Stosowane obecnie w otworach wiert¬ niczych wglebne pompy ssaco-tloczace za¬ wodza czestokroc, zwlaszcza z tego powo¬ du, ze pracuja przy stosunkowo duzej róz¬ nicy cisnien, wskutek czego w razie wy¬ dzielania sie pewnych objetosci gazu z do¬ bywanej ropy gaz ten tworzy miedzy za¬ worami pompy elastyczna przestrzen. W dolnym polozeniu tloka pompy zawartosc tego gazu sprezana jest do cisnienia niz¬ szego niz cisnienie, powodowane naciskiem slupa cieczy w rurach pompowych. W gór¬ nym natomiast polozeniu tloka gazy te u- niemozliwiaja wskutek swego rozprezania sie uzyskanie cisnienia nizszego, niz cisnie¬ nie odpowiadajace cisnieniu, panujacemu zewnatrz rur pompowych, a wewnatrz rur wiertniczych.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest pompa do wydobywania ropy nafto¬ wej, pozbawiona wymienionych wad. Wy¬ nalazek polega na tym, ze pompa jest wyposazona w cylinder, zaopatrzony w zamknieta wewnetrzna przestrzen wyrów¬ nawcza o przekroju pierscieniowym.Przestrzen ta jest polaczona góra i dolem za pomoca otworów z wewnetrzna prze¬ strzenia cylindra. Dzieki temu umozliwio¬ ne jest wydzielanie sie gazów z cieczy wy¬ dobywanej, a mianowicie w chwili przesu¬ niecia dolnej krawedzi tloka poza wspo¬ mniane otwory. Pompa wedlug wynalazku posiada poruszany za pomoca zerdzi w cylindrze tlok, zaopatrzony w dwa zawo¬ ry tloczne (np. zawory kulowe), przy czym dolny zawór umozliwia zmniejszenie martwej przestrzeni nad zaworem ssaw- czym podczas pompowania, a zawór gór¬ ny umozliwia dzialanie pompy w przypad¬ ku nieszczelnosci zaworu dolnego,^.,:$^H&pfcV%Wht$ wynalazku mozna za¬ stosowac do rur wiertniczych o róznych wymiarach, bez potrzeby zapuszczania rur pompowych, przy czym przewidziano odpowiednio wykonane uszczelnienie.Na rysunku uwidoczniono trzy przy¬ klady wykonania pompy wedlug wyna¬ lazku.Fig. 1 przedstawia czesciowy przekrój podluzny tej pompy, uwidoczniajacy u- szczelnienie wzgledem rur o wiekszych srednicach i uszczelnienie cylindra, fig. 2 — dalszy czesciowy przekrój podluzny tejze pompy wraz z zaworami, tlokiem i o- slona, fig. 3 — przekrój podluzny odmiany pompy, przykreconej do rur pompowych, a fig. 4 — przekrój podluzny dalszej od¬ miany potopy do rur o malych przekrojach, lecz z zastosowaniem uszczelnienia do u- latwienia wyciagania samej pompy bez rur pompowych.Pompa ssaco-tloczaca wedlug wynalaz¬ ku sklada sie z cylindra 33 (fig. 1 i 2), we¬ wnatrz którego znajduje sie tlok 44 u- szczelniony szczeliwami 43, 43'. Tlok ten posiada u góry kulowy zawór tloczny 45, przy czym prowadnica tego zaworu kulo¬ wego sluzy w dalszej swej górnej czesci do polaczenia tloka z zerdziami za pomoca gwintu stozkowego 51. Tlok 44 posiada na swym dolnym koncu tuleje gwintowana 42, dociskajaca uszczelki 43, 43*. W tulei tej umieszczona jest prowadnica 41 drugie¬ go zaworu tlocznego 40, osadzonego w gtiiezdzie 35. Gniazdo to jest uszczelnione szczeliwem 39 i zabezpieczone nakretka 38.Zawór ssawny 37 jest równiez uszczel¬ niony, a jego prowadnica 36 jest góra o- twarta. Dolne rurowe przedluzenie 31 cy¬ lindra 33 pompy* ustalajace gniazdo 35 zaworu ssawnego 37, jest na stale wkreco¬ ne w cylinder 33. Z tym rurowym przedlu¬ zeniem cylindra 33 jest u dolu polaczona za poniOcA gwitttu rurka 29, stanowiaca przedluzeni* cylindra 33, aa która *a A&* suniete dwa pierscienie uszczelniajace 28 i 26, dociskane pierscieniami 27. Pierscie¬ nie te uszczelniaja rurke 29 wzgledem we¬ wnetrznej powierzchni nakretki 30.W nagwintowanym laczniku rurowym 30 znajduje sie uchwyt trójszczekowy 25, zaopatrzony w wewnetrzny lewy gwint 23.Uchwyt ten jest zaciskany za pomoca spre¬ zyny srubowej 24. Rurka 29 posiada w swej dolnej czesci drugi gwint lewy 18 i drugi uchwyt szczekowy 15, dociskany sprezynami plaskimi 16. Pierwszy uchwyt 25 sluzy do wyciagania uszczelnienia wzgledem rur wiertniczych 9 w przypadku naprawy pompy, a drugi uchwyt 15 sluzy do zabezpieczenia stozka 14, znajdujace¬ go sie na dolnym koncu pomocniczej rurki 22. Lacznik rurowy 30 jest polaczony w swej dolnej czesci za pomoca dalszego lacznika 21 z rurka pomocnicza 22, która posiada na swym dolnym koncu stozek 14. Zadaniem tego stozka jest dociskac kolnierz uszczelniajacy 12 do scianek rur wiertniczych 9. Rurka pomocnicza 22 po¬ siada wewnatrz równiez kolnierz uszczel¬ niajacy 20 w celu uszczelniania w przypad¬ ku nieszczelnosci w stozku 14. Kolnierz uszczelniajacy 12 jest w swej obsadzie luz¬ ny i dociskany stozkiem 14, gdyz rury wiertnicze 9 na swych zlaczach gwinto¬ wych posiadaja srednice nieco mniejsze, niz srednice tych rur w innych miejscach W razie potrzeby mozna stosowac kilka kolnierzy 12 i stozków 14, ulozonych sze¬ regowo.Oslona rurowa 8 posiada w swej dolnej czesci zawór kulowy 10 osadzony w gnie¬ zdzie 7 i zabezpieczony nakretka 5, Zawór ten utrzymuje slup cieczy w przypadku wyciagniecia i naprawy cylindra 33. Na¬ kretke. 5 posiada wewnetrzny gwint 4 w celu umozliwienia wkrecenia rurki 4', sie¬ gajacej ponizej otworów 3 sita 2. Zada^ niem rurki 4' jest zmieniac kierunek prze¬ plywu cieczy, dzieki czemu powodowane jest wydzielanie sie z cieczy gazu i ciez- — 2 —szych cial, jak np. piasku i namulu, prze¬ dostajacych sie do sita 2. Spód sita 2 jest zamkniety czopem 1 w celu zwiekszenia powierzchni oparcia zespolu rurowego pompy o dno otworu wiertniczego, gdyz caly ciezar slupa cieczy spoczywa na si¬ cie 2 i powoduje wciskanie rury w dno te¬ go otworu. Uszczelnienie jest w tym przy¬ padku ruchome wzgledem rur, które sa od¬ ciazone i narazone tylko na sciskanie.W górny koniec lacznika rurowego 30 jest wkrecona oslona rurowa 34, zabezpie¬ czajaca cylinder 33 przed wahaniami na boki. Cylinder 33 posiada wewnetrzna przestrzen pierscieniowa 53, otoczona u- szczelniona oslona 55. Przestrzen pierscie¬ niowa 53 jest polaczona otworami 52 i 54 z wnetrzem cylindra 33. Tlok 44 pompy przesuwany jest podczas swego ruchu po- stepowo-zwrotnego na przemian w góre i w dól poza przestrzen 53. Jesli w prze¬ strzeni martwej miedzy zaworami 37, 40 znajduje sie gaz, to w przypadku, gdy tlok jest u góry, gaz ten jako lzejszy wchodzi do przestrzeni 53 poprzez otwory 54, a ciecz wyplywa poprzez otwory 52 do prze¬ strzeni martwej miedzy zaworami 37, 40, a tym samym samoczynnie wypelnia te przestrzen martwa. Natomiast w dolnym polozeniu tloka 44 gaz, znajdujacy sie w przestrzeni 53, jako lzejszy wychodzi z niej poprzez otwory 54, a ciecz jako ciezsza wplywa do tejze przestrzeni poprzez otwo¬ ry 52. Jezeli pompa pracuje normalnie bez wytloczenia gazu, to jedynie ciecz wypel¬ nia przestrzen 53.Cylinder 33 pompy jest u góry zakon¬ czony wkretka 57, posiadajaca u dolu czte¬ ry wystepy 56. W razie naprawy pompy tlok 44 pociagany jest do góry tak, iz wy¬ stepy 56 wsuwaja sie do wyzlobien 50, wskutek czego tlok sprzegany jest z cylin¬ drem 33. Dzieki obracaniu cylindra 33 po¬ wodowany jest obrót rurki 29, a tym sa¬ mym umozliwione jest wykrecenie tej rur¬ ki z uchwytów 25 i 15, a nastepnie wycia¬ gniecie cylindra 33 wraz z tlokiem 44 na zerdzi.Na fig. 3 uwidoczniono odmiane pompy wedlug wynalazku. Nakretka 58 laczy dol¬ ne sito (nie uwidocznione na rysunku) z cylindrem 61 pompy tak, aby tlok 44 spo¬ czywal swa dolna nakretka 38 na wewnetrz¬ nej odsadzie nakretki 58. Tlok 44 z oby¬ dwoma tlocznymi zaworami kulowymi jest wykonany podobnie, jak tlok w pompie wedlug fig. 1 i 2, przy czym u góry tlok ten zakonczony jest oslona rurowa 62. W nakretke te jest wkrecona prowadnica 63 tlocznego zaworu kulowego 45'. Prowadni¬ ca ta posiada w górnej swej czesci gwint cylindryczny 64 i jest zakonczona po¬ przecznymi wyzlobieniami 66. Oslona ru¬ rowa 62 posiada ponadto na swym górnym koncu powyzej gwintu wewnetrznego 64 gwint stozkowy 65. W ten stozkowy gwint moze byc wkrecony koniec górnego tloka pompy, zakonczony klami 67 i zaopatrzo¬ ny w stozkowy gwint 68. Kly 67 wsuwane sa po opuszczeniu tloka górnego w wyzlo¬ bienia 66, a tym samym sprzegane sa z prowadnica 63 tlocznego zaworu 45'. Obra¬ canie tloka górnego za pomoca zerdzi po¬ woduje wkrecanie gwintu 68 w stozkowy gwint 65. Po polaczeniu w ten sposób obu tloków mozna je wyciagnac z cylindra pompy.Tlok górny jest wykonany w swej dal¬ szej czesci podobnie jak tlok pompy we¬ dlug fig. 1 i 2. Cylinder 61 posiada u góry lacznik rurowy 72, w który jest wkreco¬ na rurka 73, polaczona za pomoca dalszej nakretki 78 z rurami pompowymi 88. Lacz¬ nik rurowy 72 posiada wewnatrz srodko¬ we wyzlobienie obwodowe, otaczajace gór¬ ny wezszy koniec cylindra 61, tak iz utwo¬ rzona jest szczelina pierscieniowa 71.Szczelina ta jest polaczona otworami 70 z wnetrzem cylindra 61. Gdy podczas wy¬ ciagania tlok mija po drodze otwory 70, to pod naciskiem slupa cieczy, znajdujacej sie w rurach pompowych, ciecz ta wplywa — 3 —poprzez szczeline pierscieniowa 71 i otwo¬ ry 70 pod przesuwana w tym czasie dolna uszczelke 43 i odciaza jaf wskutek czego zostaje ulatwione wsuniecie uszczelek do górnego rurowego przedluzenia 75 cylin¬ dra 61 pompy. To rurowe przedluzenie cy¬ lindra 61 sluzy do ochrony uszczelek 43 przed zdarciem na zlaczach rur pompo^ wych 88 i lacznie z obu tlokami pompy wysuwane jest ku górze. Rurowe przedlu¬ zenie 75 jest ustalone uchwytem szczeko¬ wym 83, wykonanym tak, aby jego szcze¬ ki chwytaly swym wydrazeniem 8/ i wy¬ stepem 80 za wieniec 76, umieszczony na zerdzi tloków, i podczas wpuszczania lub wyciagania tloków nie wysuwaly sie z ru¬ rowego przedluzenia 75 dopóty, dopóki to przedluzenie nie zostanie sprowadzone do swego normalnego polozenia wyjsciowego tuz nad cylindrem 61. Dalszy wieniec 77 zahacza podczas pociagania zerdzi o wy¬ stajace noski 84 i powoduje obrót szczek uchwytu 83 naokolo sworzni 89, wskutek czego uchwyt, zamykajac sie, umozliwia wyciagniecie rurowego przedluzenia 75 cylindra 61 wraz z obu tlokami do góry.Szczeki uchwytu 83 sa dociskane spre¬ zynami srubowymi, umieszczonymi w otwo¬ rze 86 za posrednictwem wkladek 85. W górnej czesci pochwy 75 uwidoczniono przekrój tego uchwytu wzdluz linii A — A.Uchwyt ten jest rozwidlony w swej dolnej czesci w celu osadzenia szczek na sworz¬ niach 89, przy czym sam uchwyt jest przy- nitowany na stale do rurowego przedluze¬ nia 75. Rurowe przedluzenie 75 jest u gó¬ ry zagiete do wnetrza. Otwory 87 sluza dla przeplywu cieczy, a polaczenie zerdziowe przesuwane jest przez srodkowy otwór u- chwytu. Gwint 74 laczony jest z gwintem 51 (fig. 2), czyli z tlokiem górnym pompy* Na fig* 4 przedstawiono dalsza odmia¬ ne pompy do wydobywania ropy naftowej, wspólpracujaca z zespolem rur pompo¬ wych, przy czym cylinder pompy wraz z tlokami jest wyciagany na zerdziach. W dolny koniec lacznika rurowego 91 jest wkrecone sito 89 i zawór stopowy 10, po¬ dobnie jak w pompie wedlug fig. 1 i 2* Na* kretka 91 posiada w swej srodkowej cze¬ sci uchwyt szczekowy 25, podobny do u- chwytu szczekowego pompy wedlug fig. 1 i 2. Dalszy lacznik rurowy 92 jest polaczo¬ ny u góry z rurami pompowymi 95. We¬ wnatrz rur pompowych 95 znajduje sie cylinder 94, uszczelniony podobnie, jak cylinder pompy wedlug fig. 1 i 2.W dalszym swym wykonaniu ta odmia¬ na pompy jest identyczna z pompa wedlug fig. 1 i 2. PL