Wynalazek niniejszy dotyczy bloku na¬ pedowego, skladajacego sie z bloku silni¬ kowego oraz oslony pedni osiowej do po¬ jazdów silnikowych, zwlaszcza o ksztaltach oplywowych z silnikiem umieszczonym w tyle poprzecznie do podluznej osi pojazdu, i z wahliwymi osiami napedowymi.Znane sa juz bloki napedowe, w których silnik, umieszczony w tyle i polozony po¬ przecznie wzgledem osi pojazdu, napedza albo przekladnie sztywnej osi tylnej za po¬ moca walu przegubowego, albo pólosie wahliwe; skrzynka biegów ulozona jest przy tym równolegle do osi silnika miedzy silnikiem a tylna osia, a zawieszenia kól i resorów umieszczone sa albo bezposrednio przy silniku, albo tez na czesci podwozia, na której osadzony jest zespól silnikowy.Ten uklad odznacza sie stosunkowo duza odlegloscia silnika od tylnej osi, wskutek czego wzrastaja sily bezwladnosci na za¬ kretach oraz uderzenia kól, wywolane nie¬ równosciami drogi, a drgania dzialaja bez¬ posrednio na blok napedowy, co zmniejsza trwalosc urzadzen napedowych.Blok napedowy wedlug wynalazku usu¬ wa powyzsze wady. Istota wynalazku pole¬ ga na tym, ze silnik w danym przypadku wielocylindrowy, umieszczony za tylna o- sia poprzecznie wzgledem podluznej osi pojazdu, tworzy jedna calosc ze skrzynka biegów, umieszczona na jego przedluzeniulub równolegle do tego przedluzenia, óraz z przekladnia, w danym przypadku zebata, ' • wa|i% posledniego, równoleglego do osi sil¬ nika^ i wreszcie z pednia psi tylnej, pola¬ czona przegubowo z wahliwymi pólosiami pojazdu; ta calosc ulozona jest na czesci podwozia, znajdujacej sie za zawieszenia¬ mi resorów i kól pojazdu, na czesci podwo¬ zia nisko polozonej.Dzieki temu ukladowi srodek ciezkosci bloku silnikowego zostaje umieszczony ni¬ sko i nie daleko od tylnej osi, a zatem i od srodka ciezkosci wozu, wskutek czego znacznie polepsza sie statecznosc, gdyz na blok napedowy nie dzialaja wcale lub tyl¬ ko w malym stopniu uderzenia, wywolywa¬ ne nierównoscia drogi. Równoczesnie znacz¬ nie poprawia sie dostep do czesci bloku napedowego i ulatwia umieszczanie i wyj¬ mowanie tegoz bloku. Przestrzen, zajmo¬ wana przez blok, jest stosunkowo nie duza, dzieki czemu zwieksza sie przestrzen uzy¬ teczna wozu, a oplywowy ksztalt tylu nad¬ wozia, nawet przy stosowaniu duzego silni¬ ka, moze byc scisle zachowany.Ponadto wedlug wynalazku w tylna os wbudowany jest tak zwany szybki bieg, da¬ jacy sie latwo wlaczac i wylaczac z miej¬ sca kierowcy; biegu tego uzywa sie przy jezdzie po równej drodze, przy czym uzy¬ skuje sie za pomoca niego przy stosunkowo niskiej ilosci obrotów silnika duza szyb¬ kosc pojazdu, co zmniejsza zuzycie silnika.Na zalaczonym rysunku przedstawione sa schematycznie przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia widok z bo¬ ku bloku napedowego wedlug wynalazku, wbudowanego w tyl pojazdu o ksztaltach oplywowych z silnikiem czterocylindro- wym, przy czym uwidoczniona jest jedynie zewnetrzna sciana nadwozia; fig. 2 przed¬ stawia widok bloku z góry, przy czym rów¬ niez przedstawiona jest jedynie scianka ze¬ wnetrzna nadwozia o ksztaltach oplywo¬ wych.Na fig. 1 i 2 silnik 1 polaczony jest za pomoca srub ze skrzynka biegów 2, która lezy na jednej osi z silnikiem i moze byc wlaczana z miejsca kierowcy za pomoca dzwigni 21 i drazków 22. Blok silnikowy u- lózony jest tak, ze jego os A — A jest po¬ przeczna, w tym przypadku prostopadla do osi podluznej C — C pojazdu. Za pomoca przekladni kól zebatych 4, umieszczonej przy skrzynce biegów 2, oraz walu posred¬ niego 5, polaczonego z ta przekladnia i le¬ zacego równolegle do osi silnika, napedza¬ na zostaje pednia osi tylnej, umieszczona w oslonie 3.Ta ostatnia pednia wedlug wynalazku sklada sie z dwóch kólek zebatych 61, 71, osadzonych luzno na wale 5, oraz kól 62, 72, stale zazebiajacych sie z poprzednimi kól¬ kami zebatymi i zamocowanych na prze¬ kladni dyferencjalu 9. Na zwróconych ku sobie stronach kólka zebate 61, 71 zaopa¬ trzone sa w kly, w które moze byc wlacza¬ ne na przemian sprzeglo klowe 8, przesuw¬ ne na wale 5 za pomoca dzwigni 31, urucho¬ mianej z miejsca kierowcy. Oslona 3 osi tylnej miesci w sobie oprócz pedni 61, 62, 71, 72 i przekladni dyferencjalu 9 równiez wal posredni 5 i jest zamocowana na wsporniku 10 lozyska lub oslonie silnika, przy czym po drugiej stronie oslony 10 przysrubowana jest skrzynka biegów 2, i oslona przekladni posredniej 4.Miedzy powierzchnia czolowa silnika 1 i skrzynki biegów 2 oraz miedzy przeciw¬ legla powierzchnia czolowa silnika a oslo¬ na l1 przekladni walu rozrzadczego osa¬ dzone sa wsporniki lozysk lub oslony 10, 101. Te wsporniki lub oslony zamocowane sa odpowiednimi wygieciami za pomoca znanych podkladek sprezynujacych 11, klocków gumowych lub innych, na podluz- nicach 14, 141 ramy. Wsporniki lozyskowe moga byc takze zamocowane na bloku na¬ pedowym 1, 2, 3.Wystajace z oslony 3 osi tylnej konce walu 12 polaczone sa za pomoca sprzegiel przegubowych 13 z wahliwymi pólosiami — 2 —15, polaczonymi przegubowo z kolami 16.Nie przedstawione na rysunku ramiona o- siowe kól 16 zawieszona sa przegubowo w znany sposób, np. za pomoca równoleglo- boku przegubowego, skladajacego sie z wi¬ delkowych dzwigni 17, na podwoziu i moga byc w dowolny sposób uresorowane, np. jak na fig. 1, za pomoca resorów srubowych 18.Mozna jednak obrac takze i kazdy inny do¬ wolny uklad uresorowania.Dzieki ukladowi wedlug wynalazku sil¬ nik umieszczony jest blisko oslony tylnej osi, zwlaszcza wtedy, gdy os walu 5 lezy powyzej lub ponizej poziomej plaszczyzny, przechodzacej przez os srodkowa walu na¬ pedowego 12, podczas gdy os silnika moze byc ulozona dowolnie wzgledem tej pla¬ szczyzny.W ten sposób silnik 1, skrzynka biegów 2, przekladnia 4 i przekladnia 3 osi tylnej tworza jeden blok. Oslona 3, wykonana w opisanym przykladzie oddzielnie, moze byc z oslona silnika polaczona na stale, przy czym caly blok moze takze spoczywac bez¬ posrednio na podwoziu.Dzieki opisanemu urzadzeniu napedo¬ wemu srodek ciezkosci bloku napedowego zbliza sie do srodka ciezkosci wozu, a mo¬ ment bezwladnosci mas bloku napedowego w odniesieniu do srodka ciezkosci wozu mo¬ ze byc mniejszy. Wskutek tego zmniejsza¬ ja sie znacznie drgania pojazdu okolo po¬ przecznej poziomej i pionowej osi pojazdu, spowodowane pionowymi lub bocznymi u- derzeniami kól o nierównosci' jezdni. Takze i momenty, wystepujace przy jezdzie na krzywiznach drogi wskutek sily odsrodko¬ wej i dazace do obrócenia czesci pojazdu, znajdujacej sie za tylna osia, okolo punk¬ tu podparcia kól na jezdni, sa znacznie mniejsze dzieki mniejszej odleglosci od tyl¬ nej osi srodka ciezkosci silnika, umieszczo¬ nego poprzecznie tuz za tylna osia.Poniewaz zawieszenia kól i resorów u- mieszczone sa przy ramie przed zlaczonym w jedna calosc urzadzeniem napedowym, wiec nie utrudniaja dostepu do tego urza¬ dzenia.Po odlaczeniu przewodów wodnych, pa¬ liwowych i elektrycznych i po zwolnieniu zamocowania 11 przy ramie oraz sprzegiel przegubowych 13 mozna wyjac z wozu caly blok napedowy 1, 2,3.Jak widac z fig. 1 i 2, blok napedowy 1, 2\3 znajduje sie wewnatrz powierzchni U1 i U2, ograniczajacych tylna czesc nadwozia; czesc ta ma ksztalt oplywowy, nie zmienio¬ ny wcale przez umieszczenie bloku silniko¬ wego tylnego wedlug wynalazku. Przed scianka 191 powstaje przestrzen uzyteczna tak dla osób, jak i dla bagazu.Moment obrotowy silnika, obracajacego sie w kierunku strzalki s, przy rozruchu pojazdu wywoluje moment reakcyjny, na¬ ciskajacy w dól podwozie 14, 141, a wiec dociskajacy kola jezdne 16 do nawierzchni drogowej, dzieki czemu powieksza sie przyczepnosc kól wzgledem toru i polepsza warunki rozruchu.Dzieki poprzecznemu ulozeniu silnika mozna uzyskac szczególnie skuteczne chlo¬ dzenie jego powierzchni. Nie przedstawio¬ na na rysunku chlodnica umieszczona fest w przedniej czesci pojazdu lub w dówoltiym miejscu kanalu 19, przebiegajacego w po¬ jezdzie w kierunku jego osi podluznej. Po¬ wietrze, wyplywajace z tego kanalu, rów¬ nomiernie ochladza polozone obok siebie cylindry silnika i za pomoca odpowiednio uksztaltowanych blach prowadniczych, np. blach 20 i 21 (fig. 1), dostosowanych do po¬ wierzchni silnika lub jego czesci, tak oply¬ wa okolo silnika, ze glowica cylindra, dol¬ na czesc oslony silnika, rura wydechowa i inne czesci sa stale chlodzone otaczajacym je powietrzem. Jak widac z fig. 1, w tyle jest jeszcze dosyc miejsca, aby powietrze bez wirów moglo dostac sie do szczelin wy¬ lotowych, znajdujacych sie w danym razie w bocznych sciankach za silnikiem. Dzieki takiemu prowadzeniu zapewnia sie lepsze wykorzystanie cisnienia powietrza. — 3 -Zamiast na przedluzeniu silnika skrzyn¬ ka biegów 2 moze byc takze umieszczona równolegle wzgledem tego przedluzenia.Przekladnia osi tylnej uksztaltowana jest dowolnie, przy czym przenoszenie mo¬ cy na tylne kola, przy bezposrednim zaze¬ bieniu w skrzynce biegów, odbywa sie naj¬ wyzej przez dwie pary kól zebatych. Przy dotychczasowych wykonaniach szybkiego biegu moc przenoszona byla przy szybkim biegu przynajmniej przez trzy pary kól ze¬ batych.Dla przedmiotu wynalazku pozostaje bez znaczenia, czy ksztalt nadwozia jest o- plywowy, czy tez nie, oraz czy stosuje sie silnik benzynowy, Diesela, olejowy, gazowy lub elektryczny. Zamiast przekladni 2, 3 kól zebatych mozna takze zastosowac prze¬ kladnie hydrauliczne lub elektryczne, a przekladnia 4 moze byc przekladnia zeba¬ ta lub lancuchowa. Pednie osi tylnej moze równiez stanowic para kól zebatych. PL