W lyzwach, zwlaszcza do jazdy figuro¬ wej lub hokeja, jest rzecza pozadana, aby ploza na spodzie posiadala ostre krawedzie o jak najwiekszej wytrzymalosci na sciera¬ nie i twardosci! pozostala zas czesc plozy powinna miec jak najmniejszy ciezar i jak najwieksza wytrzymalosc na zlamanie, to znaczy powinna byc wykonana z materialu sprezystego.Warunkowi temu, w przypadku plóz z jednolitego tworzywa, mozna uczynic za¬ dosc tylko z wielka trudnoscia i to tylko w pewnym stopniu, gdyz stal danego rodzaju nie moze posiadac jednoczesnie obydwóch wymienionych wyzej wlasciwosci w stopniu najwyzszym. Stosuje sie wiec plozy, zlozo¬ ne z kilku pasków ze stali róznego rodza¬ ju, polaczonych ze soba przez spawanie, lu¬ towanie lub w inny sposób.Lyzwy takie nawet poinimo znacznie zmniejszanego scierania nalezy jednak ostrzyc co pewien czas. Jest to z wielu wzgledów niepozadane, gdyz po pierwsze wymaga odsylania do wytwórni lyzew, ze¬ by miec pewnosc fachowego wykonania, co pociaga za soba mniejsza lub wieksza strate czasu, ponadto nie mozna przy tym unik¬ nac zmiany ksztaltu krawedzi plozy i polo¬ zenia tych krawedzi.W plozach, których powierzchnie bocz¬ ne sa ukosne, po kazdym ostrzeniu zmniej¬ sza sie szerokosc plozy, a gdy ostrzenie nie jest dokladne, to krawedz ta staje sie fa~ lista. Oprócz tego wynikaja pewne trudno*sci przy ponownym umocowywaniu lyzwy na obuwiu po jej naostrzeniu.Juz od dawna próbowano umieszczac na dolnym brzegu plozy specjalna latwo wy¬ mienna nakladke, która tworzy ploze wlas¬ ciwa. Pomysl tenf opisany w patencie nie¬ mieckim nr 269 583, nie znalazl zastosowa¬ nia w praktyce, gdyz w celu umocowania nakladki na plozie powinna ona posiadac dlugie konce sprezyste, co jest niewyko¬ nalne przy uzyciu specjalnie twardej stali.Ponadto lyzwa taka wymaga takiego uksztaltowania konców plozy, które nie od¬ powiada wymaganiom sportowym. Ploza ta¬ ka moze przesuwac sie w bok pod nacis¬ kiem bocznym narazajac lyzwiarzy na nie¬ bezpieczenstwo.Wedlug wynalazku niniejszego naklad¬ ka wymienna nie obejmuje konców plozy, lecz jest zaczepiona na jej przednim kon¬ cu, natomiast w poblizu tylnego konca1 plo¬ zy umieszczona jest sruba naciagajaca na¬ kladke ukosnie w góre i w tyl.W celu niezawodnego zabezpieczenia plozy przed przesunieciem bocznym lyzwa jest zaopatrzona (najlepiej) w rowek a na¬ kladka wymienna jest zaopatrzona w ze¬ berko dopasowane do tego rowka. Glebo¬ kosc rowka jest wieksza niz wysokosc ze¬ berka, dzieki czemu nakladka wymienna styka sie z nim tylko bokami. Mozna wiec latwo przy pomocy pilnika przystosowac zakrzywienie plozy do cech lyzwiarza, a przede wszystkim do ciezaru jego ciala przez odpowiednie uksztaltowanie po¬ wierzchni oporowych z boku rowka na lyz¬ wie.Ploza wedlug wynalazku z nakladka o postaci prostej szyny moze byc wykonywa¬ na stosunkowo tanio z wysokowartosciowe- go tworzywa twardego bez znaczniejszego podrozenia calej lyzwy. Poza tym lyzwiarz ma moznosc bez wymiany lyzew wypróbo¬ wania ploz o róznej szerokosci i róznym ro¬ dzaju szlifu, a po wyszukaniu odpowied¬ niej plozy i przyzwyczajeniu sie do niej moze w miare potrzeby wymieniac plozy nie obawiajac sie zadnych zmian w uksztal¬ towaniu plozy, co dotychczas mialo zawsze miejsce po ostrzeniu.Przednie miejsce umocowania nakladki moze byc osloniete zdejmowalna oslona, która moze posiadac znane uzebienie, slu¬ zace do róznych celów. Oslone te najlepiej jest umocowac na plozie szyny za pomoca sworzni mimosrodowych wzgledem sruby nastawczej. Oprócz tego mimosród wzgled¬ nie jego sruba moga byc umieszczone prze¬ suwnie w szczelinie lukowej, wykonanej w lyzwie. W ten sposób umozliwione zostaje nastawianie oslony i dobre dopasowywanie jego najkorzystniejszego polozenia wzgle¬ dem wymiennej nakladki zarówno z punktu widzenia jazdy, jak i zabezpieczenia przed obluznieniem.Oslona moze byc zaopatrzona na luku wewnetrznym w uzebienie, w które wchodzi zab umieszczony na lyzwie, wskutek czego jest ona zabezpieczona przed przekrece¬ niem,, i odwrotnie lyzwa moze posiadac uzebienie, w które moze wchodzic zab znaj¬ dujacy sie na wewnetrznej czesci lukowej oslony.Zabezpieczanie mimosrodu przed przy¬ padkowym obluznieniem uskutecznia sie za pomoca uzebienia lba sruby, które wspól¬ dziala z odpowiednim uzebieniem po¬ wierzchni oporowej i jest dociskane za po¬ moca sruby dociskowej tak, ze mimosród moze byc przekrecany tylko po zwolnieniu sruby. Sruba wchodzi do szczeliny mimosro¬ du tak, iz mimosród zostaje uwolniony do¬ piero po obluznieniu sruby, a zatem uru¬ chomienie mimosrodu i sruby jest mozliwe tylko w prawidlowej kolejnosci.Zamiast stosowania osobnej oslony przednia czesc lyzwy mozna zaopatrzyc w uzebienie, a nakladka moze zaczepiac wte¬ dy o jeden z zebów uzebienia lyzwy.Na rysunku przedstawiono dwa przy* klady wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia widok z boku lyzwy z — . 2 —umocowana na niej ploza wymienna, fig. 2 — przednie miejsce umocowania plozy w podzialce zwiekszonej, przy czym oslona jest przedstawiona w przekroju, fig. 3 — tylne miejsce umocowania plozy, czesciowo w przekroju, fig. 4 — przekrój przedniego miejsca umocowania wzdluz linii A — Ana fig. 1, fig. 5 — przekrój plozy i nakladki plozowej wzdluz linii B — B na fig. 1, fig, 6 — tylne miejsce umocowania plozy w przekroju wzdluz linii C — C na fig. 1, fig. 7 — nakladke plozowa o przekroju klino¬ wym, stosowana w celu ulatwienia prawi¬ dlowego nastawiania lyzwy na obuwiu.W przykladzie przedstawionym na ry¬ sunku lyzwa sklada sie jak zwykle z plozy a z podpórkami bid, podtrzymujacymi plytke podeszwowa c. Na tylnym koncu plozy znajduje sie plytka obcasowa / pola¬ czona z ploza a za pomoca podpórki g.Lyzwa jest zaopatrzona w wymienna nakladke plozowa fi umocowana na spo¬ dzie plozy a. Nakladka zajmuje tylko te czesc plozy, która rzeczywiscie bierze udzial w slizganiu sie. Na przednim koncu nakladka jest zaopatrzona w zab i, który zaczepia o zab i plozy a. W poblizu tylnego konca nakladki h umocowana jest sruba przytrzymujaca k, której dolny koniec roz¬ widlony p obejmuje nakladke i jest z nia polaczony przegubowo. Sruba ta jest prze¬ puszczona przez ukosny otwór m plozy a, a na górny, wystajacy koniec sruby na¬ krecona jest nakretka n, której dokrecenie powoduje mocne dociagniecie calej na¬ kladki h do spodu plozy a.Aby zabezpieczyc nakladke równiez przed przesunieciami w bok, posiada ona przekrój o ksztalcie odwróconej litery Tt to znaczy jest zaopatrzona u góry w zeber¬ ko podluzne fi, które wchodzi w odpowied¬ ni rowek plozy a. Na zeberku tym znajdu¬ je sie równiez niewielki wystep, sluzacy do przylaczania przegubowego konca sru¬ by *.Przednie miejsce umocowania nakladki jest zasloniete latwo wymienna oslona q, wykonana z blachy i posiadajaca w prze¬ kroju ksztalt litery U. Oslona jest umoco¬ wana na lyzwie za pomoca sruby podwój¬ nej r, r. Tulejka r sruby tej jest osadzona scisle w szczelinie s plozy a i jest wpu¬ szczona koncem mimosrodowym w oslone q tak, iz oslona ta moze byc przekrecana przez obracanie sruby r, a przez dokrecanie sruby r, wpuszczonej do tulejki r, oslona moze byc przymocowywana do lyzwy. Po¬ za tym oslona q moze byc nastawiana w kierunku podluznym plozy a -przez prze¬ suwanie tulejki r w szczelinie s. Leb tulejki r na spodzie oraz przylegajaca do niego czesc oslony sa zaopatrzone w uzebienie u, zabezpieczajace przed przypadkowym prze¬ stawianiem sie tulejki wzgledem oslony q.Oslona q jest poza tym zaopatrzona w zeby v. Za uzebienie wewnetrzne oslony zaczepia zab x, znajdujacy sie na plozie a, zapobiegajacy przypadkowemu przesunie¬ ciu oslony zarówno pod dzialaniem napre¬ zen powstajacych przy slizganiu sie, jak i podczas zamocowywania oslony na lyzwie.Aby ulatwic prawidlowe nastawianie lyzwy na obuwiu, mozna z korzyscia stoso¬ wac ploze przedstawiona na fig. 7, która posiada przekrój nozowy lulb klinowy.Ksztalt oslony jest przystosowany do ksztaltu lukowej podpórki b w miejscu umocowania nakladki plozowej. Dzieki te¬ mu oslona przylega scisle do konca naklad¬ ki plozowej dajac niezawodne zabezpiecze¬ nie umocowania.Oczywiscie wynalazek nie ogranicza sie do przedstawionego przykladu wykonania, lecz mozliwe sa równiez inne postacie wy¬ konania. W szczególnosci na calej dlugosci plozy moga byc rozmieszczone sruby przy¬ trzymujace w celu zwiekszenia pewnosci u- mocowania nakladki. Nakladka moze byc równiez umocowana tylko za pomoca sa¬ mych srub naprezajacych bez stosowania uzebienia w czesci przedniej nakladki. W lyzwach hokejowych oslona jest wpuszcza- — 3 —na (najlepiej) w lyzwe, przez co unika sie czesci wystajacych na zewnatrz. Poza tym sruby i nakretki moga byc zaopatrzone w czesci zabezpieczajace je od wypadania. PL