Przeróbka skórek zwierzecych odbywa sie zwykle w ten sposób, ze wlosy skórek obrabia sie na zgrzeblaree, nastepnie wlosy strzyze sie i pozostale prasuje sie.W ten sposób mozna wyprostowac wlosy bardzo pogiete i zmierzwione niektórych futer jak, np. runa jagniecego i nadac im polysk odpowiedni, dzieki czemu z ru¬ na jagniat mozna wytwarzac imitacje fu¬ ter wysoko wartosciowych.Runa jagniat w ten sposób uszlachet¬ nione maja jednak te wade zasadnicza, ze dobre wlasciwosci wlosów runa otrzyma¬ ne przy przeróbce uszlachetniajacej pole¬ gajacej na wyprostowywaniu wlosa i na¬ daniu mu polysku i miekkosci nie zacho¬ wuja swego stanu, gdyz pod wplywem wilgoci lub powietrza wilgotnego traca swe wlasciwosci nadane przez obróbke.Skoro bowiem wlos zostanie zmoczony traci on swoje wlasciwosci uzyskane przy uszlachetnianiu, przy czym powraca do stanu przed obróbka, tj. staje sie zmierz¬ wiony i pogiety, traci blask i martwieje.Jezeli np. zwilzyc imitacje nutrii wykonana z runa jagniat, posiadajaca piekny polysk i miekkosc w dotknieciu, a nastepnie futro zwilzone wysuszyc, to futra tego nie mozna juzScrawie zupelnie odróznic od runa jagniecego w pierwot¬ nym stanie zmierzwionym.Wynalazek ma na celu nadanie skór¬ kom zwierzecym na stale odpowiednich wlasciwosci, a zwlaszcza polysku, jedwa-foistosci i miekkosci w dotyku, i to w ta- Trim stopniu, zeby futra takie, mimo ze na nie bedzie dzialala wilgoc, nie tracily juz nadanych im obróbka wlasciwosci.Wedlug wynalazku sposób uszlachet¬ niania polega na tym, ze wlosy skórek zwierzecych poddaje sie dzialaniu formal¬ dehydu, cisnienia mechanicznego oraz cie¬ pla. Traktowanie formaldehydem skórek mozna przeprowadzac w kazdej fazie obróbki, lecz przed ostatecznym podda¬ niem skórek dzialaniu cisnienia i ciepla.Zamiast formaldehydu mozna stoso¬ wac substancje podobnie dzialajace jak np. paraformaldehyd lub aldehyd dwu- siarczynowy, które to substancje sa zdol¬ ne do odszczepiania aldehydów. Mozna równiez futra traktowac akroleina.Poddawanie futra dzialaniu cisnienia i ogrzewania moze sie odbywac np. w tloczniach ogrzanych za pomoca zelazka goracego lub tez przez prasowanie. Przy prasowaniu uzyskuje sie równoczesnie wyprostowywanie sie wlosów.Stwierdzono równiez, ze stopien od¬ dzialywania jest zalezny od koncentracji zastosowanego roztworu formaldehydu. Na ogól otrzymuje sie pozadane dzialanie szybciej i doskonalej, jezeli sie zastosuje roztwory bardziej skoncentrowane, a wiec np. roztwory zawierajace 20 — 40% for¬ maldehydu, podczas gdy przy zastosowa¬ niu roztworów bardziej rozcienczonych, uszlachetnianie skórek jest mniej dosko¬ nale, mimo ze nawet przy zastosowaniu roztworów wykazujacych koncentracje 1% formaldehydu jest ono jeszcze skuteczne, zwlaszcza jezeli traktowanie powtórzono kilkakrotnie. Akroleine stosuje sie najle¬ piej w roztworach skoncentrowanych.Stopien koncentracji jaka nalezy za¬ stosowac, a równiez koncentracja naj¬ mniejsza, przy której mozna jeszcze li¬ czyc na pewien skutek, zalezy od rodzaju skórek. Mozna ja okreslic w kazdym przy¬ padku przez kilka wstepnych obróbek.Dzialanie roztworów formaldehydu na wlosy powieksza sie w miare dluzszego dzialania zwlaszcza (przy stosowaniu roz¬ tworów slabszych.Poniewaz skoncentrowane roztwory aldehydu oslabiaja skóre, czyniac ja kru¬ cha, w niektórych przypadkach jest ko¬ rzystne uniemozliwienie dostepu aldehy¬ du do samej skóry. Mozna to osiagnac np. przez wcieranie tluszczu do skóry podczas jej garbowania (garbowania na irche). Mozna równiez, przed traktowa¬ niem futerka formaldehydem, przesycac lub tez smarowac skóre roztworem sub¬ stancji nie przyjmujacej wody, np. pa¬ rafina. Postepujac w ten sposób mozna równiez traktowac futra formaldehydem, zanurzajac je w roztworze formaldehy¬ dowym lub tez poddajac je dzialaniu par formaldehydowych, przy czym nie po¬ trzeba sie obawiac uszkodzenia tymi sub¬ stancjami samej skóry, nawet gdy kon¬ centracja formaldehydu jest znaczna.Mozna uniknac oddzialywania aldehy¬ du na skóre jeszcze w inny sposób, a mia¬ nowicie nakladajac roztwór aldehydu przez smarowanie, spryskiwanie, lub wcieranie szczotka we wlosy, jednak w ten sposób, aby roztwór formaldehydu nie dochodzil do korzenia wlosów; w tym celu zwilza sie tylko czesc górna wlosów mniej wiecej na dwie trzecie ich dlugosci.Przyklady wykonania. 1. Surowe runo jagniecia zmywa sie w zwykly sposób, skóre garbuje w sposób dowolny, a nastepnie strzyze wlosy na strzygarce na równa dlugosc i nastepnie pozostale wlosy suszy sie czyli postepuje jak przy wyrobach bialoskórniczych. Wlo¬ sy skórek w ten sposób przyrzadzonych uklada sie równomiernie za pomoca cze¬ sarki lub zgrzeblarki. Nastepnie zwilza sie wlosy 30%-wym roztworem formalde¬ hydu (750 cm3 40%-ego roztworu forma¬ liny na 1 litr roztworu) tak, ze roztwór nie dochodzi do korzenia wlosów. Na-stepnie tak obrobione futerka pozostawia sie do odlezenia na 3 do 12 godzin, po czym farbuje sie je, ewentualnie suszy, oraz wyprostowuje i wyciaga na czesar¬ kach i maszynach do prasowania. Trak¬ towanie roztworem formaldehydowym i nastepne wyprostowywanie mozna, w ra¬ zie potrzeby, powtórzyc raz lub kilkakrot¬ nie. 2. Traktowanie odbywa sie jak w przykladzie 1 z ta róznica, ze wlos farbu¬ je sie dopiero po koncowym prasowaniu futer. 3. Surowe runo jagniece przygotowu¬ je sie w sposób znany do garbowania, garbuje na irche, aby otrzymac skóre gietka równiez w sposób znany, po czym wlosy obrabia sie na zgrzeblarce i odcina na równa dlugosc. Nastepnie skóry wkla¬ da sie na 24 godziny ^do 15%-wego roz¬ tworu formaldehydu, a po tym, w danym razie po odpowiednim splukaniu, suszy sie je, czysci, rozciaga i farbuje w sposób znany, a wreszcie nadaje sie wlosom na czesarkach i maszynach do obcinania i prasowania równy kierunek i ksztalt plas¬ ki. 4. Skórki surowe zmywa sie, obcina sie wlos na równa dlugosc i suszy, po czym traktuje sie wlosy roztworem formalde¬ hydu o odpowiedniej koncentracji i su¬ szy, przy czym traktowanie formaldehy¬ dem mozna raz lub kilka razy powtarzac.Wreszcie skórki garbuje sie i wykoncza ostatecznie.O ile roztwór formaldehydu ma wnik¬ nac az do korzeni wlosów lub blisko nich, nalezy wtedy skóre w sposób odpowiedni ochronic przed oddzialywaniem formalde¬ hydu. 5. Skórki garbowane za pomoca alu¬ nu wyprawia sie na irche, po czym skóre pokrywa sie od strony wewnetrznej roz¬ tworem parafiny w czterochlorku wegla.Skórki w ten sposób traktowane wklada sie na 12 — 24 godzin do 40%-ego roz¬ tworu formaldehydu, a nastepnie wypra¬ wia ostatecznie. Po traktowaniu skórek formaldehydem mozna usunac w sposób odpowiedni parafine wtarta w skóre. 6. Skórki po przysposobieniu ich we¬ dlug jednego z, poprzednich przykladów traktuje sie formaldehydem, po czym su¬ szy sie je w tloczni zamiast je prasowac, ogrzewajac je równoczesnie; mozna je tez traktowac formaldehydem, suszyc, wreszcie stlaczac na goraco. Farbowanie wlosów moze sie odbywac przed trakto¬ waniem ich formaldehydem lub tez po tym traktowaniu. 7. Wlosy traktowane formaldehydem formuje sie za pomoca zelazka lub w spo¬ sób podobny w postac kosmyków. Miejsca znajdujace sie miedzy tymi kosmykami mozna na goraco wytlaczac, stosujac po¬ wierzchnie gladkie lub wzorowane. W ten sposób mozna uzyskac z latwoscia imita¬ cje brejtszwanców, wytrzymalych na wplyw wilgoci.Przyklady wymienione nie wyczerpu¬ ja bynajmniej wszystkich mozliwosci wy¬ konywania sposobu wedlug wynalazku.Traktowanie formaldehydem mozna prze¬ prowadzac w dowolnej fazie obróbki.Mozna równiez stosowac traktowanie for¬ maldehydem równoczesnie z farbowaniem, lub tez podczas wstepnej obróbki przed samym farbowaniem.Jest nawet mozliwe wyprawic skórki zupelnie, a wiec przeprowadzic wszystkie dotychczas znane zabiegi, jak np. garbo¬ wanie, czesanie i prasowanie, po czym dopiero oddzialywac na nie parami for¬ maldehydu. Farbowanie moze sie odby¬ wac przed traktowaniem parami formal¬ dehydowymi lub tez po tym traktowaniu.Istotna korzysc, jaka sie uzyskuje uszlachetniajac skórki w sposób powyzej opisany, polega na tym, ze skórki te sa, praktycznie biorac, zupelnie wytrzymale na wilgoc i to do tego stopnia, ze mozna je zanurzyc w wodzie, a nawet pozosta- — 3 —wic w niej przez kilka dni, a mimo to be¬ da one posiadaly ten sam wyglad szlachet¬ ny co przed zwilzeniem. Fakt ten umozli¬ wia szerokie zastosowanie takich skórek zwierzecych. Znaczna wytrzymalosc tych skórek na wilgoc umozliwia tez zastosowa¬ nie farbowania skórek po .potraktowaniu ich formaldehydem i po sprasowaniu, co jest w wielu przypadkach pozadane.Skórki uszlachetnione wedlug wynalazku posiadaja polysk szlachetniejszy, a wlosy ich sa bardziej miekkie i jedwabiste, niz wlosy skórek traktowanych w sposób po¬ dobny, lecz bez zastosowania formaldehy¬ du.Wedlug wynalazku skutki poprzednio opisane wystepuja jedynie wówczas, gdy oddzialywanie formaldehydu na wlosy skórek jest polaczone z oddzialywaniem cisnienia mechanicznego i goraca, i to stosowanych równoczesnie lub tez osob¬ no. PL