Wynalazek dotyczy elektrycznego cie¬ czowego wylacznika, duzej mocy wylaczal¬ nej.Jak wiadomo, gaszenie luku moze byc dokonywane skutecznie przez poddawanie l,uku dzialaniu pewnej ilosci cieczy. Cieplo luku powoduje 'odparowanie i zweglenie czesci cieczy, a para wytworzona zawiera ^jonizowane czastki gazu, utworzonego przy zweglaniu czesci cieczy. Im lepiej jest zmieszana doprowadzana ciecz ze zjo- nizowanymi czasteczkami gazu, oraz im wieksza jest ilosc cieczy doprofwadzonej do luku, tym skuteczniejsze jest gaszenie luku. Pochodzi to stad, ze ciecz w stanie niezweglonyiii, dzialajac na luk, zwieksza wytrzymalosc dielektryczna drogi luku w takim isitopniu, ze gdy prad [przechodzi: przez zero, to wytrzymalosc dielektryczna drogi luku wystarcza, aby uniemozliwic po. nowne zapalenie isie luku.Zmieszanie doprowa4zainej do luku cieczy z czasteczkami ^'jonizowanymi gazu nioze byc idokonane przez wprowajdzenie gftruimienia cieczy do drogi luku lub poru¬ szanie luku wzgledem cieczy w taki spo¬ sób, ze nastepuje dobre zmieszanie.Wynalazek dotyczy wylaczników z przyrzadami do gaszenia luku, w których luk jest przesuwany w bok W kanale, za^ wierajacym ciecz, która przy rozkladzie wywiazuje gaz. Tego rodzaju przyrzady do gaszenia luku sa znane, jednak wielkosc przesuwu luku jest w nich scisle ograni-czana wymiarami fizycznymi kanalu, sta¬ nowiacego droge luku, przy czym gdy luk zostal raz (przesuniety z jednego boku ka¬ nalu do drugiego, to wszelki dalszy prze¬ suw luku jest juz niemozliwy.Ta ograniczona mozliwosc przesuwu luku przewaznie nie wplywala ujemnie na dzialanie wylacznika, jednak wraz &e wzrostem wymaganej mocy wylaczalnej wylaczników stwierdzono, ze jesit rzecza pozadana zastosowanie srodków do szyb¬ szego przesuwania luku w kanale i na, wieksza odleglosc, niz to mialo imiejisce dotychczas, gdyz wówczas zostaje zapew¬ nione .szybkie gaiszenie luku niezaleznie od wielkosci mocy wylaczanej.Stwierdzono, ze najodpowiedniejszym ksztaltem kanalu dla przebiegu luku jest pierscien zamkniety, mozna bowiem w nim w porównaniu z kanalem prostoliniio- wym, otwartym na, jednym lub obu kcn- cach, osiagnac znacznie wieksza szybko-c przesuwu luku i znacznie wieksze przesu¬ niecie cieczy dla danego natezenia magne¬ tycznego pola ~ wydmuchujacego. Powyz¬ sze nalezy za,wdzieczae zmniejszonym stra¬ tom na tarcie pomiedzy ciecza i sciankamii kanalu pierscieniowego. Jest zrozumiale, ze w tych warunkach istnieje równiez ruch wzgledny pomiedzy lukiem i ciecza.Zamkniety pierscieniowy kanal sprzyja wytworzeniu bardzo silnego pola magne¬ tycznego prostopadlego do scianek kanalu pierscieniowego, tak iz luk zostaje szybko przesuniety ze swego pierwotnego poloze¬ nia miedzy kontaktami. Poza tym w ka¬ nale ksztaltu pierscieniowego droga prze¬ biegu luku moze byc dluzsza bez zwiek¬ szenia miejisca zajmowanego przez przy¬ rzad do gaszenia luku, co bylo niemozliwe w przyrzadach do gajszenia luku z kanalem prostoliniowym nie zamknietym. W przy¬ rzadzie wedlug wynalazku luk moze byc przesuwany w bok z wieksza szybkoscia i na wieksza odleglosc niz to bylo mozliwe w znanych dotychczas przyrzadach do ga¬ szenia, luku, przez co osiaga sie doklad¬ niejsze mieszanie czastek zjonizowanych z ciecza w stanie nie zweglonym w kanale pierscieniowym a przez to bardziej spraw¬ ne gaszenie luku niz w znanych przyrza¬ dach do gaszenia, luku. Przyrzad do gasze¬ nia luku jest zanurzony w cieczy, gasza¬ cej luk. Kanal pierscieniowy w przyrza¬ dzie do gaszenia luku wedlug wynalazku jest zaopatrzony we wglebienia, a boczne scianki jego sa wykonane z materialu izo¬ lacyjnego. Ponadto przyrzad ten zawiera równiez urzadzenie elektromagnetyczne, dzieki któremu luk, powstajacy w czasie przerywania obwodu pradu, jest porusza^ ny w bok wewnatrz kanalu i latwiej ule¬ ga zgaszeniu. Poniewaz ten kanal jest pier¬ scieniowy, przeto luk moze przebiegac kil¬ kakrotnie te sama droge. Z kazdego konca kanalu ;sa przewidziane krazki dla ulat¬ wienia bocznego ruchu luku, zwlaszcza gdy jest pozadane, zeby luk przebiegal kilka¬ krotnie te sama droge. Wzdluz boków kar naliu przebiegu luku przewidziane sa za¬ glebienia zatrzymujace pewna ilosc cieczy do gaszenia luku.Stwierdzono wedlug wynalazku, ze gdy luk porusza, sie w kanale, utworzonym pomiedzy sciankami, umieszczonymi sto¬ sunkowo blisko siebie, to luk wzglednie otaczajaca go powloka gazowa popycha przed soba ciecz, zawarta w kanaje pier¬ scieniowym. Jezeli kanal ma ksztalt pier¬ scienia zamknietego, a w kanale porusza sie jpo kole luk pod wplywemi pola magne¬ tycznego, to przetlacza on po tym kole ciecz, zawarta pomiedzy sciankami kana¬ lu. Taki nuch cieczy, zawartej w kanale pierscieniowym, w czasie rozlaczania kon¬ taktów trwa dzieki jej bezwladnosci jesz¬ cze po przejsciu pradu przez zero, dzieki czemu pomiedzy kontakty zostaje wtloczo^ na nie zjonizoiwana ciecz. Dzieki takiemu wprowadzeniu swiezej cieczy pomiedzy kontakty zwieksza sie bardzo znacznie wy¬ trzymalosc dielektryczna na przebicie po- — 2 —miedzy rozdzielonymi kontaktami, co za- ipewnia niezawodne dzialanie przyrza¬ du.Obok opisanego wyzej zjawisifca prze¬ suwu cieczy przez luk podczas jego ruchu stwierdzono, ze ciecz, wypelniajaca, nor¬ malnie kanal (pierscieniowy, zyskuje znacz- na ilosc energii kinetycznej, dzieki czemu w chwili przejscia pradu (przez zero zosta¬ ja przesuniete na znaczna odleglosc gaz i ciecz juz zjonizowane. W jednej z Apostaci wykonania przyrzadu do gaszenia liuku wedlug wynalazku przesuw gazu i cieczy wyzyskuje sie do wywolania stopniowego wydluzenia luku.Ponizej opisano tytulem przykladu lwie konstrukcyjne posta,cie wykonania wylacznika wedlug wynalazku, przedsta¬ wione równiez na irysunku.Fig. 1 przedstawia' przekrój pionowy wylacznika jednobiegunowego z dwoma miejscami przerywania, w którym zajstoso- wano iprzyrzady do gaszenia luku, zbudo¬ wane wedlug wynalazku, fig. 2 — cze¬ sciowo przekrój pionowy i czesciowo widok jednego z [przyrzadów do gaszenia luku, uwidocznionych na fig. 1, fig. 3 — {prze¬ krój poprzeczny przyrzadu do gajszenia luku, przeprowadzony wzdluz linii 77/ — /// na fig. 2, fig. 4 — przekrój poprzecz¬ ny tegoz przyrzadu do gaszenia luku, lecz przeprowadzony wzdluz linii IV — IV na fig. 2, fig. 5 — 18 przedstawiaja widoki róznych krazków, zastosowanych w kon¬ strukcji pirzyrzadu do gaszenia luku, uwi¬ docznionego nat fig. 2, 3 i 4, fig. 19 przed¬ stawia przekrój pionowy odmiany przyrza- du do gaszenia luku, równiez nadajacego sie do zastosowania w wylaczniku jeAnr- biegunowym, uwidocznionym na fig. 1, fig. 20 — przekrój poprzeczny przyrzadu c- gaszenia, luku, przeprowadzony wzdluz lini: XX — XX na fig. 19, i wreszcie fig. 21 — rozwiniecie kontaktu ruchomego, uwidocz¬ nionego na fig. 19 lacznie z przyrzadem do gaszenia luku.Wylacznik, uwidoczniony na fig. 1, z kontaktami,. zanurzonymi w cieczy, za¬ wiera zhioimik 1, przykryty pokrywa 3, która jest don przymocowana za .pomoca srub 5. W pokrywie 8 zamocowana jest w znany sposób za pomoca kotoiieray 9 i srub para izolatorów przepustowych 7, przy czym kazdy z tych izolatorów przepusto- wych 7 dzwiga nieruchomy narzad kon¬ taktowy 11 oraz przyrzad 1S do gaszenia luku. Gdy wylacznik jest wlaczony, wów¬ czas mostek komtaktowy 15 uwiera dwa nieruchome narzady kontaktowe 11. Mo¬ stek kontaktowy 15 jest zamocowany na drazku nastawczym 17 z materialu izola^ cyjnego, uruchomianym za pomoca odpo¬ wiedniego mechanizmu, nie uwidocznione¬ go na rysunku. Dolny koniec kazdego izo¬ latora przepustowego 7, nieruchome na¬ rzady kontaktowe 11 oraz przyrzady 1S do gaszenia luku sa pograzone normalnie w oleju lub w innej cieczy izolacyjnej, za¬ wartej w zbiorniku 1.Kazdy z nieruchomych narzadów kon¬ taktowych 11 posiada metalowa czesc za¬ ciskowa 28, przeznaczona do obchwytywa- nia dolnego konca sworznia 25 izolatora przepustowego 7 i przechodzaca w caesc 27 o przekroju w ksztalcie litery u, zakon¬ czona okragla obsada 21. Osadzony prze¬ gubowo kontakt nieruchomy 29 wchodzi w otwór w obsadzie 21 i za pomoca srubowo zwinietej sprezyny 31 jest dociskamy w kierunku mostku kontaktowego 15. Prze¬ wód podatny 33 sluzy do polaczenia osa¬ dzonego przegubowo i sprezynujaco kon¬ taktu nieruchomego 29 z obsada wspól¬ pracujaca.Gdy wylacznik jest wlaczony prad ply¬ nie od sworznia 25 jednego z izolatorów przepustowych 7 przez obsade, przymoco¬ wana za pomoca czesci zaciskowej do dol¬ nego konca tego sworznia, przez przewód podatny 33, przez kontakt nieruchomy 29, przez kontakt 35 .mostku kontaktowego 15 oraz przez mostek kontaktowy droga, po- — 3 —dobna do opisanej, do sworznia 25 drugie¬ go izolatora przepustowego 7.Kazdy z przyrzadów 13 do gaszenia luku posiada pewna liczbe nalozonych na siebie krazków oraz zespolów pierscieni, przedzielonych szczelina pierscieniowa, dzieki czemu powstaje kanal pierscieniowy 37, stanowiacy droge luku. Cewki 38, któ¬ re sa wlaczone tszeregowo w obwód pradu, rozrzadzanego wylacznikiem w czasie przerywania., tego obwodu pradu, oraz pewna liczba krazków z miekkiego, latwo magnesujacego sie zelaza sa przewidziane w-, tym celu, aby w czasie gaszenia luku wytworzyc imagmetyczne pole promieniowe w kanale pierscieniowym t?7. Kazda cew¬ ka 88 pomada mala liczbe zwojów, a je¬ den koniec górnej cewki jest polaczony z obsada 21, drugi zas koniec tej cewki jest polaczony z pierscieniem zelaznym 55, któ¬ ry przylega do cewki od dolu. Konce dol¬ nej cewki 88 sa polaczone z pierscieniami zelaznymi 55, umieszczonymi bezposrednio pod i nad cewka. Górna i dolna cewki 38 sa nawiniete w przeciwnych kierunkach, jedna w kierunku wskazówek zegara, a druga w kierunku przeciwnym, tak iz po¬ le magnetyczne, wytworzone w przestrzec ni pomiedzy cewkami podczas przeplywu pradu w kazdej z cewek, przechodzi przez luk w tym samym kierunku. To magne¬ tyczne .pole promieniowe jest prostopadle do drogi luku i powodujac w czasie gasze¬ nia luku jego odsuwanie na bok w kanale pierscieniowym zapewnia szybkie i sku¬ teczne gaszenie tego luku. Kazdy z przy¬ rzadów 13 do gaszenia luku jest przymo¬ cowany do obsady okraglej 21 za pomoca sruby 39 z nakretkami, która najlepiej jest wykonana z materialu izolacyjnego.Jak uwidoczniono szczególowo na fig. 2, 3 i 4, górna czesc kazdego z przyrzadów 13 do gaszenia luku zawiera, kolpak Ul z materialu magnetycznego, umieszczony w poblizu górnej czesci stosu krazków ze¬ laznych, przez co osiaga sie bardziej rów¬ nomierny rozklad pola magnetycznego, odsuwajacego luk, oraz lepsza odpornosc mechaniczna stosu krazków. Wspomniany kolpak Ul z materialu magnetycznego jest odizolowany od stosu krazków kolpakiem U2 z materialu izolacyjnego, przy czym obydwa kolpaki Ul i U% sa zaopatrzone w otwór srodkowy U3 na sworzen sruby 39 oraz w drugi otwór U5 o ksztalcie prosto¬ katnym na dolna czesc kontaktu nierucho¬ mego 29. Do czesci górnej kolpaka U2 przylega górna z dwóch cewek 38, prze¬ znaczonych do wytwarzania magnetyczne¬ go pola proimieniowego w kanale pierscie¬ niowym 37 w czacie przerywania obwodu pradu. Przestrzen miedzy boczna po¬ wierzchnia wewnetrzna cewki a sworzniem sruby 39 wypelnia grupa czterech kraz¬ ków, uwidocznionych szczególowo na fig. 5 — 8.Górny krazek wymienionej grupy czterech krazków jest zlozony z pierscie¬ nia zelaznego U7, obejmujacego bezposred¬ nio sworzen sruby 39, oraz z obejmujace¬ go go wispólsrodkowo pierscienia U9 z ma¬ terialu izolacyjnego, przylegajacego obwo- dem zewnetrznym do wewnetrznej po¬ wierzchni cewki 88. Krazek zlozony jest przedstawiony szczególowo na fig. 5, 6, przy czym uwidoczniono, ze zewnetrzny pierscien izolacyjny U9 jest zaopatrzony w otwór prostokatny 51 do przepuszczania czesci górnej 35 ruchomego mostku kon¬ taktowego 15.Do krazka zlozonego U7, U9 przylega od dolu krazek izolacyjny 53, równiez po¬ siadajacy otwór prostokatny 51. Do tego krazka izolacyjnego 53 przylega od dolu drugi krazek zlozony U7, U9, a do tego ostatniego przylega drugi krazek izolacyj¬ ny 53. Glównym zadaniem pierscieni ze¬ laznych U7 jest stworzenie bardziej rów¬ nomiernego rozkladu promieniowego pola magnetycznego w kanale, w którym prze¬ biega luk, przez zmniejszenie opornosci obwodu magnetycznego. — 4 —Do dolnej (powierzchni krazka ifcola.cyj- nego 53, nalezacego do wymienionej gra¬ py czterech kraizków, oraz do dolnej po¬ wierzchni cewki 38, przylega snów krazek zlozony z (pierscienia 57 z materialu izo¬ lacyjnego oraz obejmujacego go wspól- srodkowo pierscienia zelaznego 55 i posia¬ dajacy srednice zewnetrzna, równa sred¬ nicy zewnetrznej cewki 38. Krazek ten jest uwidoczniony szczególowo na fig. 17, 18 i zaopatrzony jak i krazki k9, 53 w otwór (prostokatny 51, sluzacy do przepu¬ szczania kontaktu 35 ruchomego mostku kontaktowego.Pod krazkiem zlozonym 55, 57 sa umie¬ szczone grupy zespolów (pierscieni. Po¬ szczególne zespoly pierscieni sa przedzie¬ lone szczelina pierscieniowa, przy czym zastosowano zespoly pierscieni z okragla szczelina pierscieniowa oraz zespoly pier¬ scieni ze szczelina pierscieniowa zaopatrzo¬ na we wglebienia. Zespoly pierscieni z okragla iszczeliina pierscieniowa sa zebrane w grupy, z których kazda tiiworzy kanal pierscieniowy gladki, zespoly zas pierscie¬ ni ze iszczelina pierscieniowa, zaopatrzone we wglebienia, isa zebrane rówtniez w gru¬ py, z których kazda tworzy kanal perscie- niowy z zaglebieniami. Grupy zespolów pierscieni, tworzacych kanal pierscienio¬ wy z zaglebieniami, sa ulozone na zmiane z girupaimi aespolów pierscieni, tworzacych kanal pierscieniowy gladki, tak ze ka,nal pierscieniowy, utworzony przez wszystkie grupy zespolów .pierscieni, posiada na pewnych odcinkach dlugosci zaglebienia, w których pozostaje pewna ilosc cieczy izolacyjnej równiez i w czasie przebiegania luku przez kanal pierscieniowy. W kon¬ strukcji wylacznika, uwidocznionej na ry¬ sunku, zastosowano trzy grupy zespolów pierscieni ze szczelina pierscieniowa, za¬ opatrzona we wglebienia i dwie grupy ze¬ spolów pierscieni z gladka szczelina pier¬ scieniowa, tworzace zarys wlasciwego kar nalu, przez który przebiega luk, przy czym do krazka zlozonego 55, 57 przylega gru¬ pa zespolów pierscieni ze szczelina pier¬ scieniowa, zaopatrzona we wglebienia.Zespól pierscieni 59, 65 z materialu izolacyjnego tworzy górny element kazdej grupy zespolu pierscieni ze szczelina pier¬ scieniowa, zaopatrzona we wglebienia. Ten zespól pierscieni, uwidoczniony szczególo¬ wo na fig. 15, 16, przylega do dolnej po¬ wierzchni krazka zlozonego 55, 57. We¬ wnetrzny pierscien 59 zespolu posiada w srodku otwór 61 w celu przepuszczenia sworznia sruby 39, a jego brzeg zewnetrz¬ ny posiada pewna liczbe wyciec 63 w celu utworzenia zaglebien. Zewnetrzny pier¬ scien 65 zespolu jest zaopatrzony na brze¬ gu wewnetrznym w podobne wyciecia 67, odpowiadajace wycieciom 63. Do tego ze¬ spolu pierscieni z materialu izolacyjnego przylega od dolu zespól, zlozony z dwóch .par pierscieni, przedzielonych szczelina pierscieniowa (fig. 13, 14). Wewnetrzna para pierscieni tego zespolu sklada sie z pierscienia zelaznego U7, zastosowanego juz w giriupie krazków, polozonych wyzej, onap z otaczajacego go wspólsrodkowo pierscienia 69 z materialu izolacyjnego, posiadajacego ten sam zarys, jak nalozony na niego wewnetrzny pierscien izolacyjny 59 (fig. 15, 16), a przewidzianego w celu odizolowania pierscienia zelaznego k7 od kanalu pierscieniowego 37. Zewnetrzna zas para pierscieni tego zespolu sklada sie z pierscienia zelaznego 71, obejmujacego wspólsroidkowo pierscien 73 z materialu izolacyjnego. Trzeci i ostatni zespól pier¬ scieni uzyty w górnej grupie zespolu pier¬ scieni, tworzacej kanal pierscieniowy z zaglebieniami, stanowi znów zespól dwóch pierscieni 59, 65 z materialu izolacyjnego, uwidoczniony na fig. 15, 16.Nizej polozona nastepna grupa zespo¬ lów pierscieni tworzy gladki kanal pier¬ scieniowy, przez który przebiega luk i jest uwidoczniona szczególowo na fig. 9 i 10.Zespoly tej grupy sa zlozone z dwóch par — 5 —¦pierscieni, (przedzielonych okragla szczeli¬ na (pierscieniowa. Wewnetrzna para pier¬ scieni isklada sie z pierscienia zelaznego U7 oraz z obejmujacego go wspólsrodkowo pierscienia 75 z materialu izolacyjnego.Zewnetrzna zas para pierscieni sklada sie z pierscienia 77 z materialu izolacyjnego oraz z obejmujacego go wspólsrodkowo pierscienia, zelaznego 71. Pod tym zespo¬ lem jest umieszczony zespól, zlozony z dwóch pierscieni 79 i 81 z materialu izola¬ cyjnego, przedzielonych okragla szczelina pierscieniowa i uwidocznionych na fig. 11, 12.Pod ostatnio wymienionym zespolem pierscieni jest umieszczona ostatnia gru¬ pa krazków, taka sarnia jak pierwsza, opi¬ sana wyzej. Od/ dolu do tej grupy przyle¬ ga znów krazek zlozony 55, 57, który two¬ rzy dino kanalu pierscieniowego, podobnie jak krazek zlpzony 55,57, umieszczony wyzej nad opisanymi grupami zespolów, tworzy pokrywe tego kanalu.Jak wynika z powyzszego opisu scianki boczne kanalu pierscieniowego na calej jego dlugosci sa utworzone z materiaju izolacyjnego, zas przykrycie jego i dno stanowia pierscienie zelazne. Czesci ze¬ lazne, które zastosowano w zespolach pier¬ scieni, tworzacych kanal pierscieniowy, sluza ido zapewnienia, nalezytego równo¬ miernego rozkladu magnetycznego pola promieniowego w tym kanale.Pod krazkiem zlozonym 55, 57 znajdu¬ je sie dolna cewka 38 do wytwarzania ma¬ gnetycznego pola promieniowego w kana¬ le pierscieniowym, przy czym przestrzen miedzy boczna powierzchnia cewki 88 a sworzniem sruby 39 jest tak sarnio jak i w górnej czesci przyrzadu do gaszenia luku wypelniona grupa czterech krazków uwi¬ docznionych na fig. 5 — 8.Wreszcie trzeci krazek zlozony 55, 57 jest umieszczony na dnie stosu krazków.Kolpak Ul z materialu magnetycznego oraz kolpak U2 z materialu izolacyjnego sitapiowia oslone dolnej czesci kazdego z przyrzadów do gaszenia luku i lacznie z górnymi kolpakami sluza do utrzymywania stosu krazków i zespolów pierscieni w ich wlasciwym polozeniu, jak równiez nadaja sztywnosc i wytrzymalosc calej konstruk¬ cji. Przeciwlegle krarwedzie kolpaków Ul w kazdym przyrzadzie do gaszenia luku utrzymane w pewnej odleglosci od siebie w celu zapobiezenia wystapieniu przebicia miedzy nimi.Wszystkie pierscienie, miedzy którymi jest utworzony kanal pierscieniowy, przez który przebiega luk, sa zaopatrzone w otwory 83, przez które przechodza prety 85 z materialu izolacyjnego, konce których wchodza w odpowiednio rozmieszczone otwory w krazkach zlozonych 55, 57, przy¬ krywajacych kanal pierscieniowy od góry Tod dolu. Prety te zapewniaja dobry wza¬ jemny uklad poszczególnych elementów przyrzadu do ga,szenia luku przy jego skla¬ daniu.Dolna cewka 38 jest wlaczona miedzy dwa dolne pierscienie zelazne 55, a górna cewka 38 jest wlaczona, jak to wzmianko¬ wano wyzej, miedzy obsade 21 nierucho¬ mego kontaktu a pierscien zelazny 55, któ¬ ry przylega do cewki od dolu. Tak wiec, gdy luk powstal w kanale pierscieniowym 37, obie cewki 38 zostaja polaczone ze soba szeregowo z chwila, gdy kontakt 35 podsu¬ nie sie pod najnizej umieszczony pierscien zelazny 55, przy czym odcinek luku miedzy górnym krazkiem zlozonym 55, 57, a kon- taiktem nieruchomym 29 bedzie zgaszony dzieki dzialaniu górnej cewki 38, odcinek zas luku miedzy dolna para krazków zlo¬ zonych 55, 57 bedzie zgaszony dzieki dzia¬ laniu dolnej cewki 38.Górny kolpak Ul i polaczone z nim pierscienie zelazne U7 i 71 stanowia obwód magnetyczny, który wspóldziala z górna cewka 38, wytwarzajac promieniowe pole magnetyczne w górnej polowie kanalu pierscieniowego 37. Tak samo dolny kol- — 6 —pak Al i polaczone z nim pierscienie ze¬ lazne A7 i 71 tworza drugi obwód) magne¬ tyczny, fctóry wspóldziala z dolna cewka 38, wytwarzajac promieniowe pole magne¬ tyczne w dolnej polowie kanalu pierscie¬ niowego 37. Jest oczywiste, ze pole ma¬ gnetyczne, wytworzone w przestrzeni po¬ miedzy cewkami podczas przeplywu przez nie pradu, przechodzi w tej przestrzeni przez luk w tym samym kierunku, co uzy¬ skuje sie przez nawiniecie górnej i dolnej cewek 38 w kierunkach przeciwnych.Wylacznik zaopatrzony w przyrzady do gaszenia luku wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy.Z chwila zareagowania mechanizmu wyzwalajacego mostek kontaktowy 15 zo¬ staje przesuniety w dól. Niemal natych¬ miast po zapoczatkowaniu tego przesuwu obrzeze 87 kazdego z dwóch osadzonych przegubowo i siprezynujaco nieruchomych kontaktów 29 oprze sie o górny kolpak Al, tworzacy czesc przyrzadu do gaszenia lu¬ ku, przez co nie imoze podazac dalej za mostkiem kontaktowym, przesuwajacym sie w dól. Wówczas wytwarza sie luk w przerwie miedzy kazdym kontaktem 35 mostku kontaktowego 15, a kazdym kon¬ taktem nieruchomym 29.Dzieki temu, ze otwór kontaktowy 51 w górnym krazku zlozonym 55, 57 posiada wymiary, zblizone do wymiarów przekro¬ ju ruchomego kontaktu 35, luk, rozciaga¬ jacy sie miedzy kontaktem 35 mostku kon¬ taktowego 15, a nieruchomym kontaktem 29, dotknie odirazu zelaznego pierscienia 55 tego krazka zlozonego, dzieki czemu równolegle do luku splynie wówczas w gór¬ nej cewce 38, posiadajacej mala opor¬ nosc, prad. Poniewaz spadek napiecia ma cewce jest mniejszy od napiecia, niezbed¬ nego do utrzymania luku, przebiegajace¬ go równolegle do pradu w tej cewce, prze¬ to krótki odcinek luku miedzy nierucho¬ mym kontaktem 29 i zelaznym pierscie¬ niem 55 zostanie zgaszony, dzieki czemu cajlkowity prad, plynacy wówczas przez wylacznik, bedzie plynal przez górna cew¬ ke 38.W czasie opuszczania mostku kontakto¬ wego 15, gdy koniec kazdego kontaktu 35 mija wyzej polozony z dwóch dolnych krazków zlozonych 55, 57, wówczas po¬ wstaje drugi luk miedzy górnym kraz¬ kiem zlozonym 55, 57 a pierscieniem ze¬ laznym 55 wymienionego polozonego wy¬ zej dolnego krazka zlozonego 55, 57. Pod dzialaniem magnetycznego pola promie¬ niowego, pochodzacego z górnej cewki 38, luk ten niioze przesuwac sie w kanale pier¬ scieniowym 37. Gdy ruchomy kontakt 35 mostku kontaktowego 15 minie najnizej polozony dolny krazek zlozony 55, 57, wówczas miedzy pierscieniami zelazmymi 55 obu dolnych krazków zlozonych 55, 57 powstaje luk, który zostaje zgaszony przez dolna cewke 38 z tej samej przyczyny, z powodu której górny odcinek luku zostal ugaszony praez cewke górna 38. Wówczajs calkowity prad, plynacy przez wylacznik, bedzie plynal przez dolna cewke 38.W ten isposób dzieki wlaczeniu cewek 38 w wylaczany obwód pradu wytwarza sie w kanale pierscieniowym, przez który przebiega luk, bardzo silne promieniowe pole magnetyczne, oznaczone sitorzalkajmi na fig. 3. Pole to wprawia luk w kanale pierscieniowym w bardzo szybki ruch ob¬ rotowy wokolo srodkowej osi przyrzadu do gaszenia luku. Rezutlatem duzej szyb¬ kosci (przesuniecia^ luku i otaczajacej go powloki gazowej jest powstawanie silnych wirów w cieczy -izolacyjnej, znajdujacej sie w kanale pierscieniowym w poblizu luku. Dzieki temu ciecz czesciowo zamie¬ niona na ipare i czesciowo zweglona przez luk orajz pewme ilosci nie zweglonej cie¬ czy mieszaja sie ze soba w ten sposób, ze praktycznie jest wykluczone ponowne po¬ wstanie luku po przejsciu pradu przez ze¬ ro.Opisany juz szybki przesuw luku w ka- — 7 —nalc [pierscieniowym powoduje doprowa¬ dzanie znacznej energii ikinetycznej do cieczy gaszacej, poruszanej w tym kana¬ le. Ta energia kinetyczna utrzymuje ciecz w ruchu równiez po przejsciu pradu przez zero oraz powoduje, ze istosunkowo chlod¬ na ciecz gaszaca przeplywa miedzy kon¬ taktami 35 i 29 oraz miedzy krazkami zlo¬ zonymi 55, 57.Przeplyw stosunkowo chlodmej cieczy nie zjonizowanej pomiedzy tymi czesciami plytek pierscieniowych, które sa w scislym zetknieciu z lukiem i przez to zostaja roz¬ grzane, jest bardzo korzystny. Wiadomo bowiem, ze jezeli koncowy punkt luku elektrycznego znajduje sie na powierzchni metalowej i nie porusza sie po niej ze zbyt duza szybkoscia, wówczas powierzchnia ta rozgrzewa sie do bardzo wysokiej tempera¬ tury i emituje znaczna liczbe elektronów, przy czym emisja ta ulatwia bardzo po¬ nowne powstanie luku po przejsciu pradu przez zero. Gdy jednak te rozgrzajne [po¬ wierzchnie, emitujace elektrony, zostaja pokryte warstwa stosunkowo chlodnej cie¬ czy izolacyjnej, wówczas ponowne powsta¬ nie luku z chwila pojawienia sie napiecia jest bardzo utrudnione. Wskutek przesu¬ wu cieczy izolacyjnej, zawartej w kanale pierscieniowym, przy osiagnieciu przez prad wartosci zerowej, luk musialby po¬ wstac miedzy stosunkowo chlodnymi po¬ wierzchniami metalowymi, które stawiaja znaczny opór powstaniu luku. Nalezy zaznaczyc, ze w wylaczniku wedlug wyna¬ lazku praktycznie jest wykluczone powsta¬ wanie luku juz po pierwszym przejsciu pradu przez zero.Przyrzad do gaszenia luku/uwidocznio¬ ny na fig. 19— 21, pracuje zasadniczo tak samo, jak przyrzad do gaszenia luku, opi¬ sany uprzednio. Przyrzad wedlug fig. 19,-~- 21 równiez zawiera pierscieniowy kanal, w którym przebiega luk, oraz cew¬ ki do wytwarzania promieniowego pola magnetycznego, powodujacego przesuw lu¬ ku w tym kanale w czasie jego gaszenia.Jednak przyrzad do gaszenia luku, uwi¬ doczniony na fig. 19 — 21, zawiera urza¬ dzenie dodatkowe, dzieki któremu przy przesuwie luku nastepuje jego wydluza¬ nie.Jak uwidoczniono na fig. 19, przyrzad do gaszenia luku posiada metaJowa czesc zaciskowa 101, obejmujaca dolny koniec sworznia 25, umieszczonego w izolatorze przepustowym, oraz krazek metalowy 103, przymocowany do tej czesci zaciskowej 101 za posrednictwem obsady 105. Kolpak 107 z materialu magnetycznego jest przy¬ mocowany do dolnej powierzchni krazka metalowego 103 za pomoca srub 109 oraz jest nagwintowany na swej powierzchni wewnetrznej, tak iz moze byc nakrecany r.a rurke 111 z materialu izolacyjnego, star nowiaca scianke zewnetrzna kanalu piers¬ cieniowego 113, przeznaczonego do prze¬ biegu luku. Cewka 115 jest umieszczona w górnej czesci kolpaka 107 i jeden koniec jest przylaczony do krazka metalowego 103 nieruchomej obsady kontaktowej, a drugi jej koniec jest przylaczony do nie¬ ruchomego kontaktu pierscieniowego 117.Wydrazony kontakt 119, osadzony na mostku kontaktowym 15, Wispólpracuje z nieruchomym kontaktem pierscieniowym 117.Pewna liczba krazków 121 i 123 z ma,- terialu izolacyjnego jest osadzona na sworzniu 125, który jest pokryty materia¬ lem izolacyjnym i umieszczony w srodku kanalu pierscieniowego 113. Zewnetrzne powierzchnie boczne tych krazków tworza wewnetrzna powierzchnie kanalu pierscie¬ niowego, a poniewaz moja rózne srednice, wiec tworza zaglebienia na olej.Najlepiej, gdy sworzen 125 jest wyko¬ nany z materialu magnetycznego, gdyz wTówczas przyczyni sie on do równomier¬ nego rozkladu magnetycznego pola promie¬ niowego, wytwarzanego w kanale piers¬ cieniowym za pomoca cewki 115. — 8 —Z uwidocznionego na fig. 21 rozwinie¬ cia wydrazonego kontaktu ruchomego 119 wynika, ze posiada on na .stronie czolowej waska czesc kontaktowa 127, istykajaca sie z wspólpracujacym krazkowym kontak¬ tem nieruchomym 117 oraz posiada czesc 129, ograniczona linia srubowa, wzdluz której luk moze poruszac sie w czacie ga¬ szenia.Czesc 129, ograniczona linia srubowa, jest w ten .sposób umieszczona wzgledem cewki 115, wytwarzajacej projmieniowe po¬ le magnetyczne w kanale pierscieniowym, aby luk byl zmuszony do poruszania, sie po niej w czasie swego przesuwu w kanak pierscieniowym. Jak wspomniano juz, przesuw ten powoduje stopniowe wydlu¬ zanie sie luku niezaleznie od wydluzania, powodowanego normalnym przesuwem w dól mostku kontaktowego.Dzialanie przyrzadu do gaszenia luku wedlug fig. 19 — 21 jest podobne do dzia^ lania przyrzadu do gaszenia luku, opisa¬ nego uprzednio. Z chwila powstania w ob¬ wodzie pradu okreslonego przeciazenia mo¬ stek kontaktowy 15 porusza sie w dól, po¬ wodujac wskutek tego powstanie luku mie¬ dzy czescia kontaktowa 127 ruchomego wydrazonego kontaktu 119 a nieruchomym kontaktem krazkowym 117, znajdujacym sie w górnym koncu kanalu perscieniowe- go. Cewka 115 jest stale wlaczona szere¬ gowo w obwód pradu, tak ze w kanale pierscieniowym istnieje promieniowe pole magnetyczne i wskutek tego powstaly luk porusza sie wzdluz powierzchni srubowej 129 kontaktu ruchomego 119.Ten przesuw luku powioduje stopnio¬ we wydluzanie sie jego, przy czym wy¬ dluzanie to jest zwiekszane przez przesuw w dól kontaktu ruchomego 119. Zewnetrzr na boczna powierzchnia wiekszych kraz¬ ków 123 z materialu izolacyjnego i we¬ wnetrzna powierzchnia rurki 111 z mate¬ rialu izolacyjnego ograniczaja kanal pier¬ scieniowy 113, w którym odbywa sie wy¬ mieniony przesuw luku. Mniejsze krazki 121 tworza odpowiednio duze zaglebienia, w których miesci sie dostateczna ilosc cie¬ czy w czasie gaszenia luku, wskutek czego nastepuje bardzo s^rbkie jego zgaszenie.W tej zmodyfikowanej postaci przyrza¬ du do gaszenia luku jest umozliwione po* ruszanie sie luku w kanale pierscienio¬ wym wzdluz kola nawet, gdyby .powstala pewna trudnosc w gaiszeniu luku wskutek zaistnienia specjalnie trudnych warunków przerywania obwodu. Po^a tym gdy ru¬ chomy kontakt wydrazony 119 zbliza sie do swego dolnego polozenia wylaczeniowe¬ go, to otwiera dolny koniec kanalu piers¬ cieniowego 113, wskutek czego ciecz cze¬ sciowo odparowana i czesciowo zweglona przeplywa przez luk. Przeplyw ten lacz¬ nie z ruchem obrotowym luku, ^powodo- wanym magnetycznymi polem promienio¬ wym, zapewnia niezawodne zgaszenie kaz¬ dego luku, jaki moze powstac w wy¬ laczniku w czasie wylaczania obwodu pradu. PL