Katalityczne reakcje miedzy gazami lub parami lub gazami i parami, przepro¬ wadzane w obecnosci katalizatorów sta¬ lych, winny byc prowadzone w sposób u- mozliwiajacy dokladne i równomierne ze¬ tkniecie gazów reakcyjnych z katalizato¬ rem. Dokladnosc zetkniecia wymagana jest po to, aby cala ilosc gazu brala udzial w reakcji. Równomiernosc rozdzialu gazu na powierzchni katalizatora ma na celu za¬ pewnienie równomiernosci temperatury o- raz jednakowego czasu zetkniecia calej ilosci gazu reakcyjnego z katalizatorem.Warunkiem otrzymywania duzej wydajno¬ sci przy reakcjach katalitycznych jest sci¬ sle przestrzeganie okreslonego czasu ze¬ tkniecia gazów z katalizatorem oraz u- trzymywanie temperatury w jak najwez¬ szych granicach, niezaleznie od tego, czy reakcja jest egzotermiczna, czy endoter- miczna.Dotychczasowe rozwiazanie tego za¬ gadnienia techniczego polegalo na tym, ze katalizator w rozmaitej postaci, np. siatki, *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wynalazcami sa: Leon Mischke, /uslal Antoni i Cyms- Sobolewski Jan w Chorzowie,drutu, ziarft," kulek lub pastylek, ewentual¬ nie osadzony na nosniku, umieszczano nie¬ ruchomo na drodze przeplywu gazu w ko¬ morach katalitycznych." Znany jest sposób przeprowadzania reakcji katalitycznych w obecnosci katali¬ zatora, osadzonego na stale na ruchomym urzadzeniu mechanicznym, np. na po¬ wierzchni smigla wirujacego w gazie reak¬ cyjnym. Przy stosowaniu tego sposobu, zwlaszcza jesli chodzi o reakcje w wyz¬ szych temperaturach, napotyka sie zbyt wielkie trudnosci konstrukcyjne.Sposób wedlug wynalazku niniejszego polega na przepuszczaniu gazów reakcyj¬ nych przez warstwe drobno ziarnistego katalizatora, utrzymywanego w ciaglym ruchu, przy czym wyzyskuje sie sypkosc jego drobnych ziarn. Wedlug wynalazku ciagly ruch katalizatora utrzymuje sie albo przez przepuszczanie gazu reakcyjnego z taka predkoscia, iz drobne czastki katali¬ zatora sa poruszane za pomoca strumie¬ nia tego gazu albo tez za pomoca urzadze¬ nia mechanicznego. Takie prowadzenie procesu umozliwia doskonale stykanie sie gazu z katalizatorem i wyrównywanie tem¬ peratury.W przypadku, gdy jest rzecza ko¬ nieczna utrzymywanie stalej temperatury katalizatora, mozna doprowadzac lub od¬ prowadzac cieplo reakcji przez umieszcze¬ nie w przestrzeni reakcyjnej, wypelnionej sypka masa katalizatora, znanych urza¬ dzen do wymiany ciepla, np. rur, komór lub plyt. Wymiane ciepla mozna takze uskuteczniac poprzez sciany komory kata¬ litycznej.W celu utrzymywania katalizatora w stalym ruchu mozna w razie potrzeby za¬ stosowac jednoczesnie silny prad gazu i odpowiednie mieszadlo.Aby katalizator mógl byc dostatecznie sypki, winien on posiadac pewna okreslo¬ na wielkosc ziarna, zalezna od jego wlasci¬ wosci. Okazalo sie na przyklad, ze pewne katalizatory wymagaly sortowania w celu wyodrebnienia ziarna o wielkosci zawartej w waskich granicach, inne zas nie wymaga¬ ly ujednostajnienia wielkosci ziarna. Z re¬ guly ciala sypkie wykazuja wlasciwosci zblizone do wlasciwosci cieczy przy wiel¬ kosci ziarna nie wiekszej niz 3 mm i takie wlasnie ziarna nalezy stosowac przy wykonywaniu sposobu wedlug wyna¬ lazku.Gdy katalizator ziarnisty sam przez sie nie wykazuje dostatecznej sypkosci, mozna te jego wlasciwosc poprawic przez domie¬ szanie innego drobno ziarnistego materialu stalego, który w danej reakcji zachowuje sie obojetnie. Rozcienczenie katalizatora jest korzystne przy reakcjach silnie egzo¬ termicznych i endotermicznych, poniewaz ulatwia utrzymywanie temperatury w was¬ kich granicach dzieki lepszej wymianie cie¬ pla.Sposób wedlug wynalazku umozliwia wieksze obciazenie katalizatora, niz przy stosowaniu katalizatorów umieszczonych nieruchomo, poniewaz wraz ze zwieksze¬ niem przeplywu gazów zwieksza sie inten¬ sywnosc mieszania, a wiec polepsza sie zetkniecie gazów z katalizatorem i tempe¬ ratury wyrównuja sie szybciej. Przeciw¬ nie, przy przepuszczaniu strumienia gazu przez katalizator nieruchomy wady tego sposobu wystepuja tym silniej, im wiekszy jest przeplyw gazów.Wynalazek niniejszy moze miec zasto¬ sowanie do licznych reakcji miedzy gazami i parami, przeprowadzanymi w obecnosci katalizatorów stalych pod cisnieniem atmo¬ sferycznym, nizszym lub wyzszym od atmo¬ sferycznego. Korzysci, wynikajace z zasto¬ sowania wynalazku, sa uwidocznione w podanych ponizej przykladach, które do¬ tycza reakcji miedzy tlenkiem wegla a pa¬ ra wodna w obecnosci katalizatora sklada¬ jacego sie z aktywowanego tlenku zelaza.Gaz uzyty do doswiadczen posiadal prze¬ cietny sklad nastepujacy: — 2 —H2 37,2%, CO 31,2%, C02 10,1% i N2 21,5%.Gaz ten, do którego dodano pary wodnej w ilosci okolo 1,1 kg na 1 m3 gazu, pod¬ grzewano do odpowiedniej temperatury i prowadzono przez komore, w której u- mieszczony zostal wspomniany katalizator, W gazie opuszczajacym komore oznaczano analitycznie zawartosc tlenków wegla.Kazdy przyklad obejmuje 2 doswiadcze¬ nia, rózniace sie tym, ze jedno bylo wyko¬ nane w obecnosci katalizatora pastylko- wanego, umieszczonego nieruchomo na drodze przeplywu gazu, drugie zas bylo wykonane sposobem wedlug wynalazku, a mianowicie w obecnosci katalizatora drob¬ no ziarnistego, znajdujacego sie w ciaglym ruchu, wywolanym przeplywem gazu re¬ akcyjnego z dolu do góry przez komore reakcyjna. W doswiadczeniach, nalezacych do tego samego przykladu, starano sie za¬ chowac te sama temperature, jak równiez to samo obciazenie katalizatora. Z warun¬ ków reakcji wyliczano teoretyczna ilosc tlenków wegla na podstawie równania re¬ akcji, podanego w pismie „Industrial Engi- neering Chemistry" z roku 1932 na stronie 1013, w tym celu, aby ilosc tlenku znale¬ ziona analitycznie móc porównywac z ilo¬ scia teoretyczna.Przyklad I. Temperatura reakcji oko¬ lo 378°C. Zawartosc CO przy pracy z kata¬ lizatorem nieruchomym — 7,14%. Przy pracy sposobem wedlug wynalazku — 1,69%, teoretyczna zawartosc CO — 1,15%.Przyklad II. Temperatura reakcji o- kolo 403°C. Zawartosc CO przy pracy z katalizatorem nieruchomym —L 7,02%.Przy pracy sposobem wedlug wynalazku — li77%, teoretyczna zawartosc CO — 1,63%.Przyklad III. Temperatura reakcji o- kolo 423°C. Zawartosc CO przy pracy z katalizatorem nieruchomym — 4,47%.Przy pracy sposobem wedlug wynalazku — 1,97%, teoretyczna zawartosc CO — 1,77%.Z powyzszych przykladów widac, ze praca sposobem wedlug wynalazku w za¬ stosowaniu do danej reakcji, zwanej po¬ tocznie odtruwaniem gaztfr daje wyniki bardzo zblizone do wyników teoretycz¬ nych; poza tym mozna prowadzic dana re¬ akcje w temperaturze nizszej, co równiez daje powazne korzysci. PL