W wielowalcowych kalandrach do obrób¬ ki tasm papieru lub tkaniny w stojaku ka¬ landra osadzona jest pewna liczba walców jeden nad drugim tak, iz lozyska tych wal¬ ców przesuwaja sie w prowadnicy slizgo¬ wej, znajdujacej sie na przednim koncu stojaka. Najwyzszy walec obciaza isie przy tym jeszcze osobno za pomoca dowolnych srodków tak, aby na tasme papieru lub tkaniny, przeciagana pomiedzy poszczegól¬ nymi walcami, mozna bylo wywierac na^ cisk. Oczywiscie dazy sie do tego, aby zmniejszyc mozliwie najbardziej odleglosc srodka lozysk poszczególnych walców od stojaka wzglednie od prowadnicy slizgo¬ wej. W odniesieniu do walców srodkowych i walca najnizszego daje sie to latwo osia¬ gnac z powodów nastepujacych. Dolny wa¬ lec nie ulega podczas pracy przesunieciom, lecz jest osadzony nieruchomo w stojaku tak, iz pomimo wiekszej srednicy tego wal¬ ca nie zachodza zadne przeszkody w rozsze¬ rzaniu sie w bok jego lozyska. Walce srod¬ kowe posiadaja srednice mniejsza, a czes¬ ciowo nawet znacznie mniejsza niz walec dolny, wobec czego równiez i ich czopy po- siadaja mniejsza srednice, dzieki czemu lo¬ zyska tych walców, nawet jesli posiadaja znaczniejsza srednice, mozna umiescic do¬ statecznie blisko prowadnic slizgowych sto¬ jaka i rozmiescic je w plaszczyznie tych prowadnic wzglednie w obszarze ich plasz¬ czyzny srodkowej.Duze trudnosci nastrecza natomiast Ur mieszczenie lozysk walca górnego, który równiez posiada srednice wieksza niz wal-ce posrednie i oprócz tego musi jeszcze byc osobno obciazony. Jezeli walec ten osadza sie w lozyskach slizgowych, to lozyska te mozna jeszcze umiescic dostatecznie blisko torów slizgowych tak, aby srodkowe linie wszystkich walców rozmieszczone byly w jednej plaszczyznie. Do tego czasu nie de¬ cydowano sie jeszcze na zastapienie lozysk slizgowych tego górnego walca lozyskami kulkowymi lub walkowymi, które zajmuga wiecej miejsca w kierunku poprzecznym wzgledem 'dlugosci walca, poniewaz w tym przypadku najezaloby odsunac od slizgo¬ wych torów walcarki badz linie srodkowe wszystkich walców, badz tez tylko linie srodkowa walca najwyzszego. W obu przy¬ padkach powstalyby jednak bardzo nieko¬ rzystne warunki obciazenia na sciskanie i zginanie w samych walcach i w ich pro^^ wadnicach.Wynalazek niniejszy usuwa te wady dzieki temu, ze lozyska górnego walca wie- lowalcowych kalandrów do obróbki tasm papieru lub tkaniny, który p*rzesuwa sie w prowadnicy stojaka i jest obciazony, sa wy¬ konane jako lozyska walkowe, przy czym srodki tych lozysk znajduja sie z boków, np. zewnatrz prowadnicy, np. w kierunku do srodka walca.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie dla przykladu zespól lozysk wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok z boku ka¬ landra wielowalcowego do obróbki tasm papieru lub tkaniny, fig. 2 — przekrój te¬ go kalandra wzdluz linii // — // na fig. 1, fig. 3 — widok z przodu jednego z lozysk górnego waka kalandra wielowalcowego wedluig wynalazku, narysowanego w wiek¬ szej ipodziatee, i fig. 4 — przekrój wzdluz linii IV — IV na fig. 3.Na rysunku cyfra 1 oznaczono scianki stojaka kalandra, cyfra 2 — tory prowadr nicze, sluzace jako prowadnice slizgowe po¬ szczególnych walców, cyfra 3 — nastawny, ale nieruchomy podczas pracy walec naj¬ nizszy, cyframi |i 5 — walce posrednie, cyframi 6 — 11 — krazki, prowadzace ob¬ rabiana tasme, liczba 12 — krazek, z któ¬ rego odwija sie obrabiana tasme, liczba 18 — krazek do nawijania tej tasmy i litera a — sama wstege papieru wzglednie tka¬ niny. Liczba H oznaczono górny walec, po¬ siadajacy czopy lozyskowe 15. Liczba 16 oznaczono drazki naciskowe, sluzace do wywierania nacisku na górny walec, a przeto tez i na walce pozostale, mogace sie przesuwac wzdluz torów slizgowych 2 za pomoca czlonów prowadniczych 17.Wedlug wynalazku lozyska walca gór¬ nego sa wykonane jako lozyska kulkowe lub walcowe 18. Liczba 19 oznaczono we¬ wnetrzny pierscien toczny, liczba 20 zas — pierscien zewnetrzny. Na fig. 4 widac, ze linia srodkowa A — A lozyska znajduje sie z boku zewnatrz slizgowego toru pro- wadniczego 2 w kierunku do srodka walca lJf. Dzieki temu osiaga sie te wazna ko¬ rzysc, ze czesci lozysk 18 — 20 posiadaja stosunkowo znaczna srednice, a przeto da¬ ja sie wykonac tak, aby mogly skutecznie opierac sie dzialajacym na nie znacznym obciazeniom, z drugiej zas strony odleglosc d linii srodkowej B — B walca górnego od toru prowadniczego prowadnicy slizgowej moze byc stosunkowo mala, dzieki czemu unika sie niekorzystnego obciazenia calego lozyska oraz jego prowadzenia w prowad¬ nicy slizgowej. Pomimo tego mozna jednak umiescic srodkowa linie B — B górnego walca w plaszczyznie C — C walców pozo¬ stalych.Czesci 18 — 20 lozyska sa umieszczone w zamknietej po jednej stronie oslonie 21, której czesc 22, stanowiaca tor prowadni- czy, obejmuje prowadnice slizgowa 2, przy czym druga czesc tej oslony, w której umie¬ szczone sa czesci lozyska, jest cofnieta wstecz wzgledem przedniej powierzchni prowadnicy slizgowej 2 (fig. 4). Otwar¬ ta czesc oslony zamyka sie za pomoca od¬ powiedniego narzadu zamykajacego H, np. — 2 —uszczelki z filcu lub narzadu podob¬ nego.Czesci urzadzenia, wywierajace nacisk na walec górny Ib, np. prety naciskowe 16, dzialaja wedlug wynalazku na lozysko z boku prowadnicy slizgowej 2, przy czym w przedstawionym na rysunku przykladzie wykonania dzialaja one w plaszczyznie srodkowej A — A czesci 18 — 20 lozyska walca, jak to oznaczono liczba 25.Dzieki temu bocznemu osadzeniu gór¬ nego walca oraz dzieki temu, ze prety na¬ ciskowe dzialaja na lozysko z boku, we¬ wnatrz prowadnicy slizgowej 2, osiaga sie jeszcze i te korzysc, ze obciazenia na zgina¬ nie górnego walca sa mniejsze, niz w przy¬ padku osadzenia i umieszczenia narzadu dociskowego w srodkowej plaszczyznie cze¬ sci stojaka i prowadnicy 2, jak to stoso¬ wano dotychczas. Dzieki temu mozna wiec nawet zmniejszyc srednice walca górnego.Z drugiej strony zachodzi tez mozliwosc nadania temu walcowi górnemu — jezeli mialoby to byc pozadane ze wzgledu na pe¬ wne cele specjalne — srednicy tak wiel¬ kiej, jaka byla niemozliwa przy stosowaniu znanych dotychczas lozysk, przy czym li¬ nia srodkowa walca górnego pozostaje w srodkowej plaszczyznie walców pozosta- lych. PL