Wynalazek niniejszy dotyczy wytwa¬ rzania plyt, zestawionych* z kilku desenio- wycih plyt, których szczeliny tworza siatke i które sa polaczone ze soba wzdluz przy¬ legajacych do siebie brzegów, lub tez przy¬ mocowanych obok siebie do powierzchni, która nalezy pokryc fornirem, Przylegajace do siebie brzegi rzeczo- nydh czesci plytkowych nalezy przyciac tak, aby dokladnie pasowaly do siebie, przy iskladaniu zas tych czesci nalezy brze¬ gi te dokladnie przylozyc do siebie. Taki sposób wytwarzania plyt zlozonych posia¬ da glówne znaczenie przy wytwarzaniu de¬ seni na powierzchni, przy czym powierzch¬ nie, na która naklada sie fornir, zaopatruje sie w potrzebne figury zdobnicze, nakleja¬ jac na nia paski lub kawalki forniru szla¬ chetnego, tworzace razem zamierzony de¬ sen zdobniczy. Dalsza zaleta sposobu we¬ dlug wynalazku polega na tym, ze mozna w ten sposób zestawiac ze soba malo war¬ tosciowe odpadki forniru, wytwarzajac du¬ ze i cenne forniry, przy czym w tym przy- paidkui chodzi nie tyle o wytwarzanie de¬ seni powierzchniowych, ile o lepsze wyzy¬ skanie rozporzadzalnego materialu drzew¬ nego.Dotychczas wypilowywano czesci ta¬ kich zestawien figurowych z forniru, po czym przymocowywano je, np. za pomoca kleju, w odpowiednim porzadku badzWprost do ozdabianej powierzchni, badz tez z poczatku do powierzchni pomocniczej, np. do papieru, z której nastepnie przeno¬ szono je na zdobiona powierzchnie, alby po¬ tem zdjac powierzchnie pomocnicza. Za¬ równo wycinanie poszczególnych czesci, jalk skladanie i przymocowywanie ich wy¬ maga pracy starannej i trudnej, zwlaszcza jezeli chodzi o cienkie forniry drewniane, przy czym osiagniecie szczelnego przylega¬ nia wzajemnego czesci jest rzecza niema! niemozliwa, w najlepszym z&s razie wy¬ maga dlugiej wprawy i umiejetnosci zawo¬ dowej ; pomimo to praca ta czesto nie udaje sie z powodu trudnosci przy wycinaniu i la¬ czeniu czesci, i Wynalazek niniejszy upraszcza w znacznym stopniu wytwarzanie takich plyt zlozonych, przy czym szczeliny pomiedzy czesciami staja sie dzieki niemu niemal nie¬ widoczne.Wynalazek polega na tym, ze przy wy¬ twarzaniu takich plyt zlozonych zestawia sie plytki mniejsze, prostopadle wyciete do ich powierzchni i odpowiadajace liniom ca¬ lego zestawienia. Jezeli w szczelinach mie¬ dzy tymi plytami umiesci sie odpowiednie ostrza, to otrzymuje sie tloczak, za pomoca którego mozna wyciac dokladnie wszystkie czesci zamierzonego zestawienia tak, aby dokladnie pasowaly do siebie. Najlepiej jest przy tym umiescic ostrza w szczeli¬ nach tak, aby w razie potrzeby mozna je bylo wymieniac; mozna tez zaopatrzyc ply¬ te ze szczelinami w wieksza ilosc takich szczelin, niz loi jest potrzebne do wyciecia pewnego okreslonego zestawienia figur, przy czym ostrza mozna wówczas umiesz¬ czac w róznych szczelinach, zmieniajac w ten sposób wycinane figury. Dostosowujac szerokosc szczelin do grubosci cienkich wsteg, ^stanowiacych ostrza, mozna osadzac te ostrza w szczelinach bardzo szczelnie, przy czym najlepiej jest, uszczelniac je jeszcze za pomoca specjalnej tasmy o prze¬ kroju w ksztalcie litery U, w której wyko¬ nano szczeliny badz droga wypilowywania ich srodka, badz tez w drodze zaginania ich talk, iz krawedzie zagiete leza w plaszczyz¬ nie powierzchni plyty. Przy takim zagieciu krawedzi zapobiegaja one wciskaniu sie tasm uszczelniajacych wraz z ostrzami w glab plyty podczas wycinania. Jako tasma uszczelniajaca moze sluzyc równiez pret metalowy o przekroju kwadratowym lub w ksztalcie równolegloboku, pirzy czym szcze¬ lina na ostrze wypilowana jest wówczais w plaszczyznie obojetnej wzgledem zginania tego preta. Przy zastosowaniu tak wyko¬ nanej tasmy uszczelniajacej plyty ze szcze¬ linami mozna wykonywac np. z -dostatecz¬ nie grubej klejonki, wypilowujac w niej szczeliny, odpowiadajace tasmom uszczel¬ niajacym wzglednie ostrzom. Cala [plytka ze szczelinami podzielona jest wówczafs na czesci, odpowiadajace poszczególnym cze¬ sciom calego zestawienia figur, przymoco¬ wywanym we wlasciwym porzadku do od¬ powiedniej iplyty, stanowiacej podloze. Ta ostatnia plyta wraz z przymocowanymi do niej kawalkami plytek ze szczelinami oraz z ostrzami, znajdujacymi sie pomiedzy ty¬ mi kawalkami, które to ostrza osadzone sa w szczelinacih badz bezposrednio, badz tez z zastosowaniem podkladu uszczelniajace¬ go, stanowi wówczas tloczak, za pomoca którego wycina sie czesci zestawienia figu¬ rowego. Oczywiscie mozna wycinac jedno¬ czesnie kilka takich przymocowanych do siebie plytek ze szczelinami, co ulatwia w znacznym stopniu wytwarzanie tloczaków w ogólnosci, np. dwóch tloczaków, stanowia¬ cych wzajemne odbicie zwierciadlane, w szczególnosci, i zapewnia zarazem uzyski¬ wanie dokladnie jednakowych ksztaltów figur, wycinanych za pomoca tloczaków.Plytki ze szczelinami wedlug niniejsze¬ go wynalazku mozna tez oczywiscie po¬ dzielic na tloczaki czesciowe, zawierajace jedynie pewna czesc lub tez niektóre czesci calego zestawienia figurowego; mozna tez je zaopatrzyc jedynie w te ostrza, które - 2 —odpowiadaja rzeczonym czesciom, przy czym do wycinania wszystkich czesci cale¬ go zestawienia stosuje sie wówczas odpo¬ wiednia grupe tloczaków. Mozna tez jednak wszystkie plytki ze szczelinami jednej gru¬ py tloczaków wycinac jednoczesnie, tak aby wyciete czesci odpowiadaly sobie i paso¬ waly do siebie. Takie grupy tloczaków mozna z powodzeniem stosowac przy wy¬ twarzaniu bardzo wielkich zestawien figu¬ rowych.Kawalki materialu w postaci figur, wy¬ ciete za pomoca tloczaków wedlug wyna¬ lazku, mozna zestawiac ze soba tak, jak to opisano na wstepie, przy czym szczeliny w wytworzonych w ten sposób plytach sa znacznie mniej widoczne, niz szczeliny po¬ miedzy czesciami, wycietymi wedlug jedne¬ go ze znanych dotychczas sposobów.Plytki ze szczelinami wedlug wynalaz¬ ku, sluzace jako tloczaki, mozna tez stoso¬ wac do laczenia ze soba wycietych juz czesci, sporzadzonych za pomoca takich plytek wedlug wynalazku lub tez w jaki¬ kolwiek inny sposób. Poszczególne czesci mozna skladac ze soba badz na osobnej plycie/ badz tez na powierzchni, która na¬ lezy ozdobic deseniem. W tym celu w szczelinach plytek umieszcza sie zamiast ostrzy odpowiednie scianki, pomiedzy któ¬ rymi osadza sie wyciete kawalki w postaci figur. W ten sposób uzyskuje sie plytke, sluzaca do nakladania kawalków, których obrysie odpowiada dokladnie figurom, wy¬ cietym za pomoca tloczaka, przy czym na plytce tej rzeczone czesci sa zlozone ze so¬ ba wedlug znanego w zasadzie sposobu.Wspomniane kawalki mozna polaczyc ze soba wzdluz krawedzi za pomoca kleju lub pasków papieru, lub tez przykleic je wprost do ozdabianej powierzchni, albo tez przy¬ kleic je najpierw do plytki pomocniczej, z której nastepnie przenosi sie je na ozda¬ biana powierzchnie. Mozna tez otrzymac desenie wypukle w ten sposób, ze wypel¬ nia sie jedynie pewna czesc figur, objetych przez scianki plytki ze szczelinami, przy czym mozna równiez naklejac na siebie kil¬ ka calkowicie lub niecalkowicie wypelnio¬ nych zestawien plytek w kilku kolejnych stopniach klejenia.Scianki, wprowadzone do szczelin wspomnianych wyzej plytek, moga byc badz nieprzerwane, badz tez podzielone na czesci, np. tak, aby czesci te znajdowaly sie w.pewnych odleglosciach wzajemnych, przy czym czesci tych scianek moga rów¬ niez posiadac ksztalt szpilek wzglednie igiel. W celu ulatwienia i przyspieszenia osadzania kawalków plytek i w celu nieza¬ wodnego przytrzymywania nierównych cze-. sto kawalków pomiedzy sciankami dobrze j est nadac tym sciankom stosunkowo znacz¬ na wysokosc, wynoszaca np. 10 — 30 razy wiecej niz grubosc kawalków materialu, przy czym umieszcza sie je w szczelinach prostopadle do powierzchni plyty ruchomo, tak aby przy naklejaniu calego zestawienia tych kawalków na zdobiona powierzchnie, np. za pomoca odpowiedniej prasy, zagle¬ bialy sie one w szczeliny plytki tak glebo¬ ko, aby górne krawedzie ich wchodzily w plaszczyzne kawalków materialu, ulozo¬ nych na plytce ze szczelinami. Laczone ze soba kawalki sa przy tym utrzymywane i prowadzone w sposób niezawodny przez plytke ze szczelinami, scianki oraz ozda¬ biana powierzchnie. Jezeli laczone ze soba kawalki materialu sa bardzo nierówne, to mozna je wygladzic przed ich wycinaniem w prasie ogrzewanej.Scianki mozna wprowadzac do szczelin plytek takze i w ten sposób, ze po zamknie¬ ciu prasy do sklejania zostaja one wcia¬ gniete calkowicie w plytke ze szczelinami za pomoca odpowiednich przyrzadów, wskutego czego zostaja one wyciagniete ze szczelin pomiedzy laczonymi ze .soba ka¬ walkami forniru podczas sklejania tych ka¬ walków ze solba wzdluz ich krawedzi lub tez z przyozdabiana powierzchnia. Jednak¬ ze w wiekszosci przypadków stosowanie — 3 —tego srodka technicznego okazalo sie zby¬ teczne.Jako material na scianki mozna stoso¬ wac plytki tak cienkie, np. plytki ze stali nierdzewnej o grubosci 0,1 — 0,2 mm, aby szczeliny pomiedzy kawalkami forniru by¬ ly niemal niewidoczne po usunieciu plytki ze szczelinami wraz ze sciankami juz z po¬ wodu malej grubosci tych scianek. Czesto¬ kroc jest jednak rzecza korzystna stosowac scianki grubsze, przy czym jednak dobrze jest wówczas zaostrzyc ich górne krawe¬ dzie. Dzieki temu brzegi laczonych ze soba kawalków zblizaja sie do siebie bardzo sil¬ nie podczas ich laczenia.Szczeliny pomiedzy poszczególnymi fi¬ gurami staja sie jeszcze wezsze i mniej wi¬ doczne, jezeli material, z którego wycina sie odpowiednie kawalki, np. drzewo, jest speczniany pod wplywem wilgoci i jezeli odpowiednie kawalki wycina sie w wielko¬ scia wyznaczonej przez: wspomniane sicilankii, w stanie bardziej suchym, niz to odpowia¬ da warunkom normalnym, przy czym wy¬ ciete w ten spoisólb kawalki drzewa wcia¬ gaja w siebie wilgoc pomiedzy procesem wycinania a procesem laczenia, doznajac wskutek tego pewnego rozszerzania sie.Jako plytke pomocnicza mozna stoso¬ wac z powodzeniem material zwilzony i wskutek tego specznialy, np. papier, któ¬ ry po przymocowaniu kawalków, tworza¬ cych figury, poddaje sie suszeniu, powodu¬ jacemu kurczenie sie go, przy czym fugi pomiedzy kawalkami, przyklejonymi pro¬ wizorycznie do plytki pomocniczej, zweza¬ ja sie przed przyklejeniem tych kawalków do przyozdaih|ianej powierzchni.Do utrzymywania scianek w plytce ze szczelinami w polozeniu takim, aby wysta¬ waly one prostopadle nad powierzchnie plytki, wystarcza czestokroc tarcie pomie¬ dzy sciankami a bokami szczelin, nawet wówczas, gdy szczeliny te przebiegaja bez przerwy przez cala plytke; najlepiej jednak jest stosowac do ustawienia scianek w ta¬ kim polozeniu np. sprezyny srubowe. Po* dobnie jak w przypadku opisanych wyzej plytek, sluzacych jako sztance, mozna umiescic pod plytka ze szczelinami plytke podstawowa', przy czym mozna tez stoso¬ wac kilka dajacych sie wymieniac i zaste¬ powac jedna druga plytek podstawowyeh, z których kazda zaopatrzona jest w okre¬ slone szczeliny, odpowiadajace szczelinom plytki. Do szczelin tych zanurzaja sie wzglednie moga byc wpuszczone scianki albo ich czesci, które w danej chwili maja byc wprowadzone w stan nieczynny, od¬ powiednio do' obrysia kawalków materialu, osadzanych na plytce ze szczelinami. Pozo¬ stale scianki wzglednie ich czesci zachowu¬ ja przy tym polozenie prostopadle do po¬ wierzchni plytki. W ten sposób mozna, wy¬ mieniajac plytki podstawowe, sporzadzic rózne zestawienia figurowe za pomoca je¬ dnej tylko plytki ze szczelinami, posiada¬ jacej szczeliny, odpowiadajace tym róznym zestawieniom. Ten sam wynik mozna oczy¬ wiscie osiagnac, przestawiajac scianki lub ich czesci.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie tytulem przykladu plytke ze szczelina¬ mi wedlug wynalazku, .sluzaca w jednym przypadku jako plytka do tloczenia, w dru¬ gim zas przypadku jako plytka do nakla¬ dania wycietych kawalków materialu.Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy przez plytke ze szczelinami, majaca sluzyc jako tloczak, wraz z jej plytka podstawo¬ wa oraz ostrzami, fig. 2 — te sama plytke w widoku z góry. Fig. 3 przedstawia plytke ze szczelinami, majaca sluzyc jako plytka do nakladania kawalków forniru, wraz z jej sciankami oraz z plytka podstawowa, przy czym pomiedzy sciankami umieszczo¬ ne sa juz kawalki forniru, fig. 4 zas — te sama plytke w widoku z góry, ale bez ka¬ walków forniru. Fig. 5 przedstawia plytke wedlug wynalazku do nakladania kawal¬ ków forniru wraz z umieszczonymi na niej kawalkami, które nalezy przymocowac do — 4 —przyozdabianej powierzchni, w chwili gdy plytka jest umieszczona w zamknietej pra¬ sie, a wiec podczas zabiegu klejenia, W koncu fig. 6 przedstawia..schematycznie równoczesne wycinanie kilku plytek ze szczelinami.Na rysunku (fig. 1) cyfra / oznacza plytke ze szczelinami wedlug wynalazku, zaopatrzona w szczeliny 2, przebiegajace wzdluz obrysia wycinanych i laczonych ze soba nastepnie kawalków forniru.Jezeli urzadzenie ma sluzyc jako tlo- czak (fig. 1 i 2), to w szczelinach 2 osadza sie ostrza 3, przy czym w przypadku, przed¬ stawionym na fig. 1 i 2, stosuje sie do tego celu uszczelniajaca tasme 4 w ksztalcie li¬ tery U, której górne konce 5 zagiete sa tak, iz leza w plaszczyznie plytki. Zapobiega to wciskaniu sie tasmy uszczelniajacej wraz z ostrzami w plytke podstawowa podczas wycinania. Pod plytka ze szczelinami znaj¬ duje sie plytka podstawowa 6, do której przymocowane sa w odpowiednim porzadku czesci plytki ze szczelinami.Jezeli przyrzad ma sluzyc do naklada¬ nia kawalków materialu (fig. 3 i 4), to w szczelinach 2 umieszcza sie scianki 7, utrzymywane w polozeniu prostopadlym do powierzchni plytki za pomoca sprezyn sru¬ bowych 8, umieszczonych pod tymi scian-, kami. Na fig. 3 uwidocznione sa otwory 9, wykonane w plytce ze szczelinami i sluzace do umieszczenia w nich sprezyn 8, przy czym otwory te przechodza równiez na wy¬ lot przez osobna plytke posrednia 10, któ¬ rej grubosc dostosowana jest do wysokosci sprezyn w stanie zgnieconym. Plytka pod¬ stawowa 6, przymocowana do plytki po¬ sredniej, zamyka otwory dla sprezyn.Scianki sa zaopatrzone w dolnej swej czes¬ ci w wystepy 11, zapobiegajace wychodze¬ niu ich z plytki ze szczelinami. Kawalki forniru 12, stanowiace poszczególne figury calego deseniu i umieszczone pomiedzy sciankami 7, moiga byc nieco wieksze niz fi¬ gury, objete tymi sciankami, jezeli sa wy¬ konane z materialu gietkiego i dajacegp sie zgni&tac, np. z drzewa, poniewaz plytka 1 wraz, ze sciankami 7 zmusza rzeczone ka¬ walki 12 do zajecia wlasciwych polozen po zamknieciu prasy za pomoca plytek doci¬ skowych 14 i 15 w celu przymocowania tych Icawalków do ozdabianej powierzchni 13.Scianki 7 cofaja sie przy tym, jak to uwi¬ doczniono na fig. 5, w glab szczelin plytki 1 wbrew dzialaniu sprezyn 8. Jezeli ka¬ walki, stanowiace poszczególne figury, przymocowuje sie najpierw prowizorycznie do plytki pomocniczej, to oczywiscie odpo¬ wiada ona przyozdabianej powierzchni 13; najlepiej jest przy tym uzywac kleju ta¬ kiego, który traci swa sile klejaca badz podczas samego przyklejania kawalków do przyozdabianej powierzchni, badz tez póz¬ niej, dzieki czemu plytka pomocnicza zo¬ staje zwolniona.Fig. 6 przedstawia kilka plytek, pola¬ czonych ze soba prowizorycznie w celu umozliwienia równoczesnegoi wycinania kil¬ ku plytek ze szczelinami wedlug wynalaz¬ ku za pomoca pily 16. Poszczególne plytki moga posiadac grubosci jednakowe lub tez niejednakowe, zaleznie od togo, czy maja one sluzyc jako tloczaki, czy tez jako plytki do nakladania figur deseniu. Jezeli ilosc wycinanych i laczonych nastepnie ze soba figur jest niewielka, to ta sama plytka ze szczelinami moze sluzyc zarówno jako tlo- czak, jak tez i jako plytka do nakladania figur. Jesli jednak chodzi o wieksza ilosc takich figur, to najlepiej jest przeznaczyc niektóre z wycinanych plytek ze szczelina¬ mi na plytki do tloczenia, pozostale zas — na plytki do nakladania figur. Odpowiednio do tego dobiera sie grubosc plytek ze szcze¬ linami. Jezeli wycina sie plytki, majace sluzyc zarówno do tloczenia, jak i do na¬ kladania figur, to krótkie odcinki, zwlasz¬ cza na rogach, mozna pozostawic nieprze- ciete, jak to uwidoczniono na fig. 4. Dzieki temu czesci plytki ze szczelinami mozna wówczas przymocowac do plytki podstawo- - 5 -wej z dokladnym zachowaniem ich wlasci¬ wego polozenia wzajemnego. W plytkach do tloczenia odcinki te mozna przeciac przy wprowadzaniu ostrzy lub tasm uszczelnia¬ jacych; w plytkach do nakladania figur le¬ piej jest jednak zostawic te czesci nieprze- ciete, przy czym pozostaja one wówczas wolne od scianek (fig. 4).Zaleznie od tego, po której stronie wzgledem kierunku pilowania umiesci sie ostrza i scianki w plytkach ze szczelinami, 'mozna uzyskac plytki ze szczelinami pra¬ wostronne i lewostronne, które przeto sta¬ nowia wzgledem siebie odbicia zwierciadla¬ ne.Figury, wyciete za pomoca tloczaka we^ dlug wynalazku, mozna oczywiscie sklejac ze soba, stosujac znany sposób, opisany na wstepie, i nie posilkujac sie plytka do na¬ kladania wedlug wynalazku; nawzajem tez plytka do nakladania figur wedlug wyna¬ lazku pozwala laczyc ze soba figury, wy¬ tworzone w jeden ze znanych sposobów np. za ponioca wypilowywania.Laczenie ze soba figur, których brzegi dokladnie pasuja do siebie, ulatwione jest dzieki .zastosowaniu plytek do nakladania wedlug wynalazku tak dalece, ze mozna tez laczyc ze soba odpadki forniru przy wy¬ twarzaniu • klejonki, sporzadzajac w ten sposób doline lub tez posrednie warstwy klejonki. Jakkolwiek te odpadki mozna obrabiac np. za pomoca piiy tak, aby paso¬ waly one do siebie w celu laczenia ich na¬ stepnie za pomoca plytki do nakladania wedlug wynalazku, to jednak mozna tez wycinac je i za pomoca tloczaków wedlug wynalazku. W tym przypadku zarówno tloczaki, jak i plytki do nakladania moga oczywiscie byc zaopatrzone w figury ksztal¬ tu mozliwie najprostszego, np. w ukosne lub prostokatne równolegloboki, poniewaz cho¬ dzi* przy tym jedynie o lepsze wyzyskanie materialu drzewnego. Odpadki, wyciete w odpowiednie figury, mozna oczywiscie la¬ czyc ze soba bezposrednio' ich brzegami za pomoca klejenia i prasowania bez stosowa¬ nia papieru kleistego lulb tez zastosowac do tego celu znany papier kleisty oraz plytke, sluzaca jako podloze; mozna tez naklejac je na wieksze plyty jednolite, jak to juz wyzej opisano.Jezeli pragnie sie otrzymac desen, skla¬ dajacy sie z kilku deseni czesciowych, iden¬ tycznych miedzy soba, lub tez stanowiacych wzajemne odbicia zwierciadlane, jak to bardzo czesto ma miejsce, to plytki do tlo¬ czenia i plytki doi nakladania, odpowiada¬ jace tym deseniom czesciowym, mozna spo¬ rzadzac jednoczesnie. Po przyklejeniu tych deseni czesciowyah do plytek pomocni¬ czych moizna je nastepnie laczyc ze soba na desen calkowity badz spoisobeim wedlug wynalazku, badz tez jednym ze znanych dotychczas sposobów. Dzieki temu mozna za pomoca niewielkich plytek do tloczenia oraz plytek do nakladania wytwarzac do¬ wolnie wielkie zestawienia figurowe.W niektórych przypadkach mozna sto¬ sowac jeden i ten sam przyrzad jako tlo- czak i jako plytke do nakladania figur, je¬ zeli mianowicie nieprzerwane scianki sa za¬ ostrzone tak, aby mogly sluzyc " zarazem jako ostrza. Wysokosc tych ostrzy winna byc przy tym podczas wycinania co naj¬ mniej tak wielka, jak grubosc wycinanych kawalków, jezeli zas ostrza! te pracuja jako scianki, to wysokosc ich podczas laczenia ze soba wycietych figur powinna byc co najwyzej równa grubosci laczonych ze so¬ ba kawalków. PL