W znanych ponczoszarkach nalezalo przed rozpoczeciem wytwarzania mankietu lub cholewki wyjmowac kazda druga igle pionowa z cylindra, majacego wszystkie igly jednakowego' ksztaltu i znajdujacego sie w srodku ponczoszarki, przy czym wy¬ jete igly pionowe byly zastepowane pod¬ czas pracy iglami poziomymi, znajdujacy¬ mi sie w poziomej tarczy zlobkowanej. Po wykonaniu wspomnianej czesci ponczochy zakladalo sie pierwotnie wyjete igly piono¬ we do odpowiednich rowków w cylindrze, po czym z igiel poziomych przekladalo sie oczkaj nici na igly wstawione do cylindra.Wreszcie usuwano tarcze zlobkowana z iglami poziomymi i praca postepowala w dalszym ciagu w celu wyrobu dalszych cze¬ sci ponczochy.Usuwanie igiel i zakladanie oczek nici na ponownie wlozone igly pionowe jest bardzo uciazliwe i wymaga duzo czasu.Przyrzady, stosowane dotychczas do podnoszenia igiel przy wyrabianiu piety i czubków ponczochy, maja te wade, ze w celu nastawiania wyzlobionego ramienia, trzeba obluzniac kazdorazowo caly przy¬ rzad z iglami poziomymi, co powoduje znaczna strate czasu i wymaga znajomosci fachowych, przy czym igly z dlugimi stopa¬ mi w cylindrze zahaczaja sie przy podno¬ szeniu, wskutek) czego rozluzniaja przyrzady a przy regulowaniu lamie sie duzo igiel.Przyrzad wedlug wynalazku usuwa te niedogodnosci. W przedstawionym przy¬ kladzie wykonania przyrzad do podnosze¬ nia igiel jest polaczony na stale z plasz-czem maszyny, przy czym reguluje sie tyl¬ ko wyzlobione ramie, , zachodzace swym koncem do wycieda plaszcza i sluzace do podnoszenia igiel,'po czym i&raca odbywa sie bez obawy jakiegokolwiek rozluznienia przyrzadu; przy zmianie cylindra do wyro¬ bu grubszych lub cienszych ponczoch nie potrzeba dodatkowo regulowac przyrzadu do podnoszenia igiel, igly zas z dluga i krótka stopa podnosza sie bez zahaczania sie i nie lamia sie.Znane zamki, umieszczane w cylindrze do rozrzadzania igiel i przerabiania oczek nici, maja te wady, ze napinanie, to jest fasonowanie ponczochy na luzno lub ciasno uskutecznia sie przez podnoszenie lub opu¬ szczanie cylindra. Chcac np. robic luzniej trzeba cylinder przestawic w góre, nato¬ miast robiac ciasniej nalezy cylinder opu¬ scic w dól, przy wyrobie zas grubych pon¬ czoch lub skarpetek trzeba zakladac wiek¬ sze zamki trójkatne. Do tych zamków nie mozna bylo dostosowac przyrzadów z tar¬ cza pozioma, która przerabialaby oczka ni¬ ci w lewo' 1 : 1 (mankiet skarpetki lub cholewki ponczochy dzieciecej).Zamki wedlug wynalazku niniejszego wyrózniaja sie tym, ze zamiast z trójkat¬ nych plytek sa wykonane z trzech czesci, a mianowicie: z nakladki, wystepu i suwaka, przy czym czesci te wspóldzialaja ze soba.Przyrzad tarczowy z iglami poziomymi posiada w znanych ponczoszarkach tar¬ cze, której tylko górna strona jest zaopa¬ trzona w rowki do igiel, regulowanych zna¬ nym przyrzadem. Urzadzenie to ma te wa¬ de, ze przekladanie oczek trzeba uskutecz¬ niac recznie.Tarcza iglowa wedlug wynalazku jest zaopatrzona w rowki do igiel równiez i na dolnej stronie, wskutek czego umozliwione jest samoczynne przekladanie oczek na igly w cylindrze. Ruch igiel z tej strony tarczy reguluje zalozona na niej tarcza z narza¬ dem regulacyjnym. i Przyklad wykonania wynalazku jest przedstawiony na rysunku. Fig. 1 przedsta¬ wia wewnetrzna strone plaszcza ponczo- szarki rozwinietego w plaszczyznie, fig. 2 — zewnetrzna strone tego plaszcza, rów¬ niez rozwinietego, fig. 3 — plaszcz ponczo- szarki w widoku z góry, fig. 4 — przyrzad do podnoszenia igiel przy wyrobie piety i czubków ponczochy w widoku z góry, fig. 5 — ten sam przyrzad w widoku z przodu, fig. 6 — przyrzad w widoku z boku, fig. 7 — plaszcz ponczoszarki w przekroju po¬ przecznym wzdluz linii VII — VII na fig. 3, fig. 8 — walek z uchem i nasunieta tule¬ ja w widoku z boku, fig. 9 — ten sam wa¬ lek z tuleja w widoku z dolu, fig. 10 — re¬ kojesc do przestawiania walka z uchem, u- ruchomiajacym igly w dolnej czesci tarczy, fig. 11 — te sama rekojesc w widoku z gó¬ ry, fig. 12 — dolna czesc tarczy z iglami do przekladania oczek z tarczy poziomej na igly w cylindrze, fig. 13 — tarcze do pro¬ wadzenia igiel w dolnej czesci tarczy iglo¬ wej, fig. 14 — te sama tarcze w widoku z góry, fig. 15 — te sama tarcze w przekro¬ ju wzdluz linii XV — XV fig. 14, fig. 16 — przyrzad tarczowy w widoku z boku, fig. 17 — igle dolnej czesci tarczy w widoku z bo¬ ku i z góry, fig. 18 — jezyczkowa igle z krótka stopa, a fig. 19 — jezyczkowa igle z dluga stopa.Igly pionowe sa osadzone w rowkach cylindra stopami zwróconymi w dól i na zewnatrz cylindra. Igly sa powkladane w ten sposób, ze po igle z dluga stopa wlozo¬ na jest nastepna igla z krótka stopa i tak dalej na przemian. Do wewnetrznej strony plaszcza / przytwierdzony jest pierscien 2, skladajacy sie z kilku czesci (fig. 1), po którego obrzezach slizgaja sie wystajace stopy igiel pionowych, osadzonych w cy¬ lindrze roboczym. Przy rozpoczynaniu pra¬ cy wzglednie rozpoczynaniu dziania cho¬ lewki ponczochy, opuszcza sie co druga igle, znajdujaca sie w odpowiednim rowku cylindra. Opuszczanie igiel jest samoczyn¬ ne, to znaczy jest powodowane przez unie- — 2 —sienie nieco plytki w ksztalcie trójkata scie* tego, w dalszym ciagu opisu niniejszego zwanego plytka 3 (linia przerywana na fig. 1 przedstawia plytke w polozeniu górnym), za pomoca trzpienia w szczelinie 4 ku górze i zamocowanie jej w tym polozeniu srubka skrzydelkowa 5 od zewnatrz plaszcza 1 (fig. 2). Krótkie stopy igiel podchodza wtedy pod plytke 3 i zostaja sciagniete po skosnym brzegu tej plytki ku dolowi, po czym przy dalszym obrocie plaszcza slizga¬ ja sie pomiedzy dolnym brzegiem pierscie¬ nia 2 i dolnym rabkiem 6 plaszcza 1. W ten sposób co druga igla pionowa z krótka sto¬ pa zostaje sciagnieta na dól. Inne igly o dlugich stopach przeslizguja sie z górnego brzegu pierscienia 2 na pochyly górny brzeg 7 plytki 3 i spadajac z niego pozostaja na górnym brzegu pierscienia 2. Chcac pod¬ niesc igly z krótkimi stopami ponownie ku górze obraca sie za pomoca dzwigni 8 (fig. 2, 3), znajdujacej sie na zewnetrznej stro¬ nie plaszcza 1, krazek 9 z rowkiem 10 (fig, 1), umieszczony w dolnej czesci na we¬ wnetrznej stronie plaszcza. Krótkie stopy igiel slizgaja sie, naciskane wskutek obrotu plaszcza, po skosnym brzegu 11, po czym igly przechodza nieco w dól a wreszcie w góre unoszac przy tym obracajaca sie na czopie 12 dzwignie 13, przy czym dzwignia ta po kazdorazowym przepuszczeniu igiel na górny brzeg pierscienia 2 przylega pod dzialaniem sprezyny 14 do pierscienia 2.Gdy plytka 3 znajduje sie w polozeniu górnym, dzwignia 8 krazka 9 musi sie znaj¬ dowac w polozeniu poziomym (fig. 2), wte¬ dy igly z krótkimi stopami przechodza (na skutek obrócenia krazka 9) ciaglym row¬ kiem miedzy pierscieniem 2 a zabkiem pla¬ szcza 1 dookola tegoz. Na fig. 1 przedsta¬ wione jest jedno polozenie rowka krazka 9, którym igly z krótkimi stopami skiero¬ wane zostaja na górny brzeg pierscienia 2.Po wsunieciu sie igiel z krótkimi stopa¬ mi opuszcza sie plytke 3 i praca odbywa sie w dalszym ciagu Dzwignie 8. podnosi sie w góre dopiero wtedy, gdy igly z krótki¬ mi stopami maja sie wysunac na brzegi pierscienia 2 w celu przekladania oczek.Chcac przelozyc oczka nici z igiel po¬ ziomych na igly w cylindrze, podnosi sie dzwignie 8 krazka 9 w góre i przesuwa w lewo rekojesc 15 (fig. 10, 11) przyrzadu tarczowego (fig. 16).Rekojesc 15, umieszczona na górnym koncu walka 16 (fig. 8), na którym osadzo¬ na jest równiez tarcza pozioma 17 z iglami 18 (fig. 12), sluzy do uruchomiania, przy wspóldzialaniu znajdujacej sie nad nia tar¬ czy 19 (fig. 13, 14, 15), igly, znajdujacej sie w dowolnej czesci tarczy, po czym obraca sie korba plaszcz ponczoszarki. Wskutek obracania sie plaszcza igly pionowe, znaj¬ dujace sie w dolnym polozeniu, przechodza w góre poprzez rowek 10 krazka 9.Igla 18 wychodzi jednoczesnie z dolnej czesci tarczy 17 (fig. 12), wsuwa sie w ocz¬ ko nici na igle poziomej, umieszczonej w górnej czesci tej tarczy, i wypycha oczko nieco w bok, wskutek czego rozszerza je, aby igla, wsuwana pionowo, mogla swobod¬ nie przejsc przez oczko nitki wykonane na poziomej igle w górnej tarczy. Gdy igla pionowa odbierze oczko nici, to wsuwa sie w rowek 20 (fig. 1) cylindra pozostawiajac wolne miejsce na dolna igle pozioma, aby nie zaczepiala ona przy cofaniu sie o igly w cylindrze. Po nalozeniu oczek na wszystkie igly zdejmuje sie przyrzad tarczowy (fig. 16) i dalsza praca odbywa sie w zwykly sposób.Kazdy z zamków do rozrzadzania igiel i do wytwarzania oczek nici sklada sie z trzech czesci 21, 22, 23 wzglednie 21', 22', 23'. Po górnym obrzezu nakladki 21 prze¬ chodza igly z pierscienia 2 w góre, a na¬ stepnie schodza w dól i wytwarzaja oczka.Wystep 22 laczy sie z nakladka 21 i sluzy do kierowania igiel w dól, natomiast su¬ wak 23 jest przeznaczony do fasonowania ponczoch, to jest do dziania luzniej lub ciasniej, przy czym suwak 23 mozna opusz- — 3 —czac lub podnosic i ustalac za pomoca srub¬ ki 24, umieszczonej na zewnetrznej stronie plaszcza 1 (fig. 2).Do regulowania ponczoszarki na wyro¬ by dziane gesciej lub luzniej sluza dwie przeciwlegle wskazówki 25, 25*, osadzone na czopach 26, 26' suwaków 23 na zewnatrz plaszcza 1 i przesuwajace sie wzdluz po- dzialek, umieszczonych na tarczy 52.Tarcza 17 do igiel poziomych posiada oprócz zlobków na górnej stronie takze zlobki 27 na swej dolnej stronie (fig. 12).Zlobki te sa wykonane skosnie i przy ob¬ wodzie tarczy nieco rozszerzone w celu u- mozliwienia wysuwania sie igiel 18, posia¬ dajacych rozszerzone konce, przy czym igly sa zabezpieczone przeciw wypadnie¬ ciu za pomoca pierscienia 28 polaczonego z tarcza 17. Zlobki 27 sa wykonane skosne w tym celu, aby igla, wychodzaca z dolnej czesci tarczy nieco z boku, nie zahaczala o igle w cylindrze oraz mogla rozszerzyc oczko nici na igle w górnej czesci tarczy.Na dolnej stronie tarczy 17 znajduje sie mniejsza tarcza 19 (fig. 13, 14, 15 i 16), w której na wewnetrznej stronie znajduje sie suwak 29 z dwoma wystepami 30, 31, stanowiacymi wraz z plytka 32 prowadni¬ ce igiel w dolnej czesci tarczy. Suwak jest przesuwany z zewnatrz za pomoca ramienia 33 z czopkiem 34.Dzialanie przyrzadu tarczowego do przekladania oczek nici jest nastepujace.Po zalozeniu przyrzadu tarczowego na wa¬ lek 16 wraz z tulejka 35 (fig. 8) tak, aby czopek 34 tarczy 19 znajdowal sie w uchu 36 walka 16, przyrzad tarczowy umocowu¬ je sie na ramieniu 37 za pomoca sruby 38 (fig. 16), a nastepnie zaklada sie na czwo¬ rokat walka 16 rekojesc 15 (fig. 10, 11) i przykreca z góry nakretka 39.W celu przekladania oczek nici reko¬ jesc 15 obraca sie w lewo, wskutek czego ucho 36 walka 16 przesuwa za pomoca czopka 34 suwak 29 w tarczy 19 (fig. 13).W tej chwili igla 18 wychodzi z dolnej strony tarczy 17 i zabiera oczko z igly po¬ ziomej w górnej czesci tarczy przenoszac je na igle w cylindrze, wówczas igla z krót¬ ka stopa wysuwa sie z cylindra i zabiera oczko z igly poziomej. Po przelozeniu wszystkich oczek na igly w cylindrze obra¬ ca sie rekojesc 15 w prawo, suwak 29 w tarczy 19 przesuwa sie ku srodkowi i igly powracaja w polozenie pierwotne. Igly te sa uzywane tylko jeden raz przy wyrobie kazdej ponczochy wzglednie skarpetki. Na¬ tomiast igly górne, znajdujace sie w tej tar¬ czy, wspóldzialaja z iglami w cylindrze.Przyrzad do podnoszenia igiel przy wy¬ twarzaniu piety i czubków ponczochy albo skarpetki jest utworzony z wyzlobionego ramienia 40 (fig. 4, 5, 6), które mozna w celu nastawiania przesuwac w tulejce 41, przymocowanej sruba do gniazda 42, obra¬ cajacego sie na gwincie czopa 43, osadzo¬ nego w podpórce 44, która za pomoca trzpienia nagwintowanego 45 jest przymo¬ cowana do plaszcza 1.Do przytrzymywania ramienia 40 w wy¬ cieciach plaszcza 1 (fig. 1) sluzy sprezyna 46.Gdy igly wyrabiaja inne czesci ponczo¬ chy, ramiona 40, 40' sa wysuniete poza plaszcz 1.Igly 18 w dolnej czesci tarczy (fig. 17) sa uksztaltowane tak, ze ich konce sa nie¬ co wygiete w bok, przy czym czubek 41 sluzy do wprowadzania w oczko nici na igle w górnej czesci tarczy, natomiast spla¬ szczony zabek 42, przeznaczony jest do przesuwania tego oczka naprzód. PL