Sztucznym kamieniom cementowym, np. plytom z mieszaniny cementu z azbestem, przeznaczonym do pokrywania dachów, na¬ daje sie w celu ich praktycznego zastoso¬ wania odcien barwy najczesciej odmienny od ich wlasnego koloru siwego. Mozna to uskutecznic przez domieszanie do masy ce¬ mentowej materialów barwiacych. Do¬ swiadczalnie stwierdzono, ze potrzebna jest przy tym tak znaczna ilosc tych dodatków, iz wytwarzanie powyzszych wyrobów w sposób ekonomiczny staje sie rzecza watpli¬ wa, a poza tym wplywaja one równiez nie¬ korzystnie na wytrzymalosc plyt cemen¬ towych.Jezeli barwienia siwych plyt z kamie¬ nia sztucznego dokonac przez naniesienie na powierzchnie powloki to taka powloka nie uzyskuje nigdy twardosci ani wytrzy¬ malosci silnie sprasowanej plyty azbesto¬ wo-cementowej i dla tego nie zastepuje ona w pelni sposobu barwienia uprzednio wy¬ mienionego.Przy stosowaniu plyt azbestowo-cemen¬ towych na wolnym powietrzu wystepuje ich wada, ujawniajaca sie zwlaszcza w tym, ze z biegiem czasu na powierzchni tych plyt powstaja wykwitania, oszpecajace ich wy¬ glad. Wykwitania te powstaja jak wiado¬ mo dzieki temu, ze woda przy wnikaniu w plyty przyjmuje sole rozpuszczalne, któ¬ re przy parowaniu znów wydziela na po¬ wierzchni plyt. Sole takie moga tez wydo¬ bywac sie z plyt nie zawierajacych za¬ sadniczo zadnych soli rozpuszczalnych, a jednak które zostaja rozpuszczone przezoddzialywanie dwutlenku siarki z powie¬ trza w obecnosci wody, np. w poblizu wiekszych budowli przemyslowych, i na¬ stepnie znów wydzielone na powierzchni plyt* Obecnie stwierdzono, ze mozna zapobiec takiemu wykwitaniu na barwionych plytach cementowych, jezeli w warstwie po¬ wierzchniowej lub na samej powierzchni znajduja sie odpowiednie zwiazki higrosko- pijne.W tym celu stosuje sie wedlug wyna¬ lazku albo znane higroekopijne solc me¬ tali, np. chlorek zelaza, albo takie sole, z których po specjalnym traktowaniu po¬ wstaja zwiazki higroekopijne. Np. przy traktowaniu niehigroskopijnego chlorku manganu wapnem cementu lub dodatkowo zastosowanym roztworem podchlorynu wa¬ pnia (wapna chlorowanego) wytwarza sie higroskopijny chlorek wapnia- Najkorzyst¬ niej stosuje sie takie eole metali, przede wszystkim chlorki lub azotany, które po ich nalozeniu na powierzchnie plyt daja sie przeprowadzic w zwiazki zabarwione (np. tlenki, nadtlenki lub wodorotlenki) i które jednoczesnie nadaja tej powierz¬ chni plyt odcien barwy odpowiadajacy tlenkowi W tym przypadku na powierz¬ chnie warstwy cementowej naklada sie naj¬ pierw kwasne roztwory soli metali w wo¬ dzie lub cieczach organicznych, np. alko¬ holu, acetonu, po czym przez oddzialywa¬ nie substancjami zasadowymi, dzialajacy¬ mi jednoczesnie utleniajaco, np. roztwora¬ mi chlorku wapna, nadmanganianu, chro¬ mianu albo roztworami sody lub wodoro¬ tlenku sody z nadtlenkiem wodoru, prze¬ prowadza sie je w odnosne tlenki nieroz¬ puszczalne. W niektórych przypadkach juz sam cement dzieki jego reakcji zasado¬ wej moze tez dokonac czesciowego strace¬ nia tlenków metali Stosowanie cieczy or¬ ganicznych, jako rozpuszczalnika dla soli metali, posiada w stosunku do roztworów wodnych te zalete, ze hydroliza odbywa sie znacznie wolniej, przez co zapewnia sie szybsze i latwiejsze wnikanie roztwo¬ rów soli metali w warstwe powierzchnio¬ wa przedmiotów cementowych.Pozadane jest utrzymywanie stezenia jonów wodoru stosowanych roztworów soli metali w granicach miedzy 3 a 7, gdyz roz¬ twory bardziej kwasne silnie dzialaja na cement i zmniejszaja jego zdolnosc przyj¬ mowania zabarwien. Jest przeto korzystne, np. w przypadku barwienia za pomoca soli zelazowych, silnie kwasno reagujacy wod¬ ny roztwór chlorku zelazowego przepro¬ wadzic w chlorek zelazawy, co osiaga sie najprosciej przez dodanie odpadków ze¬ laza do kapieli chlorku zelazowego.Przyklad I. W kapieli, skladajacej sie ze 100 czesci wody, 10 czesci chlorku man¬ ganu, 1 czesci chlorku zelaza i 0,1 czesci odpadków zelaza, pozostawionej samej so¬ bie przynajmniej przez 24 godziny przy jednoczesnym jej mieszaniu, zawiesza sie na zanurzonych pólkach plyty azbestowo- cementowe, dopiero co wyjete spod prasy, najlepiej jednak wykonane z przed 1 — 2 dni, w której to kapieli poruszajac nia po¬ zostawia sie je mniej wiecej przez 20 — 30 minut. Po wyjeciu z kapieli i nastepnym oplukaniu, plyty zanurza sie na 5 minut w roztworze zawierajacym 2 czesci pod¬ chlorynu wapnia na 100 czesci wody, a na¬ stepnie uwalnia sie je od przylegajacych do ich powierzchni tlenków. Wówczas ply¬ ty posiadaja trwale czarno-brazowe zabar¬ wienie nie podlegajace wykwitaniu.Przyklad II. Plyty azbestowo-cemen¬ towe powleka sie z jednej strony mniej wiecej 3 — 5°/o-owym alkoholowym roztwo¬ rem chlorku zelazowego za pomoca zna¬ nych walców do rozprowadzania faiby, po czym suszy sie je, miernie ogrzewajac, a nastepnie zanurza sie na 5 minut w 10*/*-owym wodnym roztworze sody.Wówczas otrzymuje sie rdzawo-brazowe zabarwienie powierzchni, na której przy stosowaniu plyt na wolnym powietrzu nie powstaja zadne wykwitania. — 2 — PL PL