Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania barwnych wyrobów szkla¬ nych, W szczególnosci wynalazek dotyczy wy¬ robów ze szkla hartowanego, posiadaja¬ cych powierzchnie zabarwiona farba ze- szkliwajaca sie, np. szkliwem, nalozonym na podloze ze szkla przed hartowaniem go i poddanym jednoczesnie z tym po¬ dlozem szklanym wszelkim obróbkom ciepl¬ nym, którym poddaje sie szklo w celu har¬ towania go.Jak wiadomo hartowanie szkla polega na uprzednim ogrzaniu go do temperatury punktu jego miekniecia i nastepnie na na¬ glym ochlodzeniu, Z powyzszego wynika, ze w chwili, w której szklo przechodzi przez te stany roz¬ miekczenia, a nastepnie zestalenia przy jednoczesnym hartowaniu sie, szkliwo, znajdujace sie na powierzchni szkla, przy¬ lega mocno do podloza szklanego i tworzy w ten sposób jedna calosc z tym podlozem, przy czym samo szkliwo otrzymuje wlasci¬ wosci, jakie wykazuja przedmioty ze szkla hartowanego.Wedlug innej odmiany sposobu wedlug wynalazku jakosc wyrobu zostaje jeszczetfetrSzfefttlepS^óAa^ jezeli jkko farby ze- + szkliwajacej sie uzyje sie produktu, którego piinkt topliwosci jest zblizony do punktu miekmenia szkla.Poza tym do praktycznego wykonywa* nia sposobu moga byc uzywane farby ze- szkliwajace sie o takim skladzie, ze ich wspólczynniki rozszerzalnosci lub kurcze¬ nia sie sa zblizone do tychze wspólczynni¬ ków podloza.Na ogól stwierdzono i to nawet w przy¬ padku znaczniejszej rozbieznosci wlasciwo¬ sci szkliwa i podloza, to jest ich punktów topliwosci i wspólczynników rozszerzalno¬ sci, ze obecnosc takiej farby na szkle pod¬ czas czynnosci hartowania nie pociaga za soba praktycznie biorac zmiany zakresu temperaturf przyjetych do hartowania szkla, wobec czego, biorac pod uwage kon¬ cowe wlasciwosci przedmiotu hartowanego, a mianowicie odpornosc mechaniczna, spo¬ sób kruszenia sie w razie rozbicia itdM otrzymuje sie takie same wyniki, jak gdyby podloze ulegalo tej samej obróbce cieplnej bez obecnosci farby, Ten szczegól jest korzystny z wielu wzgledów, a mianowicie: umozliwia wy¬ zyskanie doswiadczen uzyskanych przy wykonywaniu sposobów hartowania szkla zwyklego, nastepnie daje moznosc harto¬ wania przedmiotów, posiadajacych jedno¬ czesnie czesci zabarwione i niebarwione al¬ bo czesci pokryte rozmaitymi emaliami, co umozliwia wytwarzanie przedmiotów oz¬ dobnych, w których szkliwo lub rózne szkli¬ wa, nalozone na powierzchnie przedmiotu i stanowiace godla, wzory itd., zajmuja cale podloze lub tylko jego czesc.Ponizej opisano tytulem przykladu róz* ne postacie wykonania sposobu wedlug wy¬ nalazku.Na rysunku fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny urzadzenia, uzytego do nakla¬ dania szkliwa na przedmiot szklany przed hartowaniem go, fig. 2 — odpowiedni widok z przodu, fig. 3 — urzadzenie do hartowa¬ nia, przy czym czesc dolna tej figury uwi¬ docznia w przekroju narzady przeznaczone do nagrzewania szkla, a czesc górna — w widoku narzady do ochladzania go, fig. 4 przedstawia w przekroju poprzecznym od¬ mianie urzadzenia wedlug fig. 1, a fig. 5 — odpowiedni widok z przodu.Przyklady przedstawione na rysunku dotycza obróbki szkla arkuszowego.Przy wytwarzaniu barwionego szkla hartowanego wedlug wynalazku arkusz szkla na ogól wycina sie o rozmiarach za¬ danych, a brzegi arkusza wyrównywa (w linie prosta), aby uniknac potrzeby wyko¬ nywania tej czynnosci na arkuszu juz za¬ hartowanym. Powierzchnia arkusza, na która powinien byc nalozony material barwny, musi byc starannie oczyszczona, aby szklo moglo przyjac barwnik. Rzecza jest wazna usuniecie z powierzchni szkla wszelkich sladów tluszczu.W celu ulatwienia nakladania barwni¬ ka arkusz jest podtrzymywany w polozeniu w przyblizeniu pionowym na podkladzie oswietlonym.Jak przedstawiono na fig. 1 i 2, arkusz szklany 10, podlegajacy barwieniu, jest oparty w polozeniu zasadniczo pionowym na podkladzie oswietlonym 11, który sta¬ nowi arkusz szkla o rozmiarach dosc du¬ zych, którego jedna z powierzchni jest zmatowana, np. za pomoca strumienia pias¬ ku, w celu rozproszenia swiatla, rzucanego na tylna powierzchnie podkladu // za po¬ moca zarówek 12. Zarówki 12 sa umie¬ szczone w obsadzie 13, podtrzymywanej na stole 14. Obsada 13 w poblizu swej dolnej czesci jest zaopatrzona w liczne zasadniczo poziome klamry 15, wystajace ku przodo¬ wi, na których arkusz szklany 11, stanowia¬ cy podklad oswietlony, jest podtrzymywa¬ ny swobodnie na dolnej krawedzi. Klamry te podtrzymuja równiez arkusz szklany 10, podlegajacy barwieniu.Farbe szklana stanowi szkliwo topione, utworzone z materialu szklistego, którego - 2 -jednym ze skladników jest szklo sproszko¬ wane, zawieszone w cieklym srodowisku tak, iz otrzymuje sie zawiesine o zadane} konsystencji. Szklo, sluzace do wytwarza¬ nia szkliwa, stanowi najlepiej szklo o pod¬ stawie z boranu olowiu, jak równiez inne rodzaje szkiel, posiadajacych stosunkowo niska temperature topliwosci, lub boro- krzemian olowiu. Ciekle srodowisko zawie¬ siny moze stanowic mieszanina bardzo lot¬ na, np. mieszanina alkoholu i wody. Szkli¬ wo palone zostaje drobno zmielone, np. w mlynie kulowym, i moze byc tak mialkie, ze przechodzi przez sito o 80 oczkach na 1 cm biezacy. Rzecza jest równiez wazna, zeby szkliwo bylo czyste.Zawiesina szkla barwnego moze byc na¬ lozona nastepnie na arkusz szkla w jaki¬ kolwiek odpowiedni sposób, np. przez roz¬ pylanie na arkuszu zawiesiny za pomoca zwyklego pistoletu natryskowego 16 (fil- 1).Przy nakladaniu szkliwa robotnik prze* suwa powoli pistolet przed arkuszem szkla, az powloka szkliwa osiagnie na szkle poza¬ dana grubosc. Umieszczenie arkusza szkla na oswietlonym podkladzie podczas nakla¬ dania szkliwa na ten arkusz stanowi wazna ceche wynalazku, gdyz robotnik ma w ten sposób moznosc dokladniejszej oceny grubosci i równomiernosci powloki szkliwa na szkle.Szkliwo naklada sie na zimno na po¬ wierzchnie arkusza szkla. Po nalozeniu warstwy szkliwa o pozadanej grubosci po¬ zostawia sie szklo w spokoju do wyschnie¬ cia, W zwyklych warunkach w temperatu¬ rze otoczenia warstwa ta wysycha w przy¬ blizeniu w przeciagu godziny. Chcac przy¬ spieszyc schniecie szkliwa mozna zastoso¬ wac ogrzewanie arkusza lub slaby stru<* mien powietrza.Arkusz szkla barwnego jest wówczas przygotowany do hartowania. Czynnosc te wykonywa sie przez ogrzewanie najpierw arkusza w przyblizeniu az do temperatury punktu miekniecia szkla i nastepnie Pfz$z nagle ochlodzenie tego szkla za pomoca strumieni powietrza, skierowanych rów¬ nomiernie na obydwie powierzchnie szkla jednoczesnie.Urzadzenie do hartowania, sluzace do tego celu, jest przedstawione na fig, 3.Urzadzenie to posiada piec oznaczony ogól¬ nie litera A oraz srodki do nastepnego ochladzania arkusza, oznaczone ogólnie li¬ tera B. Urzadzenie chlodnicze B jest umie¬ szczone w tym przypadku tak, ze arkusz szkla 10 po ogrzaniu wewnatrz pieca moze byc przeniesiony bezposrednio do urzadze¬ nia chlodniczego bez znaczniejszej straty ciepla i bez narazenia szkla na szkodliwy wplyw warunków atmosferycznych pod¬ czas tego przenoszenia.Piec A jest ogrzewany za pomoca elek¬ trycznosci. Piec posiada w górnej czesci otwór 17, przez który arkusz szkla 10 jest wprowadzany do pieca i wyjmowany z nie¬ go. Otwór 17 moze byc zamykany jakim¬ kolwiek odpowiednim zamknieciem. W celu ogrzewania pieca elektryczne urzadzenia grzejne 18 moga byc uzyte lacznie z ekra¬ nami 19.Podczas hartowania rzecza jest najlep¬ sza podtrzymywanie arkusza szkla za po¬ moca szeregu szczypczyków lub haczyków 20 o malych rozmiarach, które podtrzymu¬ ja arkusz w poblizu górnego jego brzegu, wskutek czego arkusz jest zawieszony na szczypczykach w polozeniu pionowym.Arkusz szkla po ogrzaniu do zadanej temperatury wewnatrz pieca wyjmuje sie z niego poprzez otwór 17 i poddaje od razu dzialaniu urzadzenia chlodniczego B, które zawiera komory 21 i 22 lub podobne skrzy¬ nie, umieszczone w pewnej odleglosci od siebie i polaczone przewodami 23 i 24 z odpowiednimi dmuchawkami, aby strumien powietrza mógl byc skierowany jednoczes¬ nie na przeciwlegle strony arkusza, gdy ar¬ kusz ten zostanie umieszczony pomiedzy komorami 21 i 22. Kazda z tych komór jestzaopatrzona w szereg dysz 25, kierujacych strumienie powietrza na arkusz; Sklad szkliwa, jak juz powiedziano wy¬ zej, dobiera sie (najlepiej) w ten sposób, aby szkliwo topilo sie w temperaturze zbli¬ zonej do temperatury miekniecia szkla. W tych warunkach warstwa szkliwa barwnego, nalozona na szklo, topi sie podczas ogrze¬ wania arkusza na szkle i tworzy z nim w rzeczywistosci jedna calosc.Nagle ochlodzenie, powodujace jedno¬ czesne skrzepniecie szkliwa i szkla oraz je¬ go zahartowanie sie, urtwala i wzmacnia to przyleganie. W ten sposób otrzymuje sie arkusze barwnego szkla hartowanego, któ¬ re posiadaja nie tylko okreslony rodzaj pe¬ kania, lecz równiez maja bardzo trwala po¬ wierzchnie barwna.W razie zyczenia zamiast podtrzymy¬ wania arkusza w sposób, pojasniony za po¬ moca fig. 1 i 2, podczas zakladania bar¬ wnego szkliwa arkusz ten moze byc pod¬ trzymywany w sposób pojasniony za pomo¬ ca fig. 4 i 5. Arkusz szkla 10 (fig. 4 i 5) jest zawieszony na swym górnym brzegu za po¬ moca licznych szczypczyków lub haczyków 20 o dosc malych rozmiarach przed pod¬ kladem szklanym 11 oswietlonym zarówka¬ mi elektrycznymi 12 osadzonymi w obsa¬ dzie 13 podtrzymywanej na stole 14. Przez zawieszenie arkusza szkla w ten sposób zmniejsza sie podczas nakladania barwni¬ ka, np. za pomoca pistoletu 16, do minimum niezbedne czynnosci, gdyz arkusz po poma¬ lowaniu i wysuszeniu moze byc wprowadzo¬ ny wprost do pieca A. Arkusz mozna w ten sposób przepuscic przez piec typu pozio¬ mego. Dzieki zawieszeniu arkusza szkla za pomoca szczypczyków unika sie juz od chwili nakladania materialu barwnego uszkodzenia szkla i powloki szkliwa, co mogloby sie zdarzyc, gdyby szklo bylo za¬ wieszane dopiero po nalozeniu farby.Przedmiot barwiony mozna np. w celu nalozenia nan farby zanurzyc w kapieli materialów szklistych, utrzymywanych w stanie roztopionym. Przedmiot tak pokryty zostaje nastepnie poddany zwyklym czyn¬ nosciom ogrzewania i ochladzania w celu hartowania.W niektórych przypadkach jest rzecza korzystna uprzednie ogrzanie przedmiotu przed zanurzeniem go w takiej kapieli.Jezeli temperatura kapieli jest zblizona do temperatury miekniecia szkla, to moze byc zbyteczny zabieg ogrzewania w celu hartowania szkla, gdyz wystarczy wyjety z kapieli przedmiot poddac naglemu ochlo¬ dzeniu.Jest rzecza oczywista, ze takie nagle ochlodzenie szkla moze byc osiagniete przez zanurzenie przedmiotu w kapieli cie¬ plej, której sklad jest tego rodzaju, iz ka¬ piel nie dziala szkodliwie na przedmiot wykonczony, a mianowicie na jego wyglad.Wszystkie opisane wyzej postacie wy¬ konania sposobu wedlug wynalazku lub ich odmiany moga byc zastosowane oczywiscie i w przypadku, gdy chodzi o otrzymanie np. arkuszy, plyt lub podobnych przedmiotów hartowanych pokrytych na obydwóch stro¬ nach szkliwem.Produkt otrzymany wedlug wynalazku jest produktem barwnym, który posiada po¬ wierzchnie szklista i gladka i który dzieki obróbce hartowania jest bardziej wytrzy¬ maly na uderzenia itd., anizeli arkusz pier¬ wotny, uzyty do wyrobu arkusza barwnego.Istotnie, otrzymany produkt jest bardziej odporny na uderzenia mechaniczne, dziala¬ nie ciepla itd., anizeli plyty lub tafle cera¬ miczne, uzywane zazwyczaj do wytwarza¬ nia powierzchni dekoracyjnych lub do bu¬ dowy.Powloka ze szkliwa barwnego moze byc nakladana na powierzchnie szkla w róz¬ nych stanach, np. na powierzchnie obrobio¬ na przez dzialanie plomienia, powierzchnie scierana, obrabiana strumieniem piasku lub trawiona kwasem, albo na powierzchnie oszlifowana i polerowana. Poza tym moze byc uzyte szklo z dowolnymi brakami me- — 4 —chanicznymi, np. ze wzdeciami, pecherzy¬ kami, bablami itd., bez szkody dla ogólnego wygladu i uzytecznosci produktu. Sposób niniejszy pozwala na otrzymanie w jednym zabiegu obróbki termicznej plyty lub tafli dekoracyjnej ze szkla, która jest barwna i ewentualnie nie przezroczysta i która po¬ siada bardzo wielka wytrzymalosc na ude¬ rzenia. PL