Wynalazek dotyczy praktycznego i1 ta¬ niego sposobu calkowitego wydzielania naf¬ ty z osadów i metnego oleju, w celu wy¬ tworzenia produktu handlowego. Sposób polega na tern, ze wspomniane materjaly, jak równiez ii inne, naturalne oleje i pro¬ dukty pozostalosciowe O' podobnym, skla¬ dzie poddaje sie dzialaniu odczynnika, przy pomocy którego zawarta we wspomnianych martefjalach woda staje sie miekka wskutek rozkladu, zawartych w niej w stanie rozpu¬ szczonym soli wapiennych i magnesowych.Zmiekczenie wody moze byc calkowite lub czesciowe; odczynnik w tym celu uzywany bedzie nazywany odtad ,,srodkiem db zmiekczania wody".Nafta, wydobywana z ziemi, zawiera najczesciej materje obce, których naijwiek-# sza zawartosc w nafcie handlowej waha sie miedzy % az do 3%, Jezeli jednak za¬ wartosc materyj obcych w najfcie przekro¬ czy te wyznaczona granice, wtedy, alby otrzymac produkt handlowy, nalezy taka nafte pozostawic w spokoju przez czas dluz¬ szy % az obce dala osiada, albo tez tak ja przerobic, aby zawartosc obcych materyj znizyla! sie do maksymalnie -dopuszczalnej zawartosci procentowej, wyznaczonej kaz¬ dorazowi dla 'pola naftowego lub tez osalagla jeszcze nizsza wartosc.W celu osadzania cial obcych zbieraj sie rope zwyczajnie w wielkich cysternach ziemnych lub stalowych, a po dluzszem sta¬ niu osadza sie na dnie cysterny po odcia¬ gnieciu oczyszczonej nafty gesty,, ciagly, brunatny osad, który jak wykazaly badaniamikroskopowa jest emulsja, zlozona ze sto¬ sunkowo wielkiej ilosci nafty, z substancyj organicznych, z soli, rozpuszczalnych w wo¬ dzie i z brudu.Na polaich naftowych i w zakladach cy¬ sternowych uzbieraly sie olbrzymie ilosci tego osadu, a poniewaz jest on niezdatny do uzytku i nie mozna^go z powodu jego szkodliwosci odprowadzac do wody plyna¬ cej, wiec stanowi' on nietylko niedogodnosc, lecz i niebezpieczenstwo dla okoSicy* zas przechowywanie go powoduje wielkie ko¬ szty.Zdarza sie tfckze czesto, ze wyplywajacy z c^bru^wWtniczego olej tak jest zmie¬ szany z materjalalmi, tworzajcemi osad, ze nie jest zdatny do uzytku; na polach nafto¬ wych nazywa sie tego rodlzalju olej „met¬ nym" i odznacza sie on naturalnie wszyst- kiemi niepozadatnemi wlasciwosciami osadu.Znaleziono, ze nazwana ,,solanka" za- waiiosc wody w ,,osaidziie" jako tez ,,oleju metimym" jeist bardzo znaczna i zawiera sto¬ sunkowo duze ilosci chlorków wapniowych i magnezowych, nieraz takze dwuweglany ziiem alkalicznych, które, dzialajac wspól¬ nie z substancjami! orgataicznemi, tworza widocznie trwalosc ,„osadów" i „olejów metnych". Solawka i olej mieszalja sie sil¬ nie z substancjami organicznemi albo przez wypompowanie ropy z warstw olejowych zibmi, lufo przez zmieszanie sile z gazem to^ Warzyszacym nafcie.Jak wiaidomo, uzyskiwano juz czesc malfty z oleju metnego lub z osadów przez to, ze pompowano je przez goraca wode lub przez kociol, pod którym palil sie ogien, albo tez ogrzewano je w cysternach, o- grzewatnych wezowhicaimi parowem!; urza¬ dzenia te nie odpowiadaly wymaganiom o tyle, ze nie pozwalaly na odzyskanie wszystkiej nafty, a w niektórych miejscach ani nie uzyskiwano nawet niewielkiej cze¬ sci. Wiadomo równiez, ze kwas siarkowy powoduje niekiedy oddzfelenSe sie nafty od innych cial,, jednak zastosowanie kwasu siarkowego do wytwarzania osadów i oleju metnego nie jest praktyczne, gdyz kwas laczy sie z nafta, tworzac oleje sulfonowe, dzialajace szkodliwie na zelazo wozów cy¬ sternowych i przewodów rurowych, wsku¬ tek czego w ten sposób przerabiane oleje zostafja odrzucane przez towarzystwa i ra- filnerje. Wiaidomo wresizcie, ze rozpuszczal¬ ne sole oddzielaja male ilosci wody z o^ leju, zwiekszajjac jej ciezar wlasciwy i ze rozpuszczalne siarczany w malych ilosciach sluza do wydzielenia nafty z metnego o- lajui z osadów, jako tez, ze do rafinowania nafty zaistosowano sode zraca, celem wy¬ dzielenia materyj smolowych. Zaden z tych sposobów nie okazal sie jednak zaldawal- niajacym przy obrabianiu oleju metnego i osadów.Sposiófb stanowiacy przedmiot wynalaz¬ ku polega, jak juz wspomniano, na tern, ze osady, olej metny i inne naturalne oleje lub poizostalosci o podbbnych wlasnosciach poddaje sie dzialaniu srodka, usuwajacego czesciowo lub calkowteie twardosc wody, zawartej w osadach lub oleju metnym, przez rozklad rozpuszczonych w tej wo¬ dzie soli wapniowych i maignezowych, przez co zmienia sie sklad chemitzno-mineralnych soli. Obce organiczne substancje zostaja i- zolowane, a olejowi umozliwia sie oddzie¬ lenie sie od obcych cial w sposób natural¬ ny t. j. wskutek jego mniejszego ciezaru wlasciwego. Do mieszaniny, która sie ma przerabiac, najpraktyczniej jest wprowa¬ dzac srodek zmiekczali acy wode w postaci rozczynu i pod cisnieniem, aby mu umozli¬ wic dokladne rozdzielenie sie w mieszani¬ nie tak, zeby kazda jej czastka mogla sie z nim zetknac, przez co nastepuje rozklad emulsji. Poleca sie takze, czy to miesza¬ nine czy tez srodek do zmiekczenia przed, podczas i po mieszaniu ogrzac. Jako srod¬ ka do zmiekczania mozna uzyc kazda sub¬ stancje, lub mibszanibe takich substancyj, — 2 —które stracaja alkalja ziemne, zawarte w emulsji, nip. zdatne sa do tego saHne weglany rozpuszczalne lub tez mieszanina rozpu¬ szczalnych weglanów*, krzemianów i siar¬ czanów, o dostatecznych wlaisnosciach alka¬ licznych, wywolanych przez dodatek rozpu¬ szczalnego wódziami; albo tez- same rozpu¬ szczalne mydla lub w mieszaninie z wegla¬ nami i krzemianiaimi; lub sani kwas olejowy (jezeli solanka zaiwtera w rozczynie wegla¬ ny ziem alkalicznych), lub kwasu olej owego, zywicy i tych tluszczów, z których sie wy¬ rabia mydlo, a które sie wtedy dodaje, je¬ zeli solanka osadów lub oleju metnego za¬ wiera alkaliczne weglany W rozczynie; lub tez przez dodatek rozpuszczalnego Wódzia¬ mi, który sie stal alkalicznym przez uzycie weglanów, zaleznie od jakosci preparowa¬ nego osadu lub oleju metnego, w kazdym specjalnym wypadku. Olej, miaterje orga¬ niczne i solanki osadów i oleju metnego sa zaleznie od miejscowosci rózne pod wzgledem skladu chemicznego i dlatego za¬ leca sie zastosowanie niekiedy weglanu so¬ dowego do preparowania; bardzo starych, wtele lat przechowywanych osadów, dla wiekszej taniosci i latwiejszej obróbki, podczas gdy innym razem zaleca sie uzycie mydla sporzadzonego z kwasu olejowego i sody zracej, do preparowania1 oleju metne¬ go najswiezszego wytworu. W niektórych razach zaleca sie zastosowac mieszanine siarczanu, weglanu i krzemianu sodowego lub tez siarczan sodowy, zalkalizowany do¬ statecznie soda zraca, aby stracic weglany alkalicznych ziem. Przy dawniejszych spo¬ sobach oddzielania wody od olejów przez zastosowanie rozpuszczalnych soli uzywano stosunkowo wielkich ilosci tychze, aby zwiekszyc ciezar wlasciwy Wody do tego stopnia, az sie oddzieli od oleju; wedlug zgloszonego sposobu zas, potrzeba uzyc tylko stosunkowo malej ilosci czynnika zmiekczajacego, najczesciej wystarczy u- ZYC Vio% tegoz ze Wzgledu na ciezar osa¬ dów lub oleju metnego, które maja byc spreparowane; nastepnie traktuje sie czyn¬ nik zmiekczajacy najczesciej w dostatecz¬ nie wielkiej ilosci wody tak, ze ciezar wia- sciwy rozczynu chemicznego bedzie znacz¬ nie mniejszy, niz ciezar wlasciwy solanki* zawartej w preparowanych osadach lub metnym oleju. Jak widac z tego, sposób niniejszy rózni sie od znanych dotychczas glównie tern, ze polega na dzialaniu che- micznem, wywieranem przez srodek, zmiek¬ czajacy wode, na sole alkalicznych ziem. rozpuszczone w solance, a które to che¬ miczne dzialanie uskutecznia uwolnienie sie oleju ze stanu emulsji. Podczas gdy przy sposobie zgloszonym jest dopusoaczal- nem i celowem zastosowanie sody zracej w mieszaninach z innemi wspomnianemi srod¬ kami do zmiekczania wody, to na podsta¬ wie doswiiadczenia nie jest mozebim prze¬ róbka! oleju metnego i osadów zapomoca samej tylko sody zracej, jak to jest juz znanem z metod stosowalnych przy rafino¬ waniu nafty.Rysunek przedstawia schematycznie a- parat do wykonania niniejszego sposobu.W celu zastosowania tego sposobu miesza sie preparowane osady lub olej metny z dostateczna iloscia weglanu sodowego lub z innym srodkiem, zmiekczajacym wode, rozpuszczonym najpraktyczniej w wodzie, nastepnie ogrzewa sie te mieszanine do 40° — 95° C, az preparowana masa stanie sie calkiem ciemna. W zwyklych warun¬ kach wystarczaja li—4 czesci objetosci we¬ glanu sodowego na 1000 czesci objetosci starego osadu i % — 1 czesc objetosci kwa¬ su olejowego, mydla lub innego srodka, zmiekczajacego wode, na 1000 czesci obje¬ tosci osadów lub oleju metnego najswiez¬ szej produkcji. Przy odstaniu wznosi sie nafta, wynoszaca zwyczajnie 30 — 60% calej masy,, do góry, zas solanka i brud, o ile sie taki znajduje, osadzaja sie ma dnie cysterny, a organiczne substancje tworza — "3 —cienka warstwe miedzy solanka a nafta.Nastepnie odciagaj sie brud, solanke i ma- terje organiczne, ai pozostaje nafta, jako produkt handlowy, tak ze mozna jej uzy¬ wac, jako paliwa lub tez do celów rafina- cyjnych. Chociaz pozadanem jest wpro- wadziaJnie srodka zmiekbzajacego wiode, do preparowanej mieszaniny w stanie plyn¬ nym i pod cisnieniem, mozna jednak we¬ glan sodowy lub jakikolwiek itmy srodek, zmiekczajacy wode, takze albo na sucho lub w rozczynie z woda pozostawic w ze¬ tknieciu z osadami lub olejem metnym i srodek ten ogrzac lub nie, poczem powoli nastapi1 oddzielenie sie nafty.Przy zastosowaniu tego sposobu mozna uzyc kazdego odpowiedniego aparatu, jed¬ nak przedstawiony tutaj aparat pozwala na szybkie i tanie przeprowadzenie tej metody i równoczesnie na dokladna kontrole tejze.A oznaczal cysterne lub zbiornik na o- sady lub olej metny stanowiace mieszani¬ ne, ma'jaca byc przerobiona. Mieszanine te w cysternie A ogrzewa1 sie zapomoca jed¬ nej lub kilku wezownic parowych B do zadanej temperatury i wtryskuje rozczyn weglanu sodowego lub innego srodka, zmiekczajacego wode, zapomoca dziurko¬ wanej rury C do zbiornika A; ten rozczyn weglanu sodowego ssie pompa D ze zbior¬ nika J i wtlacza rura E do dziurkowanej rury C, rura E opatrzona jest zaworem re¬ gulujacym 4. Rozczyn chemiczny osadza sie na dnie zbiornika A, zabiera przytem solanke z soba, która sie wydzielila z cze¬ sci osaidu lub oleju metnego, które sie ze¬ tknely z rozczynem chemicznym. Skoro doprowadzony ze zbiornika J rozczyn che¬ miczny zostal zuzyty, zamyka sie kurek 1 w tej rurze, która prowadzi ze zbiornika J do ssacej czesci pompy, a otwiera kurek 2 w rurze F, prowadzacej z cysterny A do ssacej strony pompy, aby rozczyn chemicz¬ ny, który sie osadzil na dnie cysterny A, odciagnac i przez rure E doprowadzic do rury dzaluirkowainej C To mieszanie prowadzi sie daJlej prziez kilka go- dlzin, zmuszaljac ogrzany rozczyn che¬ miczny do krazenia z dna zbiornika A przez pompe i rure E napowrót do dziurkowanej rury C. Poniewaz rozczyn chemiczny znaj¬ duje sie pod znacznem cisnieniem, wyplywa wiec malemi promieniami z otworów rury C do mieszamiihy w zbiorniku A, a przez to zmusza ja do zetkniecia sie z kazda czastka rozczynu. Skoro ten proces dostatecznie dlugo trwal, celem rozlozemiai emulsji, co poznaje sie po tern, ze m&sai staje sie u wierzchu czarna lub ciemnozielona, jako tez przechodzi powoli ze swego gestego, cia¬ glego stanu w stan wodnisty, wtedy zamy¬ ka sie doplyw pary do wezownicy B i od¬ stawia pompe D. Nastepnie zostawia sie mase w cysternie A w ciagu 12—24 godzin w spoczynku, po uplywie którego czasu nalfta x wyplynie nawierzch, solanka i brud z osadza sile na dnie, a organiczne materje y beda tworzyly cienka wiarstwe miJedzy naf¬ ta a brudem i} solanka, jak to zalznaczone na rysunku.Zamiast doprowadzic cieplo zapomoca umieszczonej we wnetrzu cysterny A we¬ zownicy paJrowej, mozna to takze w ten sposób uskutecznic, ze sie swieza pare wdmuchuje wprost w mieszanine w cyster¬ nie A przy pomocy rury dziurkowanej C, do którego to celu posiada aparat rure dla doplywu pary G, polaczona z rura E i opa¬ trzona zaworem regulujacym 3.Chociaz opisany powyzej aparat nadaje sie najlepiej do wykonania sposobu niniej¬ szego, mozna jednak zastosowac takze kaz¬ da inna metode mieszania,, o ile ta ma ten sam cel, t. j. rozdzielenie dokladnie we¬ glanu sodowego lub innego podatnego srod¬ ka, zmiekczajacego wode, wi mieszaininfe i przez nia, ai to' w ten sposób, ze srodek ten zetknie sie ze Wszystkiemi czastkami tej mieszaniny. Istotna cecha jest to, ze weglan sodowy lub inny odpowiedni sro- — 4 —dek, zmiekczajacy wode, w stanie stalym lub rozpuszczonym w stosunkowo malej ilosci styka sie z kazda czastka przerabia¬ nego osadu lub oleju metnego. PL