Wynalazek niniejszy dotyczy serwo¬ motoru, zaopatrzonego w przesuwny w za¬ mknietym cylindrze tlok, na który ciecz dziala pod cisnieniem dwustronnie, a tak¬ ze w narzad sterowniczy, oddzialywujacy na cisnienie cieczy w jednej z obu prze¬ strzeni roboczych.Celem wynalazku jest takie uksztalto¬ wanie serwomotoru rodzaju poprzednio okreslonego, aby tlok poruszal sie szyb¬ ko i niezawodnie w zaleznosci od ruchu narzadu sterowniczego, i aby wielkosc sko- ki| tloka byla jednoznacznie okreslona przez ruch narzadu sterowniczego.Dalszym celem wynalazku jest uksztal¬ towanie serwomotoru nadzwyczaj proste¬ go pod wzgledem konstrukcji i wykonania, który przy tym zajmuje bardzo malo miej¬ sca w stosunku do wykonywanej pracy.Zgodnie z wynalazkiem na drodze cie¬ czy pod cisnieniem znajduja sie dwa miej¬ sca dlawienia, których wielkosc okresla po¬ lozenie wzgledne narzadu sterowniczego i tloka i które zmieniaja sie w sposób od¬ wrotny przy kazdej zmianie polozenia na¬ rzadu sterowniczego' i tloka. Tlok jest uksztaltowany jako tlok róznicowy i prze¬ strzen robocza o wiekszej powierzchni tlo¬ ka jest polaczona z przewodem dla cieczy, znajdujacym sie miedzy obydwoma miej¬ scami dlawienia. Wskutek zastosowania dwu miejsc dlawienia, okreslonych przez polozenie tloka roboczego i narzadu ste¬ rowniczego wzgledem siebie, przez uksztal-towanie tloka jako tloka róznicowego oraz polaczenie przestrzeni roboczej o wiekszej powierzchni tloka z przewodem dla cieczy miedzy obydwoma miejscami dlawienia uzyskuje sie, ze tlok porusza sie niezawod¬ nie wedlug ruchu narzadu sterowniczego i ze jego polozenie jest zawsze okreslone przez polozenie tegoz narzadu sterowni¬ czego.Dalsze znamie wynalazku polega na tym, ze narzad sterowniczy jest umieszczo¬ ny przesuwnie w samym tloku i ze miejsce dlawienia uzyskuje sie za pomoca krawe¬ dzi sterowniczych narzadu sterowniczego w polaczeniu z krawedzami sterowniczymi w samym tloku. W tloku tym znajduja sie oprócz tego przewody, przez które prze¬ strzen robocza o mniejszej powierzchni tloka laczy sie z pierwszym miejscem dla¬ wienia, a oba miejsca dlawienia —¦ miedzy soba, przewód zas miedzy obydwoma miej¬ scami dlawienia laczy sie z przestrzenia robocza o wiekszej powierzchni tloka, wreszcie to miejsce dlawienia — z naczy¬ niem, sluzacym jako zbiornik cieczy. Kon¬ strukcja ta serwomotoru umozliwia uzy¬ skanie bardzo prostej, taniej i równocze¬ snie zwartej budowy.Oprócz tego celowe jest uksztaltowa¬ nie narzadu sterowniczego i tloka robocze¬ go w ten sposób, ze w jakimkolwiek polo¬ zeniu jednego wzgledem drugiego co naj¬ wyzej jeden tylko z wymienionych prze¬ lotów jest zupelnie zamkniety. Osiaga sie to w ten sposób, ze krawedzie sterujace narzadu sterowniczego sa blizej siebie usta¬ wione niz krawedzie w tloku.Na rysunku przedstawiono przyklad postaci wykonania wynalazku, a mianowi¬ cie przekrój podluzny serwomotoru hy¬ draulicznego.Tlok roboczy 1 tego serwomotoru ma postac tloka róznicowego. Tlok ten, szczel¬ nie dopasowany, porusza1 sie swoja wieksza srednica w cylindrze 2, wykonanym jako gladka rura z koncowymi kolnierzami 3 i 4.Dno 5 cylindra jest za pomoca wyste¬ pu 6 dokladnie scentrowane w kanale wy¬ wierconym w cylindrze 2 i przytwierdzone do kolnierza 3 za pomoca srub 7. Doklad¬ nie wspólosiowo z przewierceniem cylin¬ dra 2 znajduje sie w dnie 5 kanal cylin¬ dryczny 8, w którym przesuwa sie szczel¬ nie dopasowana czesc tloka 1 o mniejszej srednicy. Zewnatrz dna 5 tlok 1 jest pola¬ czony z pretem 9, za pomocy którego prze¬ nosi on swoje ruchy na narzad (nie przed¬ stawiony na rysunku), podlegajacy nasta¬ wianiu przez serwomotor, np. narzad regu¬ lujacy doplyw paliwa do silnika spalino¬ wego.Cylinder 2 jest na swoim drugim kon¬ cu zamkniety pokrywa 10, przymocowana do kolnierza 4 srubami 11 i centrowana w otworze cylindra 2 za pomoca wystepu 12. W cylindrycznym kanale 13 tej pokry¬ wy a takze w osiowym przewierceniu 14 tloka 1 suwa sie scisle dopasowany pret sterowniczy 15, którego osiowe przesunie¬ cie, nie wymagajace znaczniejszej sily, od¬ dzialywa na .ruchy, które pret 9 ma wyko¬ nywac wbrew dzialajacym na niego wiek¬ szym silom. Pret sterowniczy 15 moze np. byc przesuwany w sposób nie przedstawio¬ ny na rysunku regulatorem odsrodkowym, napedzanym przez silnik, który ma byc re¬ gulowany.Tlok 1 dzieli przestrzen wewnatrz cy¬ lindra 2 pomiedzy dnem 5 i pokrywa 10 na dwie przestrzenie rdbocze. Z dwóch tych przestrzeni przestrzen 17, polozona po stro¬ nie mniejszej powierzchni roboczej tloka 16, polaczona jest poprzez przewód do¬ plywowy 18 z pompa, nie przedstawiona na rysunku, wtlaczajaca do tego przewodu odpowiednia ciecz, np. olej pod cisnieniem.Na koncu przewiercenia 14 przylaczony jest do czesci tloka /, przechodzacej przez dno 5, kanal 19, laczacy sie za pomoca kanalów 20 z przestrzenia wewnetrzna oslony, nie przedstawionej na rysunku, obejmujacej najlepiej cale urzadzenie re- — 2 —gulujace, a w której panuje cisnienie atmo¬ sferyczne.Osiowe przewiercanie 14 tloka 1 posia¬ da dwa rozszerzenia 21 i 22. Rozszerzenie 21 jest przylaczone przez kanal 23 do wy¬ mienionej przestrzeni roboczej 17, a roz¬ szerzenie 22 — przez kanal 24 do prze¬ strzeni roboczej 25, znajdujacej sie po stronie wiekszej powierzchni roboczej 26 tloka /. Rozszerzenie 22 jest po obu stro¬ nach zaopatrzone w ograniczenia 27 i 28 w postaci ostrych krawedzi. Pret sterow¬ niczy 15 posiada w czesci swojej dlugo¬ sci, znajdujacej sie normalnie, a takze w polozeniu przedstawionym na rysunku, w przewierceniu 14, miedzy rozszerzeniami 21 i 22, srednice mniejsza niz to przewier¬ cenie, podczas gdy czesc koncowa 29, znaj¬ dujaca sie normalnie w rozszerzeniu 22 preta 15, uksztaltowanego jako suwak ste¬ rowniczy, posiada calkowita srednice prze¬ wiercenia 14. Powierzchnia zewnetrzna tej czesci koncowej 29 jest ograniczona ostry¬ mi krawedziami sterowniczymi 30 i 31, po¬ siadajacymi odstep w kierunku osi cokol¬ wiek! mniejszy niz krawedzie 27 i 28. Prze¬ strzen miedzy krawedziami sterowniczymi 27 i 30 stanowi zatem przelot, przez któ¬ ry rozszerzenie 21 jest polaczone z roz¬ szerzeniem 22. Przestrzen miedzy krawe¬ dziami 28 i 31 stanowi drugi przelot la¬ czacy rozszerzenie 22 z koncem przewier¬ cenia 14, przylaczonym do kanalu 19. Prze¬ kroje obu wspomnianych przelotów sa za¬ lezne od obopólnego polozenia preta ste¬ rowniczego 15 i tloka roboczego 1; zmie¬ niaja sie one w sensie odwrotnym przy przesuwaniu jednego wzgledem drugiego, gdy bowiem przekrój przelotu 27, 30 po¬ wieksza sie, wówczas przekrój przelotu 28, 31 zmniejsza sie, i odwrotnie. Ponie¬ waz odstep krawedzi 27 i 28 jest wiekszy niz odstep krawedzi 30 i 31, oba przeloty moga ,byc w tymi samym czasie równo¬ czesnie otwarte. Jedynie w polozeniach krancowych preta sterowniczego w stosun¬ ku do tloka roboczego najwyzej jeden z wymienionych przelotów jest zupelnie zamkniety.Ciecz, przetlaczana pompa przez prze¬ wód 18 do przestrzeni rdboczej 17, plynie kanalem 23 do rozszerzenia 21 przewier¬ cenia 14. Z tego miejsca ciecz dostaje sie przez wolna przestrzen, otaczajaca pret sterowniczy 15 w tym przewierceniu, oraz przez przelot miedzy krawedziami 27 i 30 do rozszerzenia 22. Z rozszerzenia tego plynie ona dalej przez przelot miedzy kra¬ wedziami 28 i 31, koniec otworu 14, kanal 19 i otwory wylotowe 20, np. do czaszy zbiorczej, znajdujacej sie na dnie oslony, nie przedstawionej na rysunku. Droge te cieczy oznaczono w rysunku za pomoca strzalek.W rozszerzeniu 22 przewiercenia 14 ciecz posiada w stanie ustalonym cisnie¬ nie pa, które ma sie tak do cisnienia pi w przestrzeni roboczej 17, jak pole po¬ wierzchni fi mniejszej plaszczyzny czolo¬ wej 16 tloka 1 do pola powierzchni h wiekszej plaszczyzny czolowej 26, przy czym cisnienia pi i p2 nalezy liczyc jako nadcisnienia, czyli wyzsze od cisnienia atmosferycznego.Poniewaz w przestrzeni roboczej 25 pa¬ nuje to samo cisnienie p2, co w rozszerze¬ niu 22, sila pi. fi, wywierana na tlok 1 przez cisnienie cieczy pi, dzialajace na plaszczyzne robocza 16 o polu fi w prze¬ strzeni roboczej 17, znajduje sie w rówj nowadze z sila p2. h, która wytwarza ci¬ snienie p2, dzialajace na powierzchnie ro¬ bocza 26 o polu h.Gdyby np. stosunek cisnienia p2 do ci¬ snienia pi byl wiekszy od stosunku miedzy powierzchniami fi i /2, wówczas sila p2. h, przesuwajaca tlok 1 w dól, bylaby wiek¬ sza niz sila pi. /i, dzialajaca w odwrot¬ nym kierunku. Tlok / przesunalby sie wów¬ czas wzgledem preta sterowniczego 15 w taki sposób, ze przekrój przelotu miedzy krawedziami 27 i 30 zostalby zmniejszony, — 3 —przekrój natomiast przelotu miedzy kra¬ wedziami 28 i 31 zwiekszony. W ten spo¬ sób dlawienie, a wskutek tego równiez spa¬ dek cisnienia w pierwszym przelocie zostalyby zwiekszone, w drugim zas prze¬ locie zmniejszone, dzieki czemu cisnienie p2 w rozszerzeniu 22 miedzy obydwoma przelotami, a takze w sasiadujacej prze¬ strzeni 25, zmniejszaloby sie, i to dopóty, dopóki nie uzyskaloby sie stosunku miedzy cisnieniami pi i p2 odpowiadajacego rów¬ nowadze na tloku 1.Jezeli zas cisnienie p2 jest w stosunku do cisnienia pi zbyt male, tlok 1 porusza sie w góre, az wskutek zmiany dlawienia nie wytworzy sie w przelotach wlasciwy stosunek cisnien.Celem przesuniecia preta 9 w góre, na¬ lezy poruszyc pret sterowniczy 15, np. za pomoca regulatora odsrodkowego, o odpo¬ wiednia droge w góre. Poniewaz tlok 1 po¬ zostaje nasamprzód w spokoju, ruch ten powoduje zmniejszenie sie, a w pewnych przypadkach nawet zupelne zamkniecie przekroju przelotu miedzy krawedziami 27 i 30. Przekrój przelotu miedzy krawe¬ dziami 28 i 31 natomiast zostaje zwiek¬ szony. -Wskutek! tego cisnienie p2 w roz¬ szerzeniu 22 i w przestrzeni roboczej 25 obniza sie. Jezeli wpierw wymieniony prze¬ lot, a wskutek tego przeplyw cieczy ro¬ boczej, jest zupelnie zamkniety, wówczas cisnienie ps obniza sie do cisnienia atmo¬ sferycznego, panujacego w kanale wyloto¬ wym 19. Cisnienie pi w przestrzeni robo¬ czej 17 natomiast pozostaje niezmienione i przesuwa tlok 1 w góre, dzieki czemu pret 9 zostaje przesuniety równiez w gó¬ re z sila, odpowiadajaca róznicy sily, wy¬ wieranej cisnieniem pi na powierzchni /i, i sily, wywieranej przez mniejsze cisnie¬ nie p2 na powierzchni h. Skoro tlok 1 uzy¬ ska swoje pierwotne polozenie wzgledem preta sterowniczego 15, to równiez i prze¬ loty 27, 30 wzglednie 28, 31 uzyskuja zno¬ wu swoje przekroje pierwotne. Wówczas wytwarza sie w przestrzeni roboczej 25 ci¬ snienie p2 niezbedne dla równowagi tloka 1, który wskutek tego zatrzymuje sie zno¬ wu w polozeniu odpowiadajacym nowemu polozeniu preta sterowniczego 15.Celem przesuniecia preta 9 w dól na¬ lezy przesunac pret sterowniczy 15 o od¬ powiednia droge równiez w dól, dzieki czemu przekrój przelotu miedzy krawe¬ dziami 27 i 30 powiekszy sie, a przekroje przelotu miedzy krawedziami 28 i 31 zmniejszy sie, lub tez bedzie zupelnie za¬ mkniety. Wskutek tego zmniejsza sie dla¬ wienie w pierwszym przelocie, zwieksza natomiast dlawienie w przelocie drugim, dzieki czemu cisnienie p2 w rozszerzeniu 22 i w przestrzeni roboczej 25 wzrasta.Skoro przelot drugi jest zupelnie zamknie¬ ty, wówczas odplyw cieczy oraz dlawienie w pierwszym przelocie ustaja zupelnie, co powoduje, ze cisnienie p2 staje sie równe cisnieniu pi. Wskutek wzrostu cisnienia ps, sila, maci&kajaca na powierzchnie robocza 26 tloka 1, staje sie wieksza niz sila, dzia¬ lajaca na mniejsza powierzchnie 16, i prze¬ suwa tlok 1 wraz z pretem 9 w dól. Ruch ten ustaje z chwila, gdy tlok 1 wejdzie w swoje pierwotne polozenie wzgledem preta sterowniczego 15. PL