Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do przelaczania wierszowego walków w biurowych maszynach do pisania, zawie¬ rajacego suwak, podtrzymujacy zapadke przelaczajaca, w którym w celu otrzyma¬ nia róznych odstepów wierszy moment za¬ zebiania sie zapadki z kolem zapadkowym moze byc nastawiany za pomoca odpowie¬ dniego narzadu nastawczego. W znanych urzadzeniach tego rodzaju narzad nastaw- czy jest polaczony przekladnia ze zderza¬ kiem, który nastawia zapadke podczas ru¬ chu przelaczania. Poniewaz w czasie ru¬ chu wstecznego suwaka zapadka przela¬ czajaca musi byc przez zderzak cofnieta do pierwotnego polozenia, wywierajac przy tym uderzenie na zderzak, przeto przekla¬ dnia powinna byc samoczynnie hamowa¬ na, azeby nie nastapilo nieprzewidziane przestawienie zderzaka i narzadu nastaw¬ czego. Wskutek tego wyrób tego urzadze¬ nia jest klopotliwy, a skladanie — trudne.Wynalazek niniejszy ma na celu usu¬ niecie tych niedogodnosci i umozliwienie latwego nastawienia róznych odstepów wierszy, taniego wyrobu, prostej budowy i latwej moznosci wymiany róznych cze¬ sci. Wedlug wynalazku osiaga sie to przez polaczenie narzadu nastawczego i zderza¬ ka, nastawiajacego zapadke, w jedna ca-losc konstrukcyjna, tak iz obydwie te cze¬ sci wykonywuja ten sam ruch, przy czym narzad, przesuwajacy zderzak, jest zabez¬ pieczony przez zaryglowanie, które zostaje zwolnione przy nastepnym nastawianiu.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, a mianowicie fig. 1 przedstawia widok z boku urzadzenia w polozeniu spoczynko¬ wym, nastawianego na odstep dwuwier¬ szowy, fig. 2 — ten sam widok w poloze¬ niu posrednim, fig. 3 — ten sam widok w polozeniu koncowym, fig. 4 — widok z góry urzadzenia w polozeniu koncowym, fig. 5 — widok z boku urzadzenia w po¬ lozeniu koncowym w przypadku, gdy za¬ padka przelaczajaca jest wylaczona, fig. 6 — przekrój pionowy wzdluz linii 6 — 6 na fig. 4 w zwiekszonej podzialce, fig. 7 — przekrój podobny jak na fig. 6 z od¬ chylonym narzadem nastawczym.Na osi 3 walka maszyny do pisania, nie przedstawionego na rysunku, sa osa¬ dzone w znany sposób kólko zapadkowe przelaczajace 5 i galki 2, z których na fig. 4 jest przedstawiona tylko lewa galka. Z zebami U kólka zapadkowego 5 wspóldzia¬ la swym zebem 29 zapadka przelaczajaca 13, obracajac to kólko 5 oraz walek odpowie¬ dnio do odstepów wierszy. Zapadka prze¬ laczajaca 13 moze obracac sie w znany sposób na suwaku 20 dokola czopa 27. Zsl- padka pozostaje pod dzialaniem sprezyny 28, usilujacej obrócic ja i zazebic z kólkiem zapadkowym 5. Tylny koniec 19 zapadki przelaczajacej 13 opiera sie pod dzialaniem sprezyny 28 na zderzaku 12. Suwak 20 jest osadzony przesuwnie na plytce nosnej 1 za pomoca trzpieni 21, wpuszczonych w szcze¬ liny 22 suwaka 20. Pomiedzy zagietym koncem 25 suwaka 20 i wystepem 23, umo¬ cowanym na jednym z trzpieni 21, jest u- mieszczona sprezyna 26, która odciaga su¬ wak w polozenie spoczynkowe w bok od kólka ryglujacego. Sprezyna 26, która w niniejszym przykladzie jest sprezyna do¬ ciskowa, jest zabezpieczona przed wybo- czeniem za pomoca preta okraglego 2k, u- mócowanego w zagietym koncu 25 suwaka np. za pomoca gwintu. Na suwaku 20 u- mieszczony jest na stale zab 30, który w polozeniu koncowym suwaka (fig. 3) zaze¬ bia sie z kólkiem zapadkowym przelaczaja¬ cym 5, ograniczajac tym przesuw suwaka 20 a jednoczesnie zabezpiecza to kólko 5 przed przypadkowym obróceniem sie dalej, np. pod wplywem sil bezwladnosci.Suwak 20 zostaje posuniety w poloze¬ nie koncowe wedlug fig. 3 i 4 przez ruch dzwigni przelaczajacej 31 w prawo (fig. 4) za pomoca dzwigni posredniej 38, w której wykrój J+3 wchodzi czop U2 dzwigni (przelaczajacej 31, przy czym dzwignia po¬ srednia 38 zostaje obrócona (fig. 4) w pra¬ wo. Krazek 33, umieszczony na koncu dzwigni posredniej 38, opiera sie przy tym na zagietym koncu 25 suwaka 20. Dzwi¬ gnia przelaczajaca 31 moze byc polaczona pretem 39 z inna dzwignia przelaczajaca, nie przedstawiona na rysunku, umieszczo¬ na z prawej strony obsady 17 osi 3 tak, iz urzadzenie do przelaczania wierszy mo¬ ze byc uruchamiane dowolnie za pomoca dzwigni przelaczajacej 31, umieszczonej z lewej lub tez z prawej strony tej obsady 17. Dzwignia przelaczajaca 31 sluzy rów¬ niez, jak to jest znane, do cofania karetki w polozenie poczatkowe po napisaniu cale¬ go wiersza. Podczas ruchu dzwigni przela¬ czajacej 31 w prawo zostaje wiec, jak to jest znane, przechylona najpierw dzwignia przelaczajaca, przy czym odbywa sie prze¬ laczanie wiersza, podczas gdy przy dalszym ruchu tej dzwigni 31 w prawo zostaje po¬ sunieta karetka. Zderzak U sluzy do ogra¬ niczania polozenia spoczynkowego dzwigni posredniej 38.Urzadzenie do przelaczania wierszy jest poza tym zaopatrzone w znane zabezpiecze¬ nie kólka zapadkowego przelaczajacego 5 Iprzed pirzypadkowym przekreceniem. Za¬ bezpieczenie to sklada sie (fig. 5) z krazka — 2 —zabezpieczajacego 3i, osadzonego na wy¬ gietym ramieniu 35, dociskanym za pomoca sprezyny 37, do kólka zapadkowego prze¬ laczajacego 5, tak iz krazek wchodzi we wreby pomiedzy zebami.Zderzak 12,. przechylajacy zapadke przelaczajaca 13, jest polaczony z suwa¬ kiem 11 albo jest wykonany najlepiej jako jedna z nim calosc, jak przedstawiono na fig. 6 i 7. Z suwakiem 11 jest polaczony bezposrednio narzad nastawczy 10 za, po¬ moca dwóch srub 15; na trzonach tych srub opiera sie narzad nastawczy 10 otworami stozkowymi, tak iz narzad ten moze byc przechylony z polozenia pionowego (fig. 6) w polozenie ukosne (fig. 7). Po zwolnieniu narzadu nastawczego 10 moze byc on;, spro¬ wadzony za pomoca sprezyn 18 znowu w polozenie pionowe.Narzad nastawczy 10 slizga sie swa po¬ wierzchnia na sciance bocznej plytki nos¬ nej 1. Na plytce tej jest umocowany trzpien 9, który wchodzi w rózne wyciecia 16, wykonane w narzadzie nastawczym 10, zaleznie od nastawienia tego narzadu. W polozeniu wedlug fig. 6 narzad nastawczy 10 jest zabezpieczony przed przesunieciem sie. Przy przechyleniu narzadu nastawcze- go 10 w polozenie wedlug fig. 7, trzpien 9 wychodzi z wyciecia 16, tak iz narzad na¬ stawczy moze byc przesuniety. Podczas przesuwania narzadu nastawczego 10 zo¬ staje równiez przesuniety dzieki srubom 15 suwak 11 oraz znajdujacy sie na nim zde¬ rzak 12 w kierunku prostopadlym do osi 3 walka maszyny. Suwak 11 przesuwa sie w szczelinie prowadniczej 7 plytki 1.Wyciecia 16 sa zaopatrzone w oznacze¬ nia li (fig. 4), które odpowiadaja odstepom przelaczanych wierszy odpowiednio do róz¬ nych polozen narzadu nastawczego 10. Ja¬ ko znak kontrolny sluzy zlobek 8, wyciety na plytce nosnej 1.Podczas ruchu suwaka 20 w kierunku do kólka zapadkowego 5 zapadka 13 zosta¬ je przede wszystkim powstrzymywana przez zderzak 12 od zazebiania sie z kól¬ kiem zapadkowym 5 (fig. l).Podczaisdalsze¬ go ruchu suwaka 20 dzieki dzialaniu spre¬ zyny 28 tylny koniec 19 zapadki przelacza¬ jacej 13 wchodzi na scieta powierzchnie koncowa zderzaka 12 (fig. 2). W tym po¬ lozeniu zaczyna sie zazebienie zapadki 13 z kólkiem zapadkowym 5. Zazebienie to pozostaje podczas dalszego ruchu suwaka 20 az do polozenia koncowego (fig. 3), w którym zab 30 równiez zazebi sie z kól¬ kiem zapadkowym 5, ryglujac je. W za¬ leznosci od nastawienia narzadu nastaw¬ czego 10, a tym samym i zderzaka 12 w wiekszej lub mniejszej odleglosci od kólka zapadkowego 5 na krótszej lub dluzszej drodze suwaka 20 pozostaje utrzymane wspóldzialanie zapadki 13 z tym kólkiem zapadkowym 5 i tym samym uzyskuje sie wiekszy lub mniejszy odstep wierszy.Narzad 10 moze byc nastawiony wedlug wynalazku równiez i tak, iz zazebianie sie zapadki z kólkiem zapadkowym w ogóle nie zachodzi. Jak przedstawia fig. 5, w tym nastawieniu w polozeniu koncowym suwa¬ ka 20 tylny koniec 19 zapadki przelacza¬ jacej 13 w polozeniu koncowym suwaka 20 jest przytrzymywany jeszcze przez zderzak 12, tak iz zapadka 13 nie moze zazebic sie z kólkiem zapadkowym 5. Polozenie to, od¬ powiadajace wedlug fig. 4 oznaczeniu „ze¬ ro", nie powoduje obrotu walka maszyny, jezeli to jest pozadane, np. wtedy, gdy na¬ stawienie walka uskutecznia sie recznie lub gdy z jakichkolwiek przyczyn takie przela¬ czanie wierszy konieczne jest np. przy zmiennych odstepach wierszy. Poniewaz co¬ fniecie karetki uskutecznia sie zazwyczaj za pomoca dzwigni, przelaczajacej wiersze, przeto w przytoczonych przypadkach od¬ bywalaby sie jednoczesnie niepozadana zmiana wierszy.Tylna czesc zderzaka 12 jest wykona¬ na tak, jak i przednia jego czynna czesc.Staje sie przeto mozliwe zastosowanie tego samego suwaka 11 ze zderzakiem 12 na — 3 —prawym koncu obsady 17 osi 3 walka ma¬ szyny. Równiez i inne czesci urzadzenia do przelaczania wierszy sa wykonane tak, a- by je mozna bylo umiescic na lewej lub prawej stronie plytki nosnej 1 wzglednie suwaka 20.Umocowanie narzadu nastawczego 10 na suwaku 11 za pomoca srub 15 pozwala na latwa wymiane narzadu nastawczego i zastapienie go innym narzadem, w którym wyciecia 16 posiadaja odmienny odstep. ' Mozna wiec nawet otrzymac skoki przela¬ czenia róznej wielkosci w polaczeniu z in¬ nym kólkiem zapadkowym 5 o odmiennej podzialce. PL