Wynalazek niniejszy dotyczy maszyn o przeciwbieznych, swobodnie poruszajacych sie w cylindrze, tlokach, w szczególnosci zas tlokowych silników spalinowych tego rodzaju, których czesc energii sluzy do na¬ pedu przynajmniej jednej obrotowej ma¬ szyny odbiorczej.Wynalazek polega przede wszystkim na tym, ze przynajmniej jeden z zespolów o ruchu zmiennym w maszynach tego rodza¬ ju jest polaczony przynajmniej z jedna pompa, stanowiaca przekladnie hydraulicz¬ na, tak iz za pomoca tej przekladni moze byc przekazywana co najmniej jednej ma¬ szynie odbiorczej czesc energii, wytworzo¬ nej przsz maszyne o przeciwbieznych, swo¬ bodnie poruszajacych sie w cylindrze, tlo¬ kach lub itez moze byc przekazywana tej maszynie odbiorczej energia zewnetrzna, w celu nadania zespolom o ruchu zmiennym wlasciwego polozenia, jakie jest niezbedne do rozruchu maszyny o przeciwbieznych, swobodnie poruszajacych sie w cylindrze, tlokach.W przypadku, kiedy suwy zwrotne mas ruchomych omawianych maszyn o swobo¬ dnych tlokach przeciwbieznych odbywaja sie w róznych okresach czasu, maszyny te wedlug wynalazku wspólpracuja z prze¬ kladnia hydrauliczna, której narzad nape¬ dowy sklada sie przynajmniej z jednej gru¬ py dwóch zespolów cylindrowych z tloka-mi, przesuwajacymi sie odpowiednio pod¬ czas swego suwu w te sama strone, co i masy ruchome maszyny, a to równiez i podczas suwu powrotnego wymienionych mas ruchomych maszyny, przy czym te ze¬ spoly cylindrowe z tlokami posiadaja róz¬ ne przekroje, które sa tak dobrane, aby ze¬ spoly te posiadaly zasadniczo ten sam sre¬ dni wydatek chwilowy.Nastepnie wedlug wynalazku w maszy¬ nach powyzszego rodzaju, wspólpracuja¬ cych z przekladnia hydrauliczna, przewi¬ dziane jest ograniczanie przesuwów zespo¬ lów napedowych tych maszyn pod koniec ich suwu, a mianowicie w przypadku wy¬ stepowania zbyt dlugich suwów tych ze¬ spolów napedowych.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania maszyny wedlug wyna¬ lazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie w przekroju podluznym maszyne o (przeciw¬ bieznych, swobodnie poruszajacych sie w cylindrze, tlokach, zespolona wedlug wyna¬ lazku z przekladnia hydrauliczna, fig. 2 — podluzny przekrój czesciowy innej posta¬ ci wykonania tej (przekladni, fig. 3 i 4 przedstawiaja czesciowe przekroje podluz¬ ne dwóch innych postaci wykonania prze¬ kladni, fig. 5 przedstawia podluzny prze¬ krój odmiany zespolu maszyny o przeciw¬ bieznych, swobodnie poruszajacych sie w cylindrze, tlokach z odmiennym ukladem przekladni, fig. 6 i 7 przedstawiaja pod¬ luzne przekroje przekladni przy dwu róz¬ nych polozeniach narzadów przekladni, stanowiacej czesc tego zespolu, wreszcie fig. 8 i 9 — dwa schematyczne czesciowe przekroje podluzne przekladni, wykona¬ nych wedlug innej odmiany wynalazku.Wedlug wynalazku maszyna napedowa o przeciwbieznych, swobodnie poruszaja¬ cych sie w cylindrze, tlokach posiada urza¬ dzenia, umozliwiajace przekazywanie cze¬ sci energii, wytworzonej przez te maszyne, na narzady obrotowe maszyn odbiorczych, np. pompke wodna 1, wentylator 3, pomp¬ ke smarowa 2 itd. (fig. 4).Co sie tyczy przede wszystkim maszyny o przeciwbieznych, swobodnie poruszaja- cych sie w cylindrze, tlokach jako calosci, nalezy zaznaczyc, iz jest ona wykonana w dowolny odpowiedni sposób, a mianowicie moze posiadac dwa zespoly napedowe, w postaci ruchomych mas tloków U i -4', wspólpracujace z korbami synchronizacyj¬ nymi 6.Jak wiadomo, ruchome masy zespolów tloków napedowych maszyny wykonywuja ruchy zmienne o dowolnie zmiennym su¬ wie, tak iz osiagaja stosunkowo znaczna szybkosc prawie natychmiast po ich uru¬ chomieniu wobec braku kola rozpedowego.Wskutek tego maszyna tego rodzaju nie moze byc bezposrednio sprzegnieta z ma¬ szynami odbiorczymi, np. z maszynami, które wymagaja stopniowy rozruch i mu¬ sza byc utrzymywane w ciaglym ruchu ob¬ rotowym.Aby umozliwic naped maszyn o ciag¬ lym ruchu obrotowym maszynami tego ro¬ dzaju, stosuje sie wedlug wynalazku hy¬ drauliczna przekladnie, której narzady na¬ pedowe sa .sprzegniete przynajmniej z je¬ dnym z zespolów tloków o zmiennym ruchu maszyny o przeciwbieznych, swobodnie po¬ ruszajacych sie w cylindrze, tlokach i zao- patruje sie ja w urzadzenie regulacyjne, które moze nagromadzic przynajmniej czesc ilosci energii, pobranej z masizyny o tlokach swobodnych, gdy wytworzona przez te maszyne ilosc energii przekracza zasób energii, jaki moze byc natychmiast pobra¬ ny przez maszyny odbiorcze, przy czym to urzadzenie jest tak wykonane, ze w przy¬ padku odwrotnym moze oddac tym maszy¬ nom odbiorczym przynajmniej czesc nagro¬ madzonej poprzednio energii.W tym celu wspomniana przekladnia hydrauliczna jest tak wykonana, ze jej na¬ rzady napedowe sa uruchamiane za pomo¬ ca zespolów mas tloków o zmiennym ruchu — 2 —maszyny o tlokach swobodnych, a narza¬ dy odbiorcze tej przekladni pobieraja ener¬ gie w celu przemiany jej na ruch obrotowy maszyny odbiorczej.Maszyne odbiorcza stanowi przynaj¬ mniej jeden silnik hydrauliczny w znanym wykonaniu, np. w postaci pompki zebatej 7 (fig. 1), której jedno kolo zebate jest osadzone na wale 8, napedzajacym maszy¬ ny odbiorcze posrednio za pomoca odpo¬ wiednich polaczen mechanicznych lub tez bezposrednio wtedy, gdy narzady napedo¬ we maszyn odbiorczych sa osadzone na tym wale, jak w ukladzie przedstawionym na fig. 4. Narzady napedowe maszyny odbior¬ czej moga byc wykonane w postaci pompki •wyposazonej przynajmniej w jeden tlok, która jest napedzana badz bezposrednio za pomoca zespolów napedowych maszyny o tlokach swobodnych lub tez za pomoca na¬ rzadów wahliwych tej maszyny.W odmianie wykonania przekladni we¬ dlug fig. 1 pompka -napedowa .posiada tlo¬ czek 9 obustronnego dzialania, który po¬ rusza sie w cylindrze 10, rozrzad zas pomp¬ ki stanowi uklad zaworów ssawczych 11 i zaworów tlocznych 12, przy czym tloczek 9 jest sprzegniety bezposrednio z zespolem tloka napedowego U za pomoca tloczyska 13, którym tloczek 9 jest ustalany w swych polozeniach podczas jego przesuwów.Wedlug drugiej odmiany wykonania przekladni, w ukladzie wedlug 3—5, wspo¬ mniana pompka napedowa posiada dwa wydrazone tloczki 1U i 15 (fig. 5), sztywno polaczone ze soba i posiadajace jednakowa srednice. Tloczki te przesuwaja sie odpo¬ wiednio w przeciwleglych cylindrach 16 \ 17, których zasilanie odbywa sie przez wnetrze tych tloków, przy czym dna tych tloków sa zaopatrzone w zawory ssawcze 11*, a dno kazdego cylindra w odplywowe zawory tloczne 12*. W celu napedu tych tloczków jest zastosowana przekladnia me¬ chaniczna do przemiany ruchu wahadlowe¬ go korb tf.na zmienny ruch prostoliniowy.Ta przekladnia mechaniczna sklada sie z walu 5, który wprawiany jest w ruch obrou towy wahadlowym ruchem korb, przy czym wal 5 (posiada czpp korbowy 18, zaopatrzo¬ ny w suwak 19 o prostokatnym przekroju, którego boczne powierzchnie wspólpracuja z prowadnica 20, umieszczona w tym celu we wsfpóinym kadlubie srodkowym tlocz¬ ków li i 15. W tym ukladzie prowadni- czym tloczków jest zastosowany wystep 21, prowadzony w szczelinie 22, wykonanej w srodkowym kadlubie tloczków, który unie¬ mozliwia zakleszczenie suwaka 19 w pro¬ wadnicy 20.Dla zapewnienia szczelnosci lozyska 23, w którym waha sie wal 5, jest zastosowa¬ ne dowolne znane urzadzenie, np, kolnierz 2J, docisniety do uszczelki 25 za pomoca sprezyny srubowej 26 w ukladzie wedlug fig. 3 lub tez za pomoca sprezyny plaskiej 27, jak w odmianie ukladu wedlug fig. 4, przy czym w tym ostatnim przypadku spre¬ zyna ta moze sluzyc do przenoszenia mo¬ mentu wahadlowego na czop korbowy 18, tak iz wystarcza mniej dokladny imontaz calej przekladni na maszynie glównej. U- rzadzenie regulacyjne tej przekladni hy¬ draulicznej jest umieszczone w przewodzie odplywowym 28 (fig. 1) pompki napedo¬ wej.W ukladzie przedstawionym na fig. 1 nadmiar cisnienia cieczy podczas tloczenia zostaje zrównowazony tlumikiem /powietrz¬ nym, który w tym przykladzie wykonania poaiada positac zamknietego dzwonu 29, wewnatrz którego moze chwilowo nagro¬ madzac sie ciecz, gdy chwilowy wydatek pompki napedowej przewyzjsza sprawnosc pomjpki odbiorczej 7 przejmujacej energje doplywajacej don cieczy.Korzystniej jednak nadmiar cisnienia zostaje zrównowazony tloczkiem 30 obcia¬ zonym sprezyna 31, jak w ukladzie wedlug fig. 2, przy czym tloczek 30 przesuwa sie w cylindrze 32, stanowiacym odgalezienie przewodu odplywowego 28. W ukladzie — 3 —tym przewidziane jest urzadzenie zabez¬ pieczajace, np. w postaci przewodu odply¬ wowego 33, którego wylot w cylindrze 32 jest odslaniany przez tloczek 30 w chwili osiagniecia podczas tloczenia .okreslonej granicy cisnienia.Gdy ipompka napedowa posiada dwa tlo¬ czki li, 15 (fig. 6 i 7), to najlepiej jest, gdy urzadzenie regulacyjne posiada obcia¬ zony sprezyna tloczek róznicowy 30', przy czym odpiyw jednego z zespolów cylindra i tloczka odbywa sie przez kanal 3b, wyko¬ nany w tym celu w tloczku 30\ Urzadze¬ nie zabezpieczajace sklada sie w tym przy¬ padku z podluznych zlobków przepusto¬ wych 35, wykonanych w glowicy 36 tego tloczka w takim miej,scu, ze z chwila osiag¬ niecia granicznego cisnienia tloczenia (fig. 7) rowki 35 zostaja odsloniete i lacza ko¬ more ssania z komora tloczenia pompki 17.Opisane wyzej urzadzenie jest jeszcze ponadto 'zaopatrzone w urzadzenie do usu¬ wania powietrza z ukladu przekladni hy¬ draulicznej w przypadku, gdy maszyna o przeciwbieznych tlokach swobodnych sta¬ nowi sprezarke, której oslona jest stale u- trzymywana pod cisnieniem, dla skompen¬ sowania zas ewentualnych strat cieczy i róznic rozszerzalnosci cieczy i oslony jest zastosowany zbiornik 38 (fig. 4), który jest wlaczony do ssawczego przewodu pom¬ pki napedowej za pomoca przewodu, który sluzy do usuwania powietrza z przekladni hydraulicznej.Nalezy jeszcze zaznaczyc, ze jako ciekly czynnik napedowy moze byc uzyty olej smarowy maszyny o przeciwbieznych tlo¬ kach swobodnych i w tym przypadku musi byc zastosowane odgalezienie 39 na stronie tlocznej pompki smarowej 2 w celu zasila¬ nia zbiornika 38. Mozna równiez w tym przypadku pobierac ze strony tlocznej pompki napedowej pewna ilosc oleju sma¬ rowego, np. do smarowania przynajmniej niektórych narzadów maszyny o przeciw¬ bieznych tlokach swobodnych albo maszyn odbiorczych lub tez do rozrzadu pomocni- czycn narzadów, np. ao smarowania zawo¬ rów rozrzauczycn. W kazdym razie najle¬ piej jest, gdy poszczególne narzady tego uKiaau przekladni hydraulicznej scanowia zespof jednolity, który moze byc zaopatrzo¬ ny w zeoerka chlodnicze UO, umieszczone w obrebie zasiegu strumienia powietrza wywolywanego wentylatorem #. jfouczas GKresu rozruchu maszyny napedowej pra¬ ca zespolu jako calosci jest nastepujaca.W czasie, gdy maszyny odbiorcze osia¬ gaja szybkosc normalna, ciecz gromadzi sie w komorze urzadzenia regulacyjnego, a cisnienie na stronie tlocznej pompki nape¬ dowej wzrasta, co ulatwia rozruch wspo¬ mnianych maszyn odbiorczych.W odmiennej postaci wykonania tego rodzaju zespolu, ruchome 'masy tloków o zmiennym ruchu maszyny o przeciwbiez¬ nych tlokach swobodnych sa przesuwane przez bezposrednie dzialanie pompki od¬ biorczej, a mianowicie masy tych tloków sa nastawiane w polozenie najkorzystniej¬ sze do rozruchu tej maszyny. Rozruch ma¬ szyn odbiorczych jest w tym przypadku stopniowy i nie ma potrzeby stosowania silnika pomocniczego do napedu poszcze¬ gólnych maszyn odbiorczych, o których byla mowa wyzej.Jednakze moze byc zastosowane jeszcze inne dodatkowe urzadzenie wedlug wyna¬ lazku, opisane ponizej, w zastosowaniu do omówionego poprzednio ukladu przekla¬ dni.Jak wiadomo w maszynach o przeciw¬ bieznych tlokach swobodnych suw zespo¬ lów tloków napedowych w jedna strone jest na ogól szybszy niz suw powrotny. Z powyzszego wynika, ze w tych ukladach przekladni wystepujja okresowe impulsy, które sa szkodliwe dla sprawnosci przeka¬ zywania energii i niezawodnej, prawidlo^ wej pracy wymienionych maszyn odbior¬ czych.Dla zapobiezenia wystepowaniu tej wa- — 4 —dy w ukladzie stosuje sie jedno z wymie¬ nionych wyzej urzadzen, w których za¬ miast istosowania pompki napedowej o dwóch tloczkach tego samego przekroju, jak w zespole wedlug fig. 5, stosuje sie dwa tloczki U', 15' o róznym przekroju poprzecznym, przy czym przekroje poprze¬ czne tych tloczków dobiera sie w stosunku odwrotnym do sredniej szybkosci ruchu zespolów tloków napedowych maszyny w obu kierunkach, tak iz mniejiszy tloczek 1J* tloczy ciecz podczas suwu w jedna strone, a wiekszy tloczek 15' podczas suwu po¬ wrotnego tloków maszyny. Urzadzenie to umozliwia uzyskanie srednich przeplywów chwilowych tej samej wartosci dla suwów zespolów tloków napedowych w obu kie¬ runkach, tak iz otrzymuje sie znaczne /po¬ lepszenie sprawnosci zespolu ukladu prze¬ kladni. Oczywiscie tloczki te musza miec rózne wymiary wtedy, gdy chodzi o nape¬ dzanie maszyny, której szybkosc powinna byc zmienna w tym samym okresie, co i szybkosc zespolów 'tloków napedowych ze¬ spolu.W odmianie wykonania przekladni za¬ pewnione jest hamowanie ipod koniec suwu zespolów tloków napedowych maszyny o przeciwbieznych tlokach swobodnych, w celu zapobiezenia zbyt dlugich suwów tych zespolów.W tym celu, w zalozeniu, ze pompka na¬ pedowa posiada tloczek 9 obustronnego dzialania, dna cylindra 10 zaopatrzone sa w dlawikowe rurki przeplywowe ki i hl\ które umozliwiaja powolny wyplyw cieczy pod cisnieniem przez otwory kalibrowane, gdy wspomniany tloczek przejdzie poza o- twór odpowiedniego zaworu tlocznego pod koniec swego suwu, dzieki czemu uzyskuje sie skuteczne i lagodne hamowanie zespo¬ lów tloków napedowych. PL