Proponowano juz stosowac, zwlaszcza do napedu oddzielnych osi pojazdów poru¬ szanych elektrycznie, naped, w którym wal wydrazony oraz wal kardanowy sa umie¬ szczone jjeden w drugim i sa sprzezone z je¬ dnej strony z kolem napedzajacym, z dru¬ giej zas strony z kolem napedzanym za po¬ moca sprezyn tarczowych o plaszczyznach prostopadlych do oisi kól, przy czym spre¬ zyny tarczowe umozliwiaja wprawdzie przesuniecia podluzne oraz ruchy katowe sprzezonych walów i osi, sa jednak, prak¬ tycznie biorac, sztywne w kierunku obwo¬ du. W celu powiekszenia podatnosci na zginanie mozna zaopatrzyc sprezyny tar¬ czowe w otwory, np. w szereg wspólsrod- kowych szczelin, co jednakze dosc znacz¬ nie komplikuje i podraza ich fabrykacje.Wedlug wynalazku sprezyny tarczowe wykonuje sie w postaci tarcz pierscienio¬ wych, których punkty zaczepu ze sprzega¬ nymi w ruchomy sposób czesciami pojazdu sa przestawione wzgledem siebie w kie¬ runku obwodu tarczy pierscieniowej.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia naped osi pojedynczej, przy czym os lezy wewnatrz wydrazonego walu kardanowego, a rama pojazdu jest umie¬ szczona na zewnatrz napedzanych kól.Fig. 2 przedstawia przekrój fig. 1 wzdluz linii A — A, fig. 3 przedstawia oddzielnasprezyne tarczowa w widoku zewnetrznym, fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja odmiany takich, sprezyn, fig. 7 i 8 przedstawiaja odmiany przekroju rzeczonych sprezyn, fig. 9 zas przedstawia sprzeglo tarczowe, utworzone z kilku tarcz.W przykladach wykonania przedsta¬ wionych na rysunku oba sprzegla tarczowe sa umieszczone na zewnatrz napedzanych kól, a sworznie lacznikowe tych sprzegiel sa przepuszczone przez otwory znajdujace sie w napedzanych kolach. Konstrukcja ta¬ ka umozliwia latwiejszy montaz i lepszy dostep oraz kontrole sprezyn tarczowych niz konstrukcje ze sprezynami tarczowymi, umieszczonymi wewnatrz napedzanych kól.Silnik 3, osadzony sztywno na ramie 1, napedza za posrednictwem kola zebatego 4 kolo zebate 5, osadzone na wydrazonym wale 6. Wal ten jest osadzony w dwóch lo¬ zyskach 25, przymocowanych do ramy 1 lub do silnika 3, i obejmuje wydrazony wal kardanowy 8, który jest zaopatrzony na obu koncach w promieniowo ustawione ra¬ miona 26, 27, do których umocowane sa sworznie sprzegajace 29 i 30. Raimiona te moga byc zaopatrzone w przeciwwagi 33, zaznaczone liniami kreskowanymi. Przez wydrazony wal 8 przechodzi z kolei nape¬ dzana o's 11, na której koncach osadzone sa napedzane kola 10. Sprzegla tarczowe 7 i 9 posiadaja posrodku kolowy otwór 17, wskutek czego posiadaja postac plaskiego pierscienia z blachy stalowej. Sa one pola¬ czone z poszczególnymi czesciami mecha¬ nizmu napedowego za pomoca przestawio¬ nych wzgledem siebie o 180° par sworzni 28 i 29, 30 i 31, z których trzy pary sworzni 28, 29 i 30 przechodza przez otwory 32 od wewnatrz na zewnetrzna strone kól nape¬ dzanych 10. Kolo zebate 5 dziala przeto za posrednictwem sworzni 28 na tarcze sprzegajaca 7, ta ostatnia zas dziala za po¬ srednictwem sworzni 29 na ramie 26 walti kardanowego 8. Naped przenosi sie dalej z ramienia 27 za posrednictwem sworzni 30 na druga tarcze sprzegajaca 9, skad prze¬ chodzi dalej poprzez sworznie 31 do lewe¬ go kola 10, stad zas poprzez os 11 do pra¬ wego kola 10.Jest rzecza celowa, ale niekonieczna, aby tarcze pierscieniowe byly polaczone ze sprzeganymi czesciami mechanizmu nape¬ dowego tylko w dwóch miejscach, przesta¬ wionych wzgledem siebie o 180°. Mozna jednak zastosowac, jak to przedstawiono na fig. 4, cztery miejsca zaczepu przestawione wzgledem siebie o 90°, lub nawet szesc, przestawionych wzgledem siebie o 60°. Naj¬ lepiej jest umiescic sworznie sprzegajace na tej samej srednicy w obu tarczach spre¬ zystych 7, 9, jakkolwiek nie jest to ko¬ nieczne. Najkorzystniejszym ksztaltem otworu 17 jest ksztalt kolowy, jakkolwiek mozna tez zastosowac otwory innego ksztaltu. Zamiast osadzac ramiona 26, 27 na wale kardanowym 8, jak to przedsta¬ wiono na rysunku, mozna je osadzic na sprezynach tarczowych, zwlaszcza wtedy, jezeli tarcze nie sa oddzielone od walu 8 kolami 10, wówczas ramiona te przebiegaja w kierunku promieniowym do wnetrza ot¬ woru 17. Takie sprezyny z ramionami 35 sa przedstawione na.fig. 5 dla dwóch miejsc zaczepu na obwodzie, a na fig. 6 dla czte¬ rech miejsc zaczepu.Sprezyny tarczowe moga posiadac prze¬ krój nieprostokatny, odpowiedni do ich ob¬ ciazenia, tak iz w poblizu wewnetrznego brzegu posiadaja one np. inna grubosc niz w poblizu brzegu zewnetrznego. Moga one posiadac np. przekrój klinowy (fig. 7), lub tez czesciowo prostokatny, czesciowo kli¬ nowy (fig. 8). Przekrój ich moze równiez posiadac grubosc wieksza po stronie we¬ wnetrznej niz po stronie zewnetrznej, lub tez posrodku grubosc wieksza nizeli przy brzegach, albo tez na odwrót wykazywac zgrubienie przy brzegach. Sprezyny tar¬ czowe moga równiez byc wzmocnione w miejscach zaczepu sworzni, np. w postaci nalozonych na siebie na ksztalt stosu plas- — 2 —kich sprezyn 34, jak to przedstawiono na fig. 4.Przy zastosowaniu kilku równoleglych tarcz srednice ich moga byc stopniowane, jak to np. przedstawiono na fig. 9, tak, aby pierscienie lezace na zewnatrz posiadaly mniejsza srednice niz pierscienie srod¬ kowe.Jezeli sprezyny tarczowe skladaja sie z kilku plytek, to w niektórych okolicz¬ nosciach moze byc celowe stosowanie tylko wycinków pierscieniowych, które dopiero razem tworza pelna sprezyne pierscienio¬ wa. Takie sprezyny w postaci wycinków mozna demontowac poprzez os pojazdu.Tak np. mozna zastosowac dwa pierscie¬ niowe wycinki kolowe 9', 9" wedlug fig. 10 i 11 w ksztalcie podków, przy czym na kazdym koncu tych wycinków oraz posrod¬ ku 'kazdego z nich znajduje sie punkt za¬ czepu dla obu sprzeganych ze soba walów.Jeden z walów, np. wal 8 jest wówcz&s za¬ opatrzony w cztery sworznie lacznikowe 28' 28" 28'" 28"" % drugi zas wal, np. wal 6 w dwa sworznie 29' 29". Sworznie te w liczbie szesciu sa rozmieszczone w wierz¬ cholkach regularnego szesciokata. Miejsca przymocowania sworzni 28' i 28'" do spre¬ zyny 9' sa dostepne poprzez otwory 36 w sprezynie 9". Takie otwarte sprezyny mozna stosowac w róznych ukladach.Najczesciej mozna zrezygnowac z wy¬ konania osobnego sprezynowania w kierun¬ ku obwodowym, poniewaz wal kardanowy moze byc wykonany ze srednica tak mala, -aby posiadal dostateczna sprezystosc na skrecanie. Te mozliwosc skrecania mozna jeszcze powiekszyc w ten sposób, ze wal kardanowy 8 i wal 6 kola zebatego sa po¬ laczone ze isoba sprzeglem tarczowym 7 po stronie silnika, odwróconej od kola ze¬ batego, tak iz oprócz skrecania walu kar- i skrecanie walu 6 kola zebatego.Jezeli potrzebna jest mozliwosc wiek¬ szego bocznego przesuwania napedzanej osi pojazdu, to mozna ja osiagnac w ten sposób, aby w przesunieciu tym braly cze¬ sciowo udzial oba wydrazone waly. W tym celu zeby obu kol zebatych wykonywa sie tak, aby mogly przesuwac sie wzgledem siebie. PL