Wynalaizek niniejszy dotyczy lutowni¬ cy z samoczynnym doprowadzaniem nitów do miejsca nitowania, posiadajacej w ko¬ wadle narzady, np. szczeki, za pomoca któ¬ rych nity przed nitowaniem sa przytrzymy¬ wane. W znanym urzadzeniu tego rodzaju nity sa doprowadzane do narzadów, przy- trzymujacych je, przewodem, konczacym sie w obrebie tlocznika nitownicy, a wiec na stronie przeciwnej kowadla. Do przeno¬ szenia kazdego nitu z przewodu do narza¬ dów przytrzymujacych trzeba zapewnic wolna przestrzen miedzy tlocznikiem i ko¬ wadlem. W tym celu trzeba przedmioty la¬ czone za kazdym znitowaniem wysuwac, aby nastepny nit mógl byc wprowadzony do narzadów przytrzymujacych. Taka ko¬ lejnosc obróbki wymaga duzego nakladu czasu juz przy nitowaniu malych przed¬ miotów, natomiast przy nitowaniu przed¬ miotów duzych, jak to sie ma np. przy bu¬ dowie samolotów, nie moze byc w ogóle stosowana. Wady te usuwa sie wedlug wy¬ nalazku przez udoskonalenie budowy ni¬ townicy.Wedlug wynalazku koniec przewodu, doprowadzajacego nity miedzy narzady przytrzymujace, znajduje sie przy pozosta¬ wieniu wolnej przestrzeni w dbrebie przed¬ miotów nitowanych w kowadle nitownicy.Dzieki takiemu wykonaniu nity nie musza byc przeprowadzane do zakladania w ko¬ wadle przez przestrzen miedzy tlocznikiem i kowadlem. Przedmioty, nitowane, zajmu*jace te przestrzen, nie potrzebuja wiec byc za kazdym razem usuwane po nitowaniu.Sa one tylko odpowiednio do nitowania posuwane zawsze o jeden odstep miedzy nitami.Korzystne uproszczenie budowy oraz rozmieszczenie czesci, sluzacych do dopro¬ wadzania nitów do przyrzadu przytrzymu¬ jacego je, osiaga sie wedlug wynalazku tym, ze koniec przyrzadu, doprowadzaja¬ cego nity, znajduje sie w oslonie prowad¬ niczej kowadla po stronie, odwróconej od przedmiotów obrabianych narzadów przy¬ trzymujacych. Dzieki takiemu wykonaniu koncowe prizenoszenie przy wprowadzaniu nitów miedzy narzady przytrzymujace mo¬ ze sie odbywac za pomoca kowadla, wsu¬ wajacego nity miedzy narzady przytrzy¬ mujace. Przy tym pominiete sa ruchy tych narzadów, rozrzadzane zazwyczaj z trud¬ nosciami.Rysunek przedsitawia przyklad wyko¬ nania nitownicy wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia nitownice w czesciowym wido¬ ku z boku; fig. 2 — górna czesc jej kowa¬ dla oraz laczacy sie z nia koniec przewo¬ du, doprowadzajacego nitu, w wiekszej po- dzialce w widoku z boku, czesciowo w prze¬ kroju; fig. 3 — górna i dolna czesc kowa¬ dla nitownicy w przekroju podluznym, w plaszczyznie, przestawionej o 90° wzgje- dem plaszczyzny na fig. 2, przy czym ko¬ wadlo i nit sa uwidocznione w polozeniach bezposrednio ,po wprowadzeniu nitu z prze¬ wodu do oslony kowadla; fig. 4 — te same czesci nitownicy w polozeniu po wsunieciu nitu miedzy narzady przytrzymujace, a fig. 5 — te same czesci w polozeniu po wsunieciu nitu do odpowiedniego nan otwo¬ ru w przedmiotach laczonych.W kadlubie 1 nitownicy (fig. 1) znaj¬ duja sie jej glówne czesci, mianowicie na¬ rzady tloczace I z tlocznikiem 2 i dociska- czem 3 oraz kowadlo II. Kowadlo II po¬ siada rdzen 6, umieszczony w wydrazeniu tulei gwintowanej 4. Rdzen ten jest posu¬ wany w tulei 4. W polozeniu podniesionym rdzen tworzy podkladke dk lba nitu pod¬ czas nitowania.Do podnoszenia rdzenia wzglednie pod¬ kladki 6 sluzy naped skladajacy sie z kli¬ na 8, cylindra 9, wypelnionego czynnikiem sprezonym i przesuwnego w tym cylindrze tloka 10, polaczonego drazkiem z klinem 8.Do klina 8 dolny koniec rdzenia 6 jest do¬ ciskany sprezyna 7, umieszczona w tulei 4.Powietrze sprezone dziala na tlok 10 z le¬ wej strony cylindra 9 i przesuwa go wsku¬ tek tego wraz z klinem 8 w prawo.Cylinder 9 jesit zasilany powietrzem ze sprezarki, na rysunku nie uwidocznionej, przewodami 12, 14. Za pomoca zaworu przelaczajacego 13 przewody 12, 14 moga byc, zaleznie od polozenia stozka tego za¬ woru, polaczone lub rozlaczone. Polacze¬ nie jest utworzone przy polozeniu A dzwi¬ gni zaworu, a przerwane w polozeniu B tej dzwigni: W polozeniu B dzwigni oprócz tego utworzone jest polaczenie przewodów 12 i 15. Przewód 15 jest polaczony za po¬ moca drugiego zaworu przelaczajacego 16 z przewodem 20, doprowadzajacym nity pod przyrzad do ich przytrzymywania.Z zaworem 16 jest takze polaczony prze¬ wód 19, doprowadzajacy nity ze zbiorni¬ ka 17, do którego doprowadza sie je przez otwór 17'. Za pomoca obracajacych sie szczotek 18 sa one sortowane i doprowa¬ dzane glówka, skierowana w góre, do prze¬ wodu 19.Stozek zaworu przelaczajacego 16 po¬ siada kanal poprzeczny, wykonany odpo¬ wiednio do ksztaltu nitów. W jednym po¬ lozeniu koncowym tego stozka kanal po¬ przeczny jest (fig. 1) skierowany tak, iz do niego moze wsunac sie nit, spadajacy prze¬ wodem 19. Przy przelaczeniu w drugie po¬ lozenie, odpowiadajace polozeniu B dzwi¬ gni zaworu 13, czyli przy polaczeniu prze¬ wodów 12, 15, kanal poprzeczny w zawo¬ rze 16, przyjmujac polozenie poziome, la¬ czy przewody 15, 20. Jeden koniec prze- — 2 —woclu 20 jest uwidoczniony na fig. 2, a mia¬ nowicie jego polaczenie z górna czescia kowadla II. Z przewodu 20 nity przecho¬ dza do wnetrza 21 w oslonie 27 (fig, 3) rdzenia 6.W oslonie 27 znajduje sie równiez przy¬ rzad do przytrzymywania nitów. Ten przy¬ rzad sklada sie glównie z dwódh wspól¬ dzialajacych szczek 22. Szczeki 22 sa po¬ ruszane za pomoca polaczonych z nimi dzwigni trójramiennych 26. Dzwignie 26 sa osadzone na czopach 25 w oslonie 27.Oslona jest zalozona przesuwnie na nakre¬ canej na tulei 4 glowicy. Przesuw w jed¬ nym kierunku, mianowicie w dól, nastepu¬ je pod dizalaniem tlocznika 2 i dociska- cza 3_ nitownicy, przesuw zas w kierunku przeciwnym za pomoca sprezyny 23, umie¬ szczonej w glowicy 28. Tasprezyna dziala, naciskajac na pierscien 24, przylegajacy do dolnych ramion dzwigni 26.Dzialanie nitownicy jest nastepujace.Podczas nitowania, a zartem podczas two¬ rzenia lba za pomoca tlocznika 2, dzwignia zaworu 13 znajduje sie w polozeniu A i jednoczesnie polaczona z ma drazkiem dzwignia zaworu 16 w takim polozeniu, ze kanal poprzeczny grzybka tego zaworu jest skierowany ku przewodowi 19. Dzieki te¬ mu nit moze wpasc do tego kanalu z prze¬ wodu 19. Po ukonczeniu nitowania, gdy tlocznik 2 i dociskacz 3 przesuwaja sie w góre, dzwignia przelaczajaca zaworu 13 zostaje przestawiona *z polozenia A w po¬ lozenie B. Wskutek tego takze stozek za¬ woru 16 zostaje przestawiony w drugie po¬ lozenie koncowe, w którym laczy przewody 15, 20 i zamyka dolny koniec przewodu 19.Przy polozeniu B dzwigni przelaczajacej powietrze moze odplywac z cylindra 9 przewodem 12 do przewodu 15. To powie¬ trze dziala przy tym na nit, znajdujacy sie w stozku zaworu 16 i przenosi go przez przewód 20 (fig. 2) do wnetrza 21 oslony prowadniczej 27. Nit zostaje przy tym przeniesiony na górna powierzchnie czolo¬ wa ruchomego rdzenia 6 (fig. 3). W dal¬ szym ciagu przebiegu roboczego rdzen 6 zostaje podniesiony. W tym celu dzwignia zaworu przelaczajacego 13 zostaje prze¬ stawiona z polozenia B w polozenie A, dzieki czemu cylinder 9 jest polaczony ze zbiornikiem powietrza sprezonego. Pod dzialaniem powietrza sprezonego, doply¬ wajacego przewodem 14 przez zawór 13 i przewód 12 do cylindra, tlok 10 zostaje przesuniety wbrew dzialaniu sprezyny 11 w prawo. Wraz z nim przesuwa sie takze klin 8, na którego^przednim koncu na po¬ czatku przesuwu opiera sie dolny koniec rdzenia 6 pod naciskiem sprezyny 7 w tu¬ lei 4. Przy przesuwie klina 8 w prawo prze¬ suwa sie wspomniany dolny koniec rdze¬ nia po skosnej powierzchni w góre, wsku¬ tek czego nit, znajdujacy sie na górnym koncu rdzenia, zostaje podniesiony i wpro¬ wadzony miedzy szczeki 22. Sfcczeki 22 zostaja trzpieniem ' nitu nieco rozsuniete wbrew dzialaniu sprezyny 23. Nit, wciska¬ jacy sie miedzy szczeki 22, jest w dalszym ciagu przebiegu roboczego trzymany moc¬ no tymi szczekami. Nit wystaje przy tym nad górna powierzchnie oslony prowadni¬ czej 27. Sluzy ona jako podkladka do przedmiotów nitowanych. Przy takim polo¬ zeniu nitu przedmioty laczone moga byc odpowiednim otworem przesuniete latwo ponad nit, wobec czego ich polozenie jest przygotowane do dalszej obróbki.Jak widac z fig. 4, przy osiagnieciu gór¬ nego polozenia rdzenia dolny koniec jego przesunal sie ze skosnej powierzchni kli¬ na 8 na pozioma powierzchnie, prostopa¬ dla do kierunku przesuwu tego rdzenia.Wskutek tego rdzen 6 nie wywiera dziala¬ nia na narzad napedowy, mianowicie na tlok 10 w cylindrze 9. W tym polozeniu naped jest wylaczony. Dzieki temu rdzen 6 w dalszym przebiegu, czyli podczas wla¬ sciwego nitowania, moze odbierac znaczne sily, nie cofajac sie.Przy dalszym przebiegu opuszcza sie — 3 —dociskacz 3 na nitowane przedmioty i na¬ ciska je wraz z oslona prowadnicza 27 oraz szczekami 22 i dzwigniami 26 przeciw dzia¬ laniu sprezyny zwojowej 23 w dól. Rdzen opierajacy sie dolnym koncem na górnej powierzchni klina 8, jest w tym czasie nie¬ ruchomy^ Nastepuje wiec przesuw dzwigni 26 wzgledem rdzenia.. Przy tym ruchu wy¬ stajace do wewnatrz trzecie ramiona dzwi¬ gni 26 zostaja wychylone na zewnatrz przez górna stozkowa nasade rdzenia 6 przeciw dzialaniu sprezyny 23. Wskutek tego na¬ stepuje jednoczesnie wychylenie na ze¬ wnatrz w przyblizeniu w góre skierowa¬ nych ramion dzwigni 26. Szczeki 22 zwal¬ niaja wtedy przytrzymywany nit, wobec czego naciskane przez dociskacz 3 przed¬ mioty nitowane przylegaja do lba nitu i powstaje w nich wglebienie (fig. 5).Nastepnie tlocznik 2 moze prz^ wspól¬ dzialaniu z rdzeniem 6 wytworzyc leb za¬ mykajacy. Podczas tego przebiegu rdzen podpiera sie dolnym koncem nadal na gór¬ nej- powierzchni klina 8, wobec czego na¬ cisk, wywierany przez tlocznik 2, nie wy¬ twarza skladowej w kierunku osi tloka 10 i klina 8. Po wykonaniu lba nitu wypusz¬ cza sie powietrze sprezone z cylindra 9 przez przestawienie dzwigni zaworu 13 z polozenia A w polozenie B. Pod dziala¬ niem sprezyny 11 przesuwa sie tlok 10 z klinem 8 w lewo, a rdzen 6 w dól, prze¬ suwajac sie swym dolnym koncem po skos¬ nej powierzchni klina 8. Nitownica jest przygotowana do ponownego przebiegu ro¬ boczego* Celem dostosowania kowadla do ksztal¬ tu nitowanych przedmiotów moze ono byc przez obracanie sie na tulei 4 kola recz¬ nego z nadgwintowana piasta 5 lub tez za pomoca uchwytów podnoszone lub opusz¬ czane i nastepnie unieruchomiane. Celem umozliwienia nastawienia kowadla w kie¬ runku pionowym przewody 12, 20 sa calko¬ wicie lub czesciowo gietkie. W tym przy¬ padku zibiornik nitów 17 moze byc zalozo¬ ny na stale. Urzadzenie moze byc wyko¬ nane równiez i tak, ze kowadlo przy za¬ stosowaniu sztywnych przewodów jest przestawne razem ze zbiornikiem nitów 17. PL