Wynalazek dotyczy wytwarzania wló¬ kien ze szkla lub materialów podobnych jako materialu zasadniczego do wytwarza¬ nia zen takich tworzyw, jak nici, tkani¬ ny, maty lub wata.Proponowano juz wykonywanie nitek szklanych przez pobieranie pojedynczych kropel z plastycznej masy szklanej za po¬ moca odpowiednich narzadów, poruszaja¬ cych sie wraz z tymi kroplami ruchem wzglednym w stosunku do masy szklanej i ciagnacych za soba nitke.Sposób ten posiada jednak te wade, ze wskutek ciaglego polaczenia narzadu, po¬ bierajacego mase szklana, z kroplami dlu¬ gosc nitek jest zalezna od drogi, jaka przebywa wymieniony narzad, droga zas ta ze wzgledów konstrukcyjnych nie moze przekraczac pewnej okreslonej dlugosci.Poza tym proponowano wytwarzanie nitek przez odrzucanie poszczególnych kro¬ pli z obracajacego sie bebna zawierajace¬ go stopione szklo, bez stosowania osobne¬ go narzadu pobierajacego. Przy tym spo¬ sobie jest jednak rzecza konieczna wpra¬ wianie masy szklanej w szybki ruch obro¬ towy, do czego potrzebne jest skompliko¬ wane urzadzenie.Wedlug wynalazku równiez odrzuca sie poszczególne krople chwilowo cieklego wzglednie plastycznego szkla, ciagnace za soba nitke, przy czym poszczególne kro-ple sa pobierane ze stopionej masy szkla¬ nej za pomoca szybko poruszajacych sie narzadów odrzutowych, wnikajacych do masy szklanej i odrzucajacych krople po ich wydobyciu z masy szklanej przy rów¬ noczesnym pociaganiu przez nie za soba nitki.Osiaga sie przy tym nitki znacznie dluzsze, niz wówczas, gdy narzad pobie¬ rajacy pozostaje w ciaglej lacznosci z kro¬ pla. Nastepuje znacznie slabsze ochladza¬ nie wyrwanej kropli, utrzymujacej dzieki temu dlugo swoja zdolnosc tworzenia nit¬ ki. Zbedne jest stosowanie osobnych za¬ biegów w celu oddzielania kropel od na¬ rzadu pobierajacego.Odrzucanie kropli odbywa sie w kie¬ runku mniej wiecej równoleglym wzgle¬ dem wolnej powierzchni stopu szklanego, po torze mniej wiecej poziomym. Przez wplywanie na lepkosc szkla lub na szyb¬ kosc odrzucania kropli lub na jedno i dru¬ gie lacznie mozna w sposób bardzo pro¬ sty regulowac srednice wytwarzanej nitki.Krople moga byc pobierane równiez od dolnej strony masy szklanej, wychodzacej przez otwór w naczyniu, badz tez od stro¬ ny czolowej.Sposób wedlug wynalazku umozliwia takze dogodna dalsza przeróbke wlókien w celu wytwarzania najrozmaitszych two¬ rzyw.Wynalazek jest uwidoczniony schema¬ tycznie tytulem przykladu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pionowy prze¬ krój podluzny urzadzenia do wykonywa¬ nia sposobu wedlug wynalazku, fig. 2 — widok z góry specjalnego rodzaju urza¬ dzenia do wytwarzania wlókien, fig. 3 — schemat wytwarzania mat, których wlók¬ na sa ze soba sfilcowane, a fig. 4 i 5 wy¬ jasniaja odmiany sposobu wytwarzania nitki wedlug wynalazku.Wedlug fig. 1 mase szkla plynnego, którego male czesci zostaja wyrwane i od¬ rzucone, stanowi tasma szklana 1, np. 4 — 5 mm wysokosci. Tasma ta jest wy¬ prowadzana z pieca do topienia 2 w .spo¬ sób ciagly za pomoca walków 3.W pewnym odstepie od pieca umiesz¬ czone jest urzadzenie odrzutowe w posta¬ ci duzego bebna U o poziomej osi, obraca¬ jacego sie ze znaczna szybkoscia, dajaca sie regulowac. Beben na obwodzie jest za¬ opatrzony w odpowiednio uksztaltowane kolce lub wystepy 5, najkorzystniej chlo¬ dzone i nieco pochylone do przodu w kie¬ runku urzadzenia odrzutowego. Obracaja¬ ce sie kolce wnikaja w szklo i wysuwaja przed siebie niewielka ilosc masy szkla¬ nej. Poniewaz nastepujace po sobie w kie¬ runku osiowym kolce 5 sa na obwodzie bebna przesuniete wzgledem siebie w kie¬ runku obwodu, wiec masa szklana ode¬ rwana kolcem musi pozostawac w lacz¬ nosci z masa glówna 1 co najmniej jedna nitka 6a. Nitka ta jest tym ciensza, im da¬ lej, to jest im szybciej kropla zostaje od¬ rzucona. Przy odpowiedniej szybkosci ob¬ wodowej bebna otrzymuje .sie tory lotu powyzej 10 m. W celu kierowania kropli odrzuconych mozna zastosowac np. blachy kierownicze 7.Wedlug fig. 4 plynne szklo jest dopro¬ wadzane do kolców 5 bebna i, umieszczo¬ nego w tym przypadku ponizej strumie¬ nia szkla, z góry w postaci ciaglej tasmy szklanej; styka sie ono wiec z kolcami w górnej czesci 30 bebna odrzutowego. Jak uwidoczniono na fig. 5, wedlug której kro¬ ple sa pobierane z czolowej strony tasmy szklanej, doprowadzanie tasmy szklanej moze sie równiez odbywac na innej wyso¬ kosci wzgledem bebna, co nie pociaga za soba zadnych zasadniczych zmian w sto¬ sowaniu sposobu wedlug wynalazku. Tak¬ ze i w tym przypadku mozna stosowac walki 3 w celu doprowadzania plynnej tas¬ my szklanej 29 do bebna.Wytworzone wlókna sa w przyblizeniu równolegle do siebie. Za pomoca odpowie¬ dniego urzadzenia, umieszczonego w po-blizu konca toru lotu, np. za pomoca kraz¬ ka krajacego 9 prowadzonego na nozu 10, zostaja one oddzielone od odrzuconych kropel 6 i zlozone na stole 8. Oddzielone krople 6 sa odprowadzane dolaczona do konca blachy kierowniczej 7 rynna 11, ewentualnie odpowiednio nachylona.Stól 8 moze byc nieruchomy, jesli ma¬ ja byc wykonywane maty o dlugosci ogra¬ niczonej. O ile jednak pragnie sie wytwo¬ rzyc mate bez konca, wówczas powierzch¬ ni stolu 8 nadaje sie ruch ciagly w kierun¬ ku toru lotu kropli.Po utworzeniu warstwy wlókien moz¬ na ja doprowadzac do urzadzenia, odpo¬ wiedniego do nadania jej ksztaltu po¬ trzebnego do róznych celów, np. ksztaltu maty, otoczonej plótnem, juta, papierem lub plecionka druciana. W tym celu z kraz¬ ka 12 odwija sie w sposób ciagly tasme plótna lub papieru, która w urzadzeniu 13 naokolo warstwy nitek samoczynnie zosta¬ je owinieta i z nia polaczona. Produkt koncowy 1U nawija sie na beben 15 albo tez tnie sie na odcinki odpowiednie do za- mierzanego celu.Sposób wedlug wynalazku umozliwia wiec nieprzerwane otrzymywanie w jed¬ nym zabiegu maty nadajacej sie bezposre¬ dnio do uzytku. Posiada on równiez te za¬ lete, ze jest bardzo wydajny, a wydajnosc ta poteguje sie znacznie wówczas, gdy gru¬ bosc tasmy szklanej i tor kolców 5 dosto¬ sowuje sie do siebie tak, aby kolce przeni¬ kaly przez cala grubosc tasmy szklanej.W tych warunkach otrzymuje sie, jak to uwidoczniono na fig. 2, z kazdej odrzu¬ conej kropli 16 dwie nitki 17 i 18, które z kazdej strony kolca 5 lacza krople 16 z tasma szklana 19. Przez ulozenie po dwa lub tez wiecej kolców mozna odpowiednio zwiekszyc liczbe pociaganych za nimi ni¬ tek.Dalsza zaleta wynalazku polega na mozliwosci uzyskiwania w sposób bardzo prosty spilsnienia warstwy nitek. W tym celu wedlug niniejszego wynalazku nada¬ je sie stolowi 8 ruch wahadlowy w bok w swej wlasnej plaszczyznie, tak ze porusza sie on np. równolegle do siebie, albo tez wykonywa ruch wahadlowy wokolo swe¬ go konca sasiadujacego z nozem 10. Ru¬ chem tym udaje sie nadawac wlóknom, gdy opadna na tworzaca sie ich warstwe, polozenie o zmiennej wielkosci katów mie¬ dzy nimi, tak ze nitki do pewnego stopnia spilsniaja ,sie. Jeszcze silniejsze spilsnie- ne mozna osiagnac, jesli kilka dzialaja¬ cych urzadzen odrzutowych skieruje sie na jedno wspólne urzadzenie podchwyto- we, aby w ten sposób wykonac jedna ma¬ te. Jak uwidoczniono na fig. 3, dwa bocz¬ ne urzadzenia odrzutowe 20 i 21 i jedno glówne urzadzenie odrzutowe 22 mozna ustawic tak, aby nitki odrzucone [przez dwa pierwsze urzadzenia odrzutowe two¬ rzyly kat z nitkami odrzuconymi przez glówne urzadzenie-odrzutowe. W ten spo¬ sób otrzymuje sie nitki skrzyzowane, na¬ dajace macie pozadana spoistosc, przy czym jest rzecza oczywista, ze nitki, od¬ rzucane przez pomocnicze urzadzenia od¬ rzutowe, sa obcinane na krawedziach 28 i 2h warstwy glównej np. za pomoca sche¬ matycznie na rysunku uwidocznionych u- rzadzen 25 i 26, poruszanych urzadzenia¬ mi 27 i 28 i odpowiadajacych urzadzeniu tnacemu 9 i 10 wedlug fig. 1.W celu wplywania na przebieg spils- niania, tj. na sposób i rodzaj krzyzowania sie nitek, wytwarzanych przez poszczegól¬ ne urzadzenia odrzutowe 20, 21 i 22, bocz¬ ne lub pomocnicze urzadzenia odrzutowe umieszcza sie na róznych wysokosciach, a poza tym kolce na powierzchni bebna odrzutowego osadza sie w odpowiednim rozmieszczeniu. W ten sposób wedlug po¬ lozenia nitek w przestrzeni mozna regu¬ lowac kolejnosc, wedlug której poszcze¬ gólne nitki musza byc wytwarzane. Aby osiagnac pewna istalosc regulacji, jest (rzecza korzystna sprzeganie ze isoba — 3 —unzad-zen napedowych poszczególnych be¬ bnów.Maty, otrzymywane w ten sposób, nie skladaja sie z warstw wlókien równoleg¬ lych lub w przyblizeniu do siebie równo¬ leglych, z których kazda warstwa bylaby scisle oddzielona od warstw sasiednich, których wlókna sa ulozone w kierunku od¬ miennym; przeciwnie — dzieki specjal¬ nemu krzyzowaniu poszczególnych wlókien — osiaga sie wlasciwy filc.Zamiast bebnów odrzutowych mozna tez stosowac inne odpowiednie urzadzenia odrzutowe, np. lancuchy lub tasmy bez konca, zaopatrzone w kolce i na ,swym to¬ rze dotykajace tasmy szklanej. PL