Znane jest wytwarzanie na prasach dlu¬ gich ksztaltówek stozkowych przy pomocy rdzeni, polaczonych z tloczakiem, przesu¬ waj acych sie wraz z tworzywem podczas przetlaczania przez nieruchoma forme o niezmiennym przekroju poprzecznym. Za pomoca znanego urzadzenia mozna wytwa¬ rzac niektóre ksztaltówki stozkowe w kie¬ runku podluznym, np. ksztaltówki o kato¬ wym przekroju poprzecznym, o zmieniaja¬ cej sie grubosci jak równiez szerokosci ra¬ mion, albo ksztaltówki korytkowe o zmie¬ niajacej sie grubosci i szerokosci ramion oraz grubosci srodnika. Znane urzadzenie umozliwia takze wytwarzanie ksztaltówek teowych lub dwuteowych o zmieniajacej sie grubosci ramion; niemozliwe jest natomiast wytwarzac za pomoca tego urzadzenia ksztaltówek dwuteowych o zmieniajacej sie wysokosci srodnika.Celem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie umozliwiajace wytwarzanie na pra¬ sach dlugich ksztaltówek stozkowych.Szczególne wykonanie urzadzenia umozli¬ wia ponadto wytwarzanie dlugich ksztaltó¬ wek stozkowych, których dotychczas nie mozna bylo wyrabiac w taki sposób, miano¬ wicie ksztaltówek dwuteowych o zmienia¬ jacej sie wysokosci srodnika.Wedlug wynalazku stosuje sie w tym ce¬ lu forme ze stopniowo rozsuwanyriu pod¬ czas' wytlaczania czesciami skladowymi.Najlepiej rozsuwac czesci skladowe formy pod dzialaniem nacisku wytlaczajacego, przy czym powierzchnie wewnetrzne rucho¬ mych czesci fortny moga byc stozkowe, tOZ*szerzone w kierunku tloczaka celem ula¬ twienia w ten sposób rozsuwania pod dzia¬ laniem nacisku tloczacego, przy czym ru¬ chome czesci formy sa zewnatrz trzymane za pomoca stosownych narzadów odpo¬ wiednio do rozrzadzania. Mozna równiez ruchome czesci formy rozsuwac stopniowo za pomoca odpowiednich narzadów cia¬ gnacych.Ruchome czesci formy sa zaopatrzone zewnatrz w powierzchnie skosne, przylega¬ jace do klinów, przesuwanych zaleznie od szybkosci wytlaczania np. za pomoca "wrze¬ cion. Ruchy narzadów przesuwajacych kli¬ ny moga byc rozrzadzane w odpowiedni sposób przez przesuw wytlaczanej ksztal- tówki lub tloczaka.W pewnych przypadkach trzeba w kie¬ runku wytlaczania umiescic dodatkowa for¬ me nieruchoma za ruchomymi czesciami formy, aby przy rozsuwaniu ruchomych czesci formy zakryc powstajaca miedzy ni¬ mi szczeline o tyle, o ile ona nie sluzy do wytwarzania gotowej ksztaltówki.Gdy czesci ksztaltówki, wytwarzane za pomoca drugiej nieruchomej formy, maja byc takze stozkowe w kierunku podluz¬ nym, nalezy takze druga forme wykonac dzielona i jej polówki zalozyc ruchomo jak w pierwszej formie.Szczególnie korzystnie jest wykonac przyrzad uruchomiajacy czesci formy, tak, iz jedna lub kilka par tych czesci formy przylegaja swymi zewnetrznymi koncami, odwróconymi od wylotu formy do wkladek prowadniczych, zaopatrzonych w krzywiko- we wglebienia. Wkladki prowadnicze sa zalozone w wiencu wglebionym i wraz z nim tak obracane, iz ruchome czesci formy wsuwaja sie do wglebien, wskutek czego otwór formy powieksza sie podczas prze¬ biegu wytlaczania odpowiednio do krzywiz¬ ny wglebien i.powstaje przedmiot wytlacza¬ ny stozkowy w kierunku podluznym.Rysunek przedstawia przyklady wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia w przekroju podluznym forme do wyrobu ksztaltówki dwuteowej; fig. 2 — te sama forme z ruchomymi czesciami w widoku z przodu; fig. 3 — forme do wyro¬ bu ksztaltówki teowej. w przekroju podluz¬ nym; fig. 4 — te sama forme w widoku z przodu; fig. 5 — dalsze wykonanie formy w widoku z przodu, a fig. 6 — w przekroju podluznym wedlug linii VI—VI fig. 5.W przykladzie wykonania ksztaltówki dwuteowej wedlug fig. 1 i 2, liczba 1 ozna¬ cza glowice prasy, zawierajaca tworzywo przerabiane, zas 2, 3 — czesci formy, zalo¬ zone ruchomo poprzecznie do kierunku tlo¬ czenia. Wewnetrzne powierzchnie 4, 5 czes¬ ci 2, 3 formy sa skosne i przylegaja do od¬ powiednich skosnych powierzchni klinów 6, 7. Kliny moga byc uruchomiane za pomo¬ ca odpowiednich narzadów, np. wrzecion 8.Rozsuwanie sie ruchomych czesci 2, 3 for¬ my jest ulatwione dzieki temu, ze ich wew¬ netrzne powierzchnie 9, 10 sa stozkowe na zewnatrz w kierunku tloczaka. Naped wrzecion 8 klinów 6, 7 jest rozrzadzany naj¬ lepiej przez ruch ksztaltówki, wysuwajacej sie z formy, wzglednie takze przez przesuw tloczaka.Przez odpowiednie okreslenie skosu po¬ wierzchni klinowych 4, 5 mozna zmieniac nacisk, wywierany przez kliny 6, 7 na wrze¬ ciona 8. Nalezy dbac o to, aby na wrzecio¬ na 8 nie dzialaly zbyt wielkie naciski, prze¬ szkadzajace w przestawianiu tychze. Za czesciami 2, 3 znajduje sie w kierunku wy¬ tlaczania nieruchoma forma 11, sluzaca przy rozsuwaniu czesci 2, 3 formy do za¬ krywania powstajacych miedzy nimi szcze¬ lin o tyle, o ile to jest potrzebne do wyko¬ nania gotowej ksztaltówki.Urzadzenie wedlug fig. 3 i 4, sluzace do wyrobu ksztaltówki teowej, jest wykonane podobnie, jak urzadzenie wedlug fig. 1 i 2.W tym przykladzie liczba 1 oznacza glowi¬ ce prasy, zas liczby 12, 13, 14 — czesci for- — 2 —my, ruchome poprzecznie do kierunku wy¬ tlaczania. Zewnetrziie powierzchnie 15 sa skosne i przylegaja do klinów 16, przestaw¬ nych za pomoca wrzecion 17. Za czesciami: 12, 13, 14 formy znajduje sie takze i w tym przypadku nieruchoma forma 18, zakrywa¬ jaca szczeline, powstajaca przy rozsuwaniu sie czesci formy, o ile to jest konieczne do wykonania gotowej ksztaltówki.W przykladzie zas wykonania ksztaltów¬ ki czworokatnej wedlug fig. 5 i 6 ruchome czesci 19 tworza swymi wewnetrznymi kon¬ cami 20 otwór formy. Wysuwajaca sit* ksztaltówka dociska zewnetrzne konce 21 tych czesci do wkladek 22, zalozonych w wiencu uzebionym 23. Z wiencem 23 zaze¬ bia sie kólko zebate 24 wrzeciona 25. Wie¬ niec uzebiony 23 moze byc za pomoca wrze¬ ciona 25 obrócony tak, iz konce 21 formy 19 zachodza w wyzlobione wglebienia 26 wkladek 22, przy czym te konce 21 maja ksztalt, odpowiadajacy wglebieniu 26.Wskutek tego czesci formy 19 rozsuwaja sie podczas wytlaczania, a wytwarzana ksztaltówka otrzymuje ksztalt stozkowy w kierunku podluznym. Rozrzadzanie ruchów czesci formy nastepuje najlepiej pod dzia¬ laniem szybkpsci wytlaczania lub w inny odpowiedni sposób. PL