— 4 Wynalazek niniejszy dotyczy sworzni gwintowanych lub gladkich, przetyczek i narzadów podobnych, które mozna z la¬ twoscia przesuwac przez niedokladnie u- stawione otwory w nalozonych jedna na druga plytkach lub czesciach podobnych; przy wprowadzaniu takiego narzadu w o- twory tych czesci ustawiaja sie te otwory na jednej osi, umozliwiajac przesuniecie go na wylot, W tym celu gwintowany lub gladki swo¬ rzen lub przetyczka wzglednie narzad po¬ dobny wedlug wynalazku zaopatrzony jest w mimosrodowe przedluzenie w postaci czopa, które nie wystaje poza obwód sworznia. Takie przedluzenie w postaci czopa moze latwo wchodzic w otwór, w którym sworzen ma byc umieszczony, przy czym przy obrocie tego sworznia przedlu¬ zenie zakresla kolo, stanowiace rzut osio¬ wy sworznia, i ustawia w ten sposób otwór na osi sworznia.W przypadku sworznia gwintowanego zewnetrzna, wzglednie najbardziej mimo- srodowa czesc powierzchni czopa winna badz posiadac odpowiednie nagwintowanie, badz tez, jezeli jest gladka, to nie powin¬ na wystawac poza obwód gwintu wlasciwe¬ go sworznia.Dalsze znamienne cechy wynalazku opi¬ sane beda ponizej w odniesieniu do rysun¬ ku, na którym przedstawiano kilka postaci wykonania swofzni i przetyczek wedlug wynalazku.Fig, 1 przedstawia w widoku perspek¬ tywicznym wolny koniec gladkiej cylin¬ drycznej przetyczki wiedlug wynalazku, ' fig, 2*i*3 przedstawiaja' w przekroju oraz w widoku od dolu polozenie przetyczki podczas zakladania, fig. 4 przedstawia w widoku perspektywicznym odmiane prze¬ tyczki wedlug fig. 1, fig. 5 przedstawia w widoku perspektywicznym gwintowany sworzen wedlug wynalazku, fig. 6, 6a i 6b przedstawiaja w widoku perspektywicz¬ nym inne postacie wykonania sworznia we¬ dlug wynalazku. W koncu fig. 7 przedsta¬ wia jeszcze jedna odmiane sworznia we¬ dlug wynalazku.W wykonaniu wedlug fig. 1 wolny ko¬ niec sworznia 1 jest wyciety, tak iz powsta¬ je czop 2 o przekroju w ksztalcie litery D, którego krzywa zewnetrzna powierzchnia stanowi przedluzenie cylindrycznej po¬ wierzchni wlasciwego sworznia.Fig. 2 i 3 przedstawiaja przepuszczenie jej przez dwie nalozone na siebie plytki 3 i 4, zaopatrzone w otwory dla sworznia, przestawione wzgledem siebie tak, iz nie le¬ za dokladnie na jednej osi. Przesta¬ wienie tych otworów jest na rysiinku prze¬ sadzone, w celu osiagniecia wiekszej wyra¬ zistosci rysunku.Przetyczke wprowadza sie do zewnetrz¬ nego otworu i obraca sie poty, póki czop 2 nie wejdzie w odsloniety wylot, utworzony przez zachodzace na siebie otwory, przyj - mujac polozenie, przedstawione na fig. 2 i 3.Dalszy obrót przetyczki dookolo jej osi A (fig. 3) zmusza, oczywiscie, czop 2 do zakreslania kola, oznaczonego na fig. 3 li¬ nia przerywana, stanowiacego osiowy rzut wlasciwej przetyczki, wskutek czego dol¬ ny otwór doprowadzany jest do dokladne¬ go ustawienia sie na przedluzeniu otworu górnego, tak iz przetyczka moze calkowicie ustawic sie we wlasciwym polozeniu.Powierzchnie boczne czopa 2 moga byc zaokraglone w dowolnym stopniu, np. na¬ wet tak, aby otrzymac cylindryczny czop, przedstawiony na fig. 4. Taka postac czo¬ pa umozliwia, oczywiscie, nasuniecie w ra¬ zie potrzeby otworów o wiekszej niedo¬ kladnosci ustawienia, niz w uprzednim przykladzie wykonania (fig. 2 i 3); zakla¬ danie takiej przetyczki idzie na ogól bar¬ dziej gladko, nawet w przypadku bardzo niedokladnego ustawienia otworów.Opisane wyzej wykonanie moze, oczy¬ wiscie, byc zastosowane i do sworzni gwin¬ towanych; na fig. 5 przedstawiona jest sru¬ ba 5, posiadajaca cylindryczne przedluze¬ nie 6 w ksztalcie czopa, dzialajace podob¬ nie jak przetyczka wedlug fig. 4. Nalezy jednak zaznaczyc, ze w tym przypadku powierzchnia boczna czopa 6 nie powinna wystawac poza obwód sruby, w przeciw¬ nym bowiem razie zakreslalaby ona kolo wieksze, niz koniec sruby w odpowiadaja¬ cym mu otworze, tak iz ustawienie otwo¬ rów na jednej osi byloby niemozliwe.Odmiana wykonania, przedstawiona na fig, 6, 6a i 6b, rózni sie tym, ze czop 7 jest gwintowany na swej powierzchni zewnetrz¬ nej, która tworzy przedluzenie gwintowa¬ nej powierzchni wlasciwej sruby. Czop po¬ siada dwa zwoje gwintowe, z których gór¬ ny stanowi przedluzenie ostatniego zwoju sruby. Takie wykonanie daje w wyniku wsrubowanie czopa w gwint przesunietego otworu podczas ustawiania otworów na jednej osi; w tym przypadku sruba wkre¬ ca sie podczas obracania jej w celu po¬ prawnego ustawienia otworów, z którego to wlasnie powodu podstawowa, wzglednie czolowa powierzchnia 8 wlasciwej sruby nie moze stanowic plaszczyzny, prostopa¬ dlej do osi sruby, jak wedlug fig. 5, lecz musi byc nachylona tak, iz w poblizu swe¬ go brzegu idzie za ostatnim zwojem gwin¬ towym wlasciwej sruby.Ta szczególna postac wykonania czo¬ pa daje sie zastosowac równiez dobrze jak kazda inna; mozna ja latwo otrzymac przez nagwintowanie konca sworznia ja¬ kimkolwiek znanym narzedziem. — 2 —W razie potrzeby wewnetrzna po¬ wierzchnia czopa 7 wedlug fig. 6, 6a i 6b moze byc zaokraglona tak, iz czop posia¬ da przekrój owalny lub nawet kolowy, jak to przedstawiono na fig. 7; w tym przypad¬ ku zwoje srubowe bocznej powierzchni czo¬ pa moga byc równiez zaokraglone i sciete lagodnie, zamiast tworzyc ostre krawedzie, widoczne na fig. 6, 6a i 6b. Takie wykona¬ nie ulatwia gladkie wkrecanie w gwint przesunietego otworu. We wszystkich tych przypadkach czop moze tez byc zaostrzo¬ ny na koncu, w celu ulatwienia zakladania go w waska szczeline, utworzona przez nie¬ dokladne ustawienie otworów, nie powodu¬ jac niedopuszczalnego oslabienia czopa; bardzo prosta postac wykonania wynalaz¬ ku mozna w szczególnosci otrzymac, scina¬ jac koniec zatyczki lub sworznia pod pew¬ nym katem, tak aby jego powierzchnia pod¬ stawowa wzglednie czolowa byla pochyla do jego osi. PL