Przy przedzeniu nitek jedwabiu sztucz¬ nego na przedzarkach o równoleglym wy¬ ciagu nitek pomiedzy dysze i przyrzady na¬ wijajace wlacza sie czesto narzady rozcia¬ gajace nitke, co powoduje zwiekszenie wy¬ trzymalosci nitek.Do przeprowadzania tego wyciagania stosuje sie rózne sposoby, np. nitke prze¬ ciaga sie pomiedzy kilkoma trzpieniami, które jednoczesnie przesuwa sie wzgledem siebie tak, ze sile hamowania nitki, a przez to samo i stopien wyciagania jej zwieksza sie lub zmniejsza dowolnie. Przez odpo¬ wiednie ustawienie tych trzpieni mozna równiez przasc bez wyciagania.Wedlug innego sposobu wyciagania nici prowadzi sie wzdluz plaskiej lub krzywej powierzchni tak, ze przylegaja one do niej.Wszystkie te narzady hamujace, które powoduja wylacznie hamowanie wskutek tarcia i zwiekszaja wytrzymalosc nitki, po¬ woduja jednak obnizenie jej jakosci.Znane sa równiez inne narzady, które stanowia napedzane walki szklane, dookola których owija sie nitke jednym zwojem, przy czym te walki szklane (krazki wycia¬ gowe) maja mniejsza szybkosc obwodowa anizeli walki nawijajace. Wskutek tego po¬ miedzy krazkiem wyciagowym (walkiem szklanym) i cewka nawijajaca nastepuje wyciaganie nitki, dzieki czemu otrzymuje sie zadane zwiekszenie wytrzymalosci.Urzadzenia te znalazly zastosowanie w zwyklych przedzarkach cewkowych, w któ¬ rych przekladanie nitki z pelnej cewki na¬ wijajacej na pusta cewke nawijajaca wy¬ konywa sie recznie. Natomiast w przypad¬ ku samoczynnego przekladania nitki, odby¬ wajacego sie w ten sposób, ze cewki sa ob¬ racane wzglednie wymieniane za pomoca nawijarki rewolwerowej, zachodzi ta nie¬ dogodnosc, ze nitka albo zrywa sie, albo tez odwija z krazka wyciagowego, gdyz w chwi¬ li zamiany, w której, naped ima byc wyla¬ czony, szybkosci krazka wyciagowego i cewki nawijajacej nie moga byc uregulowa¬ ne.Stosujac urzadzenie wedlug wynalazku mozna uniknac tych wad, tak iz ciagarka o napedzanym krazku wyciagowym nadaje sie równiez do przedzarek cewkowych o samoczynnej zmianie cewek, W urzadzeniu wedlug wynalazku ru¬ chomy krazek wodzacy, który moze byc od¬ chylany dowolnie daleko dookola krazka wyciagowego, okresla zaleznie od swego polozenia kat owiniecia nitki. Kitka prze¬ chodzi po tym krazku wodzacym wprost na cewke nawijajaca, a wiec nigdzie nie krzy¬ zuje sie. Przez przekrecenie lub podniesie¬ nie krazka wodzacego nitka zostaje unie¬ siona z krazka wyciagowego, a jej wyciaga¬ nie wskutek tego ustaje, tak iz nitka moze byc przelozona recznie na nowa cewke na¬ wijajaca Lub tez, co jest szczególnie wazne wedlug, wynalazku, nitka ta moze byc prze¬ lozona samoczynnie, to znaczy samoczyn¬ na zmiana cewek moze odbywac sie równiez w przedzarkach do jedwabiu sztucznego z ciagarka.Na rysunku przedstawiono dla przykla¬ du urzadzenie wedlug wynalazku, przy czym 'fig. 1 przedstawia pmzaekrój pionowy przedzarki, fig. 2 — szczegól w zwiekszonej podzialce, fig. 3 i 4 — odmiane urzadzenia wedlug wynalazku w dwóch polozemach narzadów roboczych, fig. 5 — urzadzenie to przy uzyciu tak zwanych obreczy przedzal¬ niczych, opisanych w patencie niemieckim nr 617 791, fig. 6 — urzadzenie z rewolwe¬ rowa zmiana cewek nawojowych, przy czym osie karazków wyciagowych i osie urzadze¬ nia rewolwerowego sa prostopadle wzgle¬ dem siebie, fig. 7 — urzadzenie z rewolwe¬ rowa zmiana cewek nawijajacych, przy czym osie krazków wyciagowych i urzadze¬ nia rewolwerowego sa równolegle.Korytko z kapiela stracajaca jest ozna¬ czone cyfra 8, dysza przedzalnicza — cy¬ fra 9, a krazek wyciagowy — liczba 10.W urzadzeniu wedlug fig. 1, 5 i 7 dysze przedzalnicze 9, krócce szklane 11, filtr 12 i przegub filtrowy 13 stanowia staly zespól, który moze byc przechylany dookola osi 13.W odmianie urzadzenia wedlug fig. 3 i 4 znajduje sie ponadto drugi przegub 14.Krazki wyciagowe 10 sa osadzone na walach 15 i napedzane w kierunku strzalki.Cewka nawijajaca 16, równiez napedzana, jest umieszczona nad kapiela stracajaca i napedzana z szybkoscia obwodowa, wiek¬ sza od szybkosci obwodowej krazka wycia¬ gowego tO, tak iz pomiedzy krazkiem wy¬ ciagowym 10 i cewka 16 zachodzi wyciaga¬ nie nitki. Wodzik nitkowy 17 sluzy do pra¬ widlowego nawijania nitki.W urzadzeniu wedlug fig. 1 obok kazde¬ go krazka wyciagowego 10 osadzony jest na wale 15 luzno drazek 18 z uchwytem 19, który na swym koncu posiada krazek wo¬ dzacy 20, ulozony w plaszczyznie krazka wyciagowego 10, oraz wygiety pret wodza¬ cy 21. Zarówno krazek wyciagowy* jak i krazki wodzace 20 oraz prety 21 sa wyko¬ nane w zwykly sposób ze szkla, bakelitu luh podobnego materialu.Na poczatku nawijania drazek 18 z3l\- muje polozenie, przedstawione na fig \ Ir nia ciagla, przy czym uchwyt 19 opiera sie O oporek22. ' Nitka 23, wychodzaca z dyszy przedzal¬ niczej 9, przechodzi pomiedzy krazkiem wo¬ dzacym 20 i pretem 21 i jest prowadzona wodzikiem nitkowym 17 do cewki i& Skoro -*- 2 —tyllo* nitka zostanie pochwycona przez cew¬ ke, drazek 18 przechyla sie w kierunku strzalki dookola osi, az oprze sie na opor- ktt 22. W ten sposób nitka 23 zostaje zalo¬ zona na krazek wyciagowy 10 i owija go na takiej czesci obwodu, którego kat mozna cfokfadnie nastawiac i który jest tak wiel¬ ki, ze nie zachodzi slizganie sie nitki po krazku wyciagowym. Nitka przechodzi po krazku wodzacym 20 do wodzika 17, skad przechodzi na cewke 16. Na drodze pomie¬ dzy krazkiem wyciagowym 10 i cewka 16 odbywa sie pozadane wyciaganie nitki.Gdy cewka 16 jest juz calkowicie nawi¬ nieta i powinna byc zastapiona inna, wtedy dzwignie 18 przeklada sie w kierunku od¬ wrotnym do kierunku strzalki tak, iz teraz krazek wyciagowy 10 jest wylaczony, a nit¬ ka, prowadzona pomiedzy pretem 21 i kraz¬ kiem 20, nie moze juz dotykac krazka wy¬ ciagowego 10. Gdyby nawet przy zmianie cewki nitka 23 zwisala za bardzo, to jed¬ nak nie ma przy tym ofeawy, jak dotych¬ czas, ze taka nitka przylgnie do krazka 10 i zacznie nawijac sie na niego. Zupelnie tak sanno nalezy postepowac w razie zerwania sie nitki ktb w razie innych uszkodzen, przy czym wówczas najpierw przechyla sie dzwignie 18 w polozenie oznaczone na fig. 1 linia ciagla, po czym nitke wyciaga sie z dyszy 9 i doprowadza doi cewki z pominie¬ ciem krazka wyciagowego* 10.W urzadzeniu wedlug fig. 3 i 4 dzwignia 18 jest jednoramienna i osadzona na osi 24, równoleglej do waltt 15, w korytku 8. Za¬ miast preta wodzacego 21 zastosowany jest krazek 25. Poniewaz przy tym nitka prze¬ chodzaca z dyszy 9 powinna byc odciagnie¬ ta w góre poza krazek wyciagowy, króciec szklany 11 jest odpowiednio przedluzony i do1 tego krócca wlaczony jest przegub 14, gdyz w przeciwnym razie nie mozna bylo by wyjac dyszy z kapieli stracajacej.Jak przedstawiono na fig. 4, gdy dzwi¬ gnia 18 jest podniesiona w góre, to nitka 23, prowadzona po krazkach 20 i 25, jest doprowadzana w góre do cewki za kraz¬ kiem wyciagowym 10 nie dotykajac tego krazka, tak iz wprowadzenie nitki na po¬ czatku przedzenia jest proste i latwe do wykonania, a gdy nitka zwisa w znacznym stopniu, to przylgniecie tej nitki do krazka wyciagowego jest niemozliwe. Skoro na¬ stepnie dzwignia 18, gdy nitka zostanie juz pochwycona przez cewke, zostanie odchy¬ lona w polozenie wedlug fig. 3, to nitka 23 obejmuje krazek wyciagowy w pozadanym stopniu i przechodzi po krazku wodzacym 20 do cewki, podczais gdy krazek 25 jest w tym polozeniu wylaczony.W urzadzeniu wedlug fig. 5 narzadem nawijajacym jest obrecz 36, przy czym dru¬ gi narzad wodzacy, a mianowicie pret 21 lub krazek 25, nie maja zastosowania w tym urzadzeniu. Zamiast tego krazek wodzacy 20 posiada z obydwóch stron tarcze wodza¬ ce 26, które dochodza prawie do krazka wy¬ ciagowego 10. Oprócz tego polozenie obre¬ czy 36 wzgledem krazka wyciagowego 10 jest dobrane tak, ze linia prosta, poprowa¬ dzona od dyszy 9 do obreczy 36, nie doty¬ ka krazka wyciagowego 10 przy zadnym polozeniu wodzika nitki.W polozeniu roboczym krazek 20 przyj¬ muje polozenie, przedstawione na fig. 5 z prawej strony linia kreskowana. Gdy kra¬ zek 20 przechyli sie w polozenie, przedsta¬ wione z lewej strony, wtedy nitka 23 prze¬ chodzi swobodnie z dyszy do obreczy nie dotykajac krazka wyciagowego 10, podczas gdy tarcze 26 krazka wodzacego 20 nie po¬ zwalaja na zsuniecie sie nitki w bok, a ra¬ czej przy odchyleniu krazka 20 z powrotem w prawidlowe polozenie nitka zostaje do¬ prowadzona do prawidlowego wspóldziala¬ nia z krazkiem wyciagowym.Wedlug wynalazku niniejszego jest rze¬ cza zupelnie obojetna jakiego rodzaju jest narzad^nawijajacy i w jaki sposób jest on napedzany,' czy jego os obrotu jest równo¬ legla do osi krazka wyciagowego, czy tez u- stawiona wzgledem niej pod pewnym ka- — 3 —tern; czy odleglosc krazka wyciagowego i narzadu nawijajacego jest wieksza, czy mniejsza i wreszcie czy wymiana narzadu nawijajacego jest uskuteczniana recznie, czy samoczynnie.Fig. 6 przedstawia schematycznie urza¬ dzenie, w którym osie 15 krazków wyciago¬ wych 10 sa prostopadle do walu 27 rewol¬ werowego urzadzenia cewkowego 28. Przy tym jedna cewka 29 znajduje sie w poloze¬ niu roboczym, czyli jest napedzana, nato¬ miast cewka 30 jest pusta po zdjeciu cewki pelnej. Gdy nastepnie cewka 29 jest juz pelna, wtedy nawijarke rewolwerowa obra¬ ca sie w kierunku strzalki. Poniewaz w tej chwili naped cewki 29 ustaje, istnieje oba¬ wa, ze nitka zacznie zwisac i zostanie po¬ chwycona krazkiem wyciagowym 10. Dzie¬ ki moznosci przechylania narzadu prowad- niczego w kierunku opisanego ponizej urza¬ dzenia niebezpieczenstwo to jest usuniete, gdyz nitka dochodzi do cewki nie dotyka¬ jac krazka wyciagowego. Przy dalszym ob¬ racaniu nawijarki pusta cewka 30 przechcr dzi w polozenie robocze i jest napedzana tak, ze nitka zostaje przez nia. pochwycona i jest nawijana nastepnie na cewke. Narza¬ dy prowadnicze z chwila dojscia przylacze¬ nia do nowej pustej cewki zostaja znowu przechylone, a nitka przechodzi po krazku wyciagowym 10 i jest wyciagana pomiedzy tym krazkiem i cewka nawijajaca.Fig; 7 przedstawia urzadzenie, zawiera¬ jace dwie nawijarki rewolwerowe 28, umie¬ szczone obok siebie, przy czym osie 15 krazków wyciagowych 10 sa równolegle do osi 27 nawijarki rewolwerowej, podczas gdy dzwignie 18, podobnie jak w urzadze¬ niu wedlug fig. 3 i 4, moga byc przechylane na walach 31 równolegle do tego kierunku.Za pomoca laczników 32, 33 dzwignie 18 moga byc sprzezone ze soba w wiekszej liczbie. < Na poczatku przedzenia lub przy zmia¬ nie cewek dzwignie 18 przechyla sie w po¬ lozenie kreskbwatoe, w którym nitki 23, prowadzone z narzadów prowadniczych 20 i 25, przechodza nie dotykajac krazka wy¬ ciagowego 10 po wodziku nitkowym 17 do najblizszych jeszcze pustych cewek 29.Skoro tylko nitki zostana pochwycone przez cewki, dzwignie 18 zostaja przechylone w polozenie, zaznaczone linia ciagla, tak iz wtedy nitki obejmujac krazki wyciagowe 10 przechodza do cewek 29 po krazkach wodzacych 20 i przez wodzik nitkowy 17.Gdy cewki 29 sa pelne, wtedy nawijarka rewolwerowa 28 zostaje przechylona w kie¬ runku strzalki, przy czym przechyla sie dzwignie 18 znowu w polozenie kreskowa¬ ne, tak iz nawet gdy cewki 29 nie sa je¬ szcze napedzane, a nitki zwisaja, nitki te nie moga zetknac sie z krazkami wyciago¬ wymi 10. Gdy nastepnie puste cewki 30 przechodza w polozenie robocze, a nitki zo¬ stana przez to pociagniete, przechyla sie dzwignie 18 znowu w polozenie zaznaczone linia ciagla i zabieg przedzenia i wyciaga¬ nia odbywa sie dalej.Wynalazek cbejmuje równiez ten przy¬ padek, gdy oprócz krazka wyciagowego równiez i krazek wodzacy, który okresla kat owiniecia nitki dokola1 krazka wycia¬ gowego, jest napedzany badz za pomoca osi krazka wyciagowego, badz tez osi, do¬ kola której przechylany jest krazek wodza¬ cy. Krazek wyciagowy i krazek wodzacy sa napedzane w tym przypadku z ta sama szybkoscia obrotowa. Owiniecie krazka za¬ wsze jest otwarte, to znaczy, ze gdy kra¬ zek wodzacy jest cofniety, a nitka jest zdje¬ ta z krazka wyciagowego, to nitka przecho¬ dzi w linii prostej lub prawie prostej od dy¬ szy do cewki nawijajacej nie dotykajac ani krazka Wyciagowego, ani krazka wodza¬ cego. PL