Wynalazek dotyczy przyrzadu do wska¬ zywania nazw przystanków i nadaje sie do ^stosowania we wszelkiego rodzaju po¬ jazdach, np. w pociagach kolejowych, tramwajach lub autobusach. W tym przy¬ rzadzie tasma zaopatrzona w nazwy przy¬ stanków wzglednie stacyj jest posuwana stopniowo po minieciu kazdego przystanku przez uruchomienie malego silnika elek¬ trycznego, wskutek czego nazwa nastepne¬ go przystanku staje sie widoczna w okien¬ ku oslony otaczajacej przyrzad. Dotych¬ czas znane przyrzady tego rodzaju maja zbyt zlozona budowe, co powoduje rózne niedogodnosci, a w szczególnosci uciazli¬ wa obsluge, jak równiez przyrzady te nie sa przystosowane dostatecizniie do warun¬ ków w jakich odbywa sile ruch pojazdów.Tak np. jeden i ten sam szereg napisów z nazwami przystanków moze byc uzyty podczas jazdy w obu kierunkach tylko wtedy, jezeli pociag w obu przypadkach zatrzymuje sie na tych samych przystan¬ kach, co jednak nie zawsze ma miejsce.W celu usuniecia tej niedogodnosci propo¬ nowano juz umieszczac na tasmie dwa sze¬ regi napisów jeden za drugim, mianowicie jeden dla jazdy do stacji koncowej a drugi dla jazdy powrotnej, przy czym tasma podczas jazdy powrotnej jest przesuwana w tym samym kierunku jak podczas jazdy do stacji koncowej. W tym przypadku trzeba jednak po powrocie do miejsca wy¬ jazdu przewinac tasme na calej dlugosci,oo jest uciazliwe i wymaga duzo czasu; w niektórych zas przypadkach, np. na koncowych przystankach nawrotnych, nie pozostaje dosyc czasu n/a przewijanie tasmy. Poza tym czesto, mianowicie w pewnej porze dnia lub w dniach swiatecz¬ nych, pojaizdy jezdza tylko na okreslonej czesci linii. W takich przypadkach przy uzyciu wyzej opisanej tasmy trzeba dla zmienionego kierunku jazdy przesunac przed okienkiem wszystkie naizwy przy¬ stanków, które nie powinny ukazac sie w okienku.Przyrzad do wskazywania nazw przy¬ stanków wedlug wynalazku usuwa wsizyst- kie niedogodnosci i wady znanych przy¬ rzadów tego rodzaju glównie dzieki temu, ze wszystkie napisy dla obu kierunków jazdy sa umieszczone na przemian jeden za drugim na tasmie, nairzady zas rozrzad- cze do uruchamiania tasmy sa wykonane w taki sposób, ze cala tasma jest posuwa¬ nia zawsze o dwa odcinki lub pola odpo¬ wiadaj ace sasiednim napisom. Rozrzadza- njfe tasma odbywa sie za pomoca nakladek metalowych, umieszczonych na przemian wzdluz jednego i drugiego brzegu tasmy, przy czym nakladki te wspóldzialaja z nie¬ ruchomymi kontaktami.Zastosowanie tego rodzaju tasmy umo¬ zliwila przy pomocy stosunkowo prostych srodków latwe przystosowanie przyrzadu do zmiany kierunku jazdy. Przy rozpo¬ czeciu bowiem jazdy powrotnej bez wzgle¬ du na to, czy zostal przebyty caly odcinek linii, czy tez tylko jego czesc, do przysto¬ sowania przyrzadu wystarczy tylko prze¬ stawienie jednego nastawnika dzwigniowe¬ go. Tasma przesuwa sie wtedy w kierun¬ ku przeciwnym do poprzedniego, przy czym zostaje zatrzymana zawsize w miej¬ scach napisów przeznaczionych do jazdy powrotnej we wlasciwej kolejnosci. W ra¬ zie zlikwidowania jakichs przystanków zo¬ staje usunieta odpowiednia nakladka me¬ talowa lub zaslonieta izolacyjnym paskiem papierowym. Zastosowanie nakladek kon¬ taktowych przy obu brzegach tasmy, od¬ powiadajace zmiennej kolejnosci napisów, zapobiega skosnemu nawijaniu tasmy.Przyklad wykonania przyrzadu wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad w wi¬ doku z przodu, fig. 2 — czesc tasmy W zmniejszonej podzialce, fig. 3 i 4 przed¬ stawiaja przyrzad w widoku z boku z prze¬ kladnia zwrotna w dwóch polozeniach w zwiekszonej podzialce, fig. 5 przedsta¬ wia uproszczony elektryczny uklad pola¬ czen przyrzadu i fig. 6—8 praedstawiaja osadzenie walka do nawijania tasmy w zwiekszonej podzialce.Jak widac z fig. 1 i 3 dwie plyty bocz¬ ne / sa polaczone pretami 2 i calosc jest ukryta w oslonie 2a, wykonanej z blachy i przymocowanej do plyt srubami. Na przednich pretach sa tez osadzone rolki 3 do prowadzenia tasmy.Miedzy plytami 1 znajduja sie walki 4 i 4', sluzace do nawijania wzglednie odwi- janiia tasmy 5. Miedzy walkami 4, 4' znaj¬ duje sie lampa 6 lub szereg lampek oswie¬ tlajacych od tylu tasme 5. Mechanizm na¬ pedowy jest umieszczony zasadniczo na zewnetrznych stronach plyt 1 w wolnych komorach oslony 2a.W przedstawionym na fig. 1 wykonaniu silnik 7 i przekladnia z kól zebatych jest umieszczona w oslonie 2a z jednej strony przyrzadu a przekaznik 8 oraz reszta elek¬ trycznych narzadów lub czesci, np. nie uwidoczniony na tej figurze opornik lub rozdzielnik napiecia, z drugiej strony.Umieszczenie skladowych czesci przy¬ rzadu przewaznie zewnatrz na plytach umozliwia latwe i dokladne skladanie przyrzadu jak równiez latwa jego obsluge.Przyklad wykonania tasmy jest uwi¬ doczniony lia fig. 2. Na tasmie 5, wyko¬ nanej najlepiej z cienkiej kalki plóciennej, znajduja sie pola 9 na naptey oznaczajace stacje lub przfystanki, przy czym pola — 2 —oznaczone litera A naleza do jednego kie¬ runku jazdy, a pola B — do drugiego kie¬ runku jazdy. Po obu stronach tych pól znajduja sie nakladki metalowe 10 i 10', naklejane najlepiej w postaci cienkiej folii lub wykonane przez natryskiwanie; sa one umieszczone na przemian w ten spo¬ sób, iz miedzy dwiema nakladkami po jednej stronie tasmy znajduje sie jedna nakladka po przeciwnej stronie tasmy, Nakladki metalowe, wspóldzialajace z usta¬ wionymi parami krazkami kontaktowymi 11 i IV (fig. 1), tworza polaczenie dla kazdo¬ razowej pary krazków, która jest wlaczona w obwód pradu odpowiednio do kierunku jazdy.Z fig. 3 i 4 wynika, w jaki sposób zosta¬ ja wprawione w ruch walki 4, 4\ Silnik 7 jest osadzony na wychylnej plycie 12 i przy pomocy przfekladni slimakowej, uzytej do zmniejszenia liczby obrotów, uruchomia kolo zebate 13, osadzone takze na plycie 12, które w polozeniu / jest polaczone za pomoca przekladni z kól zebatych 14 z kól¬ kiem napedowym 16 walka 4 lub w polo¬ zeniu // za pomoca kólka 15 z kólkiem na¬ pedowym 16' walka 4\ Przez przestawie¬ nie dzwigni 17 z polozenia / w polozenie // mozna uruchomiac górny lub dolny walek w kierunkach przeciwnych. Na plycie 12 sa tez osadzone klocki hamulcowe 19a, 19a, które wspóldzialaja z tarczami ha¬ mulcowymi 19, 19', osadzonymi na. kon¬ cach walków, bedac dociskane do tarcz przez sprezyny. W polozeniu / dziala dolny mechanizm hamujacy, a w polo¬ zeniu // — górny mechanizm, wskutek czego walek z odwijajaca sie tasma zaw¬ sze jest hamowany przez tarcie, które zapewnia pewne naprezenie tasmy mie¬ dzy walkami. Na plycie 12 znajduja sie poza tym dwa styki kontaktowe 20 i 21, które odpowiednio do nastawienia dzwig¬ ni 17 przylegaja do stalego styku, np. wy¬ konanego w postaci precika 21a i wystaja¬ cego przez szczeline 20a; te kontakty slu¬ za do wlaczania do obwodu pradu jednej lub drugiej pary krazków kontaktowych U, IV.Sposób dzialania przyrzadu wynika z fig. 5. Przez nacisniecie przycisku 22, znajdujacego sie najlepiej blisko stanowi¬ ska kierowcy, zostaje przerwany doplyw pradu, przeplywajacego np. przez opornik 23, do przekaznika 8, który w stanie spo¬ czynkowym jest wzbudzony. Przerwanie obwodu pradu powoduje opadniecie kotwi¬ cy 8°, która otwiera wskutek tego styki kon¬ taktowe 24 i przerywa obwód pradu lampy oswietlajacej 6, jednoczesnie zas zamyka styki kontaktowe 25, przez co powoduje wlaczenie silnika 7. Silnik ten uruchomia w uwidocznionym na fig. 3 polozeniu dzwig¬ ni 17 górny walek 4 poprzez kólka 13, 14 i 16, podczas gdy dolny walek 4' jest obra¬ cany przez odwijajaca sie tasme i hamowa¬ ny odpowiednio za pomoca klocka 19a\ Po zwolnieniu przycisku 22 obwód pradu prze¬ kaznika 8 pozostaje jeszcze nadal przer¬ wany dopóty, dopóki wskutek ruchu tasmy wlaczona, zaleznie od polozenia dzwigni 17, para krazków 11 lub IV nie zostanie zwarta przez nakladke 10 lub 10\ W po¬ lozeniu uwidocznionym na fig. 5 czynna jest para krazków 11, wskutek czego obwód pradu przekaznika 8 zostaje znowu zamk¬ niety, a jego kotwica przyciagnieta. Styki 25 zamykajace obwód pradu silnika zostaja otwarte a jednoczesnie zanlkniete styki 24.W ten sposób uzyskuje sie wlaczenie oswietlenia 6 oraz zwarcie silnika za pomo¬ ca zacisku 26, co powoduje natychmiastowe zatrzymanie silnika, a jednoczesnie i za¬ trzymanie odpowiedniego napisu dokladnie w srodku okienka oslony przyrzadu.Przy kazdym nacisnieciu przycisku 22 powtarzaja sie te przdbiegr i tasma zostaje posunieta o dwa pola. Krazki kontaktowe 11, IV sa osadzone w ten sposób, ze za po¬ moca nie uwidocznionych na rysunku na¬ rzadów sprezynujacych sa one dociskane do nakladek metalowych 10, 10\ — 3 —Gdy na koncu linii lulb w dowolnym miejscu linii ma nastapic jazda powrotna, nalezy tylko przestawic dzwignie 17 z po¬ lozenia / w polozenie // (fig* 3 i 4). Wtedy otwiera sie styk 20 a zamyka styk 21. Po¬ niewaz jednak miedzy krazkami IV obwód pradu przekaznika jest przerwany, to prze¬ stawienie dzwigni 17 powoduje opadniecie kotwicy przekaznika a w slad za tym wy¬ laczenie oswietlenia i wlaczenie silnika.Tasma zaczyna sie posuwac, przy czym w tym polozeniu dzwigni 17 napedzany jest w kierunku przeciwnym walek 4' za pomo¬ ca kól zebatych 15, 16* (fig. 3), a walek 4— hamowany. Skoro tasma przesunie sie wstecz o jedno pole, zetkna sie wlaczone w tym przypadku krazki IV z odpowiednia nakladka metalowa, wskutek czego tasma zostaje w poprzednio opisany sposób unie¬ ruchomiona. Dalszy przesuw powrotny zgodnie ze swym kierunkiem jazdy naste¬ puje przy kazdym nacisnieciu przycisku jak poprzednio o dwa napisy.O ile jeden przystanek zawsze ma byc omijany, musialby kierowca nacisnac dwa razy przycisk w odpowiednim odstepie cza¬ su, co pochlania uwage kierowcy i w razie zapomnienia moze spowodowac bledne wskazanie. Aby temu zapobiec nalezy zdjac z tasmy odpowiednia nakladke metalowa lub zakryc ja za pomoca naklejonego pa¬ ska papieru. W razie zmiany przystanku, np. przeniesienia lub zmiany nazwy, wy¬ mienia sie tylko pole z napisem. Te mozli¬ wosci wymiany stanowia oczywiscie tylko wtedy udogodnienie, jezeli tasme nie po¬ trzeba w tym celu zdejmowac z walków pozostajacych w oslonie, lecz mozna wyj¬ mowac ja razem z tymi walkami.Na fig. 6 — 8 przedstawione jest urza¬ dzenie, przy pomocy którego jeden z wal¬ ków, na którym znajduje sie tasma po ukonczeniu jazdy, moze byc wyjety ze swych tarcz bocznych, sluzacych tez do prowadzenia tasmy. Na obu koncach wal¬ ka 4, zaopatrzonego w powloke 27, znajdu¬ ja sie w tulejkach 28 obracalne czopy osio¬ we 29, stanowiace jedna calosc z tarczami 30. W czopach osiowych 29 zamocowana jest wkretka 31, zaopatrzona na wolnym koncu w maly kolnierz 32, za pomoca któ¬ rego osadzone sa obrotowo wyzej wspom¬ niane tarcze boczne 33. Wkretka 31 slu¬ zy oprócz tego do osadzenia w niej wyste¬ pu 38, tworzacego zakonczenie walka. Wy¬ step ten jest czworokatny lub najlepiej z dwóch stron splaszczony i dopasowany dokladnie do wydrazenia we wkretce, jak to jest widoczne z fig. 7. Tarcza boczna 33 posiada szczeline 34, przez która moze byc przesuniety wystep 38; tarcze te mozna nastawiac w dwóch polozeniach za pomo¬ ca trzpienka 35 przyciskanego sprezyna i dwóch otworów 36, 36° polaczonych row¬ kiem 37. W jednym polozeniu (fig. 6, 8) pokrywa sie szczelina 34 z wydrazeniem we wkretce 31, wskutek czego wystep 38 prze¬ chodzi przez szczeline; w drugim poloze¬ niu (fig. 7) wprowadzony do otworu wkret¬ ki wystep 38 jest zaryglowany, wskutek czego walek jest teraz zlaczony nieroz- dzielnie z czopem 29 i tarczami 33 i zabez¬ pieczony przed obracaniem sie wzgledem tych czesci.Wprawdzie umocowanie tabliczek z na¬ pisami nie powoduje zbytniego zgrubienia tasmy i nie wplywa na okragly ksztalt wal¬ ka, zwlaszcza wtedy, gdy osiagnie on wiek¬ sza srednice, to jednak moglyby tabliczki w poczatkowych warstwach sprawiac prze¬ szkode i powodowac nierównosci, które moga sie gromadzic z wzrastajaca liczba warstw. Aby tego uniknac stosuje sie uwi¬ doczniona na fig. 8 powloke 27, wykonana z szczególnie miekkiego, elastycznego ma¬ terialu, np. z gumy gabczastej. Przy nawi¬ janiu tasmy nierównosci wciskaja sie wsku¬ tek jej naprezenia w te elastyczna mase, dzieki czemu zostaje zachowany cylin¬ dryczny ksztalt walka. Poza tym elastycz¬ na powloka, do której mozna tez latwo przymocowac koniec tasmy, zapobiega skos- — 4 —nemu nawijaniu tasmy i jej wyciaganiu sie lub krzywieniu, co moglaby spowodowac zerwanie tasmy.Tabliczki na tasmie moga zawierac oprócz nazw przystanków takze reklamy; w ogóle przyrzad wedlug niniejszego wy¬ nalazku moze byc równiez uzyty do uwi¬ docznienia innych wiadomosci. PL