Gdy roztwór koloidalny poddaje sie dzialaniu pradu elektrycznego o stalym kierunku, to drobinki koloidalne poruszaja sie badz ku anodzie, badz ku katodzie. Ta wlasciwosc koloidów jest znana pod nazwa elektroforezy. Gdy chodzi o usuwanie ko¬ loidów organicznych lub nieorganicznych w postaci klaczków, np. w cukrownictwie, mleczarstwie itd., elektroforeza nie daje sie zastosowac w praktyce z powodu nieciagle¬ go charakteru zwiazanych z nia zabiegów oraz z powodu stosunkowo wielkiego zu¬ zycia energii elektrycznej.P rzedmiotem wynalazku ninie j szego jest sposób elektrolityczny usuwania z cie¬ czy zanieczyszczen koloidalnych, wolny od tych niedogodnosci. Wedlug tego sposobu ciecz jako elektrolit poddaje sie obróbce przy uzyciu jednej elektrody z aluminium, drugiej zas z jednego z metalów takich, jak zelazo, olów, miedz, cynk itd., przy czym elektrody te poddaje sie róznicom potencjalów, odpowiadajacym swym cha¬ rakterem pradowi zmiennemu.' Powstaje w ten sposób prostownik elek¬ trolityczny typu, znanego dzieki odkry¬ ciom Buffa (1857 r.) i Ducreteta (1876 tA.Wiadomo w istocie, ze jezeli do elektrod komory elektrolitycznej, z których jedna jest wykonana z aluminium, druga zas z ze¬ laza, cynku, olowiu lub miedzi, doprowa¬ dzi sie napiecia zmienne, to prad przeply-wa z wielka latwoscia w pólokresie, w cia¬ gu którego elektroda aluminiowa stanowi katode, natomiast w pólokresie, w ciagu którego elektroda ta odgrywa role anody, prad zostaje niemal calkowicie przerwany wskutek powstawania na elektrodzie alu¬ miniowej warstwy tlenku glinu, która sta¬ wia bardzo wielki opór.Jezeli do naczynia takiego prostownika elektrolitycznego wprowadzi sie roztwór koloidalny, np. sok z buraków lub z trzci¬ ny cukrowej, i jezeli uprzednio doda sie don substancji posiadajacej wlasciwosc dy¬ socjowania sie, np. soli, to po uplywie kil¬ ku sekund wytwarza sie sklaczkowana ma¬ sa o bardzo wielkiej objetosci, która posia¬ da daznosc do osiadania na dnie naczynia, skad mozna ja latwo usunac.W przypadku surowego soku cukrow¬ niczego masa sklaczkowana, otrzymana w sposób powyzszy, sklada sie glównie z cial bialkowych i pektynowych, zawiera jednak równiez i pewna ilosc róznych soli, adsorbowanych przez te mase, zwlaszcza zas barwników. Masa ta tworzy sie miedzy innymi latwo w osrodku zawierajacym pro¬ dukty dysocjacji elektrolitycznej, a wiec np. tlen.W przypadku soków cukrowniczych ciecz uchodzaca z prostownika ogrzewa sie do temperatury okolo 75° C i alkalizuje sie ja tak, aby pH wynosilo od 6,9 do 9,0. Na¬ stepnie zasadowosc te obniza sie w razie potrzeby do wartosci pH wynoszacej okolo 7,5 badz przez doprowadzanie dwutlenku wegla lub dwutlenku siarki, badz tez w kon¬ cu za pomoca kwasu fosforowego.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie przyrzad do usuwania zanieczyszczen koloidalnych za pomoca sposobu wedlug wynalazku niniejszego.Przyrzad ten stanowi naczynie elektro¬ lityczne 1, zaopatrzone w przewód rurowy 2, przez który do naczynia doplywa ciecz, np. sok cukrowniczy przeznaczony do oczyszczenia. W cieczy, krazacej w naczy¬ niu 1, zanurzona jest elektroda 3 z olowiu, zelaza, miedzi lub cynku oraz elektroda 4 z aluminium. Ciecz uchodzi z naczynia ru¬ ra 5. Elektroda 3 za posrednictwem prze¬ wodu 6 jest polaczona z jednym z biegu¬ nów zródla pradu zmiennego. Drugi biegun tegoz zródla za pomoca przewodu 7 jest polaczony z jednym lub kilkoma aparata¬ mi uzytkowymi 8 (lampami, silnikami itd.) a w dalszym ciagu za pomoca przewodu 9 z elektroda 4.Naczynie 1 jest zasilane w sposób cia¬ gly za posrednictwem przewodu rurowego 2. Z chwila przylaczenia elektrod 3 i 4 do biegunów zródla pradu zmiennego koloidy, obecne w roztworze, zaczynaja sie klaczko- wac i zbieraja sie na dnie naczynia 1, skad moga byc usuwane za pomoca dowolnych srodków technicznych, oczyszczony zas sok uchodzi rura 5.Powierzchnia elektrod jest dobrana tak, zeby wszystek sok, przechodzacy przez naczynie 1, mógl byc oczyszczony przez klaczkowanie. Oczywiscie w jednym i tym samym naczyniu mozna by umiescic wieksza liczbe elektrod takich jak 3 i 4, przy czym w tym przypadku elektrody z olowiu lub materialu podobnego bylyby przylaczone do jednego bieguna zródla pradu zmiennego, elektrody zas aluminio¬ we 4 bylyby przylaczone do drugiego bie¬ guna tegoz zródla.Do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku mozna zastosowac wszystkie zna¬ ne konstrukcje prostowników elektrolitycz¬ nych opisanego wyzej rodzaju.Zuzycie pradu elektrycznego, potrzebne do usuwania koloidów, jest stosunkowo bardzo male; odpowiada ono jedynie stra¬ tom powodowanym przez prostowanie pra¬ du, wynoszacym okolo 20 — 30%.Wyprostowany prad mozna zuzytko¬ wac do oswietlania pomieszczenia fabrycz¬ nego lub do wytwarzania sily napedowej, jak to zaznaczono symbolicznie pod postaw cia przyrzadu uzytkowego 8. — 2Zuzycie pradu mozna obnizyc jeszcze bardziej, stosujac kilka' komór elektroli¬ tycznych, ustawionych szeregowo.Przyklad obróbki soku buraczanego.Surowy sok, otrzymany przez dyfuzje, ogrzewa sie najpierw do temperatury 60 — 70° C; nastepnie wapnuje sie go wpro¬ wadzajac od 30 do 150 gramów wapna na 1 hektolitr soku, po czym poddaje sie go obróbce w ciagu kilku minut w prostowni¬ ku elektrolitycznym typu opisanego wyzej.W prostowniku tym odbywa sie klaczko- wanie, sok zas staje sie przezroczysty. Gdy klaczkowanie zostaje przeprowadzone, sok ogrzewa sie do temperatury 80° C, po czym alkalizuje sie go dowolna zasada, najlepiej zas mlekiem wapiennym tak, aby pH wy¬ nosilo okolo 11,0. Nastepnie zasadowosc roztworu zmniejsza sie za pomoca CO2, SO2 albo tez odpowiedniego kwasu, az pH osiagnie wartosc okolo 7,8.Sok, otrzymany w ten sposób, ogrzewa sie do temperatury okolo 80° C, nastepnie zas filtruje sie go w zwyklej prasie filtru¬ jacej. Szybkosc filtrowania soku oczyszczo¬ nego w ten sposób jest znacznie wieksza, niz to mozna osiagnac za pomoca znanych dotychczas sposobów.Oczyszczanie soku z trzciny cukrowej oraz wód odpadkowych jest jeszcze bar¬ dziej uproszczone.W przypadku soku z trzciny cukrowej wystarcza ogrzac sok, wychodzacy z mlyn¬ ków, do temperatury 60 — 70° C i wprowaj dzic go, po zalkalizowaniu przy pH wyno¬ szacym 7 — 7,4, do komory elektrolitycz¬ nej opisanego wyzej typu w celu wydzie¬ lenia po uplywie kilku minut klaczków w stopniu znacznie wiekszym niz to mozna osiagnac za pomoca zwyklych znanych do¬ tychczas srodków. Po ogrzaniu do tempe¬ ratury 95 — 100° C sok wprowadza sie w celu dekantacji do zwyklych osadników lub tez przesacza sie go starannie, albo tez w koncu poddaje sie go dekantacji, a kla¬ rowna warstwe filtruje sie przed podda¬ niem jej odparowywaniu.Sposób wedlug wynalazku daje sie rów¬ niez zastosowac i do obróbki wód odpad¬ kowych. Wody te — zaleznie od ich wla¬ sciwosci chemicznych — traktuje sie — ewentualnie — najpierw substancja, posia¬ dajaca wlasciwosc dysocjqwania sie na jo¬ ny. Nastepnie wody przerabia sie w komo¬ rze elektrolitycznej opisanego wyzej typu az do sklaczkowania sie zanieczyszczen, po czym wody filtruje sie lub dekantuje lub tez dekantuje i filtruje.Stosujac sposób wedlug wynalazku mozna otrzymac soki i wody w stanie bar¬ dzo czystym!. W przypadku przeróbki soku buraczanego sposób wedlug wynalazku czyni zbednym stosowanie dwutlenku, we¬ gla i umozliwia uzyskiwanie soku o czy¬ stosci przekraczajacej znacznie czystosc,, która mozna uzyskac za pomoca znanych dotychczas sposobów.Urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku jest niekosztowne, kosz¬ ty samej przeróbki zas wedlug tego sposo¬ bu sa zupelnie nieznaczne. Sposób ten umozliwia tez osiagniecie oszczednosci na wapnie, która jest zawsze wieksza niz 90% w porównaniu ze sposobami, znanymi do¬ tychczas. PL