2, mogacym sie rozszerzac dzieki kil- — 4 —ku skladalnym rowkom, wytloczonym w tym grzbiecie/ Tylny arkusz karty podwójnej jest po¬ dzielony na pewna liczbe waskich pasków orientacyjnych 3, wystajacych nieco po¬ nad górna krawedz przedniej okladki 1 karty zbiorowej i zaopatrzonych na gór¬ nym koncu np. w znaczniki kontowe 4.Obydwa koncowe paski 5, 5' sa polaczone ze soba za pomoca paska papierowego 35 w postaci trójkata, przeprowadzonego za paskami prowadniczymi, przy czym pa¬ sek 35 sluzy jako podpora tych pasków i w niniejszym przykladzie górna swa kra¬ wedzia jest nachylony ukosnie do dolu od paska zewnetrznego 5 do paska zewnetrz¬ nego 5', a nastepnie dalej do grzbietu kar¬ ty zbiorowej. Grzbiet karty az do prze¬ dniej okladki 1 jest zaopatrzony we wcie¬ cia 2', stanowiace przedluzenia linii od¬ graniczajacych od siebie paski 3.Szczególna cecha wynalazku jest to, ze karty wkladane miedzy paski prowad¬ nicze nie opieraja sie na spodzie karty podwójnej, lecz na osobnych mostkach, które stanowia listwy wsporcze 6 (fig. 2), osadzone z boku w skrzynce kartoteko¬ wej, albo paski wspornikowe 7, np. z pa¬ py kib plótna (fig. 3), przeprowadzone po¬ miedzy wewnetrznymi krawedziami bocz¬ nymi obydwóch arkuszy karty podwójnej.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 lewe i prawe dolne rogi karty podwójnej sa zaopatrzone w wyciecia 8, których wy¬ miary odpowiadaja przekrojowi listwy wsporczej 6 w skrzynce kartoteki, Pod¬ czas gdy grzbiet 2 karty siega az do spo¬ du skrzynki kartoteki, karty 9 opieraja sie na górnej stronie tej listwy- Pasek wspornikowy 7 (fig. 3), umiesz¬ czony na wewnetrznej stronie karty zbio¬ rowej, tworzy powyzej1 grzbietu tej karty mostek 10, który równiez jest zaopatrzo¬ ny w faldy tak, ze rozciagajac sie moze on dostosowac sie do liczby kart pojedyn¬ czych wkladanych do karty zbiorowej.W przykladach wykonania, wedlug fig. 2 i 3 zamiast pasków zewnetrznych 5, 5' stosuje sie pelna tylna okladke //, wykonana z takiego samego materialu jak przednia okladka 1 karty podwójnej.W ten sposób powstaje karta podwójna w postaci teczki, w której spodzie osadzone sa paski orientacyjne 3* W przykladzie wykonania wedlug fig. 4 paski orientacyjne 3 sa osadzone od¬ dzielnie i sa przeprowadzone ponad grzbietem karty zbiorowej, a nastepnie swymi przedluzeniami 3* dookola metalo¬ wej szyny prowadniczej 12 i wzdluz prze¬ dniej strony karty az do jej górneji krawe¬ dzi. Szyna 12 posiada przekrój poprzecz¬ ny w postaci litery U, której jedno ramie iest krótsze od drugiego. Szyna 12 stano¬ wi równoczesnie prowadnice do przesu¬ wania pasków 3, 3' w grzbiecie karty po¬ dwójnej. Przedluzenia 3* pasków 3 sa za¬ opatrzone na wewnetrznej stronie swych dolnych czesci w blaszki 13, odgiete w dolnych swych polowach od powierzchni pasków i przymocowane do pasków za pomoca zagietych jezyczków 14. Odsta¬ jace czesci 15 tych blaszek mieszcza sie w rowku szyny 12, dzieki czemu paski w prosty sposób mozna przesuwac po tej szynie w prawo lub w lewo.Górne krawedzie zewnetrzne przedlu¬ zen 3' pasków 3 sa osadzone w pewnego rodzaju szynie prowadniczej, utworzonej przez zalozenie na górna krawedz prze¬ dniej okladki karty zbiorowej paska 16 o przekroju w postaci litery U, wykonane¬ go np. z metalu.W niniejszym przykladzie wykonania szyna prowadiiicza 12 jest spojona z prze¬ dluzeniami y obu skrajnych pasków, któ¬ re w dolnych swych czesciach tworza mostki 10. Przedluzenia 3' pasków sa ze soba polaczone na sciance przedniego ar¬ kusza karty za pomoca np. okladki z pa^ py wzglednie tworza jednolita powierzch¬ nie 7\ Wlasciwa okladka karty, tworza- — 5 -ca podatny grzbiet 2, jest doprowadzona tylko do polowy wysokosci karty i w tym miejscu posiada jezyczek 17, który miesci sie w szczelinach 18" skrajnych, tj. two¬ rzacych mostek 10 pasków. Dzieki temu mechanizm do przesuwania pasków jest nakryty.W przykladzie wykonania wedlug fig- 5 i 6 urzadzenie prowadnicze, umozli¬ wiajace przesuwanie pasków 3, sklada sie z dwóch na wewnetrznej stronie spodu karty przymocowanych pasków 18, 19 np. z blachy. Na bocznych krawedziach kar¬ ty zewnetrzne krawedzie obu tych pasków sa ze soba polaczone za pomoca paska 20 z tkaniny, sluzacego jako mostek dla wkladanych kart pojedynczych.Pod wewnetrzne krawedzie 18', 19' obydwóch pasków 18, 19, wygiete w po¬ staci litery U w kierunku górnych krawe¬ dzi karty zbiorowej, wstawia sie od góry dwa jezyczki 21, 22, wyciete w dwóch od¬ miennie odgietych platach 23, 24, powsta¬ lych przez rozciecie dolnych czesci pas¬ ków 3.Za pomoca powyzszego ukladu paski 3 mozna latwo przesuwac w góre albo w dól.W miejscu 25 paski sa zaopatrzone w row¬ ki, umozliwiajace przelozenie osi wygiecia pasków zaleznie od liczby wlozonych do karty zbiorowej kart pojedynczych. Po¬ datny grzbiet 2 stanowi pasek z tektury w postaci litery U, pokrywajacy uklad przesuwania pasków i wstawiony swymi jezyczkami 27, 2T w odpowiednie szczeli¬ ny 28, 28% okladek karty. PL