Wiadomo, ze przy traktowaniu gazów lub par albo mieszanin gazów lub par w komorze reakcyjnej, wypelnionej; masa wy¬ pelniajaca, katalityczna lub inna, pory tej masy wypelniaja sie stopniowo produktami reakcji lub produktami adsorpcji, a masa traci wskutek tego stopniowo swa zdolnosc katalityczna lub adsorpcyjna.W celu reaktywacji mas wypelniaja¬ cych próbowano juz stosowac wstepne o- czyszczanie' ich za pomoca pary wodnej lub odpowiedniego rozpuszczalnika, a po oczyszczeniu wstepnym poddawac je dal¬ szemu oczyszczaniu za pomoca rozpuszczal¬ nika. W przypadku zastosowania konwer* torów o duzej pojemnosci stosowano w tym celu czynniki gazowe takie, jak np. para wodna. Sadzono, ze jedynie w ten sposób mozna zapewnic przenikanie rozpuszczalni¬ ka w prawie zapelnione pory masy w celu wylugowania z nich substancji pochlonie¬ tych oraz zapobiec pozostawaniu w masie miejsc nie oczyszczonych, w których moga powstawac wybuchy podczas nastepujacej potem regeneracji, przy czym podobne nie¬ dogodnosci moga wystapic równiez na po* czatku wznowienia okresu reakcji.Stosowanie czynników oczyszczajacych posiada pewne niedogodnosci. Przede wszystkim czynnosc ta jest kosztowna, gdyz do traktowania znacznej masy jest rzecza konieczna stosowanie dniej ilosciczynnika oczyszczajacego. Ponadto trudne jest dokladne regulowanie temperatury czynnika oczyszczajacego, przy czym mo¬ ga wystepowac niepozadane zmiany tempe¬ ratury w konwertorze lub w niektórych strefach masy. Wreszcie czynnik oczy¬ szczajacy musi byc otrzymywany osobno, poza zbiornikiem, i wskutek tego konieczne jest przechowywanie go, jak równiez usu¬ wanie go poza obreb urzadzenia w chwili, gdy spelnil swe zadanie.Wedlug wynalazku oczyszczanie masy wypelniajacej przed jej regeneracja prze¬ prowadza sie bez pomocy czynnika oczy¬ szczajacego, przy czym stosuje sie zabiegi prowadzace do zmniejszenia do minimum lub nawet calkowitego zapobiezenia zmia¬ nom temperatury w masie oczyszczajacej.Ponadto oczyszczanie przeprowadza sie szybciej i z lepszym skutkiem, uklad zas urzadzenia umozliwia wyzyskanie w odpo¬ wiedni i oszczedny sposób srodków, odzy¬ skanych przez wstepne traktowanie.Stwierdzono, ze zastosowanie wiazek rurek dziurkowanych,, które umozliwiaja równomierne i regularne rozprowadzanie traktowanych materialów w masie wypel¬ niajacej, jak równiez równomierne i regu¬ larne odprowadzanie usuwanych gazów i par, jest skuteczne, jezeli stosuje sie zmniejszone cisnienie wytwarzane przez zasysanie, przy czym; teni sposób wytwarza¬ nia prózni przy zastosowaniu urzadzenia, sluzacego normalnie do rozprowadzania o- raz do odprowadzania; gazów, moze zapew¬ nic szybkie i równomierne usuwanie osa¬ dów miedzyczasteczkowych, którymi wy¬ pelnila sie masa wypelniajaca.Stwierdzono, ze przy jednoczesnym wy¬ twarzaniu prózni we wszystkich warstwach masy wypelnionej osadem osiaga sie w cia¬ gu okreslonego czasu o 50% wieksze oczy¬ szczenie z osadów, niz przy oczyszczaniu masy za pomoca takiego czynnika oczy¬ szczajacego, jak para wodna. Z drugiej stnoiiy jest równiez rzecza jasna, ze oczy¬ szczanie W prózni w nieznacznym tylko stopniu wplywa na temperature masy wy¬ pelniajacej z tego wzgledu, ze do masy wypelniajacej nie doprowadza sie z ze¬ wnatrz czynnika oczyszczajacego. Zuzycie pary wodnej w przypadku, gdy próznie wy¬ twarza sie za pomoca smoczków parowych, jest o wiele mniejsze, niz przy oczyszcza¬ niu za pomoca pary wodnej. Poza tym, gdy stosuje sie czynnik oczyszczajacy dopro¬ wadzany z zewnatrz, w masie oczyszcza¬ nej pozostaje pewna ilosc tego czynnika, która bezwzglednie musi byc usunieta.Wytwarzanie prózni jest ulatwione przez stosowanie skraplaczy, skraplaja¬ cych produkty wylugowane; produkty te moga byc zebrane w celu ponownego uzy¬ cia ich wraz z produktami oddzielonymi, np. w kolumnie rektyfikacyjnej, znajduja¬ cej sie w urzadzeniu.Na rysunku przedstawiono urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wyna¬ lazku, przy czym urzadzenie to zawiera dwa lub wieksza liczbe konwertorów, u- mieszczonych równolegle wzgledem siebie, w których na przemian odbywa sie reakcja i regeneracja katalizatora wraz ze wstep¬ nym oczyszczaniem dokonywanym przez wytworzenie prózni.Na fig. 1 przedstawiono schematycznie cale urzadzenie, na fig. 2 — czesci urza¬ dzenia, przy czym jeden z konwertorów jest przedstawiony w przekroju podluznym* w skali powiekszonej, wraz z niektórymi czesciami pomocniczymi, sluzacymi do wy¬ twarzania prózni niezbednej do oczyszcza¬ nia wstepnego.Traktowany produkt, np. weglowodór w stanie gazowym lub cieklym, zostaje do¬ prowadzony przewodem 3. Przeplywa on przez wymiennik ciepla 3a, umieszczony w odpowiednim miejscu calego zespolu prze¬ wodów, np. na przewodzie 4, wchodzacym do kolumny rektyfikacyjnej 5, przy czym czesc lub cala ilosc ladunku zasilajacego moze byc doprowadzona przez odgalezienie — 2 —ttiry 3b. Przewód zasilajacy 3 konczy sie w podgrzewaczu 6 dowolnego typu, np. w wezownicy, w którym traktowany ladunek ogrzewa sie, a nastepnie przeplywa prze¬ wodem 7, zaopatrzonym w zawory, do ba¬ terii konwertorów 8 wypelnionych masa wypelniajaca, katalityczna lub inna.Na rysunku przedstawiono dwa kon¬ wertory 8, w których na przemian odbywa sie w znany sposób traktowanie i regene¬ racja. Jak to przedstawiono na fig. 2, kaz¬ dy z konwertorów jest zaopatrzony w sze¬ reg dziurkowanych rurek wylotowych 8e rozmieszczonych na przemian z rurkami wlotowymi 8d. Konwertory tego rodzaju sa objete patentem nr 19 946. Skrzynia metalo¬ wa A konwertora, owinieta powloka izola¬ cyjna, zawiera dwie przegrody 8b i 8c oraz wiazki rurek wlotowych i wylotowych, o- sadzonych w tych przegrodach. Komora B jest zbiornikiem wlotowym, a komora C — wylotowym. Czynnik regenerujacy wpro¬ wadza sie przewodem 9 do konwertorów, do których, jak wyzej wspomniano, trakto¬ wany ladunek doprowadza sie przez odga¬ lezienia wychodzace z przewodu 7. Pary i gazy, wytwarzajace sie podczas regenera¬ cji, usuwa sie przewodem 10.Po kazdym okresie traktowania naste¬ puje, jak: zwykle, okres regeneracji, przy czym wedlug wynalazku przed wlasciwa regeneracja usuwa sie z masy kontaktowej produkty wchloniete przez wytworzenie w konwertorze prózni bardzo wysokiego stop¬ nia. W tym celu kazdy z konwertorów jest polaczony z przewodem 11 wchodzacym do skraplacza. Dzieki zastosowaniu wyzej wspomnianych konwertorów, zawieraja¬ cych wiazki dziurkowanych rurek, oraz prózni wysokiego stopnia mozna szybko i dokladnie usunac wszystkie produkty za¬ warte w masie wypelniajacej, niezaleznie od tego, czy produkty te ulegly calkowitej lub czesciowej przemianie, czy tez zostaly jedynie zaadsorbowane lub zaabsorbowane.W przykladzie wykonania przedstawio- tiynl na fig. 1 pfzewóct li do wytwarzania prózni jest polaczony ze skraplaczem baro- metrycznym 12, w którym skraplanie prze¬ prowadza sie za pomoca wody, plynacej przewodem 14, przy czym produkty skro¬ plone uchodza przewodem 14 do rozdziela¬ cza 15, w którym nastepuje rozdzielanie weglowodorów i wody. Weglowodór zosta¬ je usuniety z rozdzielacza 15 za pomoca pompy 16 i przetloczony przewodem 17 do przewodu 4 w miejscu znajdujacym sie miedzy kolumna rektyfikacyjna a wymien¬ nikiem ciepla. Gazy stale lub nie skroplone uchodza u wierzcholka skraplacza 12 i przeplywaja przewodem 18 do smoczka lub podobnego przyrzadu 19, z którego gazy stale uchodza przewodem 20 i nastepnie moga byc ewentualnie zuzyte jako paliwo.Na fig. 2 przedstawiono odmiane urza¬ dzenia umozliwiajaca oddzielanie gazów stalych od dajacych sie zuzytkowac pro¬ duktów wydzielajacych sie podczas trak¬ towania masy przez zasysanie. Przewód zasysajacy 11 wchodzi do skraplacza 22, w którym temperatura zassanych produk¬ tów spada z 400 — 450°C do 110 — 125°C, tak iz pary olejów, wrzacych w temperatu¬ rze powyzej 125°, skraplaja sie i zbieraja w zbiorniku 23, podczas gdy pary olejów lekkich i gazy stale uchodza z tego zbior¬ nika i przeplywaja przewodem 24 pod dzia¬ laniem urzadzenia zasysajacego, np. smocz¬ ka parowego 25, do skraplacza 26, który jest polaczony od dolu z rozdzielaczem 27, przy czym wode usuwa sie z jego dolnej czesci. W wyzej polozonym miejscu tego rozdzielacza znajduje sie przewód 29 do o- lejów lekkich, a w jego górnej czesci —¦ przewód wylotowy 30 do gazów stalych.Oleje ciezkie, pochodzace z dolnej cze¬ sci zbiornika 23, i oleje lekkie, plynace przewodem 29, mozna zbierac oddzielnie lub tez razem; najkorzystniej przetlacza sie te oleje przewodem 17, przez który, jak w przykladzie wykonania przedsta¬ wionym na fig. 1, przeplywaja one do prze- - 3 —wadu 4 w miejscu znajdujacym sie mie¬ dzy kolumna rektyfikacyjna 5 a wymien¬ nikiem ciepla 3a. W tym przypadku nale¬ zy stosowac dwie pompy, z których pompa 31 sluzy do usuwania olejów wbrew dzia¬ laniu zmniejszonego cisnienia, wytwarza¬ nego przez smoczek 25, i do wyrównywa¬ nia cisnienia do wartosci cisnienia panuja¬ cego w przewodzie 4, a pompa 32, umie¬ szczona na przewodzie 29, sluzy równiez do doprowadzania cisnienia atmosferycz¬ nego, panujacego w rozdzielaczu 27, do wartosci cisnienia panujacego w przewo¬ dzie 4.W przypadku, gdy produkty, zassane przez przewód 11 podczas procesu oczysz¬ czania, nie tworza z ciecza ochladzajaca mieszaniny trudnej do rozdzielania, np. emulsji, wówczas mozna stosowac urzadze¬ nie do skraplania barometrycznego, przed¬ stawione na fig. 1. Taki przypadek ma miejsce, gdy stosuje sie konwertory do polimeryzacji gazowych weglowodorów w celu przemiany ich na ciekla benzyne, gdy chodzi o polepszenie jakosci benzyn w ce¬ lu uczynienia ich niewybuchowymi albo tez oczyszcza sie i utrwala paliwo ciekle do silników, przy czym traktowane benzyny lekkie nie tworza emulsji wodnej, W przy¬ padku, gdy produkty zasysane przez prze¬ wód 11 zawieraja oleje ciezkie, jak np. wtedy, gdy stosuje sie konwertory 8 do przemiany olejów gazowych lub innych olejów ciezkich, korzystne jest stosowanie urzadzen rozdzielajacych wedlug fig. 2.W tym przypadku oddziela sie przede wszystkim oleje ciezkie od zbieranych produktów, podczas gdy woda, która znaj¬ dowala sie w ladunku zasilajacym lub zo¬ stala dodana w postaci pary wodnej w celu przyspieszenia przemiany, pozostaje w stanie pary. W ten sposób jedynie pary olejów bardzo lekkich oraz para wodna (w przypadku, gdy wystepuje ona w prze¬ biegu procesu), zostaja usuniete, zawsze w postaci par, ze zbiornika 23. Strumien pa¬ ry wodnej mozna zastosowac do zasysania ze wzgledu na to, ze w przypadku tym mozna oddzielic lekkie oleje od wody w rozdzielaczu 27 bez wytwarzania niepoza¬ danej emulsji.Strumien skladajacy sie z produktów calkowitej lub czesciowej przemiany albo tez czesc produktów nie przemienionych, wyplywajacych przewodem 4, jak równiez produkty odzyskane wskutek procesu oczyszczania, a wyplywajace przewodem 17, zostaja bezposrednio doprowadzone do kolumny rektyfikacyjnej 5, w której wspomniane produkty zostaja rozdzielone na frakcje poczatkowe (przedgon), frakcje koncowe (pogon) i ewentualnie frakcje po¬ srednie. PL