Niniejszy wynalazek dotyczy sposobu uwodorniania produktów polLmeryzacj i, otrzymywanych z weglowodorów nienasy¬ conych, za pomoca którego unika sie opóz¬ nienia przebiegu reakcji i strat gospodar¬ czych wskutek zatrucia katalizatorów uwo¬ dorniajacych.Wynalazek niniejszy nadaje sie zwlasz¬ cza do uwodorniania produktów normalnej polimeryzac j i nienasyconych weglowodo - rów alifatycznych oraz do uwodorniania produktów mieszanej polimeryzacji takich weglowodorów, jak równiez do uwodornia¬ nia mieszaniny produktów polimeryzacji normalnej i polimeryzacji mieszanej. Pro¬ dukty polimeryzacji normalnej sa to takie produkty, które otrzymuje sie przez poli¬ meryzacje czasteczek tego samego zwiazku, podczas gdy produkty polimeryzacji mie¬ szanej otrzymuje sie przez polimeryzacje czasteczek dwóch lub wiekszej liczby róz¬ nych zwiazków.Etylen oraz olefiny drugorzedowe albo olefiny drugorzedowe, jak propylen, a-i P - butylen, a- i /? - amylen, izopropylo ¦ etylen i podobne zwiazki, oraz olefiny trze¬ ciorzedowe albo olefiny trzeciorzedowe, za¬ wierajace izobutylen, trójmetylo - etylen, niesymetryczny metylo - etylo - etylen i podobne weglowodory alifatyczne, zawie-rajace trzeciorzedowy i nienasycony atom wegla, stosuje sie jako material wyjsciowy do wytwarzania polimerów, które poddaje sie uwodornianiu.Inne bardziej reaktywne weglowodory nienasycone, jak dwudlefiny, np. butadien, izopren,i podobne zwiazki, moga byc obecne w olefinowym materiale wyjsciowym i moga tworzyc czesc skladowa polimeru lub mieszaniny polimerów.Do wytwarzania produktów polimery¬ zacji, które poddaje sie uwodornianiu sto¬ suje sie dowolne znane i odpowiednie me¬ tody polimeryzacji. Wynalazek jest zwla¬ szcza korzystny przy zastosowaniu go do uwodorniania polimerów lub mieszanin po¬ limerów wrzacych w granicach wrzenia ga- zoliny, np. normalnych produktów polime¬ ryzacji butylenów, które daja izooktyleny, np. dwuizobultylen, który jest dimerem o- trzymywanym przy polimeryzacji izobuty- lenu, albo takich izooktylenów, które otrzy¬ muje sie przy polimeryzacji mieszanej izo-- btrtylenu lub butadienu za- oraz /? - buty¬ lenem albo tylko /? - butylenem, albo izo- heptylenów, które otrzymuje sie np. przy polimeryzacji mieszanej izobutylenu z pron pylenem.Polimery, otrzymywane z weglowodo¬ rów pochodzacych z nafty, gazu ziemnego, wegla, smoly lub innych zródel naturalnych, zwykle zawieraja rózne zanieczyszczenia, zwlaszcza zwiazki zawierajace siarke, które mozna tylko z trudem usunac calkowicie.Takie zanieczyszczenia szybko zatruwaja pewne katalizatory, zwlaszcza nikiel akty¬ wowany, który posiada dostateczna do ce¬ lów praktycznych aktywnosc przy uwodor¬ nianiu spolimeryzowanych olefin w tych granicach temperatur, do których mozna takie polimery ogrzewac bez obawy o de- polimeryzacje lub niepozadany rozklad.Przerwy w ruchu konieczne dla regeneracji lub odnowienia zatrutych katalizatorów znacznie podrazaja proces uwodorniania produktów polimeryzacji. Jesli jednak sto¬ suje sie katalizatory niewrazliwe na zatru¬ cia siarka, to zanieczyszczenia obecne w po¬ limerach moga w pewnych warunkach spo¬ wodowac podczas uwodorniania depolime- ryzacje, co zmniejsza wydajnosc procesu wytwarzania uwodornionych polimerów, o- raz kondensacje z wytworzeniem zwiazków zywicowatych, oslabiajacych aktywnosc ka¬ talizatorów.Obecnie stwierdzono, ze powyzszych wad mozna uniknac przeprowadzajac uwo¬ dornianie katalityczne produktów polime¬ ryzacji nienasyconych weglowodorów alifa¬ tycznych co najmniej w dwóch okresach, a mianowicie przeprowadza sie wpierw cze¬ sciowo uwodornienie albo rafinacje w jed¬ nym naczyniu lub najlepiej w kilku naczy¬ niach, polaczonych ze soba i umieszczonych równolegle, a nastepnie uzupelnia1 sie uwo¬ dornianie w drugim naczyniu, polaczonym szeregowo z pierwszym naczyniem, albo w szeregu równolegle polaczonych naczyn.Pierwsze czesciowo uwodornianie albo oczyszczanie przeprowadza sie za pomoca katalizatora, który nie powoduje zasaidni- czo depolimeryzacji oraz kondensacji na produkty zywicowate, np. metalu grupy 8 ukladu okresowego, ewentualnie aktywo¬ wanego za pomoca srodków przyspieszaja¬ cych, jak np. tlenków ulegajacych trudno redukcji, i który jest w stanie przeprowa¬ dzic zanieczyszczenia w postac nieszkodli¬ wa. Uzupelniajacy proces uwodorniania przeprowadza sie nastepnie za pomoca ak¬ tywnego katalizatora, który jest wrazliwy na trujace dzialanie zanieczyszczen zawie¬ rajacych organiczne zwiazki siamki, bez oba¬ wy o zatrucie katalizatora, zwlaszcza jesli usunie sie te zanieczyszczenia z urzadzenia miedzy tymi dwoma okresami uwodorniania.Zakonczenie procesu uwodorniania moz¬ na jednakze uskutecznic równiez za pomoca katalizatorów niewrazliwych na dzialanie siarki, jak siarczku wolframu luib siarczku molibdenu.Na przyklad poczatkowe niezupelne u- — 2 -wodornianie lub oczyszczanie przeprowa¬ dza sie w ten sposób, iz organiczny zwiazek siarki przemienia sie glównie na siarkowo¬ dór bez przeprowadzania daleko posuniete¬ go uwodorniania produktów polimeryzacji, przy czym calkowite uwodornianie osiaga sie w temperaturach nizszych, niz to bylo by mozliwe, gdyby material wyjsciowy za¬ wieral pierwotna ilosc zanieczyszczen.Wskutek tak przeprowadzanego procesu u- wodorniania unika sie niepozadanych depo- limeryzacji oraz szkodliwych reakcji ubocz¬ nych i osiaga sie znacznie zwiekszona wy¬ dajnosc procesu otrzymywania pozadanego produktu koncowego.Stosowanie katalizatora, który ulega za¬ truciu zanieczyszczeniami, zawierajacymi siarke, w obu okresach uwodorniania jest mozliwe, poniewaz pewne katalizatory uwo- dorniajace, jak nikiel, który zostal tak za¬ truty, iz nie dziala uwodorniajaco w pew¬ nych granicach temperatur lezacych ponizej temperatur, w których odbywa sie proces uwodorniania, sa pomimo to jeszcze zdolne do usuwania glównej ilosci skladników, za¬ truwajacych katalizator, przez absorpcje dalszych znacznych ilosci tych trucizn oraz przez przemiane albo przez stama przemia¬ ne tych trucizn nai zwiazki, dajace sie latwo usunac przed dalszym uwodornianiem, jak równiez sa zdolne do przemiamy tych tru¬ cizn na zwiazki slabiej dzialajace na kata¬ lizator w nastepnym okresie uwodornia¬ nia. Stosujac kilka równolegle polaczonych naczyn W pierwszym okresie postepowania, w którym uskutecznia sie uwodornienie czesciowe, wylacza sie jedno lub wieksza liczbe naczyn, w których katalizator pod¬ daje sie regeneracji lub wymianie, przy czym w razie potrzeby nie przerywa sie pracy pozostalych naczyn sluzacych do wstepnego uwodorniania. Ostateczne uwo¬ dornienie przeprowadza1 sie w jednym lub kilku naczyniach, które laczy sie szerego¬ wo, równolegle lub w sposób kombinowa¬ ny — równolegle i szeregowo.Zwlaszcza w przypadku, gdy stosuje sie usuwanie zanieczyszczen pomiedzy -wy¬ mienionymi dwoma okresami uwodorniania, zapobiega sie zatruciu katalizatora w kon¬ cowym okresie uwodorniania, nawet przy stosowaniu katalizatorów, ulegajacych w innych warunkach szybkiemu zatruciu; w tych warunkach mozna1 zywotnosc katalizat- tora w postepowaniu koncowym przedluzyc bez ograniczen.Takie traktowanie, majace na celu usu¬ niecie trucizn dzialajacych na katalizator, moze polegac np. na przemywaniu trakto¬ wanego materialu woda oraz srodkami za¬ sadowymi lub tylko srodkami zasadowymi albo na innym traktowaniu zaleznie od ro¬ dzaju i ilosci zanieczyszczen, które nalezy usunac.Sposób wedlug wynalazku niniejszego mozna przeprowadzac z produktami poli¬ meryzacji w fazie cieklej, pairowej lub w ukladzie faz ciecz-para.Stosowac mozna dowolne katalizatory uwodorniajace, np. metale 8-mej grupy ukladu okresowego pierwiastków, jak me¬ tale grupy zelaza, np. aktywowany oraz dokladnie rozdrobniony lub tylko dokladnie rozdrobniony nikiel, kobalt, zelazo, rod, pallad, osm, iryd, platyne, nastepnie meta¬ le grupy 6-tej ukladu okresowego pier¬ wiastków, jak chrom, molibden, wolfram lub uran, poza tym metale 7 grupy ukladu okresowego, jak wanad. Zamiast stosowac powyzsze metale jako takie mozna stoso¬ wac odpowiednie ich zwiazki, jak1 tlenki, siarczki lub fosforany, zaleznie od przy¬ padku, albo tez mieszaniny kilku metali i zwiazków tychze metali lub tylko zwiazków tychze metali. Wspomniane katalizatory stosuje sia razem z srodkami aktywujacy¬ mi albo bez nich. Do takich srodków naleza tlenki metali ziem rzadkich, jak toru, ceru i podbbne.Katalizator taki stosuje sie najlepiej na nosniku, jak np. na pumeksie, porcelanie, weglu aktywnym, ziemi bielacej, jak bento- — 3 —nicie, zelu krzemionkowym, tlenku glinu, magnezji i materialach podobnych.Katalizatory umieszcza sie na stale w naczyniu reakcyjnym albo zawiesza' sie je w roztworach obojetnych, jak nasyconych weglowodorach wrzacych powyzej tempe¬ ratury reakcji. Mozna równiez zawiesic ka¬ talizator w cieczach, posiadajacych punkt wrzenia ponizej temperatury reakcji, pod warunkiem, ze mieszanina reakcyjna albo produkt reakcji stopniowo zajmie miejsce cieczy uzytej do wytworzienia zawiesiny ka¬ talizatora.Cisnienie stosuje sie atmosferyczne lub wyzsze. W przypadku uwodorniania poli¬ merów korzystnie jest stosowac cisnienie wyzsze, poniewaz wyzsze cisnienia zmniej¬ szaja sklonnosc do depolimeryzacji, jak np. 10, 50, 100, 200,300 aten. Zwykle ko¬ rzystnie jest stosowac cisnienie od 30 — 150 atm. lub wyzsze przy uwodornianiu za pomoca takich katalizatorów, jak siarczki lub tlenki molibdenu i wolframu, podczas gdy cisnienie atmosferyczne azlbo cisnienie do 30 atm jest korzystne, jesli stosuje sie metaliczny nikiel lub platyne. W wyjatko¬ wych przypadkach mozna stosowac cisnie¬ nia mniejsze ód cisnienia atmosferycznego.Warunki pracy zaleza od rodzaju dane¬ go materialu wyjsciowego. W niskich tem¬ peraturach i przy duzych przeladunkach tub przy duzych przeladunkach, czyli przy krótkinr czasie styku, niebezpieczenstwo rozkladu jest mniejsze w przypadku pro¬ duktów pólinieryzaeji, lecz Warunki takie wplywfcja równiez na slabsza przemiane.Na ogól tesnperatury korzystne przy prze¬ prowadzaniu procesu uwodorniania produk¬ tów polimeryzacji wynosza 170° — 350QC, mozna jednakze proces ten przeprowadzac i w nizsfcyoh temperaturach —~ az do tem¬ peratury pokojowej — przy stosowaniu bardzo aktywnych katalizatorów.Ponizsze jrzyklady objasniaja sposób wedlug wynalazku niniejszego.Przyklad L Na rysunku przedstawiono schematycznie urzadzenie do uwodorniania dwu - izobutylenu W fazie parowej, Komora do odparowywania / posiada odpowiedni narzad grzejny, jak wezownice 2, przez która przeplywa srodek ogrzewa¬ jacy o odpowiedniej temperaturze i z szyb¬ koscia wystarczajaca do odparowywania produktu polimeryzacji, w danym razie dwuizobutylenu, doprowadzanego przewo¬ dem 3, a mieszanine gaizów zawierajacych wodór wprowadza sie do przewodu 4, naj¬ lepiej w ilosci nie wystarczajacej do calko¬ witej reakcji z polimerem, i utrzymuje pary dwuizobutylenu w zadanej temperaturze reakcji, najlepiej okolo 185°C, pod cisnie¬ niem okolo 14 atm. Rozumie sie, ze odparo¬ wywanie produktu polimeryzacji i ogrzewa¬ nie do temperatury reakcji, które w celu uproszczenia osiaga sie w komorze /, moz¬ na przeprowadzac w odpowiednich od¬ dzielnych ogrzewaczach, które korzystnie jest zbudowac tak, aby umozliwic wymiane ciepla z posrednimi lub koncowymi pro¬ duktami reakcji, które zostana opisane po¬ nizej. Mieszanine reakcyjna dwuizobutyle¬ nu i wodoru razem z srodkiem rozciencza¬ jacym lub bez tego srodka, którym moze byc gaz jak np. azot lub metan lub produk¬ ty podobne, albo produkty ciekle W normal¬ nych Warunkach, jak izooktan lub wyzsze albo nizsze parafiny oraz weglowodory nasycone lub nienasycone, ' wprowadba sie przewodem 5 do pirzewodu 6, polaczo¬ nego z przewodami 7 i 8, zaopatrzonymi w zawory 14, 16, a stad do naczyn 9 i 10, któ¬ re posiadaja dowolna odpowiednia budowe.Jak uwidocznkmo na rysunku* kazde z tych naczyn posiada rury katalityczne 11/ za¬ wierajace w danym przykladzie aktywo¬ wany nikiel, umieszczony na porcelanie, o- raz posiada urzadzenie do regulowania temperatury, np. przez krazenie odpowied¬ niego srodka ogrzewajacego i chlodaaeego lub tylko chlodzacego, który doplywa prfcez wlot 12 i wyplywa przez wyltft 13. Za po¬ moca zaworów 14 i 15 mozna wytaezyc na- — 4 —czynie 9 wraz z katalizatorem zawartym w tym naczyniu (konwertor), regenero«wanym, czyli odnowionym za pomoca odpowiednich polaczen, nie przedstawionych na rysunku, bez przerywania pracy w naczyniu 10. Po¬ dobnie przez otwarcie za:worów 14 i 15 oraz zamkniecie zaworów 16 i 17 mozna wyla¬ czyc naczynie 10 nie przeszkadzajac dzia¬ laniu naczynia 9. Czesciowo uwodorniony dwuizobutylen prowadzi sie osobno z kaz¬ dego naczynia lub razem z obu naczyn 9 i 10 lacznie z innymi produktami reakcji do chlodnicy 18, zaopatrzonej w przewód wej¬ sciowy 19 i wyjsciowy 20 do krazenia od¬ powiedniego srodka chlodzacego. Skroplona mieszanine izooktanu i dwu - izobutylenu wprowadza sie przewodem 21 do rozdziela¬ cza 22, w którym nieskroplone gazy odpro¬ wadza sie przewodem 23, a niecalkowicie uwodorniona ciecz wprowadza sie przewo¬ dem 24 i miesza ponownie z gazem, zawie¬ rajacym wodór, w miejscu 25. Gazy, od¬ prowadzone przewodem 23, wyprowadza sie z urzadzenia albo ponownie wprowadza do obiegu do przewodu 4 albo 25 przewo¬ dami nie uwidocznionymi na rysunku. Jesli gazy te zawieraja tyle wodoru, iz nadaja sie do ponownego wprowadzenia w obieg, traktuje sie je w odpowiedni sposób przed ponownym wprowadzeniem do urzadzenia w celu usuniecia zwiazków zatruwajacych katalizatory, poniewaz gazy te zawieraja czesc albo cala ilosc przemienionych tru¬ cizn katalitycznych, np. siarkowodór, utwo¬ rzony ze zwiazków zawierajacych siarke i obecnych w pierwotnym polimerze olefino- wym. Gaz dodany w miejscu 25 powinien zawierac nadmiair wodoru, to znaczy wiecej wodoru niz potrzeba do uwodornienia po¬ zostalego dwuizobutylenu do pozadanego stopnia. Nowa mieszanine reakcyjna wpro¬ wadza sie nastepnie poprzez przyrzad do wyparowywania 26 z wezownica ogrzewa¬ jaca 27, podobny db komory 1 i wprowadza mieszanine gazowa przewodem 28 do na¬ czynia 29, w którym uskutecznial sie prze¬ miane ostateczna. Naczynie 29 podobne jest do naczyn 9 i 10 i jest zaopaterane w rury katalizatorów* 30 i przewód wejsciowy 31 orafc wylot 32 db krazenia odpowiedniego srodka regulujacego temperature reakcji, która jest mniej wiecej taka sama, jak w pierwszym stopniu uwodorniania, jezeli stosuje sie ten sam katalizator w obu stop¬ niach uwodorniania.Przereagowana mieszanine wprowadza sie z naczynia 29 przewodem 33 db skrap¬ lacza 34, chlodzonego za pomoca wody lub innego odpowiedniego srodka, wprowadza¬ nego przewodem 35 i wyprowadzanego przewodem 36. Skroplony izooktan wpro¬ wadza sie przewodem 37 do rozdzielacza 38, skad odbiera sie go przewodem 39, a pozostale gazy, zawierajace wodór, wpro¬ wadza sie przewodem 40 do przewodu € w celu zastosowania go przy pierwotnym uwo¬ dornianiu, z dodatkiem lub bez dodatku swiezego gazu zawierajacego wodór, który wprowadza sie przewodem 41.Dzieki niniejszemu wynalazkowi proces powyzszy przeprowadza sie nie tylko w sposób ciagly, lecz ponadto trwalosc kata¬ lizatorów ulegaj acych zatruciu zostaje w ostatnim naczyniu reakcyjnym znacznie przedluzona. Przy starannym przeprowa¬ dzaniu sposobu i unikaniu przegrzania oraz rozkladu lub rozkladu oraz polimeryzacji, które to procesy powoduja tworzenie sie osadów wegla lub smoly pokrywajacych aktywna powierzchnie katalizatora, nie stwierdzono oslabiania sie dzialania aktyw¬ nego w ostatnim naczyniu reakcyjnym po dluzszym okresie pracy. Ponadto okres trwalosci katalizatorów, ulegajacych za¬ truciu, mierzony w litrach uwodornionego polimeru na 1 kg katalizatora jest srednio biorac znacznie dluzszy, niz w sposobach dotychczasowych. Proces, uskuteczniony ¦np. z dwirizobutylenem, dal jako sredni wynik po miesiacach pracy, prowadzonej — 5 —na skale techniczna, wiecej niz 800 litrów izooktanu o czystosci wynoszacej przeszlo 95%, na 1 kg niklu bez regeneracji.Urzadzenie opisane powyzej moze byc zmodyfikowane przez umieszczenie skrube- ra przed chlodnica 18, jezeli pracuje sie z faza parowa, albo przed rozdzielaczem 22, jezeli pracuje sie z faza ciekla; w ten spo¬ sób wymywa sie zwiazek siarki, który nie zostal zatrzymany w naczyniu 9 i 10 albo tylko 9 lub tylko 10 z niecalkowicie uwo¬ dornionych polimerów przed ich przejsciem db nastepnego naczynia oraz z gazów uwo¬ dorniajacych, które wówczas mozna wpro¬ wadza ponownie do obiegu bez specjalnego przemywania.Zuzycie katalizatorów ulegajacych za¬ truciu zalezy od ilosci siarki lub innych tru¬ cizn zawartych w materiale wyjsciowym, mianowicie w gazie uwodorniajacym oraz w materiale uwodornianym. Przy uwodor¬ nianiu dwuizobutylenu do izooktanu zuzy¬ cie katalizatora wynosilo od 0,005 — 0,015 kg katalizatora na 1 litr produktu przy przeprowadzaniu uwodorniania jako proce¬ su jednookresowegO'. Przy uzyciu tych sa¬ mych srodków i tych samych katalizatorów, lecz przy zastosowaniu 3 ustawionych w jednym szeregu naczyn uwodorniajacych, stwierdzono, ze zuzycie katalizatora wy¬ nosilo V10 tej ilosci, jaka zuzyto przy tym samym materiale przy zastosowaniu tylko jednego okresu- Wynik ten jest powodowa¬ ny widocznie tym, ze czesc katalizatora, za¬ trutego pod wzgledem dzialania uwodor¬ niajacego nazywanego „katalizatorem wy¬ czerpanym", posiada zdolnosc dalszego u- suwamia trucizny katalizatora z materialu stykajacego sie z nim. Tak wiec gdy katali¬ zator w pierwszym naczyniu reakcyjnym nie uwodornia dwuizobutylenu wprowadza¬ nego do tego naczynia, usuwa on jednak za¬ nieczyszczenia zawarte w tym materiale i w ten sposób chroni katalizator, znajdujacy sie w drugim naczyniu reakcyjnym. Prak¬ tycznie biorac wylacza sie pierwsze naczy¬ nie reakcyjne wówczas, gdy katalizator w nim zalwatity nie jest zdtolny ani do uwo¬ dorniania, ani tez do oczyszczania materia¬ lu wprowadzanego. Naczynie 2 wlacza sie wówczas jako naczynie pierwsze, a swieze naczynie wlacza sie jako naczynie ostatnie.Podobne wyniki mozna oczywiscie otrzy¬ mac, jesli katalizator z pierwszego naczynia po utraceniu zdolnosci usuwania trucizn wyladuje sie i przeniesie sie katalizator z naczynia 2 do naczynia /. Drugie naczynie wypelnia sie wówczas swiezym katalizator rem, albo katalizatorem z trzeciego naczy¬ nia, do którego w tym przypadku wprowa¬ dza sie swiezy katalizator, jesli stosuje sie wiecej, niz dwa naczynia reakcyjne, co zreszta jest korzystne. W przypadku gdy katalizator stosuje sie w postaci zawiesiny wprowadzanie katalizatora mozna usku¬ teczniac za pomoca przewodu, specjalnie zainstalowanego do tego.celu, a opróznienie urzadzenia jest wówczas proste.Przyklad II. Znaczne zwiekszenie sprawnosci na jednostke przestrzeni ko¬ mory uwodorniajacej w porównaniu do sprawnosci w jednym okresie uzyskuje sie stosujac zawiesiny katalizatora jak opisano ponizej. Przy uwodornianiu dwuizobutyle¬ nu otrzymuje sie w urzadzeniu o jednym naczyniu o objetosci 5,4 m3, wypelnionym do % objetosci, okolo 4770 litrów 97%-o- wego izooktanu na godzine, podczas gdy urzadzenie posiadajace 2 naczynia reakcyj¬ ne, kazde o objetosci 2,7 m3, daje 11 925 litrów izooktanu tego samego gatunku na godzine pod warunkiem, azeby pierwsze naczynie pracowalo tak, iz uzyskiwalo by sie okolo 80% przemiany doprowadzanego dwuizobutylenu.Wydajiiosci te otrzymuje sie sposobem nastepujacym.Nikiel w stanie doskonale rozdrobnio¬ nym zawiesza sie w obojetnym oleju we¬ glowodorowym, jak np. w oleju znanym pod nazwa „hydrol" albo lfrosyjski bialy olej mineralny1'. Wodór i dwuizobutylen — 6 —wprowadza sie do pierwszego naczynia u- wodormajacfcgo, zawijajacego mas$ kaisr lityczna, najj lepiej po podgrzaniu jednego i drugiego czyniuk*, najlepiej ató dwtiizo- bfctylenu. Oczyszczany dwuizobutylea wprowadza sie z pierwszego nacizyma de drugiego, w którym sie go przynajmniej czesciowo uwodornia. Produkt posredni odprowadza sie nastepnie z dna naczynia reakcyjnego i wprowadza di trafeciegO nar ezynia reakcyjnego w celu ostatecznego u- wodornietiia. Jesliaktywnosc katalizatora w drugim nacrfyniu zaczyna sie arainiejszac albo gdy produkt koncowy, uchodzacy z trzeciego naczynia reakcyjnego, zawiera najwieksza dopuszczalna zawartosc nie- przemieniotiego dwuizobutylefM*, proces zatrzymuje sie; Wowezae wylacza sie pierwsze naczynie reakcyjne, opróznia je i napelnia swiezym katalizatorem oraz wla- cza jako trzecie naczynie reakcyjne. Dru- gie naczynie wlacza sie zamiast pierwszego, utrzecie zamiast drugiego*. Gdyby byly jeszcze czwarte naczynia reakcyjne, m» by¬ lo by konieczne przetykanie procesy por niewai naczynie czwatte byloby wlaczane w chwili wylaczani* pierwszego nacayaia.Strumien wodom* lub gaizu, zawierajacego wodór, i polimer alifatyczny wprowadza sie najlepiej w kierunku zgodnym z kolej¬ nym ustawieniem róznych naczyn reakcyj¬ nych w tein oczyszczenia zarówno gazu, jak i polimeru, za pomoca zamieszonego Icaialisartora, Jednakze gdy gaz zawieraja¬ cy wod&r jest zasadniczo wolny od sub¬ stancji zatruwajacej katalizator, lepiej jest zastosowac strumien gazu plynacy w przeciwpradzie do strumienia cieczy, zwla¬ szcza jesli stosuje sie gaz obojetny lub gazy obojetne razem z wodorem wolnym od substancji zatruwajacych katalizator.Korzystnie jest stosowac w tej odmia¬ nie sposobu wedlug wynalazku wyzsza temperature w pierwszym naczyniu, anize¬ li w naczyniach nastepnych; najlepiej jest zastosowac stopniowy spadek temperatury tak, aby najnizsza temperatura panowala w oaiatnim naczyniu, w którym znajduje sie katalizator najaktywniejszy. W ten sposób osiaga sie najwieksza ekonomie zu¬ zycia katalizatora i najwieksza wydajnosc.Przy zastosowaniu cisnienia okolo 21 atm oraz temperatury 250 do 260^0 w pierw¬ szym naczyniu reakcyjnymi a 195 — 20Q9C w drugim i trzecim naczyniu, zuzycie kata¬ lizatora wynosi 0,0012 kg niklu na 1 litr izooktanu (z dwuizobutylenu).Rozumie sie samo przez sie, ze poszcze¬ gólne granice temperatury zalezec beda od rodzaju i stezenia katalizatora, od cisnie¬ nia panujacego w urzadzeniu, od przela¬ dunku i t, d. lecz dopóki w pierwszym na¬ czyniu reakcyjnym utrzymuje sie dosta¬ tecznie wysoka temperature w warunkach reakcji, aby spowodowac zasadnicze usu¬ niecie trucizn katalizatora z dwuizobuty- lenu bez wytworzenia siarkowodoru, oraz dopóki temperatura jest nizsza w nastep¬ nych jednostkach reakcyjnych, dopóty ka¬ talizator pracuje ekonomicznie.Atmosfere redukujaca utrzymuje sie w pierwszym naczyniu dzieki obecnosci wodo¬ ru, jednakie zasadmiczo nie nastepuje uwo¬ dornianie polimerów. Uwodornieniu prze¬ szkadzaja zanieczyszczenia, jak tlen i L A, powodujac spadek aktywnosci katalizatora wskutek usuwania siarki. Praktyoznie bio¬ rac najnizsza granica temperatur w przy¬ padku odsiarkowywania dwuizobutylenu w pierwszym ftafczyniu wynosi okolo 15©°Q a najlepiej okolo 240°C tub wyzej, np. az do krytycznej temperatury cieczy, to jest 279°C w przypadku dwuizobutylenu. PL