Wynalazek dotyczy dalekopisów, dzia¬ lajacych wedlug alfabetu wieloimpulsowe- go, zwlaszcza piatkowego, na zasadzie a- rytmicznej, w których obwód walka krzyw¬ kowego mechanizmu nadawczego jest po¬ dzielony na liczbe impulsów taka sama, jak obwód walka krzywkowego mechanizmu odbiorczego, na przyklad na 6. W daleko¬ pisach znanych, w celu zapewnienia w kazdym przypadku rozruchu walka krzyw¬ kowego mechanizmu odbiorczego w nalezy¬ tej fazie, napedza sie go nieco szybciej, niz walek krzywkowy mechanizmu nadawcze- gOr Walek krzywkowy odbiorczy zostaje u- ruchomiony impulsem rozruchowym, wy¬ slanym przez nadajnik, rozpoczyna zatem swój ruch juz po uruchomieniu walka na¬ dawczego, o pewien czas pózniej. Walek krzywkowy odbiorczy winien byc zatrzy¬ many przed otrzymaniem przez odbiornik nastepnego sygnalu rozruchowego, aby za¬ pobiec znieksztalceniu znaków odbiera¬ nych. Osiaga sie to przez zastosowanie wspomnianych wyzej róznych szybkosci katowych obu walków, które sa dobrane tak, iz chwila zatrzymania walka odbior¬ czego przypada przed chwila zatrzymania walka nadawczego. Dzieki temu uzyskuje sie pewna rezerwe czasu, odpowiadajaca opóznieniu rozruchu walka odbiorczego wzgledem rozruchu walka nadawczego; re¬ zerwa ta umozliwia poprawna prace urza- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze ivynala$ca jest Zygmunt Kwiecinski.dzenia, gdy szybkosci mechanizmów napa¬ dowych odbiornika i nadajnika róznia sie nieco od siebie. , • W dalekopisie. nadawczo - odbiorczym wedlug wynalazku oba walki, nadawczy i odbiorczy, biegna z szybkoscia katowa jed¬ nakowa. Dzieki temu walek odbiorczy za¬ trzyma sie pózniej, niz walek nadawczy, o czas równy opóznieniu, z jakim zostal on uruchomiony po uruchomieniu walka na¬ dawczego. Aby sygnal rozruchowy, wysla¬ ny przez walek nadawczy, zastal walek od¬ biorczy juz w spoczynku, oraz by uzyskac taka sama, jak w dalekopisach znanych, rezerwe czasu, umozliwiajaca poprawna prace urzadzenia gdy szybkosci mechaniz- mów^napedowych odbiornika i nadajnika róznia sie nieco od siebie w granicach do¬ puszczalnych, — nalezy uniemozliwic roz¬ ruch walka nadawczego, zanim walek od¬ biorczy zostal zatrzymany. W tym celu dalekopis wedlug wynalazku zawiera na¬ rzad, rozrzadzany przez walek odbiorczy i zapobiegajacy uruchomieniu mechanizmu nadawczego, kiedy walek odbiorczy nie jest w polozeniu spoczynkowym.Poniewaz szybkosci katowe obu wal¬ ków, nadawczego i odbiorczego, sa jedna¬ kowe, moga one wedlug wynalazku byc bezposrednio napedzane tym samym wal¬ kiem napedowym. Na ogól walki, nadaw¬ czy i odbiorczy, dalekopisu sa wykonane w postaci tulei krzywkowych. Wedlug wyna¬ lazku tuleje te moga byc osadzone na wspólnym walku napedowym, co znacznie upraszcza konstrukcje dalekopisu nadaw¬ czo-odbiorczego.Rysunek przedstawia przyklad istot¬ nych czesci dalekopisu nadawczo-odbior¬ czego wedlug wynalazku. Fig. 1 przedsta¬ wia widok z góry mechanizmu, unierucho¬ miajacego tuleje nadawcza, oraz widok z góry obu tulei krzywkowych, nadawczej i odbiorczej, przy czym poszczególne krzyw¬ ki przedstawiono schematycznie w postaci walców, a ich splaszczenia i wglebienia, Wzglednie wystepy zostaly pominiete, by nie zaciemniac rysunku. Fig. 2 przedstawia widok czolowy ze strony lewej mechaniz¬ mu rozruchowego i narzadów do zwalnia¬ nia tulei nadawczej, fig. 3 — widok czolo¬ wy ze strony prawej krzywek tulei nadaw¬ czej, narzadów uruchomiajacych i unieru¬ chomiajacych tuleje nadawcza oraz na¬ rzadów wysylajacych impuls rozruchowy i zatrzymowy.Na walku 1 (fig. 1), napedzanym nie przedstawionym na rysunku"silnikiem elek¬ trycznym, osadzone sa przesuwnie dwie tarcze 2, 3 oraz zaklinowany jest pierscien 4. Tuleja krzywkowa odbiorcza 5 i tuleja krzywkowa nadawcza 6 sa na walku 1 osa¬ dzone luzno i oddzielone od tarcz 2,3 i od pierscienia 4 filcowymi przekladkami 7. Do lewego konca tulei krzywkowej odbiorczej 5 przymocowany jest zatrzym 9, zaopa¬ trzony w wystep 9a, który opiera sie o ra¬ mie lOa dzwigni 10, nalezacej do mecha¬ nizmu rozruchowego. Sprezyna srubowa 8 dociska w kierunku osiowym tarcze 2 i powoduje sprzezenie obu tulei krzywko¬ wych 5, 6 z walkiem napedowym 1. Tule¬ ja nadawcza 6 zostaje sprzezona za po¬ srednictwem przekladki 7 z lewa po¬ wierzchnia pierscienia 4 oraz za posred¬ nictwem takiej samej przekladki 7 z pra¬ wa powierzchnia tarczy 3, zaklinowanej na walku 1. Tulejaodbiorcza 5, przez zatrzym 9 i przekladke 7 jest sprzezona z jednej strony z tarcza 2, z drugiej zas strony za posrednictwem takiej samej przekladki 7 z tarcza 3.Rozruch ma przebieg nastepujacy. E- lektromagnes 11 (fig. 2) przy pierwszej przerwie pradu zwalnia kotwiczke 12, któ¬ ra opadajac naciska swym koncem 12a ra¬ mie 13a dzwigni 13, osadzonej obrotowo na wspólnej osi z kotwiczka 12. Ramie 13b tej dzwigni przy obrocie w lewo zwalnia dzwignie 10, której ramie lOb opieralo sie przedtem o koniec ramienia 13b. Pod na¬ ciskiem wystepu 9a zatrzymu 9 dzwignia - 2 -10 obraca sie o pewien kat w prawo, jej wystep lOa zeslizguje sie z wystepu 9a i tuleja odbiorcza 5 zaczyna sie obracac.Gdy zatrzym 9 obrócil sie o tyle, ze ramie lOa dzwigni /0 zeslizgnelo sie z czolowej plaszczyzny wystepu 9a, wówczas spre¬ zyna srubowa 14 odciaga ramie lOc dzwi¬ gni 10 w góre i obraca ja w lewo do polo¬ zenia, przedstawionego na rysunku linia¬ mi kreskowanymi, to jest do oparcia ra¬ mienia lOc o kolek 17. Ramie 15 pod dzia¬ laniem sprezyny srubowej 16 zostaje unie¬ sione do polozenia, przedstawionego na ry¬ sunku równiez liniami kreskowanymi. W tym polozeniu ramienia 15 mechanizm u- nieruchomiajacy uniemozliwia uruchomie¬ nie tulei nadawczej 6 do chwili, gdy po wy¬ konaniu jednego obrotu zatrzym 9 wyste¬ pem 9a doprowadzi dzwignie 10 i ramie 15 do polozenia pierwotnego, w którym tule¬ ja nadawcza 6 jest zwolniona. Ramie 15 stanowi lewy koniec walka 18, na którego koncu prawym osadzona jest dzwignia 19.Gdy po rozruchu tulei odbiorczej 5 ramie 15 zostaje uniesione, wówczas dzwignia 19 zostaje równiez uniesiona do polozenia, przedstawionego liniami kreskowanymi na fig. 3. W tym polozeniu wystep 19a dzwi¬ gni 19 zachodzi za wystep 20a dzwigni 20 i uniemozliwia jej ruch w prawo, niezbed¬ ny do uruchomienia tulei nadawczej 6. W ten sposób do chwili zatrzymania sie tulei odbiorczej 5 i powrotu walka 18 do polo¬ zenia spoczynkowego ruch dzwigni 20 jest uniemozliwiony i tuleja nadawcza 6 jest u- niehichomiona w polozeniu spoczynkowym.Przy uruchomianiu tulei nadawczej 6 dzwignia 20 pod dzialaniem nie przedsta¬ wionych na rysunku narzadów, laczacych ja z klawiatura, przechyla sie w prawo i swym wystepem 20a pociaga wystep 21a zapadki 21. Zapadka 21 jest osadzona na dolnym koncu dzwigni 22, o której wystep 22a wspiera sie koncem 23a dzwignia 23.Przy ruchu dzwigni 20 w prawo górny ko¬ niec dzwigni 22 przesuwa sie w lewo, ko¬ niec 23a dzwigni 23 zsuwa sie z jej wyste¬ pu 22a i pod dzialaniem sprezyny srubowej 24 dzwignia 23 obraca sie w lewo. Dzieki temu jej koniec 236 przesuwa sie w pra¬ wo i zwalnia tuleje nadawcza 6, zsuwajac sie z wystepu 25a zatrzymu 25. Tuleja na¬ dawcza 6, obracajac sie, naciska swym mi- mosrodem 26 koniec 27a dzwigni 27, obra¬ ca ja w prawo i unosi lewy jej koniec, za¬ opatrzony w widelki 276, obejmujace ko¬ lek 21b, osadzony w zapadce 21. Dzieki te¬ mu wystep 21a tej zapadki zostaje uniesio¬ ny i zsuniety z wystepu 20a dzwigni 20, co umozliwia powrót dzwigni 22 pod dziala¬ niem sprezyny srubowej 28 do polozenia pierwotnego. Przy dalszym obrocie tulei nadawczej 6 wystep 25a opiera sie o po¬ wierzchnie boczna ramienia 23c dzwigni 23 i obraca ja w prawo, przy czym jej ramie 23a zwalnia wystep 22a dzwigni 22, która obraca sie w prawo, a jej wystep 22a pod¬ piera ramie 23a dzwigni 23. W ten spo¬ sób ramie 236 znajduje sie na drodze wy¬ stepu 25a, który po zakonczeniu obrotu tu¬ lei nadawczej 6 oprze sie o nie i unierucho¬ mi tuleje nadawcza 6 az do nastepnego na¬ cisniecia klawisza i przesuniecia dzwigni 20 w prawo.Impuls zatrzymowy wyslany zostaje przez zamkniecie styku kontaktów 29a, 30a.Tuleja nadawcza 6 ma mianowicie szesc krzywek, po których slizgaja sie konce dzwigni, powodujacych otwarcie styków, odpowiadajacych poszczególnym kolejnym impulsom znaku. Krzywki te sa uksztalto¬ wane w postaci walców; piec z nich ma splaszczenia, oznaczone na rysunku cyfra¬ mi rzymskimi /, II, III, IV, V; rozrza¬ dzaja one dzwigniami, nie przedsta¬ wionymi na rysunku; szósta ma za¬ miast splaszczeni^ wglebienie VI i roz¬ rzadza dzwignia^?-/. Dzwignia ta w po¬ lozeniu spoczynkowym tulei nadawczej 6 wchodzi swym koncem 3la w zaglebienie VI tej krzywki i przez przesuniecie w pra¬ wo swego konca 31b, o który opiera sie na- - 3 -kladka 30b sprezyny stykowej 30, pozwala na zamkniecie styku kontaktów 29a, 30a.Nadawanie kolejnych impulsów znaku od¬ bywa sie w sposób nastepujacy. Przy obro¬ cie tulei nadawczej 6 koniec 3la dzwigni 31 jest odsuniety w dól, jej koniec 31b odsu¬ niety w lewo przerywa styk kontaktów 29a, 30a. Pozostale, nie przedstawione na ry¬ sunku, dzwignie, rozrzadzane krzywkami, w pierwszej czesci obrotu tulei nadawczej 6 opieraja sie koncami o boczne powierzch¬ nie walcowe wszystkich krzywek i otwiera¬ ja odpowiednie styki, polaczone równole¬ gle, obwód liniowy jest przerwany, co sta¬ nowi impuls rozruchowy. Przy dalszym ob¬ rocie tulei nadawczej 6 pod odpowiednie dzwignie podchodza kolejno splaszczenia /,¦//, ///, IV, V odpowiednich krzywek. Za¬ leznie od tego, czy odpowiednie dzwignie sa zwolnione, czy podparte nie przedsta¬ wionymi na rysunku narzadami, zaleznymi od nacisniecia poszczególnych klawiszy, obwód liniowy doznaje badz zamkniecia, badz przerwy. PL