Wynalazek niniejszy dotyczy drukar¬ skiej maszyny rotacyjnej, sluzacej do rów¬ noczesnego wykonywania odbitek jedno i wielobarwnych na jednej tasmie papiero¬ wej.Jak wiadomo, w dotychczasowej prak¬ tyce druku dzienników, skladajacych sie z kilku stron ilustracji kolorowych i oddziel¬ nych stron jednobarwnego druku wypukle¬ go, czesc wielobarwna wykonywa sie na jednej prasie, a druk jednobarwny — na drugiej prasie i zadrukowane pasma pa¬ pieru prowadzi sie z odpowiednich pras do wspólnego urzadzenia w celu odpowied¬ niego ulozenia i zlozenia.Znane jest dalej stosowanie do druko¬ wania pism, zawierajacych jednoczesnie na tej samej stronie druk wypukly jedno¬ barwny i druk wielobarwny, maszyny po¬ jedynczej, zaopatrzonej w zespól jednostek do drukowania barwnego i w jedna prase do druku jednobarwnego wypuklego. W ta¬ kiej maszynie pasmo papieru przechodzi kolejno przez prasy do drukowania barw¬ nego i przez prase do druku jednobarwne¬ go, a nastepnie przechodzi ido urzadzenia skladajacego i to bez wzgledu na to, czy odbijanie na pasmie papieru odbywa sie tylko dla prób, czy tez juz dla wlasciwego drukowania. Podczas ^przygotowywania w maszynie do drukowania zespolu do druku jednobarwnego wypuklego zajmuje czasjedynie praca przy wykanczaniu. Nato¬ miast przygotowanie zespolu do druku wielobarwnego zabiera znacznie wiecej czasu na takie prace, jak np. otrzymanie odpowiedniego szeregu róznych barw, do¬ konanie wlasciwej kontroli farb, aby nar- kladane na siebie farby dawaly wlasciwy efekt barwny.Wskutek takich i innych prac przygo¬ towawczych, zabierajacych wiele czasu, na¬ lezy przygotowywac klisze barwne na dlu¬ go przed drukowaniem, aby móc wykonac niezbedne odbitki w celu otrzymania do¬ brego druku wielobarwnego. Z powyzsze¬ go wynika, ze podczas przygotowywania maszyny do jednoczesnego drukowania wielobarwnego i jednobarwnego wypukle¬ go, wedlug dotychczasowego sposobu, kli¬ sze drukarskie , dq tekstu jednobarwnego wypuklego musiaily byc wykonczone Jed¬ noczesnie z kliszami barwnymi, poniewaz cala prasa powinna byla byc nastawiona zawczasu przed wykonaniem pierwszej, próby. Wskutek tego stosowanie wielobarw¬ nych wkladek na stronicach, wykonanych w druku jednobarwnym, bylo dotychczas w praktyce, np. w dziennikarstwie, niemo¬ zliwe ze wzgledu na brak czasu na przygo¬ towania pomiedzy dwoma wydaniami dziennika. Poza tym taki druk wymagal wielkich wydatków wskutek zuzycia na pró- by /papieru i mocy maszyn. Poniewaz po¬ nadto potrzeba mniej licznych prób druku tekstu wypuklego, niz prób druku wielo¬ barwnego, przeto pjrzymm&owy nadmiar od¬ bitek próbnyeh druku wypuklego stanowi strate sam prgez sie.Wadom tym zapobiega sie w maszynie rotacyjnej do wsfpótategó wykonywania dru¬ ku jedno i wielobarwnego na jednej tas¬ mie papieru w ten- sposób, ze wykonywa sie oddzielnie próby druku? z pras do druko¬ wania jie&no i wielobarwnego, pracujacych jedna za druga i ze specjalnym, dajacym sie1 z^nehroniaiowac napedem. Gdy zespól d® drukowania wietofoarwneg© jest gotowy do normalnej pracy, piasmo papteru przeh puszcza sie przez zespól do drukowania wielobarwnego i prase do drukowania tek¬ stu wypuklego jednobarwnego w pozada¬ nej kolejnosci, przy czym urzadzenie do drukowania tekstu wypt*kl%g{ zostalo juz przedtem przygrrtowajie do druku. W ta¬ kim urzadzeniu drukowanie tekstu jedno¬ barwnego nie jest przeto opóznione przez przygotowywanie poniewaz klisze do druku barwnego moga byc wykonane znacznie wczesniej niz kli¬ sze do druku wypuklego^ Zespól do druko¬ wania barwnego moziia lfttene staiannie przygotowac przed eaasem, wktóksim przy¬ gotowuje sie do druku pózniej wykonane klisze jednobarwne. Oprócz oszczednosci na czasie urzadzenie wedlug wynalazki* po¬ zwala tez bez strat papieru przeprowadzic paróhne drukowanie wielobarwne z normal¬ na szybkoscia maszyny, wobec czego otrzy¬ muje sie bardziej wierny wzór ostatecznej odbitki, niz jak to bylo dotychczas, gdy uruchamialo .sie maszyne dla biegu prób¬ nego z mniejsza szybkoscia.W urzadzeniu wedlug niniejszego wy¬ nalazku drukarz moze zawczasu przygoto¬ wac prasy drukarskie zespolu barwnego do niezaleznego drukowania, przy tym pozo¬ staje dosyc czasu na wykanczanie i jest za¬ pewniona odpowiednia kontrola barw oraz prawidlowe ich nakladanie sie, podtezks gdy prasa do druku jednobarwnego pozo¬ staje wolna dla innej pracy tah dla póz¬ niejszego przygotowywania druku jedno¬ barwnego.Proponuje sie dalej wedlug wynalazku, aby papier byl doprowadzany do jednej prasy ze specjalnego pomocniczego walka doprowadzajacego, niezaleznie od innych pras, i aby byl nawijany na specjalny wa¬ lek. Pomocniczy walek, doprowadzajacy papier,, ulatwia odbijanie próbek barw¬ nych, podczas gdy glówne role, doprowa¬ dzajace papier, pozoataja wolne i moga byc uzyte z jednostkami do drukowania wypu- — 2 —klego, gdy te ostatnie maja pracowac nie¬ zaleznie w czasie przygotowywania do dru¬ ku zespolu barwnego.Na rysunku jest uwidoczniony (przed¬ miot wynalaaku, a mianowicie: fig. I przedstawia przykladowo schematyczny wi¬ dok maszyny rotacyjnej z jedna prasa, za¬ stosowanej do pracy sposobem wedlug wy¬ nalazku, fig. 2 przedstawia schematyczny widok maszyny rotacyjnej z kilku jednost¬ kami drukarskimi oraz fig. 3 — widok schematyczny, podobny do przedstawione¬ go na fig. 2, lecz uwidoczniajacy odmienna kolejnosc drukowania wielobarwnego i j ednobarwnego.Na fig. 1 liczba A oznacza zespól urza¬ dzen do druku barwnego, umieszczonych jedno za drugim w polaczeniu z urzadze¬ niem B do druku jednobarwnego wypukle¬ go i z urzadzeniem do skladania, przy czym kazde z tych urzadzen moze byc zwyklej budowy. Zespól do drukowania wielobarwnego zawiera np. trzy urzadze¬ nia drukujace, skladajace sie z walców do^ ciskowych A1, A2, A3 z odpowiednimi wal- c&mi drukujacymi A4, A5 i A6, przy czym te ostatnie walce sa zaopatrzone w urza¬ dzenia barwiace A7 zwyklego typu, z któ¬ rych rózne farby sa dostarczane na przy¬ nalezne klisze. Urzadzenie do druku jedno¬ barwnego wypuklego zawiera pare walców dociskowych B1 i B2, z odpowiadajacymi im walcami drukujacymi i?3 i B4, z któ¬ rych kazdy posiada urzadzenie jednakowo barwiace B5. Ponizej zespolu barwnego umieszczony jest zapas papiearu E, zawie¬ rajacy kilka roli E1, umieszczonych na sto¬ jaku E2, osadzanym obracalnie tak, aby umozliwic uruchomienia którejkolwiek z tych roli. W czasie odbijania próbnego jak równiez drukowania normalnego pasmo papierowe D przechodzi kolejno przez urza¬ dzenia do drukowania barwnego pomiedzy odpowiednimi walcami drukujacymi A4, A5, A6 i walcami dociskowymi A1, A2, A3, bedac prowadzone przy tym przez walce prowadnicze D1. Po opuszczeniu zespolu barwnego A pasmo przechodzi przez walki prowadnicze D2, D3 i Z?4. W czasie przygo¬ towywania urzadzen dto druku wielobarw¬ nego, t. j. podczas biegu próbnego, pasmo D przechodzi z walka prowadniczego D4 bezposrednio na walek nawojowy F, przy czym zespól do druku wielobarwnego jest w tym czasie uruchamiany zupelnie nieza¬ leznie od zespolu do drukowania wypukle¬ go B.Gdy urzadzenia do drukowania barwne¬ go zostana calkowicie przygotowane do pracy, t. j. gdy przygotowywania zostaly zupelnie ukonczone, kontrola barw prze¬ prowadzona i prawidlowe nakladanie sie odbij anyich konturów barw osiagniete, pasmo D oddziela sie od walka nawojowe¬ go F i prowadzi sie przez walek D5 naj¬ pierw miedzy walec dociskowy B1 i walec drukujacy Bó urzadzenia do druhu jedno¬ barwnego wypuklego, w celu zadrukowa¬ nia jednej strony pasma papieru, uprzed¬ nio zaopatrzonego w druk wielobarwny, a nastepnie z pomoca wjalców prowadniczych D6 i D1 miedzy walec dociskowy B2 i walec drukujacy B4 w celu drukowania na dru¬ giej stronie tego pasma. Po opuszczeniu zespolu druku wypuklego pasmo papieru przechodzi po walku prowadniczym D8 do urzadzenia skladajacego C.Na fig. 2 przedstawiono rotacyjna ma¬ szyne drukarska do druku wielobarwnego, przeznaczona do jednoczesnego drukowania trzech pasm papieru drukiem wielobarw¬ nym i jednobarwnym wypuklym.Kazda z jednakowych trzech pras G (z których tylko jedna jest opisana) sklada sie z zespolu urzadzen do drukowania wie¬ lobarwnego H i urzadzenia do drukowania jednobarwnego wypuklego /. Zespól do drukowania barwnego H znajduje sie po¬ nad pomostem do druku wypuklego i za¬ wiera trzy walce dociskowe H1, H2 i H3 z odpowiednimi walcami drutoujacymi H4, H* i i/6, przy czym kazdy z tych ostatnich — 3 —jest zaopatrzony w odpowiednie urzadzenie barwiace H7. Urzadzenie do druku jedno¬ barwnego / zawiera dwa walce dociskowe IL i I2 z odpowiednimi walcami drukujacy¬ mi ló i 74, które sa zaopatrzone kazdy w odpowiedni przyrzad barwiacy /5. Pod urzadzeniami drukujacymi znajduja sie role papieru J, odpowiadajace takim sa¬ mym rolom z fig. 1. Oprócz tego kazde urzadzenie G posiada pomocniczy walek do doprowadzania papieru K, który moze byc uzyty w czasie próbnego barwnego odbija¬ nia, azeby walki doprowadzajace J mogly byc uzyte dla dostosowania papieru do urzadzenia druku jednobarwnego / na wy¬ padek, gdyby ono musialo pracowac od¬ dzielnie, podczas gdy zespól druku barw¬ nego jest dopiero przygotowywany do dru¬ kowania.Podczas przygotowywania zespolu do drukowania barwnego pasmo papieru L jest doprowadzane z walka K glównego walka doprowadzajacego J (przedstawio¬ nego linia kreskowana na fig. 2) bezpo¬ srednio do zespolu do drukowania barwne¬ go H, gdzie przechodzi ono kolejno pomie¬ dzy walcami dociskowymi H1, H2, H3 i od¬ powiednimi walcami drukujacymi H4, Hb, H6, kierowane przez walce prowadnicze U i L2. Po opuszczeniu ostatniego urzadzenia drukujacego zespolu barwnego pasmo to &a pomoca walka prowadniczego L3 zosta¬ je wprowadzone na walek nawojowy M, a mianowicie dla otrzymania próbnych odbi¬ tek, jak w przykladzie fig. 1.Po przygotowaniu zespolu do druku barwnego sciaga sie pasimo papieru z glównych walków doprowadzajacych /, a gdy jest pozadane, zeby drukowanie jedno¬ barwne odbywalo sie z jednej strony pas¬ ma przed drukowaniem wielobarwnym, to pasmo przepuszcza sie przez walek pro- wadniczy L1 pomiedzy walcami docisko¬ wym i drukujacym I1 i I3 urzadzenia do druku jednobarwnego. Pasmo papieru przechodzi dalej przez zespól barwny H, a nastepnie za pomoca walców prowadni¬ czych L3, L4 i L5 pomiedzy walcem docisko¬ wym l1 oraz walcem drukujacym Z4 w celu drukowania na odwrotnej stronie pasma.Jezeli jest pozadane drukowanie wielo¬ barwne z jednej strony pasma przed dru¬ kowaniem jednobarwnym, to pasmo pro¬ wadzi sie najpierw przez zespól barwny H (fig. 3), nastepnie poprzez walki pro¬ wadnicze L3, L6 i L7 pomiedzy walcami dociskowym i drukujacym I1 i I3, nastep¬ nie przez walki prowadnicze L8, L4 i L5, pomiedzy walcami dociskowym i druku¬ jacym l1 i 74 w celu zadrukowywania od¬ wrotnej strony. Po wyjsciu z ostatnich walców dociskowego i drukujacego pasmo przebiega po walkach prowadniczych L9, L10 i L11 do urzadzenia wielokrotnie skla¬ dajacego N, wspólnego dla wszystkich urzadzen drukujacych G.Poniewaz wedlug niniejszego wynalaz¬ ku odbijanie próbne druku wielobarwnego nie wymaga uruchomienia urzadzenia dru¬ kujacego literowego, przeto moga one byc uzyte niezaleznie do sporzadzania innych druków i wtedy pasmo papieru moze byc prowadzone z walków J za walkiem.pro- wadniczym L7 pomiedzy walce dociskowy i drukujacy I1 i I3 dla drukowania pasma z jednej strony drukiem jednobarwnym, a nastepnie poprzez walce prowadnicze L8, L4 i L5 bezposrednio pomiedzy walce do¬ ciskowy i drukujacy I2 i I4 dla drukowa¬ nia na drugiej stronie pasma (fig. 2). Po wyjsciu z ostatniego urzadzenia drukuja¬ cego pasmo przechodzi do urzadzenia skla¬ dajacego N.Przyjmuje sie oczywiscie, ze zespoly do drukowania wielobarwnego i urzadze¬ nia do drukowania jednobarwnego odpo¬ wiednich pras G posiadaja oddzielne nape¬ dy dla umozliwienia ich niezaleznej pracy i ze sa wyposazone w przyrzady do zsyn¬ chronizowania tych napedów z napedami innych urzadzen drukujacych dla normal¬ nego druku. _ 4 —Na rysunku wynalazek jest przedsta¬ wiony tylko dla przykladu i w swej ko¬ rzystnej postaci, ale oczywiscie moga byc zastosowane rózne zmiany, nie wykracza¬ jace poza ramy wynalazku. PL