Wynalazek niniejszy dotyczy przeklad¬ ni srubowej, za pomoca której osiaga sie zmniejszenie strat na tarcie przy przeno¬ szeniu sil.Urzadzenie wedlug wynalazku wyróz¬ nia sie tym, ze za pomoca tarcz, kciukowych na kulkach lub rolkach dziala kolejno na jedna lub druga z dwóch nakretek na jed¬ nej srubie, wywierajac sily, skierowane wzdluz osi tej sruby, gdy nakretki i snilby wykonywaja wzgledne ruchy katowe.Urzadzenia tego rodzaju dzialaja w spo¬ sób nastepujacy.Tarcza kciukowa wywiera na nakretke nacisk wzdluz osi sruby bez ruchu wzgled¬ nego zazebionych zwojów gwintu, druga zas nakretka, nie podlegajaca temu naci¬ skowi, obraca sie swobodnie na srubie, po czym sama ulega dzialaniu tarczy kciuko¬ wej, otrzymujac z kolei nacisk osiowy bez ruchu wzglednego zazebionych gwintów, przy czym dzialanie tych nakretek na przemian zapewnia praktycznie ciaglosc si¬ ly osiowej, dzialajacej na srube.Urzadzenie toi nadaje sie jako przeklad¬ nia srubowa! zarówno dla otrzymania prze¬ suniec nakretki wzdluz stalej sruby, jak i otrzymania1 przesuniec sruby wzgledem na¬ kretki, unieruchomionej w kierunku osi.W znanych postaciach wykonania tarczakciukowa posiada szereg wystepów i wgle¬ bien, rozmieszczonych na jej powierzchni, wspólosiowej ze sruba, i otrzymuje sile na¬ pedowa, która powoduje jej obrót ciagly.Obrót tarczy prócz dzialania, które polega na osiowym nacisku na nakretki, powinien powodiowac obrót nakretki wzgledem sruby, przy czym naJ nakretke nie jest wywierany nacisk poosiowy. Sprzezenie obrotowe osia¬ ga sie w tym celu za pomoca kola zapad¬ kowego i zapadek albo za pomoca sprezyn pociagowych.Urzadzenia opisanego rodzaju wymaga¬ ja nadzwyczajnej dokladnosci tarczy kciu¬ kowej. Jezeli wysokosc kciuka nie jest w scislym stosunku do skoku sruby, to rózni¬ ce te dodaja sie przy kazdym obrocie tar¬ czy kciukowej i zmieniaja stopniowo polo¬ zenie wzgledne nakretek, a w koncu dzia¬ lanie stanie sie niemozliwe.Wynalazek ma na celu unikniecie tych niedogodnosci i uproszczenie zarówno bu¬ dowy urzadzenia, jak i jego wykonania. W tym celu urzadzenia wedlug wynalazku zawieraja nastepujace cechy glówne od¬ dzielnie lub lacznie.Polaczenie obrotowe pomiedzy tarcza kciukowa i nakretkami przynajmniej dla jednej nakretki jest uskutecznione wylacz¬ nie przez tarcie.Kulki, rozmieszczone w dwóch szere¬ gach, stykajace sie wspólnie z tarcza kciu¬ kowa i odpowiednio stykajace sie z kazda z nakretek, sa utrzymywane pomiedzy d^woma bokami wspólosiowymi nakretek, a ich sredbica jest okreslona tak, zeby przylegaly do siebie w celu unikniecia zna¬ nych klatek.W celu otrzymania urzadzenia o dziala¬ niu dwukierunkowym stosuje sie dwie tar¬ cze kciukowe z obu stron dwóch nakretek, z których kazda opiera sie bezposrednio na jednej z tarcz, a na drugiej opiera sie za posrednictwem palców* wchodzacych po¬ miedzy odpowiednie palce drugiej na¬ kretki.Szczególy wedlug wynalazku moga miec zastosowanie do przekladni slimakowej.W tym zastosowaniu slimak jest podzie¬ lony na dwa oddzielne, umieszczone obok siebie zwoje srubowe, zazebione z jedna slimacznica, przy czym kazdy ze zwojów jest polaczony z tarcza kciukowa tak, iz dziala podobnie, jak nakretki urzadzen zna¬ nych, to znaczy jeden zwój otrzymuje na¬ cisk poosiowy, gdy drugi obraca sie wzgle¬ dem slimacznicy, aby zachowac stycznosc z tarcza kciukowa.Wynalazek dotyczy równiez postaci wy¬ konania, w której dwie sruby, podlegajace dzialaniu jednej tarczy kciukowej, dziala¬ ja na jedna nakretke o dwóch gwintach, przy czym dwie tarcze kciukowe obu srub sa polaczone obrotowo ze soba.Ta sama zasada moze byc zastosowana do przekladni slimakowej, w której dwie slimacznice, osadzone na jednym wspólnym wale sa zazebione z dwoma slimakami, pod¬ legajacymi dzialaniu dwóch tarcz kciuko¬ wych, sprzezonych obrotowo.Na zalaczonych rysunkach przedsta¬ wiono) kilka postaci wykonania i zastosowa¬ nia wynalazku. Fig. 1 przedstawia w prze¬ kroju podluznym pierwsza postac wykona¬ nia wynalazku, fig. 2 — widok szczególu tej postaci, fig. 3 — widok perspektywicz¬ ny z wykrojem innej postaci wykonania wynalazku, fig. 4 — widok z góry znanej klatki na kulki, umieszczone pomiedzy tar¬ cza kciukowa i nakretkami, fig. 5 — widok perspektywiczny tarczy kciukowej, fig. 6— przekrój osiowy urzadzenia o dzialaniu dwukierunkowym, fig. 7 — przekrój osiowy szczególu osadzenia kulek bez klatki, fig. 8 — odpowiedni widok z góry bez tarczy kciukowej, fig. 9 — 11 przedstawiaja za¬ stosowanie urzadzen tego rodzaju do prze¬ kladni slimakowej, fig. 12 przedstawia w przekroju osiowym odmiane o dwóch sru¬ bach, dzialajacych na wspólna nakretke o dwóch gwintach, fig. 13 — czesciowy widok perspektywiczny, objasniajacy zastosowa* - 1 -nie zasady urzadzenia wedlug fig. 10 do przekladni slimakowej.Urzadzenie wedlug fig. 1 nadaje sie szczególnie do tloczarki. Sruba 1 jest sta¬ la, a plyta 2 przesuwa sie w kierunku osio¬ wym, wywierajac nacisk na material, pod¬ legajacy stlaczainiu.Oslona 3 stanowi jedna calosc z plyta zaopatrzona w otwory 4 i uruchomiana za pomoca ukladu zapadkowego', czesto sto¬ sowanego w tloczarkach. Oslona jest sprze¬ zona obrotowo za pomoca zebów 5 lub po¬ dobnych narzadów z tarcza kciukowa 6, której górna powierzchnia jest wycieta w ten sposób, ze posiada szereg kciuków w postaci wystepów 7, przedstawionych w przekroju poprzecznym na fig. 2.Na kazdym z tych wystepów miesci sie kulka 8, osadzona w klatce 9, która zapew¬ nia odpowiednie katowe rozmieszczenie wszystkich kulek, na których moze oprzec sie górna nakretka 10 zsl posrednictwem pierscienia lozyskowego 11. Klatka 9 jest poza tym polaczona obrotowo z nakretka 10 za pomoca urzadzenia ciernego lub ha¬ mulcowego, które posiada jedna lub kilka szczek 12, dociskanych do wewnetrznej scianki klatki 9 za pomoca sprezyn 14. Bu¬ dowa hamulca moze byc dowolna i nie jest wazna dla niniejszego wynalazku.Dolna powierzchnia tarczy kciukowej 6 stanowi tor lozyskowy 15 kulek 16, za po¬ srednictwem których opiera sie on na plycie 2, na której znajduje sie drugi tor lozysko¬ wy 17.Drugi hamulec 12a9 taki sam jak dla na¬ kretki 10, zapewnia cierne polaczenie obro¬ towe pomiedzy tarcza kciukowa 6 i dolna nakretka 18 ruchoma niezaleznie w kierun¬ ku osiowym: wzgledem pierwszej nakretki.Podobnie jak w znanych urzadzeniach oslona 3 dziala na nakretke 10 za posred¬ nictwem sprezyn 20, rozmieszczonych na obwodzie i umieszczonych pomiedzy wyste¬ pami 21 nakretki 10 i odpowiednimi wyste¬ pami 22, znajdujacymi sie na pierscieniu 23, sprzezonym obrotowo z oslona 3 za posred¬ nictwem polaczenia ciernego lub hamulco¬ wego 24 dowolnej znanej budowy- Dzialanie tego urzadzenia jest nastepu¬ jace.Nakretka 18, opierajac sie na plycie 2 swa podstawa, przenosi na srube 1 sile re¬ akcji, wywierana przez material stlaczany.Przez obracanie oslony 3 wzgledem kulek stalych 8, dzieki polaczeniu ich klatki za pomoca hamulca 12 z nakretka 10, w kie¬ runku strzalki F na fig. 2, kulki 8, na któ¬ rych opiera sie nakretka 10, przesuwaja w kierunku osiowym plyte 2 w dól. Podczas tego ruchu nakretka 18, pociagnieta przez tarcze kciukowa G, przylega do plyty 2, a sprzezenie pomiedzy nakretka 18 i tarcza 6 zostaje wylaczone przez poslizg, gdyz na¬ kretka 18 opiera sie o plyte 2. Nalezy bo¬ wiem zauwazyc, ze skok sruby 1 jest wiek¬ szy od wystepów 7, wobec czego przesunie¬ cia plyty 3 sa opóznione wzgledem przesu¬ niec nakretki 18.Skoro tylko kulki 8 znajda sie na wierz¬ cholkach wystepów 7, to dalszy ruch oslony 3 spowoduje natychmiast ustanie reakcji tarczy kciukowej 6 na nakretke 10, a roz¬ prezenie sie sprezyn 20, uprzednio scisnie¬ tych wskutek ruchu oslony 3, powoduje ob¬ rót nakretki 10 na srubie, dopóki nie zosta¬ nie znowu osiagniete sprzezenie pomiedzy tarcza 6 i nakretka 10 za posrednictwem kulek! 8. Dalszy ruch oslony 3 wywoluje po¬ wtórzenie opisanych wyzej czynnosci i ob¬ nizenie plyty 2. Ruch katowy oslony 3 jest wiekszy od ruchu katowego nakretki 10, wskutek czego hamulec 24 wienca 23 sli¬ zga sie po oslonie 3, gdy sprezyny sa do¬ statecznie scisniete.Po zakreceniu plyty 2 do konca sciska¬ nia nalezy podniesc cale urzadzenie wzdluz sruby 1; w tym celu wprowadza sie klamre lub klin 25 przez górna czesc do otworu w nakretkach 10 i 18, zeby unieruchomic je wzgledem oslony 3. Wtedy tarcza 6 i kulki 8 sa wylaczone, a caly zespól podnosi — 3 —sie, jak pojedyncza nakretka wzdluz sru¬ by 1.W przykladzie wykonania; wedlug fig. 3 sruba / posiada dwie nakretki 2 i 3, któ¬ re opieraja sie swymi podstawami na rze¬ dach kulek 4 wzglednie 5, umieszczonych na tarczy kciukowej 6, która opiera sie z kolei za posrednictwem podloza kulkowego na plycie 8. Jezeli sruba 1 jest nieruchoma w kierunku osiowym, to plyta 8 przesuwa sie wzdluz sruby, a jezeli plyta 8 jest sta¬ la, to sruba / przesuwa sie w kierunku o- siowym.Tarcza 6 jest sprzezona obrotowo z o- slona 9, która, obejmuje dwie nakretki i jest wykonana tak, ze otrzymuje ciagly ruch obrotowy badz recznie, badz tez za po¬ moca odpowiedniej pedni. W pierwszym przypadku oslona 9 moze byc zaopatrzona w dzwignie lub raczke, albo pokretlo.Sprzezenie obrotowe pomiedzy nakret¬ kami 2 i 3 i oslona 9 jest wylacznie cierne.W tym celu w oslonie 9 jest rozmieszczona pewna liczba szczek ciernych 10, prowadzo¬ nych w wydrazeniach promieniowych, wy¬ konanych w górnej sciance 11 oslony 9 i w tarczy 6. Sprezyny 12 dociskaja szczeki W dó' kolnierzy 2a i 3a nakretek, przy czym sprezyny sa nasuniete na sworznie 14. Jak przedstawiono na rysunku, moga byc rów¬ niez zastosowane sworznie dolne, zapew¬ niajace stale sprzezenie obrotowe pomiedzy tarcza kciukowa 6 i oslona 9.Wlasnosci mechaniczne sprezyn 12 o- kreslaja wielkosc tarcia, sprzegajacego o- slone 9 z nakretkami 2 i 3. Oczywiscie, za¬ miast sprezyn 12 mozna zastosowac wszel¬ kie inne srodki do dociskania szczek do na¬ kretek. W tym celu mozna zastosowac np. przyciaganie magnetyczne za pomoca ma¬ gnesów stalych lub elektromagnesów wzbu¬ dzanych.Dwa szeregi umieszczonych na tarczy kciukowej 6 kulek 4 i 5, na których opiera¬ ja sie odpowiednie nakretki 2 i 3, moga byc osadzone w znanej klatce 15 (fig. 5) lub tez moga byc przytrzymywane w wyzlobieniach 16, które sa wykonane w tarczy 6 równole¬ gle do powierzchni 17 i 18, na przemian na¬ chylonych na tej tarczy.Gdy pomiedzy nakretkami 2 i 3 i oslo¬ na 9 jest polaczenie cierne, to wielkosc /? wystepów tarczy kciukowej moze miec w zasadzie dowolna wartosc wzgledem sruby.Wobec tego nie jest wymagana bardzo wielka dokladnosc wykonania tych wyste¬ pów. Ponadto, jak wynika z opisu dziala¬ nia urzadzenia, gdy na srube nie dziala zadne obciazenie, obydwie nakretki sa ob¬ racane jako jeden zespól z szybkoscia obro¬ tu oslony, gdy zas chodzi o przezwyciezenie obciazenia, to sila styczna, wywierana przez tarcze 6 na nakretke, na która ma byc prze¬ niesiona sila osiowa, jest zmniejszona w sto¬ sunku do momentu obrotowego, jaki powi¬ nien byc wywierany na oslone 9.Urzadzenie to dziala w sposób naste¬ pujacy.Gdy oslona 9 i tarcza 6 obracaja sie w kierunku strzalki 19, to kulki np. 4a, przy¬ trzymywane przez ich docisniecie do na¬ kretki 2, odbierajacej reakcje, wywierana przez srube /, nie moga obracac sie wzgle¬ dem niej. Kazda kulka 4a jest podnoszona, przez wzniesienie 17, po którym toczy sie (w kierunku strzalki 20). Poniewaz kulka toczy sie równiez na wyzlobieniu 16 nakret¬ ki 2, przeto przesuwa sie wzgledem tej na¬ kretki o kat, równy polowie przesuniecia katowego tarczy 6. To przesuniecie katowe odpowiada w rzeczywistosci sumie luków stykowych na tarczy 6 i na nakretce 2. Lu¬ ki te sa równe jezeli kulka toczy sie po jed¬ nym i drugim narzadzie bez poslizgu, co wlasnie ma miejsce. Z tego wynika, ze kul¬ ka podnosi sie o wysokosc /? tylko po obro¬ cie tarczy 6 o kat a, to znaczy po przeby¬ ciu kata, odpowiadajacego pochylosci wzno¬ szacej sie 17 i pochylosci opadajacej 18.Nakretka 3, zeby nie stracic stycznosci z tarcza 6 poprzez kulki 5, powinna opuscic sie o wysokosc, o jaka podniesiono srube, to _ 4 _znaczy najpierw o /?, a po tym znowu Oj5, poniewaz kulki 5 stoczyly sie do glebi wy¬ zlobien tarczy; Nakretka 3 powinna wobec tego opuscic sie ogólem o wielkosc 2 /?, gdy tarcza obróci sie o kat a. Wobec tego skok sruby powinien byc równy przynajmniej podwójnej wielkosci /J tarczy. Dzieki jed¬ nak polaczeniu ciernemu pomiedzy tarcze 6 i nakretkami 2 i 3, skok sruby moze byc wiekszy od tej wartosci, przy czym poslizg zachodzi pomiedzy tarcza i nakretka obra¬ cajaca sie, gdy nakretka opiera sie na tej tarczy za posrednictwem kulek. Z powyz¬ szego widac, ze niedokladnosci obróbki tar¬ czy albo sruby nie maja wiekszego znacze¬ nia, o ile skok sruby jest przynajmniej rów¬ ny podwójnemu wystepowi tarczy.Sila tarcia, wywierana przez szczeki 10 na nakretki, moze byc niewielka, poniewaz sluzy ona tylko do pociagania wzdluz sru¬ by / nakretki, nie przenoszacej zadnej sily osiowej. W kazdym razie powinna ona byc dostatecznie duza, aby mozna bylo pociagac jednoczesnie dwie nakretki wzdluz sruby, gdy na tarcze albo na srube sa wywierane sily, które moga miec jakikolwiek wplyw na wyregulowana wielkosc sily tarcia. W tym ruchu przy kazdym obrocie zespolu, zlozonego z oslony 9 tarczy 6 i nakretek 2 i 3, wzgledne przesuniecie osiowe jest rów¬ ne skokowi sruby, to znaczy jest dwa razy wieksze niz wtedy, gdy na srube dziala ob¬ ciazenie.W zastosowaniu urzadzen wedlug wy¬ nalazku dó podnosników zaworów, kurków, imadel, cecha ta jest szczególnie korzystna, Ruch bez obciazenia odbywa sie szybko, a zmniejszenie ruchu nastepuje samoczynnie z chwila, gdy obciazenie wywoluje pomie¬ dzy gwintami tarcie wieksze od tarcia, wy¬ wieranego przez szczeki 10. W teti sposób osiaga sie wszystkie zalety zwyklego prze¬ noszenia srubowego, a oprócz tego osiaga sie znaczne zwiekszenie sprawnosci przy wielkich obciazeniach.Jezeli oslona 9 w urzadzeniu opisanym wyzej jest obracana w kierunku odwrotnym do strzalki 19, to zespól, zlozony z dwóch nakretek 2 i 3, dziala jak1 jedna nakretkia, przy czym obciazenie ulatwia wówczas wzgledny ruch wzdluz osi. Dzialanie to jest tym korzystniejsze, im mniejszy jest skok sruby. Gdy brak tego warunku, to mozna zastosowac tymczasowe niezawodne sprze¬ zenie pomiedzy oslona 9 i nakretkami 2 i 3, np. urzadzenie zapadkowe albo sprzeglo nastawiane lub tez inne urzadzenie.Chcac jednak otrzymac urzadzenie o dzialaniu dwukierunkowym, nalezy wyko¬ nac je wedlug postaci, przedstawionej na fig. 6. Dwie tarcze kciukowe 6 i 6a sa sprze¬ zone obrotowo ze wspólna oslona 9, zlozona z dwóch odpowiednich czesci. Kazda na¬ kretka 2 albo 3 moze opierac sie na! jednej tarczy kciukowej dla jednegoi kierunku przenoszenia albo na drugiej tarczy dla przeciwnego kierunku. Pierwsze oparcie ma miejsce bezposrednio za pomoca obrzezy 2a i 3a, drugie zas za pomoca pierscieni 21 i 22, polaczonych odpowiednio z palcami 23 i 24 nakretek 2 i 3, przy czym palce jed¬ nej nakretki wchodza w przedzialy pomie¬ dzy palcami drugiej nakretki, aby umozli¬ wic wymagane wzgledne przesuniecia ka¬ towe.W tej postalci wykonania kulki 4 i 5, od¬ powiadajace kazdej tarczy kciukowej 6 i 6a sa rozmieszczone w dWóch stykajacych sie szeregach i utrzymywane pomiedzy bokami 24 i 25 w celu zapewnienia prawidlowego prowadzenia bez pomocy klatki lub wyzlo¬ bien 16 wedlug fig. 3.Na fig. 9 — 11 przedstawiono przyklad zastosowania urzadzen wedlug niniejszego wynalazku w zastosowaniu do przekladki slimakowej.Slimacznica 26 zazebia sie ze slimakiem 27, którego zwoje sa podzielone na dwie rózne czesci 27a i 27b. Czesc 27a, posiada¬ jaca jako przedluzenie wal 28, opiera sie podstawa 29 na szeregu kulek 30 rozmie¬ szczonych na tarczy kciukowej 31, sztywno — 5 —polaczonej z oslona 32, która1 otrzymuje od¬ powiedni naped, przenoszony na slimak i nastepnie na slimacznice 26. Zespól, zlozo¬ ny z oslony 32 i tarczy 31, jest oparty na kulkach 33, 34, a sila napedowa urzadzenia obraca wal 35.Czesc 276 opiera sie obrzezem 36 na drugim szeregu kulek 37 tarczy kciukowej 31, przy czym szczeki 38, dociskane sprezy¬ nami, zapewniaja polaczenie cierne pomie¬ dzy tarcza 31 i czesciami 27a i 276, odpo¬ wiadajacymi nakretkom 2 i 3 w opisanych wyzej przykladach wykonania.Dzialanie tego urzadzenia jest zupelnie takie samo, jak i urzadzen omówionych wy¬ zej. Gdy czesc 27a dziala na slimacznice 26 przez nacisk styczny bez obracania sie do¬ kola osi X — X, to czesc 276 zachowuje stycznosc z tarcza 31, obracajac sie dokola osi X — X. Uwagi, wypowiedziane co do wystepów tarczy kciukowej i skoku sruby, stosuja sie scisle i do tej odmiany wykona¬ nia.Skoro tylko j"edna z czesci slimaka 27 dziala, na slimacznice 26 przez nacisk stycz¬ ny, to przenoszona sila jest rozlozona na zwoje dwóch czesci slimaka. Aby zapobiec tej niedogodnosci wystarczy, jezeli zwoje slimaka slimacznicy maja odpowiedni prze¬ krój. W tym celu mozna zwiekszyc sredni¬ ce slimacznicy przy czym, to zwiekszenie nie bedzie przedstawialo' zadnej niedogod¬ nosci. W tym samym celu mozna zastoso¬ wac urzadzenie, przedstawione na fig. 13 i opisane dalej.Fig. 10 przedstawia odmiane przedmio¬ tu wykonania, w której slimak moze dzialac dowolnie na slimacznice w jednym lub dru¬ gim kierunku. Taodmiana odpowiada urza¬ dzeniu wedlug fig. 6.Dwie tarcze kciukowe 31 i 31a sa umoco¬ wane na wspólnym wale 35, napedzanym przez slimak w jednym lub drugim kierun¬ ku. Kazda z tarcz obraca sie za posrednic¬ twem kulek 33 w lozysku 39. Czesc 27a slimaka jest polaczona przez tarcie z tar¬ cza kciukowa 31 w sposób juz omówiony.Czesc 276 jest polaczona w ten sam sposób z tarcza kciukowa 3la, przy czym jedna i druga czesc 27a i 276 jest zaopatrzona w przedluzenie 40, które przechodzi przez od¬ powiednie wydrazenie 41 przeciwleglej cze¬ sci do miseczki 42, z których kazda opiera sie na wewnetrznym szeregu kulek 43 kaz¬ dej z tarcz 31 i 3la, Z drugiej strony czesci 27a i 276 slimaka opieraja sie bezposrednio na odpowiednich tarczach za posrednic¬ twem zewnetrznych szeregów kulek 44.Kazda z tarcz 31 i 3la dziala w jedfctiym kie¬ runku obrotu walu 35.Takie urzadzenie nadaje sie z korzyscia do urzadzenia kierowniczego ciezkich p6* jazdow mechanicznych, zwlaszcza samocho¬ dów ciezarowych, w celu zmniejszenia sily wywieranej na kierownice.Urzadzenie to nadaje sie poza tym do wszelkich mechanizmów z przekladnia sli¬ makowa, a zwlaszcza do podnosników (le¬ warów i kolowrotów) na wielkie sily.Cechy znamienne wynalazku, opisane wyzej, moga dotyczyc urzadzenia z jedna tylko nakretka lub z nakretka o dwóch gwintach, wspólnej dla dwóch srub w od¬ róznieniu od jednej sruby wspólnej dla dwóch nakretek, jak w przykladach omó¬ wionych wyzej.A wiec np. w postaci wykonania, przed¬ stawionej schematycznie na fig. 12, w na¬ kretke 45 o dwóch gwintach sa wkrecone dwie równolegle sruby 46 i 47, opierajace sie odpowiednio na tarczach kciukowych 48 i 49. Tarcze te sa zbudowane w sposób po¬ dobny, jak w poprzednich przykladach wy¬ konania i sa polaczone za pomoca szczek ciernych 50 z odpowiednimi srubami, które •opieraja sie obrzezami 46a i 47a na kulkateh 51, podlegajacych dzialaniu wzniesien tarcz kciukowych.W tej postaci wykonania zastosowane sa klatki 52 do podtrzymywania kulek.Klatki te sa zaopatrzone na obwodach w jednakowe zeby 53, stale zazebione tak, — 6 -ze obrót jedne} z nich powoduje obrót dru¬ giej w kierunku przeciwnym* Tarczekciukowe sa polaczone obrotowo w ten sam sposób ze soba za pomoca uze¬ bien 54, przy czym jedna z tarcz jest po¬ nadto zazebiona z kólkiem 55, przenosza¬ cym naped.Urzadzenie to dziala w sposób nastepu¬ jacy, Obciazenie, wywierane na nakretke 45, roaklfeda sie równomiernie na dwie sruby, lecz wzajemne przesuniecia tarcz kciuko¬ wych sa tego rodzaju, ze na jednej kulki 51 wznosza sie po swych pochylosciach, na drugiej zas opadaja po pochylosciach. Tar¬ cze, na której kulki wznosza sie, podnosi srube (np, srube 46), która sama tylko pod¬ trzymuje obciazenie nakretki* W ten sposób sruba nie jest obracana, lecz poprostu pod¬ lega przesunieciu osiowemu, które jest rów¬ ne fi dla obrotu tarczy kciukowej o kat a (fig. 3); Sruba 47, na która nie dziala zadne obciazenie, obraca sie o kat a dzieki pola¬ czeniu ciernemu z tarcza kciukowa 49. Ma¬ jac jednak na uwadze wyjasnienia, podane w zwiazku z fig. 3, gdzie skok sruby jest równy przynajmniej 2fi, widac, ze sruiba 47 wykonywa przesuw osiowy 2fi wzgledem nakretki 45. Przesuniecie to rozklada sie na wielkosc fi bezwzglednego podniesienia nakretki, polaczonej ze sruba 46, i na. wiel¬ kosc fi bezwzglednego' opuszczenia sruby 47 dzieki wspóldzialaniu z pochylosciami opa¬ dajacymi tarczy kciukowej 54. Sruba 47 moze byc wówczas podniesiona o wielkosc fi bez obracania, a sruba 46 moze byc opu¬ szczona o wielkosc fi przez obrócenie o kat a, przy czym obciazenie nakretki 45 jest wywierane na srube 47.Ruch nakretki 45, pociagany na prze¬ mian przez sruby 46 i 47, jest wiec zapew¬ niony tak, jak i w urzadzeniach, opisanych wyzej.Ta'sama zasada nadaje sie do przeklad¬ ni slimakowej. W tym celu wystarczy za¬ stosowac na jednym wale 55 dwie pary przekladni slimakowych 56, 57 i 58, 59.Kazdy sKmak jest polaczony walem 60 al¬ bo 61 z napedem kciukowym, podobnym do napedu wedlug fig. 10. Jeden slimak dzia¬ la przez nacisk styczny na slimacznice, dru¬ gi zas obraca sie wzgledem swojej slimacz¬ nicy. Zespól slimacznic 56 i 58, osadzony nas jednym wale 52, moze byc przyrównany do nakretki 45 wedlug fig. 10, a slimaki 57 i 59 spelniaja to samo zadanie, co i sruby 46 i 47. PL