Do zwalczania na wielka skale najwaz¬ niejszych szkodników lesnych (mniszki, przadki sosnowej, sówki itd.), zywiacych sie glównie igliwem, uzywa sie przewaznie srodków, które rozpyla sie z samolotu nad terenem, opanowanym przez szkodniki. Tru¬ cizny, tak zwane stykowe, dzialaja przez zetkniecie sie zewnetrzne z cialem owada, inne zas trucizny dzialaja dopiero po do¬ staniu sie ich do przewodu pokarmowego o- wada wraz ze zjedzona przez niego czescia rosliny.Owadobójcze srodki stykowe, zawiera¬ jace rotenon, pyretryne lub weratryne, za¬ wodza prawie zupelnie przy zwalczaniu szkodników lesnych odpornych na trucizne, jakimi sa np. gasienice silnie owlosione.Zabicie tych szkodników za pomoca srodków wspomnianych jest mozliwe do¬ piero wówczas, gdy stosuje sie je w duzych ilosciach wzglednie w tak duzym stezeniu, ze sposób zwalczania staje sie zbyt kosztow¬ ny. Z tych wzgledów stosuje sie obecnie srodki, pozerane przez owady i zawierajace glównie arsen.Jednak zastosowanie trucizn pozera¬ nych napotyka na znaczne niedogodnosci, poniewaz dzialaja one mniej szybko i pew¬ nie, niz trucizny stykowe, a lasy, pola itd., opylone trucizna, stanowia znaczne niebez¬ pieczenstwo dla ludzi i zwierzat, a zwla¬ szcza dla zwierzostanu. Niebezpieczenstwo to przy uzyciu trucizn stykowych jest znacznie mniejsze, poniewaz trucizny te zu-pelnie tub prawie zupelnie nie dzialaja Szkodliwie na zwierzeta gatunków wyz¬ szych. Poza tym trucizny pozerane flie dzia¬ laja na gasienice stare, gdyz po opyleniu nimi roslin gasienice te przerywaja zeff przedwczesnie przepoczwarzaja sie i roz¬ wijaja sie dalej normalnie, podczas gdy tru¬ cizny stykowe dzialaja zabójczo róWttiei i na stare gasienice, Z tego powodu trucizny stykowe wyka¬ zuja znaczna wyzszosc nad truciznami po¬ zeranymi. Truclztiy atyktotfe, najoa^sciej stosowane na szeroka skale, przeciwko ga¬ sienicom i innym azkfrdftikom, wyktztlja jednak te niedogodnosc, zfc trzeba jt prz*d uzyciem odpowiednio przerabiac, ponie¬ waz znajduja sie one w sprzedazy przewaz¬ nie Vr postafci ekstraktów.Sposób tepienia szkodników lasów igla¬ stych, pozerajacych igly, jak ninisfcek, przadki sosnowej, sówki, osy zyjacej na iglach sosny itd., stanowiacy przedmiot wy¬ nalazku niniejszego, polega na tym, ze szkodniki te opyla sie srodkiem, który za¬ wiera o - p - dwunitrofenol, dwunitro - o - -p - krezol lub dwunitrotymol. Srodek ten dziala skutecznie w ciagu krótkiego czasu równiez na gasienice bardzo owlosione.W celu wytworzenia srodka w postaci, nadajacej sie do uzytku przez opylanie, substancja owadobójcza miesza sie z nosni¬ kiem w takiej ilosci, aby gotowy produkt zawieral 5 — 25% czynnego skladnika.Najczesciej stosowanymi nosnikami sa bo- lus, ziemia okrzemkowa, kreda i talk.Doskonale wyniki osiaga sie za pomoca srodka pylowego, zawierajacego okolo 15% dwunitro - o - p - krezolu.Skutecznosc dzialania srodka wedlug wynalazku stwierdzono nie tylko na golych i owlosionych gasienicach, lecz równiez na wszach lisciowych, prusakach i innych szkodnikach, przy czym osiagnieto wyniki lepsze, niz za pomoca dotychczas znanych srodków.Do tepienia gasienic mniszki i innych o- wadów proponowano juz stosowanie soli dwunitro - o - krezolu (patent niemiecki nr 66 180]. Sole te jednak zawodza zupel¬ nie przy stosowaniu ich jako srodka do roz¬ pylania, poniewaz srodki te dzialaja sku¬ tecznie tylko W postaci roztworu lilb emul¬ sji.Znane sa równiez srodki, zawierajace dwunitrofenol lub dwunitrokrezol albo ich sole w postaci emulsyj i roztworów i dzia¬ lajace skutecznie przeciwko wszy na li¬ sciach i przeciwko jajom rolnych motyli.Sól dwunitrokrezolu, uzyta w tej postaci, byla prawie tak samo skuteczna, jak i wol- fiy feilol. Stoaowaiii* jednak tych srodków jest mozliwe tylko w zimie przy tepieniu jaj motyli na drzewach bez lisci, gdyz tego rodzaju emulsje wzglednie roztwory dzia¬ laja zbyt szkodliwie na zielone czesci ro¬ sliny.Obecnie stwierdzono, ze wolny dwuni¬ trofenol wzglednie jego homologi, uzyte ja¬ ko srodki do rozpylania, wykazuja skutecz¬ nosc swego dzialania, a mimo duzego steze¬ nia nie dzialaja szkodliwie na igly swier¬ kowe ltub sosnowe.Szczególne korzysci opisanych srodków w porównaniu z dotychczas stosowanymi srodkami do rozpylania, wystepuja z poni¬ zej podanych doswiadczen porównawczych. 20 wyroslych gasienic mniszki rozmie¬ szczono równomiernie na galezi swierkowej, wetknietej pionowo w skrzynke doswiad¬ czalna, i opylono bardzo cienka warstew¬ ka srodka wedlug przykladów I, II lub UL Po uplywie 4 godzin wszystkie gasienice byly martwe* Doswiadczenie porównawcze z 15% -owym dwunitrokrezolanem potaso¬ wym (antinonnin) wykazalo, ze prsy tej samej grubosci warstewki dopiero po uply¬ wie 24 godzin zginely 2 gasienice, reszta zas gasienic pozostala zywa i zerowala da¬ lej . Doswiadczenia, przeprowadzone w tych samych warunkach ze srodkami, za¬ wierajacymi pyretryne-rotenon, daly wyni¬ ki zupelnie ujemne. 2 -Przy sprawdzaniu laboratoryjnym sku¬ tecznosci dzialania 2,4 - dwunitrokrezolu (przyklad I) nie mozna bylo poczatkowo rozpoznac róznicy miedzy dzialaniem srod¬ ka 10%-owego a 15%-owego; po opyleniu gasienic przadki zginely one juz po uplywie godziny. Po uplywie 2 godzin nawet naj¬ wieksze gasienice byly martwe. Srodek 20%-owy dziala skutecznie w jeszcze krót¬ szym czasie.Nastepnie prowadzono próby na malych drzewkach, stosujac ciensza warstewke srodka do opylania (odpowiadajaca ilosci, stosowanej w lesie). Przy uzyciu 0,2 g na 1 600 cm2 powierzchni dzialanie 10-owego preparatu bylo dobre. Róznicy skutecznosci dzialania przy obu tych stezeniach nie moz¬ na bylo stwierdzic równiez i obecnie. Próba na wolnym powietrzu, gdzie dziala wiatr, deszcz i slonce, wykazala, ze srodek 15%- owy okazal sie skuteczniejszy. Po uplywie 24 godzin wszystkie gasienice byly martwe, podczas gdy przy stosowaniu srodka 10%- owego zginelo tylko 50% gasienic.Przyklad I. W mlynie kulowym miesza sie 1,5 kg dwunitrokrezolu z 4 kg bolusu i 4,5 kg talku.Na drzewkach swierkowych, stojacych na wolnym powietrzu, umieszcza sie 20 ga¬ sienic przadki sosnowej i opyla cienko srodkiem o powyzszym skladzie.Ilosc srodka do opylania wyniosla okolo 5 g na metr kwadratowy. Odpowiada to warunkom, jakie mozna zachowac przy o- pylaniu z samolotu. Po uplywie 5 godzin 17 gasienic bylo martwych, a trzy zginely po pewnym czasie. 10 prusaków opylono równomiernie w czaszy Petri'ego o 15 cm srednicy za pomo¬ ca 0,05 g opisanego preparatu. Po uplywie 45 minut wszystkie prusaki byly martwe, wzglednie silnie zatrute.Przyklad II. 1,5 kg dwunitrokrezolu rozpuszcza sie w 10 kg benzenu, dodaje 1 kg kalafonii i roztwór ten zarabia sie 7,5 kg bolusu. Mieszanine te suszy sie w bebnie obrotowym i przesiewa przez geste sito.Przyklad III. 1,5 kg dwunitrotymolu rozpuszcza sie w 10 kg benzenu, a nastep¬ nie miesza z 1 kg kalafonii i 7,5 kg bolusu.Przyklad IV. W mlynie kulowym mie¬ sza sie dokladnie 1,5 kg dwunitrofenolu z 8,5 kg wegla brunatnego i 0,5 kg dekstryny, po czym przesiewa przez geste sito. 20 wyroslych gasienic przadki sosnowej opylono wytworzonym proszkiem. Grubosc warstwy pylu: 0,2 na 1600 cm3 (co odpo¬ wiada 1,25 g na metr kwadratowy). Po u- plywie 6 godzin wszystkie gasienice zginely. PL PL