Znane jest wytwarzanie z wiskozy wló¬ kien i nici sztucznych o duzej wytrzyma¬ losci bez stosowania bardzo stezonych kwaisnyich kapieli. Wytwarza sie np. wlókna o wytrzymalosci ponad 2 g ma denier przez przedzenie wiskozy do kapieli, które za¬ wieraja mniej niz 7% kwasu siarkowego zawierajac ewentualnie siarczan amonu i siarczan sodu, przy czym podczas obróbki majacej na celu przeprowadzenie wiskozy w hydroceluloze wlókna te rozciaga sie przynajmniej o 25%. Proponowano równiez speczniac w kapieli posredniej wlókna* gdy opuscily one kapiel zawierajaca mniej niz 7% kwasu siarczanego, i dopiero wówczas stosowac lub konczyc wyciaganie. Jako ka¬ pieli posredniej uzywano wody lub roztwo¬ ru substancji reagujacych zasadowo, do których byly dodawane substancje obojet^ ne, zwiazki nieorganiczne lub organiczne, alkohole, aldehydy, aminy lub nawet kwa¬ sy. Podczas speczniania lub po specznieniu wlókna rozciaga sie o 25 — 100% i wiecej swej uprzedniej dlugosci i wreszcie prze¬ prowadza w hydroceluloze.Znane sa równiez sposoby, wedlug któ¬ rych wlókna, wyprzedzone z wiskozy do kwasnej kapieli, sa silnie wyciagane w go¬ racej wodzie. W celu zwiekszenia skutecz¬ nosci kapieli przedzalniczych dla dalszego wzmocnienia wlókien w mysl innego spo¬ sobu do kapieli dodaje sie dwuwartoscio* wydh soli, np. siarczanu cynkti, a wlókna przedzone do tych kapieli rozciaga w go¬ racych rozcienczonych kwasach.Wireszicie znany jest równiez sposób wy-twarzania bardzo mocnych wlókien sztucz¬ nych' polegajacy itói tym, ze wiskoze prze¬ dzie sie do kapieli kwasu siarkowego za¬ wierajacych sól, po czym swiezo stracone wlókna wprowadza sie w celu specznienia po opuszczeniu kapieli stracajacej do ka¬ pieli zasadowej, zawierajacej cynk ltfb glin, a nastepnie specznione wlókna wycia¬ ga sie w kapieli speczniajacej lub po ka¬ pieli speczniajacej w powietrzu, goracej wodzie lub w goracej parze wodnej.Okazalo sie, ze w szczególnie prosty sposób juz przy pomocy zwyklych kapieli Mullera z, wiecej niz 7°/o kwasu siarkowe¬ go, nie zawierajacych ani cynku, ani inne¬ go wielowairtoisciowego metalu, równiez i bez stosowania takich kapieli speczniaja¬ cych, zawierajjacych wielowartosciowe zwiazki metali, mozna uzyskiwac bardzo mocne wlókna, które szczególnie w mokrym stanie posiadaja duza wytrzymalosc i któ¬ rych rozciagliwosc przekracza 10°/o.Sposób wedlug wynalazku polega ma tym, ze wiskoze przedzie sie do kapieli, za¬ wierajacej siarczan sodu i kwas siarkowy, przy. czym zawartosc kwasu siarkowego wynosi np. 10 — 14%, pd czym swiezo wy¬ przedzone wlókna wprowadza sie w celu specznienia do goracej, zasadowej kapieli speczniajacej, nie zawierajacej wielowar- tosciowych zwiazków metali, a nastepnie specznione wlókna silnie wyciaga sie badz w kapieli speczniajacej, badz w specjalnych goracych roztworach soli, badz tez w gora¬ cej parze wodnej. Sposób wedlug wyna¬ lazku ma te zalete w porównaniu ze sposo¬ bami znanymi, ze nie stosuje sie roztworu wielowairtosciowycih zwiazków metali ani w kapieli przedzalniczej, ani w kapieli specz¬ niajacej. Ma on prócz tego te zalete, ze ka¬ piele zawierajace siarczan sodu z 10 — 14tyo kwasu siarkowego sa skuteczniejsze niz kapiele o zawartosci tylko 7% kwasu siarkowego. W przeciwienstwie do zna¬ nych sposobów, w których nie sa stosowane wielowartosciowe sole metali w kapieli przedzalniczej lub w których stosuje sie kapiele speczniajace tylko w zwyklej tem¬ peraturze, sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie wlókna o lepszych stalych fizycznych. Sposób wedlug wynalazku przeto szczególnie dobrze daje sie stoso¬ wac do wytwarzania wlókien na duza skale.Przy wykonywaniu sposobu po kwasnej kapieli przedzalniczej i przed zasadowa kapida speczniajaca mozna stosowac (ka¬ piel posrednia, która wymywa wlókna z wiekszej czesci kwasu, /który przylgnal do nidh, oraz zapobiega szybkiemu zuzywaniu sie zasady w kapieli speczniajacej. Jako kapiel posrednia moze byc stosowana w temperaturach 40 — 50°C kapiel wodna, zawierajaca sól, z dodatkiem srodka zwil¬ zajacego, trwalego w osrodku zasadowym.Srodki zwilzajace, odporne na zasady, sa znane z literatury, np. z ,,Textilhilfsmittel- tabellen vom Dr. I. Hetzer, 2 wydanie, Ber¬ lin 1938". Sama kapiel speczniajaca stosu¬ je sie w temperaturze powyzej 70°C, najle¬ piej w temperaturze powyzej 95°C. Sklada sie ona z 10 30%-owego roztworu siar¬ czanu sodu, który zawiera 0,2 — 5°/o lugu sodowego. W takiej kapieli speczniajacej wlókna moga byc wyciagane o 50 — 100°/o swej dlugosci.Przy przeprowadzaniu sposobu wedlug wynalazku najlepiej jest stosowac wiskoze wytworzona z wartosciowego gatunku celu¬ lozy o duzej zawartosci a-celulozy. Oka¬ zalo sie korzystne stosowanie wiskozy za¬ wierajacej pewien chociaz nawet tylko nieznaczny dodatek celulozy mozliwie wy¬ soko spolimeryzowanej. Dzieki temu otrzy¬ muje sie wlókna, które przy bardzo duzej wytrzymalosci posiadaja wystarczajaca rozciagliwosc.Przyklad L Wiskoze z 8%-ami celu¬ lozy i 6,5%-ami zasady przedzie sie przy wartosci y = 45 z dyszy z 600 otworami o srednicy 0,07 mm do kapieli przedzalni¬ czej, która zawiera 10% kwasu siarkowe- — 2 —go i 30% siarczanu sodu i jest -utrzymywa¬ na w temperaturze 45 — 50°C. Wlókina od¬ ciaga sie z dyszy z szybkoscia 25 m oraz przeprowadza przez kapiel przedzalnicza na dlugosci 15 om. Po opuszczeniu kapieli stracajacej wiazka wlókien zostaje prze¬ prowadzona na dlugosci 60 — 80 cm przez ogrzany do 50°C 20%-owy roztwór siar¬ czanu sodu i nastepnie na dlugosci 80 — 100 cm przez kapiel speczniajaca, która zawiera 1 — 2°/o lugu sodowego i 20% siar¬ czanu! sodu oraz jest utrzymywana w tem¬ peraturze 95 — 100°C. W czasie przecho¬ dzenia przez kapiel speczniajaca wiazka wlókien zostaje rozciagnieta o 100% swej pierwotnej dlugosci i wreszcie pod napie¬ ciem zakwaszona, do czego uzywa sie 5%-owego kwasu siarkowego. Dlugosc dro¬ gi w kapieli zakwaszajacej wynosi 80 -— 100 cm. Wlókna, wyprzedzone w ten spo¬ sób, maja wytrzymalosc w sianie suchym 3,3 g na denier, a w stanie mokrym — 2,2 g na denier przy 12 — 15%-ach rozcia- gliwoisci.Przyklad II. Blonnik o zawartosci 96%-ów a-oelulozy przerabia sie na wisko¬ ze z 6%-ami celulozy i 8,5°/o-ami zasady, która przedzie sie przy wartosci y = 45.Kapiel stracajaca, która stanowi wodny roztwór 12%-owego kwasu siarkowego i 28%-owego siarczanu sodu, jest utrzymy¬ wana w temperaturze 45 — 50°C. Dlugosc drogi wlókien w kapieli stracajacej wynosi 15 cm. Wlókno sztuczne, wyprzedzone za pomoca dyszy o 600 otworach srednicy 0,07 mm, jest odciagane z szybkoscia 25 m i badz bezposrednio po opuszczeniu kapieli stracajacej, badz po przejsciu przez kapiel posrednia jest rozciagane w kapieli specz¬ niajacej, ogrzanej do 95°C, na podwójna swa pierwotna dlugosc. Goraca kapiel speczniajaca zawiera 2% lugu sodowego i 25°/o siarczanu sodu. Kapiel posrednia, która sie stosuje po kapieli stracajacej i przed kapiela speczniajaca, stanowi 20%-owy roztwór siarczanu sodu utrzy¬ mywany w temperaturze 5ÓaC. Kwas siar¬ kowy, który zostal porwany przez wlókna do kapieli posredniej, jest zobojetniany lu¬ giem sodowym, tak iz kapiel pozostaje sta¬ le obojetna. Dlugosc drogi wlókien wynosi w kapieli wymywajacej i speczniajacej 80 — 100 cmi. Po opuszczeniu kapieli specz¬ niajacej wlókna zostaja zakwaszone roz¬ cienczonym kwasem siarkowym. Uzyskane wlókna maja wytrzymalosc w stanie su¬ chym 3,7 g na denier i w stanie mokrym — 2,6 g na denier przy 12 — 15% rozciagli¬ wosci.Przyklad III. Sposób pracy taki, jak podano w przykladzie I, z ta róznica, ze jako kapiel posrednia miedzy kapiela speczniajaca a kapiela stracajaca stosuje sie 20%-owy roztwór siarczanu sodu w temperaturze 50°C, który prócz siarczanu sodu zawiera 2% „igepalu". Otrzymane wlókna maja wytrzymalosc w stanie su¬ chym 3,6 g na denier, a w stanie mo¬ krym — 2,4 g na denier przy 12 — 14% rozciagliwosci.Przyklad IV. 6 czesci otrzymanej z lintersu wiskozy o duzej lepkosci, wytwo¬ rzonej z niedojrzalej alkalicelulozy przez siarkowanie 50%-ami siarczku wegla w atmosferze azotu i rozpuszczanie oraz zawierajacej 5% celulozy i 6,5% zasady (wartosc 7=60; czas upadku kuli 700"), miesza sie po dojrzewaniu w ciagu 24 go¬ dzin w temperaturze 10°C z 94 czesciami zwyklej wiskozy o malej lepkosci wytwo¬ rzonej z celulozy siarczynowej i zawiera¬ jacej 8% celulozy, 6,5% zasady (wartosc 7=45; czas upadku kuli 25"). Lepkosc wiskozy po zmieszaniu, mierzona wedlug upadku kuli, wynosi 44". Wiskoze przedzie sie w temperaturze 45°C do kapieli zawie¬ rajacej 10% foSOt i 30% NC12SO4, przy czym wlókna po przejsciu przez slabo za¬ sadowa kapiel wymywajaca o temperatu¬ rze 40°C, zawierajaca Na2SO^ zostaja roz¬ ciagniete o 100% w temperaturze 95 — 100°C w kapieli zawierajacej 10 — 20% — 3 —Na*S04 i 1 — 2?/o NaOH, a nastepnie za¬ kwaszone. Wlókna posiadaja przy mianie .1,8 — 2,0 denierów wytrzymalosc w stanie suchym 3,7 — 4 g/denier wytrzymalosc w stanie mokrym 2,4 — 2,6 g/denier i rozciagliwosc..,.*. 16 — 20%. PL