Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu usuwania bizmutu z olowiu.Wiadomo, ze olów, zawierajacy biz¬ mut, oczyszcza sie przez dodawanie do cie¬ klego olowiu metalicznych wapniowców z magnezem wlacznie. Bizmut zas usuwa sie nastepnie w postaci zuzla lub skorupy bizmutowej. Jednakze przy takim poste¬ powaniu po usunieciu zuzla lub skorupy bizmutowej olów zawiera jeszcze nieznacz¬ ne ilosci zarówno bizmutu, jak i wapniow¬ ców.Sposób wedlug wynalazku niniejszego pozwala na latwe usuwanie z olowiu na¬ wet nieznacznych pozostalosci bizmutu i wapniowców i otrzymywanie przy tym o- lowiu o mniejszej zawartosci bizmutu, niz to mozna osiagnac wedlug dotychczas znanych sposobów odbizmutowywania za pomoca wapniowców.Wedlug wynalazku niniejszego olów, zawierajacy bizmut i wapniowce, ogrzewa sie do odpowiedniej temperatury i do roz¬ topionej kapieli metalowej wprowadza sie antymon lub arsen wzglednie oba te me¬ tale razem w postaci metali lub w postaci stopu. Wytwarza sie zuzel, zawierajacy bizmut i wapniowce, który nastepnie od¬ dziela sie od olowiu. Nieznaczne ilosci an¬ tymonu i (lub) arsenu, wprowadzone do kapieli, mozna latwo i tanio usunac w ja¬ kikolwiek znany sposób, np. przez utle¬ nianie.Dla lepszego zrozumienia przedmiotu wynalazku niniejszego nizej podano kilka przykladów.Przyklad I. Olów, uprzednio odbiz- mutowany za pomoca wapnia i magnezu, zaladowano do zwyklego kotla i usunieto skorupe tlenkowa, utworzona w ciagu procesu topnienia. W tym okresie procesu ciezar kapieli metalowej wynosil 77,298 kg, analiza zas chemiczna wykazywala za¬ wartosc w niej 0,009% bizmutu, 0,039% wapnia i 0,1% magnezu. Nantepnie u- mieszczono w kotle miesiadlo i wprowa¬ dzono do kapieli 159 g metalicznego anty¬ monu o czystosci 99,8%, ogrzanego do temperatury 371^C. Kapiel mieszano w ciagu 4 minut, po ozym zebrano *utel w temperaturze 382°C. Nastepnie wprowa¬ dzona da kapieli metalowej ponownie me¬ taliczny antymon w ilosci 204 g i kapiel mieszano w ciagu 10 minut, po czym ze¬ brano zuzel w temperaturze 362°C. Na¬ stepnie ochlodzono kapiel metalowa w przyblizeniu do jej temperatury krzepnie¬ cia i w tej temperaturze zebrano skrzeply zuzel oraz skorupe, utworzona na bok eh kotla. Kapiel wazyla wtedy 52,75 kg i okazalo sie, ze zawiera ona zaledwie 0,001% bizmutu,: 0,08% magnezu i 0,099% antymonu, wapnia zas nie zawie¬ ra wcale. Zatem wedlug tego sposobu u- sunieto 92,2% bizmutu, 100% wapnia i 94,5% magnezu, zawartych pierwotnie w obrabianym olowiu.Przyklad II. W zwyklym kotle rafi- naeyjnym roztopiono 143 tonny olowiu, uprzednio eeBysHeronego od bizmutu za pemoee wapnia i magnesu. Roztopiony o- Idw, zawierajacy ft,©82% bizmutu, ft,68t#% wapnia, $,034% magneau i 0,G08*/< antymonu, utrzymywano w tero- pereturae w prayblizeniu 849aC. Wpro- wadsene przy tym de niego 289,85 kg sto¬ pu elowiewo-antymenowego. przy jedno* cae&nyin naiesaaniu kapieli awyklym mie¬ szadlem do olowiu. Powyzszy stop olawio* wo^antymejiowy o zawartosci 90,53*/* an¬ tymonu dodawano do kapieli metalowej kolejnymi porcjami w przyblizeniu pn 22,68 kg kazda. Ciekla kapiel mieszano 10 — 15 minut po kazdorazowym wpro¬ wadzeniu stopu antymonowego. Po zmieszaniu kapieli z ostatnia porcja sto¬ pu olowiowo-antymonowego utrzymywa¬ no ja w ciagu kilku godzin w temperatu- ne okolo 849*0, a nastepnie zebrano zu¬ zel z powierzchni cieklego metalu. Stwier¬ dzono, ze oczyszczony w ten sposób olów zawiera 0,009% bizmutu, 0,0028% wap¬ nia, 0,004% magnezu i 0,02% antymonu.Przyklad III. Do kapieli olowiowej, odbizmutowanej uprzednio za pomoca wapnia i magnezu i zawierajacej 0,02% bizmutu, 0,057% wapnia i 0,036% magne¬ zu* wprowadzono arsen w ilosci 585 g na tonne obrabianego olowiu w postaci sto¬ pu arseno-olowiowego, zawierajacego 6,2% arsenu. Do tej kapieli w temperatu¬ rze w prflyhlteeniu &87*C dodano stopu arseno-olowiowego przy jednoczesnym mieszaniu wirowym za pomoca mieszadla, Uiniesaemnego w kotle. Po wprowadzeniu stopu arseno-olowiowego usunieto mie¬ szadlo t utrzymywano kapiel w przyblize¬ niu przea Z godziny w temperaturze 335 — 347°C, po czym ochlodzono ja do temperatury 332°C i spuszczono metal spod aastyglej skorupy. Analiza chemicz¬ na wykazala przy tym zawartosc w ókh wiu zaledwie 0,01% biimutu^ 0,038% wa¬ pnia, 0,016% magnezu i 0,0a% arsenu.Jak naznaczono wyzej, mozna stoso¬ wac antymon lub arsen wzglednie oba te metale razem. Mozna ich dodawac w po¬ staci metali, w postaci stopu lub tez w ohydwoeh postaciach jednoczesnie w jed¬ nej lub kilku porcjach. Powyzszy sposób obróbki odbizmutowanega olowiu, zawie¬ rajacego np. 0,043% bizmutu i 0,081ty» wapnia, pozwala na calkowite usuniecie z olowiu arsenu oraz na zmniejszenie za* wartosci w nim bizmutu do ft,ft09*/* wa¬ pnia — do 0,C&S*/fc i antymonu ~ do 0,ft3 k£ olowiu najpierw stopem arsena-olowio- — 2 —wym, a nastepnie antymono-olowiowym, wzietymi w ilosciach odpowiadajacych 141 g arsenu i 217 g antymonu na tonne obrabianego olowiu. Nastepnie dodano sproszkowanego antymonu metalicznego w ilosci 258 g na tonne olowiu.Wynalazek niniejszy podaje przemy¬ slowy sposób zmniejszania zawartosci bizmutu w olowiu w znacznie wiekszym stopniu niz to mozna bylo osiagnac we¬ dlug znanych sposobów za pomoca wa- pniowców. Staje sie to rzecza zrozumiala, jezeli wezmie sie pod uwage, ze aczkol¬ wiek przy uzyciu nadmiaru wapniowców, np. wapnia i magnezu, mozna w ogóle ob¬ nizyc zawartosc bizmutu w olowiu w pe¬ wnych warunkach az do 0,005%, jednak¬ ze na skale przemyslowa mozna usuwac bizmut z olowiu zaledwie do zawartosci 0,043% — 0,05% bizmutu przy uzywaniu samego wapnia i zaledwie do 0,02% biz¬ mutu przy uzywaniu wapnia i magnezu.Zatem bez wzgledu na ilosc uzytych wap¬ niowców oraz bez wzgledu na zawartosc bizmutu w olowiu zawartosc te mozna zmniejszyc jeszcze bardziej przez obróbke olowiu antymonem i (albo) arsenem wed¬ lug wynalazku niniejszego. PL